Sarga 91
भरद्वाजाश्रमे भरतसैन्यस्य दिव्यात्मिथ्यम् / Divine Hospitality to Bharata’s Army at Bharadvaja’s Hermitage
अयोध्याकाण्ड
அயோத்தியா காண்டம் 91ஆம் சர்க்கத்தில் அரசியல் வலிமையும் தவவனத்தின் புனிதப் பரப்பும் தர்மமுறையில் சந்திக்கும் நிகழ்வு வர்ணிக்கப்படுகிறது. பரதன் பரத்வாஜர் ஆசிரமத்தில் இரவு தங்கத் தீர்மானிக்க, முனிவர் தெய்வீக அதிதி-சத்காரத்தை அளிக்க முனைகிறார். படையை ஏன் தூரத்தில் வைத்தாய் என முனிவர் கேட்க, ஆசிரமத்தின் மரங்கள், நீர், நிலம், குடில்கள் பாதிக்கப்படக் கூடாது; தவசிகளின் அருகில் அரசபடை கட்டுப்பாடு காக்கவேண்டும் என்பதே தர்மம்—அதனால் நான் தனியாக வந்தேன் என பரதன் கூறுகிறான். பின்னர் முனிவரின் ஆணையால் படை அழைக்கப்படுகிறது. பரத்வாஜர் அக்னிசாலையில் சென்று சுத்தி செய்து, விஸ்வகர்மா, த்வஷ்டா ஆகியோரை அழைத்து தேவையான ஏற்பாடுகளை உருவாக்கச் செய்கிறார்; திசைக்காவலர்கள், நதிகள், கந்தர்வர்கள், அப்சரஸ்கள், குபேரனின் தெய்வ வனம், சோமன் ஆகியோரிடம் அன்னபானப் பெருக்கை வேண்டுகிறார். உடனே குளிர்ந்த தென்றல், மலர்மழை, தெய்வ இசை, இனிய ஒலி தோன்றுகின்றன. படை விஸ்வகர்மன் அமைத்த சமநிலத் தளம், கனியால் நிறைந்த மரங்கள், தெய்வ நதி, குதிரைத்தொழுவங்கள், தோரணங்கள், ரத்தினமய அரசமாளிகை ஆகியவற்றைக் கண்டு வியக்கிறது. பின்னர் பாயசம் ஓடும் ஆறுகள், தங்குமிடங்கள், ஆயிரக்கணக்கான பெண்கள் மற்றும் அப்சரஸ்கள், கந்தர்வராஜர்களின் இசை, நீராடல்-அப்யங்கம், விலங்குகளுக்கான உணவு, மேலும் உணவு, பாத்திரங்கள், ஆடைகள், உபகரணங்கள் ஆகியவற்றின் பெரும் களஞ்சியம் விரிவாகச் சொல்லப்படுகிறது. வீரர்கள் கனவுபோல் அதிசயித்து இரவு முழுதும் மகிழ்கிறார்கள்; காலையில் அழைக்கப்பட்ட தெய்வச் சத்துக்கள் அனுமதி பெற்று புறப்பட, மணமும் மாலைகளும் சுவடாக மிஞ்சுகின்றன. இச்சர்க்கத்தின் போதனை—அதிதி-தர்மம் என்பது வலிமையை ஒழுக்கத்துடன் கட்டுப்படுத்தும் தர்மத் தொழில்நுட்பம்; தவவனத்தின் புனிதத்தைக் காக்கவும் அதற்கு தீங்கு செய்யாமலும் இருப்பது அரசனின் கடமை।
Shlokas
Verse 1
कृतबुद्धिं निवासाय तत्रैव स मुनिस्तदा।भरतं कैकयीपुत्रमातिथ्येनन्यमन्त्रयत्।।।।
கைகேயியின் மகன் பரதன் அங்கேயே இரவு தங்கத் தீர்மானித்தபோது, முனிவர் உரிய அதிதி-சத்காரத்துடன் அவனை வரவேற்க அழைத்தார்॥
Verse 2
अब्रवीद्भरतस्त्वेनं नन्विदं भवता कृतम्।पाद्यमर्घ्यं तथाऽतिथ्यं वने यदुपपद्यते।।।।
பரதன் அவரிடம் கூறினான்—“உண்மையாகவே, இதையெல்லாம் நீங்கள் செய்துவிட்டீர்கள்; வனத்தில் இயன்ற அளவு பாத்யம், அர்க்யம் மற்றும் அதிதி-ஸத்காரம் அனைத்தையும் நீங்கள் அளித்தீர்கள்।”
Verse 3
अथोवाच भरद्वाजो भरतं प्रहसन्निव।जाने त्वां प्रीतिसंयुक्तं तुष्येस्त्वं येन केनचित्।।।।
அப்போது பரத்வாஜ முனிவர் பரதனை நோக்கி மெல்லப் புன்னகையுடன் கூறினார்— ‘நீ அன்பால் நிறைந்தவன் என்பதை நான் அறிவேன்; எது அளிக்கப்பட்டாலும் அதிலேயே நீ திருப்தியடைவாய்।’
Verse 4
सेनायास्तु तवैतस्याः कर्तुमिच्छामि भोजनम्।मम प्रीतिर्यथारूपा तथार्हो मनुजर्षभ।।।।
உங்கள் இந்த முழு சேனைக்கும் நான் உணவு விருந்தளிக்க விரும்புகிறேன். ஓ நரசிறந்தவரே, என் பக்தி-மகிழ்ச்சி எவ்வாறோ, அவ்வாறே இதைத் தக்கதாகக் கருதி ஏற்றுக் கொள்ளுங்கள்॥
Verse 5
किमर्थं चापि निक्षिप्य दूरे बलमिहागतः।कस्मान्नेहोपयातोऽसि सबलः पुरुषर्षभः।।।।
உன் படையைத் தொலைவில் நிறுத்திவிட்டு இங்கு ஏன் வந்தாய்? ஆண்மக்களில் சிறந்தவனே, படையுடன் சேர்ந்து ஏன் இங்கு வரவில்லை?
Verse 6
भरतः प्रत्युवाचेदं प्राञ्जलिस्तं तपोधनम्।ससैन्यो नोपयातोऽस्मि भगवन्भगवद्भयात्।।।।
பரதன் கைகூப்பி அந்த தவசெல்வம் கொண்ட முனிவரிடம் கூறினான்—“பகவனே, உம்மை அவமதிப்போமோ என்ற பக்தி-பயத்தால் நான் சேனையுடன் உம்மை அணுகவில்லை.”
Verse 7
राज्ञा च भगवन्नित्यं राजपुत्रेण वा सदा।यत्नतः परिहर्तव्या विषयेषु तपस्विनः।।।।
ஓ பகவான்! அரசனாக இருந்தாலும் அரசகுமாரனாக இருந்தாலும்—தம் தம் எல்லைகளில் வாழும் தவசிகளை எப்போதும் கவனத்துடன் விலக்கி நடக்க வேண்டும்; அவர்களின் தவத்திற்கு இடையூறு ஏற்படாதபடி॥
Verse 8
वाजिमुख्या मनुष्याश्च मत्ताश्च वरवारणाः।प्रच्छाद्य भगवन्भूमिं महतीमनुयान्ति माम्।।।।
ஓ பகவான்! சிறந்த குதிரைகளும் மனிதர்களும், மதம் கொண்ட வலிமைமிகு யானைகளும் எனக்குப் பின்னால் தொடர்ந்து வருகின்றன; அவர்கள் பரந்து விரிந்த நிலப்பரப்பை மூடுகின்றனர்.
