
Dvaraka Mahatmya
This section is anchored in the western coastal-sacred geography associated with Dvārakā and its wider Yādava/Vaiṣṇava memory field, extending to Prabhāsa as an epic-afterlife locus. It uses the sea, submerged city motifs, and pilgrimage networks to connect Krishna-centric narrative history with tīrtha practice and ethical reflection in Kali-yuga.
44 chapters to explore.

कलियुगे विष्णुप्राप्त्युपायः — Seeking Viṣṇu in the Age of Kali
அத்தியாயம் ஷௌனகர் சூதரிடம் எழுப்பும் கேள்வியால் தொடங்குகிறது—மதவேறுபாடுகள் பெருகி கலக்கம் நிறைந்த கலியுகத்தில் சாதகன் மதுசூதனன் விஷ்ணுவை எவ்வாறு அணுகி அடையலாம்? சூதர் பதிலாக ஜனார்தனனின் அவதாரச் செயல்களைச் சுருக்கமாக எடுத்துரைக்கிறார்: வ்ரஜத்தில் பூதனா, த்ருணாவர்த்த, காலிய முதலியோரின் அடக்கம்; பின்னர் மதுராவில் குவலயாபீடன் வதமும் அரச விரோதிகளின் நாசமும்; தொடர்ந்து ஜராசந்தப் போர்கள் மற்றும் ராஜசூயப் பின்னணி। அதன்பின் பிரபாசத்தில் யாதவர்களின் பரஸ்பர அழிவு, ஸ்ரீகிருஷ்ணரின் உலகிலிருந்து விலகல், த்வாரகை வெள்ளத்தில் மூழ்குதல் ஆகியவை கூறப்படுகின்றன. இந்த வீழ்ச்சியின் சூழலில் வனவாசி முனிவர்கள் தர்மச் சிதைவு, சமூக-யாக ஒழுங்கின் தளர்வு ஆகியவற்றைக் கண்டு பிரம்மாவிடம் வழிகாட்டல் கேட்கிறார்கள்। பிரம்மா விஷ்ணுவின் பரம நிலையை முழுமையாக அறிதல் அரிதென ஒப்புக்கொண்டு, ஹரியை அடையும் இடமும் முறையும் கூறவல்ல சுதலலோகத்தில் உள்ள மகாபக்தன் பிரஹ்லாதரிடம் செல்லுமாறு முனிவர்களை வழிமொழிகிறார். முனிவர்கள் சுதலத்தை அடைந்து பலியால் வரவேற்கப்பட்டு, பிரஹ்லாதரின் முன்னிலையில் கடின சாதனைகள் இன்றியே இறைவனை அடையச் செய்யும் ரகசிய உபாயத்தை வேண்டுகின்றனர்—அடுத்த உபதேசத்திற்கான முன்னுரை இதுவாகிறது।

द्वारकाक्षेत्रप्रशंसा तथा दुर्वासोपाख्यानम् | Praise of Dvārakā and the Durvāsā Episode
அத்தியாயம் பிரஹ்லாதன் முனிவர்களை நோக்கி உரைப்பதுடன் தொடங்குகிறது. த்வாரகா/த்வாராவதீ கோமதி நதிக்கரையில் கடலருகே அமைந்த புனித நகரம்; கலியுகத்திலும் அது இறைவனின் பரம தாமமும், மோட்சம் அளிக்கும் இலக்குமெனப் போற்றப்படுகிறது. ஆனால் யாதவ வம்சம் முடிந்ததும், த்வாரகா நீரில் மூழ்கியதாகவும் கூறப்படுவதால், கலியில் அங்கேயே ஆண்டவனின் புகழ் எவ்வாறு நிலைகொள்கிறது என்று முனிவர்கள் கேள்வி எழுப்புகின்றனர். கதை உக்ரசேனனின் அரசவைக்கு மாறுகிறது. கோமதிக்கரையிலுள்ள சக்ரதீர்த்தத்தில் துர்வாச முனி தங்கியுள்ளார் என்ற செய்தி வருகிறது. ஸ்ரீகிருஷ்ணன் ருக்மிணியுடன் அவரை வரவேற்கச் செல்கிறார்; விருந்தோம்பல் தர்மத்தின் கட்டாயக் கடமை என்றும், அதற்கு விதிசார் பலன்கள் உண்டு என்றும் வலியுறுத்துகிறார். நகரத்தின் பரப்பு, இல்லங்கள், சார்ந்தோர் குறித்து துர்வாசர் கேட்க, கடல் அளித்த நிலப்பரப்பு, பொன் மாளிகைகள், பெரும் இல்ல-குடும்ப-பணியாளர் அமைப்பு ஆகியவற்றை கிருஷ்ணன் விவரிக்கிறார்; தெய்வீக மாயையும் அளவற்ற ஆற்றலும் குறித்து வியப்பு எழுகிறது. பின்னர் துர்வாசர் பணிவின் சோதனையாக—கிருஷ்ணனும் ருக்மிணியும் ரதத்தில் தன்னை ஏற்றிச் செல்ல வேண்டும் என ஆணையிடுகிறார். பயணத்தில் தாகம் தாளாமல் ருக்மிணி துர்வாசரின் அனுமதி இன்றி நீர் அருந்த, அவர் நிரந்தர தாகமும் கிருஷ்ணவியோகமும் என்ற சாபம் அளிக்கிறார். கிருஷ்ணன் அவளைத் தேற்றிக் கொண்டு, தன் தரிசனம் உள்ள இடத்தில் அவளின் சன்னிதியும் உணரப்பட வேண்டும் என்ற நடுநிலைச் சித்தாந்தத்தையும், பக்தியில் விழிப்புணர்வையும் கூறுகிறார். இறுதியில் கிருஷ்ணன் பாத்யம், அர்க்யம், கோதானம், மதுபர்க்கம், போஜனம் முதலிய முறையான விருந்தோம்பல் விதிகளால் துர்வாசரைப் பூஜித்து சமாதானப்படுத்தி, अतிதி-தர்மத்தின் மாதிரியை நிறுவுகிறார்.

