Sarga 91

Verse 1

कृतबुद्धिं निवासाय तत्रैव स मुनिस्तदा ।भरतं कैकयीपुत्रमातिथ्येनन्यमन्त्रयत् ॥१॥

カイケーイーの子バラタが、その場にて夜を過ごすと心を定めるや、牟尼はしかるべきもてなしをもって彼を招いた。

Verse 2

अब्रवीद्भरतस्त्वेनं नन्विदं भवता कृतम् ।पाद्यमर्घ्यं तथाऽतिथ्यं वने यदुपपद्यते ॥२॥

バラタは彼（バラドヴァージャ）に言った。「まことに、あなたはすでに客人の礼を尽くされた。足を洗う水も、アルギャの供物も、この森で可能な限りのもてなしも。」

Verse 3

अथोवाच भरद्वाजो भरतं प्रहसन्निव ।जाने त्वां प्रीतिसंयुक्तं तुष्येस्त्वं येन केनचित् ॥३॥

そのときバラドヴァージャは、ほほえむようにバラタに言った。「汝が愛情に満ち、何を捧げられても満ち足りることを、私は知っている。」

Verse 4

सेनायास्तु तवैतस्याः कर्तुमिच्छामि भोजनम् ।मम प्रीतिर्यथारूपा तथार्हो मनुजर्षभ ॥४॥

このあなたの全軍に食事を施したいのです。それは私の真の喜びとなりましょう—ゆえに、人の中の最勝者よ、ふさわしくお受けください。

Verse 5

किमर्थं चापि निक्षिप्य दूरे बलमिहागतः ।कस्मान्नेहोपयातोऽसि सबलः पुरुषर्षभः ॥५॥

なぜ軍勢を遠くに置いたまま、ここへ来たのか。なぜ兵を伴って近づかなかったのだ、人中の雄よ。

Verse 6

भरतः प्रत्युवाचेदं प्राञ्जलिस्तं तपोधनम् ।ससैन्यो नोपयातोऽस्मि भगवन्भगवद्भयात् ॥६॥

バラタは合掌して、苦行を宝とするその聖仙に答えた。「尊き御方よ、畏敬の念と、御身を損なうことへの恐れゆえ、軍勢を伴って近づきませんでした。」

Verse 7

राज्ञा च भगवन्नित्यं राजपुत्रेण वा सदा ।यत्नतः परिहर्तव्या विषयेषु तपस्विनः ॥७॥

尊き御方よ、王であれ王子であれ、自らの領域に住む修行者たちは常に慎み深く避けるべきである。彼らの苦行が乱されぬために。

Verse 8

वाजिमुख्या मनुष्याश्च मत्ताश्च वरवारणाः ।प्रच्छाद्य भगवन्भूमिं महतीमनुयान्ति माम् ॥८॥

ああ、尊き主よ。優れた馬々と人々、そして発情して猛き大象までもが我に従い、広大なる大地を覆うかのように進んでおります。

Verse 9

ते वृक्षानुदकं भूमिमाश्रमेषूटजां स्तथा ।न हिंस्युरिति तेनाऽहमेक एव समागतः ॥९॥

「木々も水も大地も、また庵の小屋も傷つけてはならぬ」と思い、ゆえに私はただ一人でここへ来た。

Verse 10

आनीयतामितस्सेनेत्याज्ञप्तः परमर्षिणा ।ततस्तु चक्रे भरतस्सेनायास्समुपागमम् ॥१०॥

大聖仙より「軍勢をここへ連れて来よ」と命じられると、バラタはただちに軍の到着を手配した。

Verse 11

अग्निशालां प्रविश्याथ पीत्वाऽपः परिमृज्य च ।आतिथ्यस्य क्रियाहेतोर्विश्वकर्माणमाह्वयत् ॥११॥

それから彼は火の聖所に入り、浄水を口に含んで身を清め、もてなしの支度のためにヴィシュヴァカルマンを招請した。

Verse 12

आह्वये विश्वकर्माणमहं त्वष्टारमेव च ।आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि तत्र मे संविधीयताम् ॥१२॥

「ヴィシュヴァカルマンを、またトヴァシュトリをも招請する。もてなしを行いたい。ゆえに必要な備えを、わたしのために整えたまえ。」

Verse 13

आह्वये लोकपालांस्त्रीन् देवान् शक्रमुखांस्तथा ।आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि तत्र मे संविधीयताम् ॥१३॥