Verse 9
ते वृक्षानुदकं भूमिमाश्रमेषूटजां स्तथा।न हिंस्युरिति तेनाऽहमेक एव समागतः।।।।
‘அவர்கள் ஆசிரமங்களின் மரங்கள், நீர், நிலம், குடில்கள் ஆகியவற்றிற்கு தீங்கு செய்யக்கூடாது’ என்று எண்ணி, அதனால் நான் ஒருவனாகவே இங்கே வந்தேன்।
Verse 10
आनीयतामितस्सेनेत्याज्ञप्तः परमर्षिणा।ततस्तु चक्रे भरतस्सेनायास्समुपागमम्।।।।
பரமரிஷி ஆணையிட்டார்—‘சேனையை இங்கே கொண்டு வாருங்கள்.’ அப்போது பரதன் சேனை இங்கே வருமாறு ஏற்பாடு செய்தான்॥
Verse 11
अग्निशालां प्रविश्याथ पीत्वाऽपः परिमृज्य च।आतिथ्यस्य क्रियाहेतोर्विश्वकर्माणमाह्वयत्।।।।
பின்பு அவர் அக்னிசாலையில் நுழைந்து ஆச்சமனம் செய்து தன்னைத் தூய்மைப்படுத்தினார்; மேலும் அதிதி-சத்கார ஏற்பாடுகளுக்காக விஸ்வகர்மாவை ஆவாஹனம் செய்தார்।
Verse 12
आह्वये विश्वकर्माणमहं त्वष्टारमेव च।आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि तत्र मे संविधीयताम्।।।।
“நான் விஸ்வகர்மாவையும், த்வஷ்டாவையும் கூட ஆவாஹனம் செய்கிறேன். நான் அதிதி-சத்காரம் செய்ய விரும்புகிறேன்—அதற்குத் தேவையானவை எனக்காக முறையாக ஏற்படுத்தப்படுக.”
Verse 13
आह्वये लोकपालांस्त्रीन् देवान् शक्रमुखांस्तथा।आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि तत्र मे संविधीयताम्।।।।
“சக்ரன் (இந்திரன்) முதலிய தேவர்களுடன் மூன்று லோகபாலர்களையும் நான் ஆவாஹனம் செய்கிறேன். நான் அதிதி-சத்காரம் செய்ய விரும்புகிறேன்—அதற்கேற்ற ஏற்பாடுகள் எனக்காக நிகழ்க.”
Verse 14
प्राक्स्रोतसश्च या नद्यः प्रत्यक्स्रोतस एव च।पृथिव्यामन्तरिक्षे च समायान्त्वद्य सर्वशः।।।।
“கிழக்கே ஓடும் நதிகளும், மேற்கே ஓடும் நதிகளும்—பூமியிலோ ஆகாயத்திலோ இருப்பினும்—இன்று எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் இங்கே வந்து சேர்க.”
Verse 15
अन्या स्रवन्तु मैरेयं सुरामन्यास्सुविष्ठिताम्।अपरा श्चोदकं शीतमिक्षुकाण्डरसोपमम्।।।।
“சில ஓடைகள் மைரேய மதுவாகப் பாய்க; சில ஓடைகள் நன்கு தயாரிக்கப்பட்ட சுராவாகப் பாய்க; இன்னும் சில ஓடைகள் கரும்புச் சாறுபோல் இனிமையுடைய குளிர்ந்த நீராகப் பாய்க.”
Verse 16
आह्वये देवगन्धर्वान्विश्वावसुहहाहुहून्।तथैवाप्सरसो देवीर्गन्धर्वीश्चापि सर्वशः।।।।
நான் தேவகந்தர்வர்களான விஶ்வாவசு, ஹஹா, ஹுஹூ ஆகியோரை ஆஹ்வானம் செய்கிறேன்; அதுபோல எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் அப்ஸரஸ்களையும், தெய்வீக தேவியரையும், கந்தர்விகளையும் சமமாக அழைக்கிறேன்।
Verse 17
घृताचीमथ विश्वाचीं मिश्रकेशीमलंबुसाम्।नागदन्तां च हेमां च हिमामद्रिकृतस्थलाम्।।।।
நான் க்ருதாசீ, விஶ்வாசீ, மிஷ்ரகேசீ, அலம்புசா; மேலும் நாகதந்தா, ஹேமா, மலைவாசினி ஹிமா ஆகிய அனைவரையும் ஆஹ்வானம் செய்கிறேன்।
Verse 18
शक्रं याश्चोपतिष्ठन्ति ब्रह्माणं याश्च योषितः।सर्वास्तुम्बुरुणा सार्धमाह्वये सपरिच्छदाः।।।।
சக்ரன் (இந்திரன்) சேவையில் இருப்பவளும், பிரம்மனை உபாசிப்பவளுமான அந்தத் தெய்வீக மகளிர் அனைவரையும்—தும்புருவுடன், முழு இசைப் பரிவாரத்துடன்—நான் ஆஹ்வானம் செய்கிறேன்।
Verse 19
वनं कुरुषु यद्दिव्यं वासोभूषणपत्रवत्।दिव्यनारीफलं शश्वत्तत्कौबेरमिहैतु च।।।।
குருநாட்டில் குபேரனுடைய அந்தத் தெய்வீக வனம்—அங்கே இலைகளே ஆடையாகவும் ஆபரணமாகவும் விளங்குகின்றன; அங்கே தெய்வீக மகளிர் எப்போதும் ‘கனி’ போலக் கிடைக்கின்றனர்—அவ்வனம் இங்கே வருக।
Verse 20
इह मे भगवान् सोमो विधत्तामन्नमुत्तमम्।भक्ष्यंभोज्यं च चोष्यं च लेह्यं च विविधं बहु।।।।
இங்கே எனக்காக பகவான் சோமன் உத்தமமான அன்னத்தை அருள்வானாக—பக்ஷ்யம், போஜ்யம், சோஷ்யம், லேஹ்யம் எனப் பலவகையாக மிகுதியாக.
Verse 21
विचित्राणि च माल्यानि पादपप्रच्युतानि च।सुरादीनि च पेयानि मांसानि विविधानि च।।।।
மேலும் பலநிற மாலைகள்—மரங்களிலிருந்து புதிதாக விழுந்தவை; சுரா முதலான பானங்கள், பலவகை மாமிசங்களும் உண்டாகுக.
Verse 22
एवं समाधिना युक्तस्तेजसाऽप्रतिमेन च।शीक्षास्वरसमायुक्तं तपसा चाब्रवीन्मुनिः।।।।
இவ்வாறு சமாதியால் இணைந்தும், ஒப்பற்ற தேஜஸும் தவவலிமையும் உடைய முனிவர் உரைத்தார்—அவர் வாக்கு, வேதச் ‘சிக்ஷா’ விதித்த ஸ்வரங்களுடன் கூடியதாக இருந்தது.
Verse 23
मनसा ध्यायतस्तस्य प्राङ्मुखस्य कृताञ्जलेः।आजग्मुस्तानि सर्वाणि दैवतानि पृथक्पृथक्।।।।
கிழக்குநோக்கி, கைகூப்பி, மனத்தால் தியானித்துக் கொண்டிருந்த அவரிடத்தில் அந்த எல்லா தேவதைகளும் ஒவ்வொருவராக வந்து சேர்ந்தனர்.
Verse 24
मलयं दर्दुरं चैव ततस्स्वेदनुदोऽनिलः।उपस्पृश्य ववौ युक्त्या सुप्रियात्मा सुखश्शिवः।।।।
பின்னர் மலயமும் தர்துரமும் தொட்டு, வியர்வையை நீக்கும் காற்று அளவோடு வீசத் தொடங்கியது—மிக இனிமையானது, நிம்மதியளிப்பது, சிவமங்கலமானது.