Durvāsā-śāpa, Rukmiṇī-vilāpa, and the Sanctification of Rukmiṇī-vana (दुर्वासशाप-रुक्मिणीविलाप-रुक्मिणीवनमाहात्म्य)
இந்த अध्यாயத்தில் ரிஷிகள் ஸ்ரீகிருஷ்ணரின் பேரருள்-பொறுமையையும் முனிவாக்கின் சத்தியவலிமையையும் வியந்து கூறுகின்றனர். பிரஹ்லாதன் விவரிப்பது—துர்வாசரின் சாபத்தால் துன்புறும் ருக்மிணி, தாம் நிரபராதி என்றாலும் பிரிவுத் துயரில் புலம்பி, ‘இது எவ்வாறு நியாயம்?’ எனக் கேள்வி எழுப்புகிறாள்; துயரத்தின் உச்சத்தில் மயங்கி விழுகிறாள். அப்போது சமுத்திரதேவன் வந்து குளிர்ந்த நீரால் அவளைத் தெளிவிக்கிறார்; நாரதர் திடமளித்து, கிருஷ்ண-ருக்மிணி இருவரும் பிரிக்கமுடியாத தத்துவங்கள்—புருஷோத்தமன் மற்றும் சக்தி/மாயை—என்று, உலகப் போதனைக்காக மனிதர்போல் பிரிவு தோற்றம் காட்டப்படுவது லீலையின் மறைவு என விளக்குகிறார். சமுத்திரன் நாரதரின் உரையை உறுதிப்படுத்தி ருக்மிணியின் மகிமையைப் புகழ்ந்து, பாகீரதி கங்கை வருகையை அறிவிக்கிறார்; கங்கையின் சாந்நித்யத்தால் அந்தப் பகுதி அழகும் புனிதமும் பெறுகிறது, தெய்வீக ருக்மிணீவனம் உருவாகி த்வாரகை மக்கள் ஈர்க்கப்படுகின்றனர். இனிய விளைவு தெரிந்தும் துர்வாசர் மீண்டும் கோபித்து சாபத்தைத் தீவிரப்படுத்த, நிலமும் நீரும் துன்புறுகின்றன. ருக்மிணி மரணத் தீர்மானம் கொள்ள, ஸ்ரீகிருஷ்ணர் விரைந்து வந்து தடுத்து, அத்வைத உண்மையையும் தெய்வத்தின்மேல் சாபவலிமையின் எல்லையையும் உபதேசிக்கிறார். துர்வாசர் மனமாறி மன்னிப்பு கேட்க, கிருஷ்ணர் முனிவாக்கின் மரியாதையை காத்தபடி சமாதான ஏற்பாட்டை நிறுவுகிறார். இறுதியில் பலश्रுதி—அமாவாசை/பௌர்ணமி சங்கமஸ்நானம் சோகநாசம்; குறிப்பிட்ட திதிகளில் ருக்மிணி தரிசனம் இஷ்டசித்தி தரும்; இத்தீர்த்தம் துயரநிவாரணமாகப் போற்றப்படுகிறது.