「三界の守護神たちを、またシャクラ（インドラ）を首とする諸天を招請する。もてなしを行いたい。ゆえにそれにふさわしく整えたまえ。」

Verse 14

प्राक्स्रोतसश्च या नद्यः प्रत्यक्स्रोतस एव च ।पृथिव्यामन्तरिक्षे च समायान्त्वद्य सर्वशः ॥१४॥

「東へ流れる川も西へ流れる川も、地上にあるものも天空にあるものも、今日あらゆる方角からここへ集い来たれ。」

Verse 15

अन्या स्रवन्तु मैरेयं सुरामन्यास्सुविष्ठिताम् ।अपरा श्चोदकं शीतमिक्षुकाण्डरसोपमम् ॥१५॥

「ある流れはマイレーヤの酒となって流れ、ある流れはよく調えられたスラー酒となって流れ、またある流れは冷ややかな水となって流れよ。甘さはサトウキビの汁のごとく。」

Verse 16

आह्वये देवगन्धर्वान्विश्वावसुहहाहुहून् ।तथैवाप्सरसो देवीर्गन्धर्वीश्चापि सर्वशः ॥१६॥

天のガンダルヴァたち――ヴィシュヴァーヴァス、ハハ、フフ――を招き、同じく四方よりアプサラスと神なるガンダルヴィーたちをも呼び寄せる。

Verse 17

घृताचीमथ विश्वाचीं मिश्रकेशीमलंबुसाम् ।नागदन्तां च हेमां च हिमामद्रिकृतस्थलाम् ॥१७॥

さらにグリターチー、ヴィシュヴァーチー、ミシュラケーシー、アランブサーを招き、またナーガダンター、ヘーマー、そして山々に住まうヒマーをも呼び寄せる。

Verse 18

शक्रं याश्चोपतिष्ठन्ति ब्रह्माणं याश्च योषितः ।सर्वास्तुम्बुरुणा सार्धमाह्वये सपरिच्छदाः ॥१८॥

シャクラ（インドラ）に仕える天女たち、またブラフマーに仕える天女たちを、トゥンブールとともに、その楽の従者一切を携えて招き寄せる。

Verse 19

वनं कुरुषु यद्दिव्यं वासोभूषणपत्रवत् ।दिव्यनारीफलं शश्वत्तत्कौबेरमिहैतु च ॥१९॥

クルの国にあるクベーラの神なる森よ、ここに来たれ。そこでは葉そのものが衣となり飾りとなり、天の乙女たちが常に在る「果実」となる。

Verse 20

इह मे भगवान् सोमो विधत्तामन्नमुत्तमम् ।भक्ष्यंभोज्यं च चोष्यं च लेह्यं च विविधं बहु ॥२०॥

ここにて、尊きソーマよ、我に最上の食を授けたまえ――多くさまざまに、食すべきもの、噛むべきもの、吸うべきもの、舐めるべきものを。

Verse 21

विचित्राणि च माल्यानि पादपप्रच्युतानि च ।सुरादीनि च पेयानि मांसानि विविधानि च ॥२१॥

また、木々より新たに落ちた色とりどりの花鬘があり、酒などの飲み物、そしてさまざまな肉もまた備わりますように。

Verse 22

एवं समाधिना युक्तस्तेजसाऽप्रतिमेन च ।शीक्षास्वरसमायुक्तं तपसा चाब्रवीन्मुनिः ॥२२॥

かくして深き三昧に結ばれ、比類なき光輝と苦行の力を具えた聖仙は語った――その言葉はヴェーダの教えに定められた声調を帯びていた。

Verse 23

मनसा ध्यायतस्तस्य प्राङ्मुखस्य कृताञ्जलेः ।आजग्मुस्तानि सर्वाणि दैवतानि पृथक्पृथक् ॥२३॥

彼が心にて観想し、東に面して合掌し礼拝していると、かのすべての神々が、それぞれ順に到来した。

Verse 24

मलयं दर्दुरं चैव ततस्स्वेदनुदोऽनिलः ।उपस्पृश्य ववौ युक्त्या सुप्रियात्मा सुखश्शिवः ॥२४॥