Verse 25
ततोऽभ्यवर्षन्त घना दिव्याः कुसुमवृष्टयः।दिव्यदुन्दुभिघोषश्च दिक्षु सर्वासु शुश्रुवे।।।।
அப்போது அடர்ந்த தெய்வீக மேகங்கள் மலர்மழையைப் பொழிந்தன; எல்லாத் திசைகளிலும் தெய்வீக துந்துபிகளின் முழக்கம் கேட்டது।
Verse 26
प्रववुश्चोत्तमा वाता ननृतुश्चाप्सरोगणाः।जगुश्च देवगन्धर्वा वीणाः प्रमुमुचुस्स्वरान्।।।।
உத்தமமான தென்றல்கள் வீசின; அப்சரக் கூட்டங்கள் நடனமாடின; தேவகந்தர்வர்கள் பாடினர்; வீணைகள் இனிய ஒலிநாதங்களைப் பொழிந்தன।
Verse 27
स शब्दो द्यां च भूमिं च प्राणिनां श्रवणानि च।विवेशोच्चरितश्श्लक्ष्णस्समो लयसमन्वितः।।।।
அந்த ஒலி—உச்சரிப்பில் மென்மையாகவும், சுரத்தில் சமமாகவும், தாளத்துடன் கூடியதாகவும்—வானத்தையும் பூமியையும் நிறைத்து, உயிர்களின் செவிகளில் புகுந்தது।
Verse 28
तस्मिन्नुपरते शब्दे दिव्ये श्रोत्र सुखे नृणाम्।ददर्श भारतं सैन्यं विधानं विश्वकर्मणः।।।।
அந்த தெய்வீகமான, செவிக்கு இன்பமளித்த ஒலி அடங்கியபின், பரதனின் சேனை விஸ்வகர்மாவின் அதிசயக் கைவினைபோன்ற அமைப்பை கண்டது।
Verse 29
बभूव हि समा भूमिस्समन्तात्पञ्चयोजना।शाद्वलैर्भहुभिश्चन्ना नीलवैढूर्यसन्निभैः।।।।
உண்மையாகவே சுற்றிலும் ஐந்து யோஜனை அளவிற்கு நிலம் சமமாகி, நீல வைடூரிய மணிபோல் ஒளிரும் பல பசுமைத் தரைப்புல்களால் அது முழுதும் மூடப்பட்டது।
Verse 30
तस्मिन्बिल्वाः कपित्थाश्च पनसा बीजपूरकाः।आमलक्यो बभूवुश्च चूताश्च फलभूषणाः।।।।
அங்கே வில்வம், கபித்தம், பலா, பீஜபூரகம், நெல்லிக்காய், மாமரம் ஆகிய மரங்கள் கனிகளால் நிறைந்து, கனிகளே ஆபரணமென அலங்கரித்ததுபோல் தோன்றின।
Verse 31
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च वनं दिव्योपभोगवत्।आजगाम नदी दिव्या तीरजैर्भहुभिर्वृता।।।।
வடக்கு குருக்களின் தெய்வீக அனுபவங்கள் நிறைந்த வனத்திலிருந்து ஒரு தெய்வீக நதி தோன்றியது; அதன் கரைகளில் வளர்ந்த எண்ணற்ற மரங்கள் அதைச் சூழ்ந்திருந்தன।
Verse 32
चतुश्शालानि शुभ्राणि शालाश्च गजवाजिनाम्।हर्म्यप्रासादसम्बाधास्तोरणानि शुभानि च।।।।
ஒளிவிடும் சதுஶ்சாலைகள் தோன்றின; யானை, குதிரைகளுக்கான தொழுவங்களும், மாளிகை-அரண்மனைகளின் நடுவே நெருக்கமாக அமைந்த மங்கலத் தோரண வாயில்களும் தோன்றின।
Verse 33
सितमेघनिभं चापि राजवेश्म सुतोरणम्।दिव्यमाल्यकृताकारं दिव्यगन्धसमुक्षितम्।।।।चतुरश्रमसंबाधं शयनासनयानवत्।दिव्यैस्सर्वरसैर्युक्तं दिव्यभोजनवस्त्रवत्।।।।उपकल्पितसर्वान्नं धौतनिर्मलभाजनम्।क्लुप्तसर्वासनं श्रीमत्स्वास्तीर्णशयनोत्तमम्।।।।
வெண்மேகத்தைப் போல் ஒளிரும், அழகிய தோரணங்களுடன் கூடிய ஒரு அரச மாளிகையும் தோன்றியது. அது தெய்வீக மாலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, விண்ணுலக மணத்தால் தெளிக்கப்பட்டு மணமூட்டியது. விசாலமான சதுர வடிவில் அமைந்த அந்த இல்லத்தில் படுக்கைகள், இருக்கைகள், வாகனங்கள் அனைத்தும் நிறைவாக இருந்தன; எல்லா வகை தெய்வீக ரசங்களும், தெய்வீக உணவும், ஆடைகளும் கிடைத்தன. பலவகை அன்னங்கள் முற்றிலும் தயார் நிலையில், கழுவி மாசற்ற பாத்திரங்களில் இருந்தன; அனைவருக்கும் இருக்கைகள் ஒழுங்குபடுத்தப்பட்டு, செல்வச் சிறப்புடன் சிறந்த படுக்கைகள் அழகாக விரிக்கப்பட்டிருந்தன।
Verse 34
सितमेघनिभं चापि राजवेश्म सुतोरणम्।दिव्यमाल्यकृताकारं दिव्यगन्धसमुक्षितम्।।2.91.33।।चतुरश्रमसंबाधं शयनासनयानवत्।दिव्यैस्सर्वरसैर्युक्तं दिव्यभोजनवस्त्रवत्।।2.91.34।।उपकल्पितसर्वान्नं धौतनिर्मलभाजनम्।क्लुप्तसर्वासनं श्रीमत्स्वास्तीर्णशयनोत्तमम्।।2.91.35।।
வெண்மேகத்தைப் போல் ஒளிரும், அழகிய தோரணங்களுடன் கூடிய ஒரு அரச மாளிகையும் தோன்றியது. அது தெய்வீக மாலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, விண்ணுலக மணத்தால் தெளிக்கப்பட்டு மணமூட்டியது. விசாலமான சதுர வடிவில் அமைந்த அந்த இல்லத்தில் படுக்கைகள், இருக்கைகள், வாகனங்கள் அனைத்தும் நிறைவாக இருந்தன; எல்லா வகை தெய்வீக ரசங்களும், தெய்வீக உணவும், ஆடைகளும் கிடைத்தன. பலவகை அன்னங்கள் முற்றிலும் தயார் நிலையில், கழுவி மாசற்ற பாத்திரங்களில் இருந்தன; அனைவருக்கும் இருக்கைகள் ஒழுங்குபடுத்தப்பட்டு, செல்வச் சிறப்புடன் சிறந்த படுக்கைகள் அழகாக விரிக்கப்பட்டிருந்தன।
Verse 35
सितमेघनिभं चापि राजवेश्म सुतोरणम्।दिव्यमाल्यकृताकारं दिव्यगन्धसमुक्षितम्।।2.91.33।।चतुरश्रमसंबाधं शयनासनयानवत्।दिव्यैस्सर्वरसैर्युक्तं दिव्यभोजनवस्त्रवत्।।2.91.34।।उपकल्पितसर्वान्नं धौतनिर्मलभाजनम्।क्लुप्तसर्वासनं श्रीमत्स्वास्तीर्णशयनोत्तमम्।।2.91.35।।
வெண்மேகத்தைப் போல் ஒளிரும், அழகிய தோரணங்களுடன் கூடிய ஒரு அரச மாளிகையும் தோன்றியது. அது தெய்வீக மாலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, விண்ணுலக மணத்தால் தெளிக்கப்பட்டு மணமூட்டியது. விசாலமான சதுர வடிவில் அமைந்த அந்த இல்லத்தில் படுக்கைகள், இருக்கைகள், வாகனங்கள் அனைத்தும் நிறைவாக இருந்தன; எல்லா வகை தெய்வீக ரசங்களும், தெய்வீக உணவும், ஆடைகளும் கிடைத்தன. பலவகை அன்னங்கள் முற்றிலும் தயார் நிலையில், கழுவி மாசற்ற பாத்திரங்களில் இருந்தன; அனைவருக்கும் இருக்கைகள் ஒழுங்குபடுத்தப்பட்டு, செல்வச் சிறப்புடன் சிறந்த படுக்கைகள் அழகாக விரிக்கப்பட்டிருந்தன।
Verse 36
प्रविवेश महाबाहुरनुज्ञातो महर्षिणा।वेश्म तद्रत्नसम्पूर्णं भरतः कैकयीसुतः।।।।
மகாரிஷியின் அனுமதி பெற்ற நீண்ட தோளுடைய கைகேயியின் புதல்வன் பரதன், ரத்தினங்களால் நிறைந்த அந்த அரண்மனையில் நுழைந்தான்.