Varadāna-tīrtha and Dvārakā-yātrā: Pilgrimage Ethics, Gomati-saṅgama, and Cakratīrtha Phala
இந்த அதிகாரத்தில் சூதர், பிரஹ்லாதரின் உபதேசமாகத் துவாரகையின் புண்ணியச் செல்வாக்கும் தீர்த்தமகிமையும் அடுக்கடுக்காக விளக்குகிறார். தொடக்கத்தில் ஸ்ரீகிருஷ்ணரும் துர்வாச முனிவரும் பரஸ்பர வரம் வழங்கிக் கொள்ளும் நிகழ்வால் ‘வரதான தீர்த்தம்’ நிறுவப்படுகிறது; கோமதி–கடல் சங்கமத்தில் நீராடி இருவரையும் வழிபடுதல் மிகுந்த பலன் தரும் என கூறப்படுகிறது. பின்னர் யாத்திரை ஒழுக்கம் நடைமுறை நெறியாக உரைக்கப்படுகிறது—துவாரகைக்கு செல்லும் சங்கல்பமே புண்ணியம்; நகரத்தை நோக்கி எடுக்கப்படும் ஒவ்வொரு அடியும் மகாயாகப் பலனுக்கு ஒப்பாகும். யாத்திரிகர்களுக்கு தங்குமிடம், இனிய சொல், உணவு, வாகனம், பாதுக்கை, நீர்பாத்திரம், பாதசேவை வழங்குதல் உயர்ந்த பக்திசேவை; அவர்களைத் தடுத்தல் கடும் பாவம் என்றும் தீய விளைவுகள் உண்டென்றும் எச்சரிக்கப்படுகிறது. பிருஹஸ்பதி இந்திரனுக்கு கலியுகச் சிதைவு நெறிகளைப் போதிக்கும் பின்னணியில், துவாரகை கலிதோஷம் அற்ற அடைக்கலம் என முடிவு செய்யப்படுகிறது. சக்கரதீர்த்தம், கோமதி ஸ்நானம், ருக்மிணி ஹ்ரதம் ஆகியவற்றின் மகிமை சிறப்பாகச் சொல்லப்படுகிறது—தற்செயலான தொடர்பே கூட மோக்ஷம் அளித்து குலத்தை உயர்த்தும். இறுதியில் கணேச வழிபாடு, சாஷ்டாங்க நமஸ்காரம், மரியாதையுடன் நுழைவு போன்ற விதிகள் கூறப்பட்டு, துவாரகா யாத்திரை பக்தி, சமூகநெறி, சடங்கு-துல்லியம் ஆகியவற்றின் சங்கமமாக நிறுவப்படுகிறது.

गोमती-प्रादुर्भावः तथा चक्रतीर्थ-माहात्म्यम् (Origin of the Gomati and the Glory of Chakratirtha)
இந்த अध्यாயத்தில் பிரஹ்லாதன், த்விஜச்ரேஷ்ட யாத்திரிகர்களை கோமதி தீர்த்தத்திற்குச் செல்லுமாறு வழிநடத்துகிறார். கோமதியின் தரிசனம் பாவநாசகமானது; அவளது நீர் வணங்கத்தக்கது—தீவினை அழித்து மங்கள இலக்குகளை அளிப்பதாக அவர் கூறுகிறார். பின்னர் ரிஷிகள் கேட்கிறார்கள்: கோமதி யார், அவளை யார் கொண்டு வந்தார், எந்த நோக்கத்தால் அவள் வருணாலயமான சமுத்திரத்தை அடைந்தாள்? பிரஹ்லாதன் சிருஷ்டிக் கதையை உரைக்கிறார்—பிரளயத்திற்குப் பின் விஷ்ணுவின் நாபிக் கமலத்திலிருந்து பிரம்மா தோன்றி படைப்பைத் தொடங்குகிறார். சனகாதி மனப்புத்ரர்கள் பிரஜாபடையை மறுத்து தெய்வரூப தரிசனத்திற்காக தவம் செய்து, நதீஸ்வரன் அருகே ஒளிமிகு சுதர்சனச் சக்கரத்தை தரிசிக்கிறார்கள். ஆகாசவாணி அர்க்யம் தயாரித்து தெய்வ ஆயுதத்தை ஆராதிக்கச் சொல்கிறது; ரிஷிகள் ஸ்தோத்திரங்களால் சுதர்சனத்தை வணங்குகிறார்கள். பிரம்மா ஹரியின் நோக்கத்திற்காக கங்கையை பூமிக்கு இறங்குமாறு ஆணையிடுகிறார்—அவள் ‘கோமதி’ எனப் புகழ்பெற்று, வசிஷ்டரைப் பின்தொடர்ந்து, மக்கள் நினைவில் அவரது ‘மகள்’ என அறியப்படும். வசிஷ்டர் மேற்கு சமுத்திரத்தை நோக்கிச் செல்ல, கங்கையும் பின்செல்ல; மக்கள் பக்தியுடன் அவளைப் போற்றுகிறார்கள். ரிஷிகளின் தலத்தில் நான்கு கரங்களுடன் விஷ்ணு தோன்றி பூஜையை ஏற்று வரங்களை அளிக்கிறார்; நீரைப் பிளந்து சுதர்சனம் முதலில் வெளிப்பட்ட இடம் ‘சக்கரதீர்த்தம்’—அங்கு தற்செயலான ஸ்நானம்கூட மோக்ஷம் தரும். கோமதி ஹரியின் பாதங்களைத் துவைத்து சமுத்திரத்தில் கலந்து, மகாபாபநாசினி நதியாக விளங்குகிறாள்; மரபில் ‘முன்னாள் கங்கை’ என்றும் நினைவுகூரப்படுகிறாள்.