そののち、マラヤとダルドゥラに触れて汗を鎮める風が、ほどよく調って吹きはじめた――この上なく心地よく、安らぎを与え、吉祥であった。

Verse 25

ततोऽभ्यवर्षन्त घना दिव्याः कुसुमवृष्टयः ।दिव्यदुन्दुभिघोषश्च दिक्षु सर्वासु शुश्रुवे ॥२५॥

そのとき、濃き天の雲は花の雨を降らせ、天鼓の響きが四方八方に聞こえ渡った。

Verse 26

प्रववुश्चोत्तमा वाता ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।जगुश्च देवगन्धर्वा वीणाः प्रमुमुचुस्स्वरान् ॥२६॥

すぐれた風がそよぎ、アプサラスの群れは舞い、神なるガンダルヴァは歌い、ヴィーナーは澄みわたる音を放った。

Verse 27

स शब्दो द्यां च भूमिं च प्राणिनां श्रवणानि च ।विवेशोच्चरितश्श्लक्ष्णस्समो लयसमन्वितः ॥२७॥

その音は、口にすれば柔らかく、抑揚は均しく、律を備えて、天と地に満ち、あらゆる生きものの耳に入り込んだ。

Verse 28

तस्मिन्नुपरते शब्दे दिव्ये श्रोत्र सुखे नृणाम् ।ददर्श भारतं सैन्यं विधानं विश्वकर्मणः ॥२८॥

人の耳に心地よいその天上の響きが鎮まると、バラタの軍勢は、まるでヴィシュヴァカルマンの妙なる造作のごとき設えを目にした。

Verse 29

बभूव हि समा भूमिस्समन्तात्पञ्चयोजना ।शाद्वलैर्भहुभिश्चन्ना नीलवैढूर्यसन्निभैः ॥२९॥

まことに、大地は四方にわたり五ヨージャナのあいだ平らとなり、数多の青々とした芝に覆われ、青きヴァイドゥーリヤの宝玉のごとく輝いていた。

Verse 30

तस्मिन्बिल्वाः कपित्थाश्च पनसा बीजपूरकाः ।आमलक्यो बभूवुश्च चूताश्च फलभूषणाः ॥३०॥

そこには実り豊かな樹々が生い立った――ビルヴァ、カピッタ、ジャックフルーツ、ビージャプーラカ（シトロン）、アーマラキー、そしてマンゴー――果実を飾りの宝として身にまとうかのように。

Verse 31

उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च वनं दिव्योपभोगवत् ।आजगाम नदी दिव्या तीरजैर्भहुभिर्वृता ॥३१॥

北クルの森――天上の享楽に満ちた地――より、神なる河が現れ、その岸辺には数知れぬ樹々が取り巻いていた。

Verse 32

चतुश्शालानि शुभ्राणि शालाश्च गजवाजिनाम् ।हर्म्यप्रासादसम्बाधास्तोरणानि शुभानि च ॥३२॥

白く輝く四方の中庭が現れ、象と馬の厩舎も備わり、楼閣や宮殿の間には吉祥なる門楼が連なって立った。

Verses 33-35

सितमेघनिभं चापि राजवेश्म सुतोरणम् ।दिव्यमाल्यकृताकारं दिव्यगन्धसमुक्षितम् ॥३३॥चतुरश्रमसंबाधं शयनासनयानवत् ।दिव्यैस्सर्वरसैर्युक्तं दिव्यभोजनवस्त्रवत् ॥३४॥उपकल्पितसर्वान्नं धौतनिर्मलभाजनम् ।क्लुप्तसर्वासनं श्रीमत्स्वास्तीर्णशयनोत्तमम् ॥३५॥

また、吉祥なる王の御殿も現れた。麗しき門楼は白雲のごとく、天上の花鬘に飾られ、神妙の香にそそがれていた。広々として四方正しく、寝台・座具・車乗を備え、あらゆる天上の飲み物に満ち、天の食と衣も整っていた。種々の食はことごとく用意され、洗い清められた無垢の器に盛られ、座は万人のために設けられ、栄えある寝台は見事に敷き整えられていた。

Verse 36

प्रविवेश महाबाहुरनुज्ञातो महर्षिणा ।वेश्म तद्रत्नसम्पूर्णं भरतः कैकयीसुतः ॥३६॥

大聖仙の許しを得て、長き腕をもつバラタ――カイケーイーの子――は、宝玉に満ちあふれるその宮殿へと入っていった。

Verse 37

अनुजग्मुश्च तं सर्वे मन्त्रिणस्सपुरोहिताः ।बभूवुश्च मुदा युक्ता दृष्ट्वा तं वेश्मसंविधिम् ॥३७॥