Verse 37
अनुजग्मुश्च तं सर्वे मन्त्रिणस्सपुरोहिताः।बभूवुश्च मुदा युक्ता दृष्ट्वा तं वेश्मसंविधिम्।।।।
அமைச்சர்களும் புரோகிதர்களும் உடன் அனைவரும் அவரைத் தொடர்ந்து சென்றனர். அந்த இல்லத்தின் சிறப்பான ஏற்பாடுகளைப் பார்த்து அவர்கள் மகிழ்ச்சியால் நிறைந்தனர்.
Verse 38
तत्र राजासनं दिव्यं व्यजनं छत्रमेव च।भरतो मन्त्रिभिस्सार्धमभ्यवर्तत राजवत्।।।।
அங்கே தெய்வீகமான அரசாசனம், சாமரம் மற்றும் குடை ஆகியவை அமைக்கப்பட்டிருந்தன. அமைச்சர்களுடன் பரதன் அரசனுக்குரிய முறையில் தன் இடத்தை ஏற்றான்.
Verse 39
आसनं पूजयामास रामायाभिप्रणम्य च।वालव्यजनमादाय न्यषीदत्सचिवासने।।।।
அவன் ஸ்ரீராமனை வணங்கி, அந்த சிங்காசனத்தை அவருடையதெனக் கருதி பூஜித்தான். பின்னர் சாமரம் எடுத்துக் கொண்டு அமைச்சரின் ஆசனத்தில் அமர்ந்தான்॥
Verse 40
आनुपूर्व्यान्निषेदुश्च सर्वे मन्त्रिपुरोहिताः।ततस्सेनापतिः पश्चात्प्रशास्ताच निषेदतुः।।।।
ஒழுங்கான வரிசையில் எல்லா அமைச்சர்களும் புரோகிதர்களும் அமர்ந்தனர். அதன் பின் சேனாபதி, பின்னர் நிர்வாகியான பிரசாஸ்தாவும் அமர்ந்தான்॥
Verse 41
तत स्तत्र मुहूर्तेन नद्यः पायसकर्दमाः।उपातिष्ठन्त भरतं भरद्वाजस्य शासनात्।।।।
பின்னர் அங்கேயே ஒரு கணத்தில் பாயசம் போன்ற சேற்றைக் கொண்ட நதிகள் தோன்றி, பரதனைச் சேவிக்க நின்றன—இது பரத்வாஜ முனிவரின் ஆணையினால்॥
Verse 42
तासामुभयतः कूलं पाण्डुमृत्तिकलेपनाः।रम्याश्चावसधा दिव्या ब्रह्मणस्तु प्रसादजा:।।।।
அந்நதிகளின் இரு கரைகளிலும் வெளிர் வெண்மண் பூசப்பட்ட அழகிய தெய்வீக வாசஸ்தலங்கள் தோன்றின—அவை பிரம்மாவின் அருளால் பிறந்தவை॥
Verse 43
तेनैव च मूहूर्तेन दिव्याऽभरणभूषिताः।आगुर्विंशतिसाहस्राः ब्रह्मणा प्रहिताः स्त्रियः।।।।
அதே நொடியிலே தெய்வீக ஆபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட இருபதாயிரம் பெண்கள் பிரம்மனால் அனுப்பப்பட்டவர்களாய் அங்கு வந்தடைந்தனர்.
Verse 44
सुवर्णमणिमुक्तेन प्रवालेन च शोभिताः।आगुर्विंशतिसाहास्राः कुबेरप्रहिताः स्त्रियः।।।।
தங்கம், மணிகள், முத்துகள், பவளம் ஆகியவற்றால் ஒளிவீசும் இருபதாயிரம் பெண்கள் குபேரனால் அனுப்பப்பட்டவர்களாய் அங்கு வந்தனர்.
Verse 45
याभिर्गृहीतः पुरुषस्सोन्माद इव लक्ष्यते।आगुर्विंशतिसाहस्रा नन्दनादप्सरोगणाः।।।।
நந்தனவனத்திலிருந்து இருபதாயிரம் அப்சரைக் குழுக்கள் வந்தன—அவர்களின் அணைப்பில் அகப்பட்ட ஆண், பேராசை எழுந்து மயங்கியவனெனத் தோன்றுவான்.
Verse 46
नारदस्तुम्भुरुर्गोपः प्रवरास्सूर्यवर्चसः।एते गन्धर्वराजानो भरतस्याग्रतो जगुः।।।।
நாரதர், தும்புரு, கோபன்—சூரிய ஒளிபோல் பிரகாசிக்கும் உயர்ந்த கந்தர்வ அரசர்கள்—இவர்கள் அனைவரும் பரதனின் முன்னிலையில் பாடினர்.
Verse 47
अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाऽथ वामना।उपानृत्यंस्तु भरतं भरद्वाजस्य शासनात्।।।।
அப்போது பரத்வாஜரின் ஆணைப்படி அலம்புசா, மிஸ்ரகேசி, புண்டரீகா, வாமனா ஆகியோர் பரதனின் அருகில் வந்து நடனம் புரிந்தனர்।
Verse 48
यानि माल्यानि देवेषु यानि चैत्ररथे वने।प्रयागे तान्यदृश्यन्त भरद्वाजस्य शासनात्।।।।
தேவருலகிலும் சைத்ரரத வனத்திலும் உள்ள மாலைகள் யாவும், பரத்வாஜரின் ஆணையால் பிரயாகத்தில் வெளிப்பட்டன।
Verse 49
बिल्वा मार्दङ्गिका आसन् शम्याग्राहा विभीतकाः।अश्वत्था नर्तकाश्चासन्भरद्वाजस्य शासनात्।।।।
பரத்வாஜரின் ஆணையால் பில்வ மரங்கள் மிருதங்கம் இசைப்பவர்களாயின; விபீதக மரங்கள் தாளம் இடுபவர்களாயின; அச்வத்த மரங்கள் நடனமாடுபவர்களாயின।
Verse 50
ततस्सरलतालाश्च तिलका नक्तमालकाः।प्रहृष्टास्तत्र सम्पेतुः कुब्जा भूत्वाऽथ वामनाः।।।।
பின்பு சரல, தால, திலக, நக்தமால மரங்கள் மகிழ்ந்து, கூனர்களாகவும் குறுநிலையர்களாகவும் உருவெடுத்து அங்கே அலைந்தன।
Verse 51
शिंशुपामलकीजम्ब्वो याश्चान्याः काननेषु ताःमालती मल्लिका जातिर्याश्चान्याः कानने लताः।प्रमदाविग्रहं कृत्वा भरद्वाजाश्रमेऽवदन्।।।।
சிம்சுபா, ஆமலகி, ஜம்பு முதலிய காட்டு மரங்களும், மாலதி, மல்லிகா, ஜாதி முதலிய காட்டு கொடிகளும்—பெண்மையுருவம் கொண்டு—பரத்வாஜரின் ஆசிரமத்தில் பேசினன।
Verse 52
सुरास्सुरापाः पिबत पायसं च बुभुक्षिताः।।।।मांसानि च सुमेध्यानि भक्ष्यन्तां यावदिच्छथ।।।।