गोमतीतीर्थविधानम् (Gomatī Tīrtha: Ritual Procedure and Vow-Observances)
இந்த அதிகாரத்தில் முனிவர்கள் பிரஹ்லாதனைப் புகழ்ந்து, கோமதி ஓடும் இடத்தில் சக்கரதீர்த்தத்தின் அருகே பகவான் சன்னிதியாகக் கருதப்படும் தலத்தின் தீர்த்தயாத்திரை முறையை விரிவாகக் கேட்கிறார்கள். பிரஹ்லாதன் படிப்படியாகச் சொல்கிறான்—நதியிடம் சென்று வணக்கம், சௌசம்-ஆசமனம், குசம் தரித்தல், கோமதியை வசிஷ்டரின் மகளாகவும் பாபநாசினியாகவும் போற்றி மந்திரத்துடன் அர்க்யம் அளித்தல். பின்னர் விஷ்ணுவின் வராஹ அவதார பூமியுயர்த்தலை நினைவூட்டும் மந்திரத்துடன் புனித மண்ணை (ம்ருத்திகா) பூசி முன்தோஷ நிவாரணம் வேண்டுதல், விதிப்படி ஸ்நானம் செய்து வேதநடை ஸ்நான மந்திரங்களை உச்சரித்தல், அதன் பின் தேவர்கள், பித்ருக்கள், மனிதர்கள் ஆகியோருக்குத் தர்ப்பணம் செய்தல். அடுத்து ஸ்ராத்த விதி விரிவடைகிறது—வேதம் அறிந்த பிராமணர்களை அழைத்தல், விஸ்வேதேவர்களைப் பூஜித்தல், நம்பிக்கையுடன் ஸ்ராத்தம் செய்தல், தட்சிணையாக பொன்-வெள்ளி, உடை, ஆபரணம், தானியம் வழங்குதல்; மேலும் துன்புறுவோர்க்கு சிறப்பு தானம். ‘ஐந்து ககாரங்கள்’ அரிய அனுஷ்டானங்களாகக் கூறப்படுகின்றன—கோமதி, கோமய ஸ்நானம், கோதானம், கோபீசந்தனம், கோபீநாத தரிசனம். கார்த்திக மாதத்தில் நியம ஸ்நானமும் தினபூஜையும், போத தினத்தில் பஞ்சாம்ருத அபிஷேகம், சந்தன அலங்காரம், துளசி-மலரார்ச்சனை, இசை-பாராயணம், இரவு விழிப்பு, பிராமண போஜனம், ரதபூஜை முதலியவற்றுடன் கோமதி-கடல் சங்கமத்தில் நிறைவு கூறப்படுகிறது. மாகத்தில் ஸ்நானம், எள்-ஹிரண்ய அர்ப்பணம், தின ஹோமம், விரத முடிவில் வெந்நிற உடை, பாதுக்கை முதலிய தானங்கள் விதிக்கப்படுகின்றன. பலஸ்ருதி, கோமதி விதிகள் குருக்ஷேத்ர-ப்ரயாக-கயா ஸ்ராத்தம்-அஸ்வமேத பலனுக்கு ஒப்பெனவும், பெரும் பாவங்களும் நீங்கும், பித்ருக்கள் திருப்தியடைவார், கிருஷ்ண சன்னிதியில் ஸ்நானமात्रத்தால் விஷ்ணுலோகம் அடையலாம் எனவும் கூறுகிறது.