大臣たちも祭司たちも皆、彼に従った。そしてその御殿の見事な設えを目にすると、喜びに満たされた。

Verse 38

तत्र राजासनं दिव्यं व्यजनं छत्रमेव च ।भरतो मन्त्रिभिस्सार्धमभ्यवर्तत राजवत् ॥३८॥

そこには妙なる王座が据えられ、扇と天蓋（王の傘）も整えられていた。バラタは大臣たちとともに、王にふさわしくその座に就いた。

Verse 39

आसनं पूजयामास रामायाभिप्रणम्य च ।वालव्यजनमादाय न्यषीदत्सचिवासने ॥३९॥

彼はラーマに恭しく礼拝し、その御座を主のものとして敬い奉った。ついでヤクの尾の払子を取り、宰相の座に着いた。

Verse 40

आनुपूर्व्यान्निषेदुश्च सर्वे मन्त्रिपुरोहिताः ।ततस्सेनापतिः पश्चात्प्रशास्ताच निषेदतुः ॥४०॥

大臣と祭司たちは順序正しく席に着き、ついで軍の将が、さらに監督官が後に座した。

Verse 41

तत स्तत्र मुहूर्तेन नद्यः पायसकर्दमाः ।उपातिष्ठन्त भरतं भरद्वाजस्य शासनात् ॥४१॥

するとその場でたちまち、「泥」が甘きパーヤサとなる川々が現れ、バラドヴァージャの命によりバラタに仕え待った。

Verse 42

तासामुभयतः कूलं पाण्डुमृत्तिकलेपनाः ।रम्याश्चावसधा दिव्या ब्रह्मणस्तु प्रसादजाः ॥४२॥

それらの川の両岸には、淡い白土で塗られた麗しき天上の住まいが現れた。すべては梵天ブラフマーの恩寵より生じたのである。

Verse 43

तेनैव च मूहूर्तेन दिव्याऽभरणभूषिताः ।आगुर्विंशतिसाहस्राः ब्रह्मणा प्रहिताः स्त्रियः ॥४३॥

まさにその瞬間、天上の装身具で飾られた二万の女たちが、梵天ブラフマーの遣いとして到来した。

Verse 44

सुवर्णमणिमुक्तेन प्रवालेन च शोभिताः ।आगुर्विंशतिसाहास्राः कुबेरप्रहिताः स्त्रियः ॥४४॥

黄金・宝石・真珠・珊瑚に輝く二万の女たちが到来した――財宝神クベーラの遣いであった。

Verse 45

याभिर्गृहीतः पुरुषस्सोन्माद इव लक्ष्यते ।आगुर्विंशतिसाहस्रा नन्दनादप्सरोगणाः ॥४५॥

ナンダナより二万のアプサラスの群れが来た――その抱擁に触れれば、人は激しい欲望に呑まれ、狂したかのように見えるという。

Verse 46

नारदस्तुम्भुरुर्गोपः प्रवरास्सूर्यवर्चसः ।एते गन्धर्वराजानो भरतस्याग्रतो जगुः ॥४६॥

ナーラダ、トゥンブル、ゴーパ――太陽のごとく輝く、ガンダルヴァの王たる名高き者たちは、バラタの前で歌い奏でた。

Verse 47

अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाऽथ वामना ।उपानृत्यंस्तु भरतं भरद्वाजस्य शासनात् ॥४७॥

そのとき、アランブサー、ミシュラケーシー、プンダリーカー、そしてヴァーマナーは、バラドヴァージャの命に従い、バラタの傍らで舞った。

Verse 48

यानि माल्यानि देवेषु यानि चैत्ररथे वने ।प्रयागे तान्यदृश्यन्त भरद्वाजस्य शासनात् ॥४८॥

神々のもとにある花輪、またチャイトララタの森にある花輪が、バラドヴァージャの命により、ここプラヤーガに現れた。

Verse 49

बिल्वा मार्दङ्गिका आसन् शम्याग्राहा विभीतकाः ।अश्वत्था नर्तकाश्चासन्भरद्वाजस्य शासनात् ॥४९॥