சுராபானம் செய்பவர்கள் சுராவை அருந்தட்டும்; பசித்தவர்கள் பாயசத்தை ஏற்றுக்கொள்ளட்டும். மேலும் விதிப்படி தூய்மையுற்ற, சுமேத்யமான மாமிசத்தையும் தம் விருப்பமளவு உண்ணட்டும்॥
Verse 53
सुरास्सुरापाः पिबत पायसं च बुभुक्षिताः।।2.91.52।।मांसानि च सुमेध्यानि भक्ष्यन्तां यावदिच्छथ।।2.91.53।।
சுராபானம் செய்பவர்கள் சுராவை அருந்தட்டும்; பசித்தவர்கள் பாயசத்தை ஏற்றுக்கொள்ளட்டும். மேலும் விதிப்படி தூய்மையுற்ற, சுமேத்யமான மாமிசத்தையும் தம் விருப்பமளவு உண்ணட்டும்॥
Verse 54
उच्छाद्य स्नापयन्ति स्म नदीतीरेष वल्गुषु।अप्येकमेकं पुरषं प्रमदास्सप्त चाष्ट च।।।।
அழகிய நதிக்கரைகளில் அவர்கள் உடலில் உப்டனம் பூசி மசாஜ் செய்து, பின்னர் குளிப்பாட்டினர். மேலும் ஒவ்வொரு ஆணுக்கும் மாறிமாறி ஏழு அல்லது எட்டு பெண்கள் பணிவிடை செய்தனர்॥
Verse 55
संवाहन्त्यस्समापेतुर्नार्यो रुचिरलोचनाः।परिमृज्य तथाऽन्योन्यं पाययन्ति वराङ्गनाः।।।।
அழகிய கண்களையுடைய பெண்கள் மசாஜ் செய்ய முன்வந்தனர். சிறந்த மகளிர் துடைத்து உலர்த்தி, பின்னர் மாறிமாறி ஒருவருக்கொருவர் பானம் அருந்தச் செய்தனர்॥
Verse 56
हयान् गजान् खारानुष्ट्रान्तथैव सुरभेस्सुतान्।अभोजयन्वाहनपास्तेषां भोज्यं यथाविधि।।।।
வாகனங்களைப் பராமரிப்போர் விதிப்படி ஒவ்வொன்றிற்கும் ஏற்ற உணவை அளித்தனர்—குதிரைகள், யானைகள், கழுதைகள், ஒட்டகங்கள், மேலும் சுரபியின் சந்ததி (மாட்டினம்) ஆகியவற்றிற்கு॥
Verse 57
इक्षूंश्च मधुलाजांश्च भोजयन्ति स्म वाहनान्।इक्ष्वाकुवरयोधानां चोदयन्तो महाबला:।।।।
மகாபலமுடைய பணியாளர்கள் இக்ஷ்வாகு குமாரர்களின் வீரர்களின் வாகனங்களுக்கு கரும்பும் தேன் கலந்த இனிய லாஜமும் ஊட்டி, உண்ணுமாறு ஊக்குவித்தனர்.
Verse 58
नाश्वबन्धोऽश्वमाजानान्नगजं कुञ्जरग्रहः।मत्तप्रमत्तमुदिता चमूः सा तत्र संबभौ।।।।
அங்கே அந்த சேனை மது-மயக்கமும் கவனமின்மையும் கலந்த மகிழ்ச்சியில் ஒளிவீசியது; குதிரை வீரன் தன் குதிரையையும், யானைப் பராமரிப்பவன் தன் யானையையும் அறிய முடியவில்லை.
Verse 59
तर्पितास्सर्वकामैस्ते रक्तचन्दनरूषिताः।अप्सरोगणसंयुक्तास्सैन्या वाचमुदैरयन्।।।।
அவர்கள் எல்லா விருப்பங்களாலும் திருப்தியடைந்து, செங்கந்தனச் சாந்தால் பூசப்பட்டு, அப்சரஸ்களின் குழுக்களுடன் இணைந்து, உரத்த குரலில் வாக்கை எழுப்பினர்.
Verse 60
नैवायोध्यां गमिष्यामो नगमिष्याम दण्डकान्।कुशलं भरतस्यास्तु रामस्यास्तु तथा सुखम्।।।।
“நாம் அயோத்திக்குச் செல்லமாட்டோம்; தண்டகாரண்யத்திற்கும் செல்லமாட்டோம். பரதனுக்கு நலம் உண்டாக; ராமனுக்கும் அதுபோலவே சுகம் உண்டாக.”
Verse 61
इति पादातयोधाश्च हस्त्यश्वारोहबन्धकाः।अनाथास्तं विधिं लब्ध्वा वाचमेतामुदीरयन्।।।।
இவ்வாறு பாதாள வீரர்களும் யானை-குதிரை ஏறியவர்களும் அவர்களுடைய துணையினரும் பேசினர். அந்த உபசார முறையைப் பெற்றபின், காவலற்றவர்களைப் போலத் தலைவர்களைப் பொருட்படுத்தாது, இவ்வாறான சொற்களைச் சொல்லத் தொடங்கினர்॥
Verse 62
संम्प्रहृष्टा विनेदुस्ते नरास्तत्र सहस्रशः।भरतस्यानुयातारस्स्वर्गोऽयमिति चाब्रुवन्।।।।
அங்கே பரதனின் பின்தொடர்வோர் ஆயிரக்கணக்கில் பேரானந்தத்துடன் உரக்க முழங்கி, “இது நிச்சயமாகச் சொர்க்கமே!” என்று கூறினர்॥
Verse 63
नृत्यन्ति स्म हसन्ति स्म गायन्ति स्म च सैनिकाःसमन्तात्परिधावन्ति माल्योपेतास्सहस्रशः।।।।
மாலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்ட ஆயிரக்கணக்கான படைவீரர்கள் எல்லாத் திசைகளிலும் ஓடித் திரிந்தனர்—நடனமாடி, சிரித்து, பாடியும் இருந்தனர்॥
Verse 64
ततो भुक्तवतां तेषां तदन्नममृतोपमम्।दिव्यानुद्वीक्ष्य भक्ष्यां स्तानभवद्भक्षणे मतिः।।।।
பின்னர் அவர்கள் ஏற்கெனவே உண்டிருந்தாலும், அமுதுபோன்ற அந்த அன்னத்தையும் தெய்வீக உணவுகளையும் கண்டதும், மீண்டும் உண்ண வேண்டும் என்ற ஆசை அவர்களுக்குள் எழுந்தது॥
Verse 65
प्रेष्याश्चेट्यश्च वध्वश्च बलस्थाश्च सहस्रशः।बभूवुस्ते भृशं दृप्तास्सर्वे चाहतवाससः।।।।
தூதர்கள், பணிப்பெண்கள், பெண்கள் பரிசாரகிகள், பாளையத் துணையினர்—ஆயிரக்கணக்கில்—அனைவரும் புதிய ஆடைகள் அணிந்து மிகுந்த மகிழ்ச்சியால் பெருமிதமடைந்தனர்॥
Verse 66
कुञ्जराश्च खरोष्ट्राश्च गोऽश्वाश्च मृगपक्षिणः।बभूवुस्सुभृतास्तत्र नान्यो ह्यन्यमकल्पयत्।।।।
அங்கே யானைகள், கழுதைகள், ஒட்டகங்கள், பசுக்கள்-குதிரைகள், மிருகங்கள் மற்றும் பறவைகளும் கூட நன்கு போஷிக்கப்பட்டுத் திருப்தியாயிருந்தன; ஒருவர் மற்றொருவருக்கு இடையூறு செய்யவில்லை, பரஸ்பரத் தீங்கையும் யாரும் எண்ணவில்லை॥