Cakratīrtha-māhātmya (Theological Discourse on the Glory of Cakra Tīrtha)
இந்த அதிகாரத்தில் பிரஹ்லாதன், கடற்கரையில் உள்ள சக்ரதீர்த்தம்/ரதாங்கத்தின் மகிமையையும், அறிஞர் யாத்திரிகர்கள் (த்விஜ-ஶ்ரேஷ்டர்கள்) கடைப்பிடிக்க வேண்டிய முறையையும் கூறுகிறார். சக்ரச் சின்னம் கொண்ட கற்கள் மோட்சம் அளிப்பவை என விளக்கி, பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணரின் தரிசனத் தொடர்பால் இந்தத் தீர்த்தம் உறுதிப்படுத்தப்பட்டு, அதி பாபநாசகத் தலமாக நிறுவப்படுகிறது. யாத்திரிகர்கள் அருகில் சென்று பாத-கை-வாய் கழுவி, தண்டவத் प्रणாமம் செய்து, பஞ்சரத்னம், மலர், அக்ஷதம், கந்தம், பழம், பொன், சந்தனம் முதலிய மங்களப் பொருட்களுடன் அர்க்யம் தயாரித்து, விஷ்ணு-சக்ர மந்திரத்தை ஜபிக்க வேண்டும். பின்னர் ஸ்நானம் செய்து, தேவதைகள் மற்றும் தத்துவங்களை நினைவு கூறும் வாக்கியங்களை உச்சரித்து, புனித மண் பூசி, தேவ-பித்ரு தர்ப்பணம் செய்து, அதன் பின் ஸ்ராத்தம் செய்ய வேண்டும் என விதிக்கப்படுகிறது. பலஶ்ருதியில், வெறும் ஸ்நானத்தாலேயே மகாயாகங்களுக்கும் பிரயாகம் போன்ற புகழ்பெற்ற தீர்த்தங்களுக்கும் இணையான புண்ணியம் கிடைக்கும் என கூறப்படுகிறது. அன்னதானம், வாகனம்/மிருக தானம், ரதம் தொடர்பான தானங்கள் ஜகத்பதியை மகிழ்விப்பவை எனச் சொல்லி, முன்னோர்களின் உயர்வு, விஷ்ணு சான்னித்யப் பெறுதல், வாக்கு-செயல்-மனம் வழி சேர்ந்த பாவங்கள் நீங்குதல் என முடிகிறது.

गोमत्युदधिसंगम-माहात्म्य एवं चक्रतीर्थ-प्रशंसा (Glory of the Gomati–Ocean Confluence and Cakra-tīrtha)
இந்த அதிகாரத்தில் பிரஹ்லாதன் த்விஜர்களுக்கு உபதேசித்து, பிற புகழ்பெற்ற நதித் தீர்த்தங்களை விட கோமதி–கடல் சங்கமத்திற்கே வர வேண்டும்; இங்கு ஸ்நானம், தானம் முதலிய கர்மங்களின் பலன் மிகச் சிறப்பானது என அறிவுறுத்துகிறார். சங்கமத்தின் பாபநாசக மகிமை போற்றப்படுகிறது; கடலாதிபதிக்கும் கோமதி நதிக்கும் பக்திவாக்கியங்களுடன் அர்க்யம் அளிக்கும் விதி கூறப்படுகிறது. ஸ்நானத்தின் திசை-நியமங்கள், அதன் பின் பித்ரு தர்ப்பணம், ஸ்ராத்தம், தக்ஷிணையின் முக்கியத்துவம் மற்றும் சிறப்பு தானங்கள்—குறிப்பாக பொன்—பற்றிய புகழ்ச்சி இடம்பெறுகிறது. பின்னர் துலாபுருஷம், பூமிதானம், கன்யாதானம், வித்யாதானம், குறியீட்டு ‘தேனு’ தானம் போன்ற தான வகைகள் மற்றும் அவற்றின் பலன்கள் பட்டியலிடப்படுகின்றன. ஸ்ராத்தபக்ஷ அமாவாசை முதலிய சுபகாலங்களில் பலன் பெருகும்; இத்தலத்தில் குறைபாடுள்ள ஸ்ராத்தமும் முழுமை பெறும் என கூறப்படுகிறது. பல்வேறு பிரேத நிலையிலுள்ளவர்களுக்கும் இங்கு ஸ்நானத்தால் விடுதலை கிடைக்கும் எனச் சொல்லப்படுகிறது. இறுதியில் சக்ரதீர்த்தத்தின் தனித்த மகிமை—சக்ரச் சின்னமுடைய கற்களின் 1 முதல் 12 வரை வகைகள், அவற்றின் போக/மோக்ஷ பலன்கள், தரிசனம்-ஸ்பரிசம் மற்றும் மரண நேர ஹரிஸ்மரணத்தால் சுத்தி, மோக்ஷம்—என்று உறுதி அளிக்கப்படுகிறது.