バラドヴァージャの命により、ビルヴァの木々は太鼓打ちとなり、ヴィビータカの木々は鉦を鳴らす者となり、アシュヴァッタの木々は舞い手となった。

Verse 50

ततस्सरलतालाश्च तिलका नक्तमालकाः ।प्रहृष्टास्तत्र सम्पेतुः कुब्जा भूत्वाऽथ वामनाः ॥५०॥

ついでサララとターラ、ティラカとナクタマーラの木々は歓喜し、そこで背の曲がった者や小人の姿となって動き回った。

Verse 51

शिंशुपामलकीजम्ब्वो याश्चान्याः काननेषु ताः ।मालती मल्लिका जातिर्याश्चान्याः कानने लताः ।प्रमदाविग्रहं कृत्वा भरद्वाजाश्रमेऽवदन् ॥५१॥

シンシュパー、アーマラキー、ジャンブーなどの森の木々、またマーラティー、マッリカー、ジャーティなどの林の蔓草は、女の姿となってバラドヴァージャのアーシュラマで語った。

Verses 52-53

सुरास्सुरापाः पिबत पायसं च बुभुक्षिताः ॥५२॥मांसानि च सुमेध्यानि भक्ष्यन्तां यावदिच्छथ ॥५३॥

酒を嗜む者は酒を飲み、飢えた者はパーヤサ（乳粥）をいただき、そして正しく清められ許された肉の供物を、望むだけ食すがよい。

Verse 54

उच्छाद्य स्नापयन्ति स्म नदीतीरेष वल्गुषु ।अप्येकमेकं पुरषं प्रमदास्सप्त चाष्ट च ॥५४॥

麗しい川辺では、七、八人の女たちが一人の男に順番に仕え、香油を塗って揉みほぐし、ついで沐浴させた。

Verse 55

संवाहन्त्यस्समापेतुर्नार्यो रुचिरलोचनाः ।परिमृज्य तथाऽन्योन्यं पाययन्ति वराङ्गनाः ॥५५॥

美しい眼差しの女たちが近づいて按摩し、さらに選りすぐりの佳人たちは拭い清めて飲み物を捧げ、互いに交替して仕えた。

Verse 56

हयान् गजान् खारानुष्ट्रान्तथैव सुरभेस्सुतान् ।अभोजयन्वाहनपास्तेषां भोज्यं यथाविधि ॥५६॥

乗用・運搬の獣を司る者たちは、定めに従ってそれぞれに相応しい餌を与えた。馬、象、驢馬、駱駝、そしてスラビー（Surabhī）の子らである牛の群れに。

Verse 57

इक्षूंश्च मधुलाजांश्च भोजयन्ति स्म वाहनान् ।इक्ष्वाकुवरयोधानां चोदयन्तो महाबलाः ॥५७॥

大いなる力をもつ従者たちは、イクシュヴァーク王子の兵の乗り物となる獣たちに食を促し、甘蔗と、蜜を和えた甘い炒り穀を与えて養った。

Verse 58

नाश्वबन्धोऽश्वमाजानान्नगजं कुञ्जरग्रहः ।मत्तप्रमत्तमुदिता चमूः सा तत्र संबभौ ॥५८॥

そこでは軍勢が酔いと無頓着な歓喜に輝き、騎兵はもはや自らの馬を見分けず、象使いもまた自らの象を見分けなかった。

Verse 59

तर्पितास्सर्वकामैस्ते रक्तचन्दनरूषिताः ।अप्सरोगणसंयुक्तास्सैन्या वाचमुदैरयन् ॥५९॥

あらゆる望みを満たされ、赤檀の香膏を塗られ、アプサラスの群れを伴って、兵たちは声を張り上げて語りだした。

Verse 60

नैवायोध्यां गमिष्यामो नगमिष्याम दण्डकान् ।कुशलं भरतस्यास्तु रामस्यास्तु तथा सुखम् ॥६०॥

「我らはアヨーディヤーへは戻らず、またダンダカへも進まぬ。バラタが安寧でありますように――そしてラーマもまた、幸いでありますように。」

Verse 61

इति पादातयोधाश्च हस्त्यश्वारोहबन्धकाः ।अनाथास्तं विधिं लब्ध्वा वाचमेतामुदीरयन् ॥६१॥