Verse 67
नाऽशुक्लवासा स्तत्राऽसीत्क्षुधितो मलिनोऽपि वा।रजसा ध्वस्तकेशो वा नरः कश्चिददृश्यत।।।।
அந்தப் பெருங்கூட்டத்தில் அழுக்கான ஆடையணிந்த ஒருவரும் காணப்படவில்லை; பசியுற்றவரும் இல்லை, மாசடைந்தவரும் இல்லை, தூசியால் சிதைந்த கூந்தலுடையவரும் எவரும் காணப்படவில்லை॥
Verse 68
आजैश्चापि च वाराहैर्निष्ठानवरस़ञ्चयैः।फलनिर्यूह संसिद्दैस्सूपैर्गन्ध रसान्वितैः।।।।पुष्पध्वजवतीः पूर्णाश्शुक्लस्यान्नस्य चाभितः।ददृशुर्विस्मितास्तत्रनरा लौहीस्सहस्रशः।।।।
அங்கே மனிதர்கள் வியப்புடன் கண்டனர்—மலர்மாலைகளும் கொடிகளும் அலங்கரித்த ஆயிரக்கணக்கான இரும்புப் பாத்திரங்கள், எல்லாத் திசைகளிலும் வெண்சோற்றால் நிரம்பியவை; மேலும் ஆட்டிறைச்சி, பன்றியிறைச்சி, சிறந்த சுவையூட்டிகள், பழச்சாறு கொண்டு தயாரித்த உணவுகள், மணமிகு சுவையுடைய சூப்புகளும் இருந்தன॥
Verse 69
आजैश्चापि च वाराहैर्निष्ठानवरस़ञ्चयैः।फलनिर्यूह संसिद्दैस्सूपैर्गन्ध रसान्वितैः।।2.91.68।।पुष्पध्वजवतीः पूर्णाश्शुक्लस्यान्नस्य चाभितः।ददृशुर्विस्मितास्तत्रनरा लौहीस्सहस्रशः।।2.91.69।।
அங்கே மனிதர்கள் வியப்புடன் கண்டனர்—மலர்மாலைகளும் கொடிகளும் அலங்கரித்த ஆயிரக்கணக்கான இரும்புப் பாத்திரங்கள், எல்லாத் திசைகளிலும் வெண்சோற்றால் நிரம்பியவை; மேலும் ஆட்டிறைச்சி, பன்றியிறைச்சி, சிறந்த சுவையூட்டிகள், பழச்சாறு கொண்டு தயாரித்த உணவுகள், மணமிகு சுவையுடைய சூப்புகளும் இருந்தன॥
Verse 70
बभूवुर्वनपार्श्वेषु कूपाः पायसकर्दमाः।ताश्चकामदुघा गावो द्रुमाश्चासन्मधुश्च्युतः।।।।
காட்டின் ஓரங்களில் பாயசம் போன்ற அடர்ந்த இனிய சாறால் நிரம்பிய கிணறுகள் தோன்றின; அங்கே காமதேனுவைப் போல விருப்பங்களை நிறைவேற்றும் பசுக்களும், தேன் சொட்டும் மரங்களும் இருந்தன॥
Verse 71
वाप्यो मैरेयपूर्णाश्च मृष्टमांसचयैर्वृताः।प्रतप्तपिठरैश्चापि मार्गमायूरकौक्कुटैः।।।।
அங்கே குளங்கள் மைரேய மதுவால் நிரம்பி, சுற்றிலும் சிறந்த மாமிசக் குவியல்களால் சூழப்பட்டிருந்தன. வழியோரம் சூடேற்றப்பட்ட பாத்திரங்களும் வைக்கப்பட்டு, அவற்றில் மான், மயில், கோழி மாமிசம் தயார் செய்யப்பட்டிருந்தது।
Verse 72
पात्रीणां च सहस्राणि स्थालीनां नियुतानि च।न्यर्बुधानि च पात्राणि शातकुम्भमयानि च।।।।स्थाल्यः कुम्भ्य करम्भ्य श्च दधिपूर्णास्सुसंस्कृताः।यौवनस्थस्य गौरस्य कपित्थस्य सुगन्धिनः।।।।ह्रदाः पूर्णा रसालस्य दध्नश्श्वेतस्य चापरे।बभूवुः पायसस्यान्ये शर्करायावसञ्चयाः।।।।
ஆயிரக்கணக்கான பாத்திரங்களும், இலட்சக்கணக்கான தட்டுகளும் இருந்தன; மேலும் எண்ணிலடங்கா பிறக் கலன்களும்—தூய பொன்னால் செய்யப்பட்டவை—பயணிகளின் தேவைக்காக மிகுதியாக வைக்கப்பட்டிருந்தன।
Verse 73
पात्रीणां च सहस्राणि स्थालीनां नियुतानि च।न्यर्बुधानि च पात्राणि शातकुम्भमयानि च।।2.91.72।।स्थाल्यः कुम्भ्य करम्भ्य श्च दधिपूर्णास्सुसंस्कृताः।यौवनस्थस्य गौरस्य कपित्थस्य सुगन्धिनः।।2.91.73।।ह्रदाः पूर्णा रसालस्य दध्नश्श्वेतस्य चापरे।बभूवुः पायसस्यान्ये शर्करायावसञ्चयाः।।2.91.74।।
மண் தட்டுகள், குடங்கள், அகலவாய்ப் பானைகள்—நன்றாகச் சமைத்து ஒழுங்காக அமைக்கப்பட்டு—மணமிக்க தயிரால் நிரம்பியிருந்தன; அந்தத் தயிர் புதுமையானது, வெளிர் வெண்மையானது, கபித்தம் (விளாம்பழம்) நிறம்போலத் தோன்றியது।
Verse 74
पात्रीणां च सहस्राणि स्थालीनां नियुतानि च।न्यर्बुधानि च पात्राणि शातकुम्भमयानि च।।2.91.72।।स्थाल्यः कुम्भ्य करम्भ्य श्च दधिपूर्णास्सुसंस्कृताः।यौवनस्थस्य गौरस्य कपित्थस्य सुगन्धिनः।।2.91.73।।ह्रदाः पूर्णा रसालस्य दध्नश्श्वेतस्य चापरे।बभूवुः पायसस्यान्ये शर्करायावसञ्चयाः।।2.91.74।।
சில குளங்கள் ரசாலம் (மணமூட்டிய தயிர்) நிரம்பியிருந்தன; சிலவை வெண்தயிரால் நிறைந்திருந்தன. வேறிடங்களில் பாயசம் (இனிய பால்-அரிசிக் கஞ்சி) நிரம்பிய குளங்களும், சர்க்கரை கலந்த யவம் (பார்லி) குவியல்களும் இருந்தன।
Verse 75
कल्कान्चूर्णकषायांश्च स्नानानि विविधानि च।ददृशुर्भाजनस्थानि तीर्थेषु सरतां नराः।।।।
ஆற்றுத் தீர்த்தக் கரைகளில் மனிதர்கள் பலவகை ஸ்நானப் பொருட்கள் வைக்கப்பட்டிருந்ததை கண்டனர்—லேபங்கள், பொடிகள், மணமிக்க கஷாயங்கள், மேலும் பாத்திரங்களின் தொகுப்புகள்.