रुक्मिणीह्रद-माहात्म्य (Rukmiṇī Hrada: Glory of the Sacred Lake and Prescribed Rites)
இந்த அதிகாரத்தில் பிரஹ்லாதன் உபதேச வடிவில் யாத்திரிகர்களுக்கு புகழ்பெற்ற புனித நீர்நிலைகள், குறிப்பாக ‘ஏழு குண்டங்கள்’ ஆகியவற்றை அணுகி ஸ்நானம் செய்யுமாறு கூறப்படுகிறது. அவை பாபமலத்தை நீக்கி, செல்வமும் விவேகமும் வளர்க்கும் என விளக்கப்படுகிறது. கதையில் தெய்வீக தரிசனம் நினைவூட்டப்படுகிறது—ஹரி வெளிப்பட்டு, ரிஷிகள் லக்ஷ்மியுடன் சேர்ந்து ஸ்துதி செய்கிறார்கள்; பின்னர் ‘சுரகங்கை’ நீரால் பூஜை நடைபெறுகிறது. சனகாதி பிரம்மஜ ரிஷிகள் தேவிக்காக தனித்தனிக் குளங்களை உருவாக்கி ஸ்நானம் செய்தனர்; அவை ‘லக்ஷ்மீ-ஹ்ரதங்கள்’ என அறியப்பட்டு, காலச்சுழலில் கலியுகத்தில் ‘ருக்மிணீ-ஹ்ரதம்’ எனப் பெயர்பெறுகின்றன; ப்ருகுவுடன் தொடர்புடைய மற்றொரு தீர்த்தநாம நினைவும் கூறப்படுகிறது. பின்னர் விதிக்ரமம் தரப்படுகிறது—சுத்தியுடன் வந்து பாதம் கழுவுதல், ஆச்சமனம், குசம் எடுத்தல், கிழக்குமுகமாக நின்று பழம்-மலர்-அக்ஷதை உடன் முழு அர்க்யம் தயாரித்தல், தலையில் வெள்ளி வைத்தல், பாபநாசத்திற்கும் ருக்மிணீ பிரீதிக்குமான அர்க்யமந்திரத்தை ருக்மிணீ-ஹ்ரதத்திற்கு அர்ப்பணித்து ஸ்நானம் செய்தல். ஸ்நானத்திற்குப் பின் தேவர்கள், மனிதர்கள், குறிப்பாக பித்ருக்கள் ஆகியோருக்கு தர்ப்பணம், அழைக்கப்பட்ட பிராமணர்களுடன் ஸ்ராத்தம், வெள்ளி-தங்கம் உடன் தக்ஷிணை, சாறுள்ள பழங்களின் தானம், தம்பதிக்கு இனிய உணவு அளித்தல், மேலும் பிராமணிப் பெண்கள் மற்றும் பிற பெண்களை இயன்ற அளவு ஆடைகளால் (சிவப்பு துணி உட்பட) மரியாதை செய்தல் என விதிக்கப்படுகிறது. பலஸ்ருதியில் விருப்பநிறைவு, விஷ்ணுலோகப் பெறுதல், இல்லத்தில் லக்ஷ்மியின் நித்திய வாசம், ஆரோக்கியம், மனநிறைவு, கலக்கம் நீக்கம், பித்ருக்களின் நீண்ட திருப்தி, நிலையான சந்ததி, நீண்ட ஆயுள், செல்வவளம், பகை-துயரம் இல்லாமை, மீண்டும் மீண்டும் சம்சாரச் சுழற்சியிலிருந்து விடுதலை ஆகியன கூறப்படுகின்றன.

नृगतीर्थ–कृकलासशापमोचनम् (Nṛga Tīrtha and the Release from the Lizard-Curse)
இந்த அதிகாரம் உரையாடல் வடிவில் ஒரு தீர்த்த-மகிமையை விளக்குகிறது. பிரஹ்லாதன் பிரபாசக் க்ஷேத்திரத்தில் புகழ்பெற்ற க்ருகலாச/ந்ருக தீர்த்தத்தைச் சொல்லி, தர்மநிஷ்டையுடன் வாழ்ந்த வல்லமைமிக்க ந்ருக அரசனின் வரலாற்றை எடுத்துரைக்கிறான்—அவன் தினந்தோறும் முறையாகப் பிராமணர்களுக்கு கோதானம் செய்து மரியாதைச் சடங்குகளும் நடத்தினான். ஜைமினிக்கு தானமாக அளிக்கப்பட்ட பசு தப்பிச் சென்று, பின்னர் அதே பசு சோமசர்மனுக்குத் தானமாகிவிட, இரு பிராமணர்களிடையே தகராறு எழுந்தது; அரசன் உடனடியாகத் தீர்வு அளிக்காததால் அவர்கள் கோபித்து ந்ருகன் க்ருகலாசம் (பல்லி) ஆகட்டும் என்று