かくして歩兵も、象乗り・馬乗りの兵も語った。かの手厚いもてなしを受けるや、守り手なき者のごとく言葉を放ち、もはや将の命にも心を留めなかった。

Verse 62

संम्प्रहृष्टा विनेदुस्ते नरास्तत्र सहस्रशः ।भरतस्यानुयातारस्स्वर्गोऽयमिति चाब्रुवन् ॥६२॥

そこにて、バラタに従う者たちは千々に歓喜してどよめき、「ここはまことに天界だ」と叫んだ。

Verse 63

नृत्यन्ति स्म हसन्ति स्म गायन्ति स्म च सैनिकाः ।समन्तात्परिधावन्ति माल्योपेतास्सहस्रशः ॥६३॥

花鬘を身に着けた兵たちは千々に、四方へ駆け回り、舞い、笑い、歌っていた。

Verse 64

ततो भुक्तवतां तेषां तदन्नममृतोपमम् ।दिव्यानुद्वीक्ष्य भक्ष्यां स्तानभवद्भक्षणे मतिः ॥६४॥

やがて、すでに食した後であっても、甘露にも似た天上の肴を目にすると、再び口にしたい思いが彼らに起こった。

Verse 65

प्रेष्याश्चेट्यश्च वध्वश्च बलस्थाश्च सहस्रशः ।बभूवुस्ते भृशं दृप्तास्सर्वे चाहतवाससः ॥६५॥

使者も侍女も女の従者も、陣営に属する者たちも千々に、皆が新しい衣をまとい、ひどく昂ぶっていた。

Verse 66

कुञ्जराश्च खरोष्ट्राश्च गोऽश्वाश्च मृगपक्षिणः ।बभूवुस्सुभृतास्तत्र नान्यो ह्यन्यमकल्पयत् ॥६६॥

そこでは、象・驢馬・駱駝、牛と馬、さらには獣や鳥に至るまでよく養われ、互いに害をなす者は一つもなかった。

Verse 67

नाऽशुक्लवासा स्तत्राऽसीत्क्षुधितो मलिनोऽपि वा ।रजसा ध्वस्तकेशो वा नरः कश्चिददृश्यत ॥६७॥

その陣には、汚れた衣をまとう者も、飢えた者も、身の穢れた者も、塵に髪を乱された者も見当たらなかった。

Verses 68-69

आजैश्चापि च वाराहैर्निष्ठानवरस़ञ्चयैः ।फलनिर्यूह संसिद्दैस्सूपैर्गन्ध रसान्वितैः ॥६८॥पुष्पध्वजवतीः पूर्णाश्शुक्लस्यान्नस्य चाभितः ।ददृशुर्विस्मितास्तत्रनरा लौहीस्सहस्रशः ॥६९॥

そこでは人々が驚嘆して、花の飾りと幟で彩られた鉄の器が幾千も並び、四方に白米が満ち、さらに山羊肉と猪肉、最上の香辛、果実の調え、香り高く味わい深い汁物が備わるのを見た。

Verse 70

बभूवुर्वनपार्श्वेषु कूपाः पायसकर्दमाः ।ताश्चकामदुघा गावो द्रुमाश्चासन्मधुश्च्युतः ॥७०॥

森のほとりには、とろりと甘いパーヤーサで満ちあふれる井戸が現れ、願いを叶える牛がいて、木々は蜜を滴らせていた。

Verse 71

वाप्यो मैरेयपूर्णाश्च मृष्टमांसचयैर्वृताः ।प्रतप्तपिठरैश्चापि मार्गमायूरकौक्कुटैः ॥७१॥

マイレーヤ（ナツメヤシの酒）で満たされた井戸があり、周囲には選りすぐりの肉の山が積まれていた。道沿いには、鹿肉・孔雀・家禽の肉を入れた熱い壺が据えられていた。

Verses 72-74

पात्रीणां च सहस्राणि स्थालीनां नियुतानि च ।न्यर्बुधानि च पात्राणि शातकुम्भमयानि च ॥७२॥स्थाल्यः कुम्भ्य करम्भ्य श्च दधिपूर्णास्सुसंस्कृताः ।यौवनस्थस्य गौरस्य कपित्थस्य सुगन्धिनः ॥७३॥ह्रदाः पूर्णा रसालस्य दध्नश्श्वेतस्य चापरे ।बभूवुः पायसस्यान्ये शर्करायावसञ्चयाः ॥७४॥