Verse 76
शुक्लानंशुमतश्चापि दन्तधावनसञ्चयान्।शुक्लांश्चन्दनकल्कांश्च समुद्गेष्ववतिष्ठतः।।।।दर्पणापरिमृष्टांश्च वाससां चापि सञ्चयान्।पादुकोपानहां चैव युग्मानिच सहस्रशः।।।।आञ्जनीः कङ्कतान्कूर्चान् शस्त्राणि च धनूंषि च।मर्मत्राणानि चित्राणि शयनान्यासनानि च।।।।प्रतिपानह्रदान्पूर्णन्खरोष्ट्रगजवाजिनाम्।अवगाह्यसुतीर्थांश्चह्रदान् सोत्पलपुष्करान्।।।आकाश वर्णप्रतिमान् स्वच्छतोयान्सुखप्लवान्।नीपवैडूर्यवर्णांश्च मृदून्यवससञ्चयान्।निर्वापार्थान् पशूनां ते ददृशुस्तत्र सर्वशः।।।।
அங்கே எல்லாத் திசைகளிலும் அவர்கள் வெண்மையான தந்ததாவனக் குச்சிகளின் குவியல்கள், இலைப் பாத்திரங்களில் வைக்கப்பட்ட வெண்சந்தன லேபங்கள், ஒளிர்ந்து நன்றாகத் துடைக்கப்பட்ட கண்ணாடிகள், ஆடைகளின் களஞ்சியங்கள், ஆயிரக்கணக்கான பாதுக்கா மற்றும் செருப்பு ஜோடிகள் ஆகியவற்றைக் கண்டனர். மேலும் காஜல் பெட்டிகள், சீவல்கள், தூரிகைகள், ஆயுதங்களும் வில்லுகளும், மర్మங்களைப் பாதுகாக்க அலங்கரிக்கப்பட்ட கவசங்கள், படுக்கைகளும் ஆசனங்களும் இருந்தன. கழுதை, ஒட்டகம், யானை, குதிரை ஆகியவற்றுக்கான குடிநீர் நிரம்பிய குளங்கள்; சிறந்த ஸ்நானத் தீர்த்தக் கரைகள்; தாமரை-நீர்மல்லி மலர்களால் அலங்கரித்த தடாகங்கள்; ஆகாயநீல நிறம் போல் தெளிந்த நீருடன் நீந்த இனிய ஏரிகள்; மேலும் கடம்பப் பச்சை மற்றும் வைடூர்ய நீலச் சாயலான மென்மையான மாட்டுத்தீவனக் குவியல்கள்—பசுக்களும் பிற விலங்குகளும் தணிவதற்காக—எங்கும் அமைக்கப்பட்டிருந்ததை அவர்கள் கண்டனர்.
Verse 77
शुक्लानंशुमतश्चापि दन्तधावनसञ्चयान्।शुक्लांश्चन्दनकल्कांश्च समुद्गेष्ववतिष्ठतः।।2.91.76।।दर्पणापरिमृष्टांश्च वाससां चापि सञ्चयान्।पादुकोपानहां चैव युग्मानिच सहस्रशः।।2.91.77।।आञ्जनीः कङ्कतान्कूर्चान् शस्त्राणि च धनूंषि च।मर्मत्राणानि चित्राणि शयनान्यासनानि च।।2.91.78।।प्रतिपानह्रदान्पूर्णन्खरोष्ट्रगजवाजिनाम्।अवगाह्यसुतीर्थांश्चह्रदान् सोत्पलपुष्करान्।2.91.79।।आकाश वर्णप्रतिमान् स्वच्छतोयान्सुखप्लवान्।नीपवैडूर्यवर्णांश्च मृदून्यवससञ्चयान्।निर्वापार्थान् पशूनां ते ददृशुस्तत्र सर्वशः।।2.91.80।।
அங்கே எல்லாத் திசைகளிலும் அவர்கள் வெண்மையான தந்ததாவனக் குச்சிகளின் குவியல்கள், இலைப் பாத்திரங்களில் வைக்கப்பட்ட வெண்சந்தன லேபங்கள், ஒளிர்ந்து நன்றாகத் துடைக்கப்பட்ட கண்ணாடிகள், ஆடைகளின் களஞ்சியங்கள், ஆயிரக்கணக்கான பாதுக்கா மற்றும் செருப்பு ஜோடிகள் ஆகியவற்றைக் கண்டனர். மேலும் காஜல் பெட்டிகள், சீவல்கள், தூரிகைகள், ஆயுதங்களும் வில்லுகளும், மర్మங்களைப் பாதுகாக்க அலங்கரிக்கப்பட்ட கவசங்கள், படுக்கைகளும் ஆசனங்களும் இருந்தன. கழுதை, ஒட்டகம், யானை, குதிரை ஆகியவற்றுக்கான குடிநீர் நிரம்பிய குளங்கள்; சிறந்த ஸ்நானத் தீர்த்தக் கரைகள்; தாமரை-நீர்மல்லி மலர்களால் அலங்கரித்த தடாகங்கள்; ஆகாயநீல நிறம் போல் தெளிந்த நீருடன் நீந்த இனிய ஏரிகள்; மேலும் கடம்பப் பச்சை மற்றும் வைடூர்ய நீலச் சாயலான மென்மையான மாட்டுத்தீவனக் குவியல்கள்—பசுக்களும் பிற விலங்குகளும் தணிவதற்காக—எங்கும் அமைக்கப்பட்டிருந்ததை அவர்கள் கண்டனர்.
Verse 78
शुक्लानंशुमतश्चापि दन्तधावनसञ्चयान्।शुक्लांश्चन्दनकल्कांश्च समुद्गेष्ववतिष्ठतः।।2.91.76।।दर्पणापरिमृष्टांश्च वाससां चापि सञ्चयान्।पादुकोपानहां चैव युग्मानिच सहस्रशः।।2.91.77।।आञ्जनीः कङ्कतान्कूर्चान् शस्त्राणि च धनूंषि च।मर्मत्राणानि चित्राणि शयनान्यासनानि च।।2.91.78।।प्रतिपानह्रदान्पूर्णन्खरोष्ट्रगजवाजिनाम्।अवगाह्यसुतीर्थांश्चह्रदान् सोत्पलपुष्करान्।2.91.79।।आकाश वर्णप्रतिमान् स्वच्छतोयान्सुखप्लवान्।नीपवैडूर्यवर्णांश्च मृदून्यवससञ्चयान्।निर्वापार्थान् पशूनां ते ददृशुस्तत्र सर्वशः।।2.91.80।।
அங்கே எல்லாத் திசைகளிலும் அவர்கள் வெண்மையான தந்ததாவனக் குச்சிகளின் குவியல்கள், இலைப் பாத்திரங்களில் வைக்கப்பட்ட வெண்சந்தன லேபங்கள், ஒளிர்ந்து நன்றாகத் துடைக்கப்பட்ட கண்ணாடிகள், ஆடைகளின் களஞ்சியங்கள், ஆயிரக்கணக்கான பாதுக்கா மற்றும் செருப்பு ஜோடிகள் ஆகியவற்றைக் கண்டனர். மேலும் காஜல் பெட்டிகள், சீவல்கள், தூரிகைகள், ஆயுதங்களும் வில்லுகளும், மర్మங்களைப் பாதுகாக்க அலங்கரிக்கப்பட்ட கவசங்கள், படுக்கைகளும் ஆசனங்களும் இருந்தன. கழுதை, ஒட்டகம், யானை, குதிரை ஆகியவற்றுக்கான குடிநீர் நிரம்பிய குளங்கள்; சிறந்த ஸ்நானத் தீர்த்தக் கரைகள்; தாமரை-நீர்மல்லி மலர்களால் அலங்கரித்த தடாகங்கள்; ஆகாயநீல நிறம் போல் தெளிந்த நீருடன் நீந்த இனிய ஏரிகள்; மேலும் கடம்பப் பச்சை மற்றும் வைடூர்ய நீலச் சாயலான மென்மையான மாட்டுத்தீவனக் குவியல்கள்—பசுக்களும் பிற விலங்குகளும் தணிவதற்காக—எங்கும் அமைக்கப்பட்டிருந்ததை அவர்கள் கண்டனர்.