சாபமிட்டனர். மரணத்திற்குப் பின் யமன் கர்மபல அனுபவத்தின் வரிசையைத் தேர்ந்தெடுக்க வாய்ப்பு அளித்தான்; சிறிய குற்றத்தின் காரணமாக ந்ருகன் பல ஆண்டுகள் பல்லி உடலில் இருந்தான். த்வாபர யுகத்தின் இறுதிக்கட்டத்தில் தேவகீசுதன் ஸ்ரீகிருஷ்ணன் தோன்ற, யாது குமாரர்கள் நீர்நிலையிலே அசையாமல் இருந்த பல்லியைக் கண்டனர்; கிருஷ்ணனின் ஸ்பரிசத்தால் ந்ருகன் சாபவிமோசனம் பெற்றான். விடுதலை பெற்ற ந்ருகன் பகவானை ஸ்தோத்திரித்து, அந்தக் கிணறு/வாபி தன் பெயரால் புகழ்பெற வேண்டும்; அங்கே பக்தியுடன் நீராடி பித்ரு தர்ப்பணம், ஸ்ராத்தம் செய்பவர்கள் விஷ்ணுலோகம் அடைய வேண்டும் என்று வரம் கேட்டான். இறுதியில் விதிமுறைகள் கூறப்படுகின்றன—மலர், சந்தனம் சேர்த்து அர்க்யம் அளித்தல், மண்ணால் நீராடல், பித்ரு-தேவர்-மனிதர் ஆகியோருக்குத் தர்ப்பணம் செய்தல், ஸ்ராத்தத்தில் பிராமண போஜனம் மற்றும் தக்ஷிணை வழங்கல். கன்றுடன் அலங்கரிக்கப்பட்ட பசு தானமும், படுக்கை-உபகரண தானமும் சிறந்ததாகக் கூறப்படுகிறது; அப்பகுதி ஏழைகளுக்கு தானம் செய்தால் பெரும் தீர்த்தபலனும் பயணசித்தியும் கிடைக்கும் எனப் பலश्रுதி உரைக்கிறது.

विष्णुपदोद्भवतीर्थ-माहात्म्य (Glory of the Tīrtha Originating from Viṣṇu’s Footprint)
இந்த அதிகாரத்தில் பிரஹ்லாதன், பண்டித பிராமணர்களுக்கு ‘விஷ்ணுபதோத்பவ’ எனப்படும் தீர்த்தத்தை அணுகும் முறையை உபதேசிக்கிறார். இது விஷ்ணுவின் பாதச்சுவடிலிருந்து தோன்றிய புனித நீரூற்று; கங்கை/வைஷ்ணவீ மரபுடன் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது. இதை காண்பதாலேயே கங்காஸ்நானப் புண்ணியம் கிடைக்கும்; தீர்த்தத்தின் தோற்றத்தை நினைந்து ஸ்தோத்திரம் செய்வதும், ஸ்மரணம்–பாராயணம் செய்வதும் பாபநாசகமாகும் என கூறப்படுகிறது. பின்னர் நதிதேவிக்கு வணங்கி அர்க்யம் அர்ப்பணித்து, கிழக்குநோக்கி நியமத்துடன் ஸ்நானம் செய்து தீர்த்தமண்ணை உடலில் பூச வேண்டும். எள்ளும் அக்ஷதையும் கொண்டு தேவர்கள், பித்ருக்கள், மனிதர்கள் ஆகியோருக்குத் தர்ப்பணம் செய்து, பிராமணர்களை அழைத்து விதிப்படி ஸ்ராத்தம் செய்ய வேண்டும்; தங்கம்/வெள்ளி முதலிய தக்ஷிணை, ஏழை–துன்புறுவோர்க்கு தானமும் கூறப்பட்டுள்ளது. பாதுக்கை, கமண்டலம், உப்பு கலந்த தயிர்சாதம் (கீரை, சீரகத்துடன்) போன்ற பயனுள்ள தானங்கள், ருக்மிணியுடன் தொடர்புடைய வஸ்திரதானம் செய்து, இறுதியில் ‘விஷ்ணு பிரசன்னராகுக’ என்ற பக்திசங்கல்பத்துடன் நிறைவு செய்ய வேண்டும். பலஸ்ருதியில்—இவ்வாறு செய்பவன் க்ருதக்ருத்யன் ஆவான்; பித்ருக்கள் கயா-ஸ்ராத்தத்துக்கு ஒப்பான நீண்ட திருப்தி பெற்று வைஷ்ணவ லோகத்தை அடைவார்கள். பக்தனுக்கு செல்வமும் தெய்வ அருளும் கிடைக்கும்; இந்த அதிகாரத்தை கேட்பதாலேயே பாபவிமோசனம் உண்டென கூறப்படுகிறது.