数千の器、十万の皿、そして一千万の黄金製の容器があった。土鍋、水瓶、甕は丁寧に調理されたヨーグルトで満たされ、その白さは若い牛の色のように、香り高い木リンゴのようであった。ある水槽はマンゴーの果汁で、他は白いヨーグルトで、またあるものはパヤサム（米のプディング）や砂糖を混ぜた大麦の山で満たされていた。

Verse 75

कल्कान्चूर्णकषायांश्च स्नानानि विविधानि च ।ददृशुर्भाजनस्थानि तीर्थेषु सरतां नराः ॥७५॥

川の渡し場では、人々は沐浴のために据えられた器を目にした――種々の塗り香、粉、そして芳香ある煎液である。

Verses 76-80

शुक्लानंशुमतश्चापि दन्तधावनसञ्चयान् ।शुक्लांश्चन्दनकल्कांश्च समुद्गेष्ववतिष्ठतः ॥७६॥दर्पणापरिमृष्टांश्च वाससां चापि सञ्चयान् ।पादुकोपानहां चैव युग्मानिच सहस्रशः ॥७७॥आञ्जनीः कङ्कतान्कूर्चान् शस्त्राणि च धनूंषि च ।मर्मत्राणानि चित्राणि शयनान्यासनानि च ॥७८॥प्रतिपानह्रदान्पूर्णन्खरोष्ट्रगजवाजिनाम् ।अवगाह्यसुतीर्थांश्चह्रदान् सोत्पलपुष्करान् ॥७९॥आकाश वर्णप्रतिमान् स्वच्छतोयान्सुखप्लवान् ।नीपवैडूर्यवर्णांश्च मृदून्यवससञ्चयान् ।निर्वापार्थान् पशूनां ते ददृशुस्तत्र सर्वशः ॥८०॥

そこでは四方に、白く硬い歯木の山、葉の器に盛られた白い白檀の練香、輝きよく磨かれた鏡、衣の蓄え、そして幾千もの草履と履物の対が見えた。さらに、眼のためのコーリヤムの小箱、櫛や刷毛、武器と弓、要害を守る彩り豊かな防具、また寝台と座具もあった。驢馬・駱駝・象・馬のための水飲みの池が満ち、蓮と睡蓮に飾られた優れた沐浴の渡し場と池も備わっていた。水は澄み、空の青を映して泳ぐに心地よい湖があり、また柔らかな飼葉の山が—ニーパの緑と瑠璃の光のように—至る所に置かれ、獣たちを憩わせ養うためであった。

Verse 81

व्यस्मयन्त मनुष्यास्ते स्वप्नकल्पं तदद्भुतम् ।दृष्ट्वाऽतिथ्यं कृतं तादृग्भरतस्य महर्षिणा ॥८१॥

その人々は、偉大なる聖仙がバラタのために整えた驚くべきもてなしを目にして、夢のように不思議だと深く驚嘆した。

Verse 82

इत्येवं रममाणानां देवानामिव नन्दने ।भरद्वाजाश्रमे रम्ये सा रात्रिर्व्यत्यवर्तत ॥८२॥

かくして、バラドヴァージャの麗しき庵にて、インドラのナンダナ園で楽しむ神々のごとく歓喜するうちに、その夜は過ぎ去った。

Verse 83

प्रतिजग्मुश्च ता नद्यो गन्धर्वाश्च यथागतम् ।भरद्वाजमनुज्ञाप्य ताश्च सर्वा वराङ्गनाः ॥८३॥

それらの河々も、ガンダルヴァたちも、そしてすべての麗しき女たちも、バラドヴァージャに許しを請い別れを告げて、各々来たところへと帰っていった。

Verse 84

तथैव मत्ता मदिरोत्कटा नरास्तथैव दिव्यागरुचन्दनोक्षिताः ।तथैव दिव्या विविधास्स्रगुत्तमाः पृथक्प्रकीर्णा मनुजैः प्रमर्दिताः ॥८४॥

ガンダルヴァたちが去った後も、酒に酔い伏した人々はなお陶然としており、その身には神聖な沈香と白檀が塗られていた。さらに、さまざまに麗しい花鬘は人々に踏み砕かれ、あちらこちらに散り乱れていた。