Verse 79
शुक्लानंशुमतश्चापि दन्तधावनसञ्चयान्।शुक्लांश्चन्दनकल्कांश्च समुद्गेष्ववतिष्ठतः।।2.91.76।।दर्पणापरिमृष्टांश्च वाससां चापि सञ्चयान्।पादुकोपानहां चैव युग्मानिच सहस्रशः।।2.91.77।।आञ्जनीः कङ्कतान्कूर्चान् शस्त्राणि च धनूंषि च।मर्मत्राणानि चित्राणि शयनान्यासनानि च।।2.91.78।।प्रतिपानह्रदान्पूर्णन्खरोष्ट्रगजवाजिनाम्।अवगाह्यसुतीर्थांश्चह्रदान् सोत्पलपुष्करान्।2.91.79।।आकाश वर्णप्रतिमान् स्वच्छतोयान्सुखप्लवान्।नीपवैडूर्यवर्णांश्च मृदून्यवससञ्चयान्।निर्वापार्थान् पशूनां ते ददृशुस्तत्र सर्वशः।।2.91.80।।
அங்கே எல்லாத் திசைகளிலும் அவர்கள் வெண்மையான தந்ததாவனக் குச்சிகளின் குவியல்கள், இலைப் பாத்திரங்களில் வைக்கப்பட்ட வெண்சந்தன லேபங்கள், ஒளிர்ந்து நன்றாகத் துடைக்கப்பட்ட கண்ணாடிகள், ஆடைகளின் களஞ்சியங்கள், ஆயிரக்கணக்கான பாதுக்கா மற்றும் செருப்பு ஜோடிகள் ஆகியவற்றைக் கண்டனர். மேலும் காஜல் பெட்டிகள், சீவல்கள், தூரிகைகள், ஆயுதங்களும் வில்லுகளும், மర్మங்களைப் பாதுகாக்க அலங்கரிக்கப்பட்ட கவசங்கள், படுக்கைகளும் ஆசனங்களும் இருந்தன. கழுதை, ஒட்டகம், யானை, குதிரை ஆகியவற்றுக்கான குடிநீர் நிரம்பிய குளங்கள்; சிறந்த ஸ்நானத் தீர்த்தக் கரைகள்; தாமரை-நீர்மல்லி மலர்களால் அலங்கரித்த தடாகங்கள்; ஆகாயநீல நிறம் போல் தெளிந்த நீருடன் நீந்த இனிய ஏரிகள்; மேலும் கடம்பப் பச்சை மற்றும் வைடூர்ய நீலச் சாயலான மென்மையான மாட்டுத்தீவனக் குவியல்கள்—பசுக்களும் பிற விலங்குகளும் தணிவதற்காக—எங்கும் அமைக்கப்பட்டிருந்ததை அவர்கள் கண்டனர்.
Verse 80
शुक्लानंशुमतश्चापि दन्तधावनसञ्चयान्।शुक्लांश्चन्दनकल्कांश्च समुद्गेष्ववतिष्ठतः।।2.91.76।।दर्पणापरिमृष्टांश्च वाससां चापि सञ्चयान्।पादुकोपानहां चैव युग्मानिच सहस्रशः।।2.91.77।।आञ्जनीः कङ्कतान्कूर्चान् शस्त्राणि च धनूंषि च।मर्मत्राणानि चित्राणि शयनान्यासनानि च।।2.91.78।।प्रतिपानह्रदान्पूर्णन्खरोष्ट्रगजवाजिनाम्।अवगाह्यसुतीर्थांश्चह्रदान् सोत्पलपुष्करान्।2.91.79।।आकाश वर्णप्रतिमान् स्वच्छतोयान्सुखप्लवान्।नीपवैडूर्यवर्णांश्च मृदून्यवससञ्चयान्।निर्वापार्थान् पशूनां ते ददृशुस्तत्र सर्वशः।।2.91.80।।
அங்கே எல்லாத் திசைகளிலும் அவர்கள் வெண்மையான தந்ததாவனக் குச்சிகளின் குவியல்கள், இலைப் பாத்திரங்களில் வைக்கப்பட்ட வெண்சந்தன லேபங்கள், ஒளிர்ந்து நன்றாகத் துடைக்கப்பட்ட கண்ணாடிகள், ஆடைகளின் களஞ்சியங்கள், ஆயிரக்கணக்கான பாதுக்கா மற்றும் செருப்பு ஜோடிகள் ஆகியவற்றைக் கண்டனர். மேலும் காஜல் பெட்டிகள், சீவல்கள், தூரிகைகள், ஆயுதங்களும் வில்லுகளும், மర్మங்களைப் பாதுகாக்க அலங்கரிக்கப்பட்ட கவசங்கள், படுக்கைகளும் ஆசனங்களும் இருந்தன. கழுதை, ஒட்டகம், யானை, குதிரை ஆகியவற்றுக்கான குடிநீர் நிரம்பிய குளங்கள்; சிறந்த ஸ்நானத் தீர்த்தக் கரைகள்; தாமரை-நீர்மல்லி மலர்களால் அலங்கரித்த தடாகங்கள்; ஆகாயநீல நிறம் போல் தெளிந்த நீருடன் நீந்த இனிய ஏரிகள்; மேலும் கடம்பப் பச்சை மற்றும் வைடூர்ய நீலச் சாயலான மென்மையான மாட்டுத்தீவனக் குவியல்கள்—பசுக்களும் பிற விலங்குகளும் தணிவதற்காக—எங்கும் அமைக்கப்பட்டிருந்ததை அவர்கள் கண்டனர்.
Verse 81
व्यस्मयन्त मनुष्यास्ते स्वप्नकल्पं तदद्भुतम्।दृष्ट्वाऽतिथ्यं कृतं तादृग्भरतस्य महर्षिणा।।।।
மகாரிஷி பரதனுக்காக அமைத்த அந்த கனவு போன்ற அதிசய விருந்தோம்பலைக் கண்டு அந்த மனிதர்கள் வியப்பில் ஆழ்ந்தனர்.
Verse 82
इत्येवं रममाणानां देवानामिव नन्दने।भरद्वाजाश्रमे रम्ये सा रात्रिर्व्यत्यवर्तत।।।।
இவ்வாறு பரத்வாஜரின் அழகிய ஆசிரமத்தில், இந்திரனின் நந்தனவனத்தில் தேவர்கள் போல அவர்கள் மகிழ்ந்து கொண்டிருக்க, அந்த இரவு கழிந்தது.
Verse 83
प्रतिजग्मुश्च ता नद्यो गन्धर्वाश्च यथागतम्।भरद्वाजमनुज्ञाप्य ताश्च सर्वा वराङ्गनाः।।।।
அந்த நதிகளும், கந்தர்வர்களும், அந்த எல்லா அழகிய பெண்களும்—பரத்வாஜரிடம் விடைபெற்று—வந்த இடங்களுக்கே மீண்டும் திரும்பிச் சென்றனர்.
Verse 84
तथैव मत्ता मदिरोत्कटा नरास्तथैव दिव्यागरुचन्दनोक्षिताः।तथैव दिव्या विविधास्स्रगुत्तमाः पृथक्प्रकीर्णा मनुजैः प्रमर्दिताः।।।।
கந்தர்வர்கள் சென்றபின்பும் மதுவின் மிகுதியால் மயங்கிய மனிதர்கள் அப்படியே இருந்தனர்; அவர்களின் உடல்கள் தெய்வீக அகில் (அகரு) மற்றும் சந்தனப் பூச்சால் இன்னும் மணமுற்றிருந்தன. பலவகை சிறந்த தெய்வீக மாலைகள் மக்கள் மிதித்துத் தகர்ந்ததால் இங்கும் அங்கும் சிதறிக் கிடந்தன।
Frequently Asked Questions
Bharata must balance military necessity with āśrama-safety: he deliberately keeps the army away to prevent harm to huts, trees, land, and water, embodying rājadharma as non-intrusion into ascetic domains (2.91.5–9).
Hospitality is presented as a disciplined, dharmic institution: the sage’s ātithya transforms a potentially disruptive force into an ordered community, while Bharata’s deference shows that power gains legitimacy through restraint and reverence for tapas.
The setting is Bharadvāja’s hermitage (traditionally associated with Prayāga), with invoked cosmic geographies such as Kubera’s forest in Kuru land and the directional guardians; culturally, the chapter highlights Vedic-style purification, agniśālā rites, and formal guest-offerings (pādya, arghya).
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.