गोप्रचारतीर्थ-मयसरः-माहात्म्यं तथा श्रावणशुक्लद्वादशी-स्नानविधिः (Goprachāra Tīrtha and Maya-sarovara: Glory and the Śrāvaṇa Śukla Dvādaśī Bathing Rite)
இந்த அதிகாரத்தில் பிரஹ்லாதன் ‘கோப்ரசார’ எனும் தீர்த்தத்தை அறிமுகப்படுத்துகிறார்; அங்கு பக்தியுடன் நீராடினால் கோதானம் செய்ததற்குச் சமமான புண்ணியம் கிடைக்கும். ஜகந்நாதன் நீராடிய தீர்த்தம் எது, அதன் தோற்றக் கதை என்ன என்று ரிஷிகள் கேட்கின்றனர். அதற்கு பிரஹ்லாதன் கம்சவதத்திற்குப் பிந்தைய நிகழ்வுகளைச் சொல்கிறார்—கிருஷ்ணனின் ஆட்சி நிலைபெறுதல், உத்தவனை கோகுலத்திற்கு அனுப்புதல், யசோதா-நந்தரைச் சந்தித்தல், பின்னர் வ்ரஜ கோபியரின் தீவிர விரக விலாபமும் தூதனை வினவுதலும்; உத்தவன் அவர்களை ஆறுதல் கூறி அவர்களின் பக்தியின் உயர்வை வெளிப்படுத்துகிறார். பின்னர் கதை த்வாரகை அருகிலுள்ள ‘மாயசரோவரம்’ நோக்கி நகர்கிறது; அது புகழ்பெற்ற தைத்யன் மாயனால் உருவாக்கப்பட்டது என கூறப்படுகிறது. அங்கு கிருஷ்ணன் வந்தவுடன் கோபியர் மயங்கி, தம்மை விட்டுச் சென்றதாகக் குற்றம் சாட்டுகின்றனர்; கிருஷ்ணன் தன் சர்வவ்யாபகத் தன்மையும் உலகக் காரணத்துவமும் பற்றிய தத்துவத்தை உபதேசித்து, பிரிவு முழுமையான பிரிவல்ல என உணர்த்துகிறார். இறுதியில் ஸ்ராவண மாதம் சுக்லபட்ச த்வாதசி நாளுக்கான ஸ்நான-ஸ்ராத்த விதி தெளிவாக வழங்கப்படுகிறது—பக்தியுடன் நீராடுதல், குச்சமும் பழமும் சேர்த்து அர்க்யம் அளித்தல், குறிப்பிட்ட அர்க்ய மந்திரம், தக்ஷிணையுடன் ஸ்ராத்தம், மேலும் சர்க்கரை கலந்த பாயசம், வெண்ணெய், நெய், குடை, போர்வை, மான் தோல் முதலிய தானங்கள். பலனாக கங்கை ஸ்நானத்துக்கு இணையான புண்ணியம், விஷ்ணுலோகப் பெறுதல், மூன்று தலைமுறை பித்ருக்களுக்கு விடுதலை, செல்வவளம், இறுதியில் ஹரிதாமப் பெறுதல் கூறப்படுகிறது.

Gopī-saras-udbhavaḥ (Origin and Merit of Gopī-saras) / गोपीसर-उद्भवः
அத்தியாயம் 13 ப்ரஹ்லாதன் உரைத்த உரையாடல் வடிவில் அமைந்துள்ளது. ஸ்ரீகிருஷ்ணனின் வாக்கை கேட்ட கோபியர் மாயையுடன் தொடர்புடைய பழைய ஏரியில் நீராடி பக்தி உச்சத்தை அடைகிறார்கள். அவர்கள், “எங்களுக்காக இன்னும் சிறந்த சரஸ் உருவாக்கி, ஆண்டுதோறும் கடைப்பிடிக்கும் நியம விரதத்தின் மூலம் உமது சாந்நித்யம் நிலையாகக் கிடைக்கச் செய்யுங்கள்” என்று வேண்டுகின்றனர். அதனால் கிருஷ்ணன் அருகிலேயே புதிய, அழகிய நீர்நிலையை உருவாக்குகிறார்—தெளிந்த ஆழ்ந்த நீர், தாமரைகள், பறவைகள், முனி-சித்தர்கள் மற்றும் யாதவ சமூகம் சூழ இருப்பது வர்ணிக்கப்படுகிறது. கோபியரால் அது ‘கோபீ-சரஸ்’ எனப் பெயர் பெறுகிறது; ‘கோ’ என்ற சொல்லின் பொருள்-இணைப்பு மற்றும் பொதுச் சம்பந்தத்தால் ‘கோப்ர-சார’ என்ற பெயர்க்காரணமும் கூறப்படுகிறது. பின்னர் விதிமுறைகள் கூறப்படுகின்றன—குறிப்பிட்ட மந்திரத்துடன் அர்க்யம், ஸ்நானம், பித்ரு-தேவர்களுக்கு தர்ப்பணம், ஸ்ராத்தம், மேலும் படிப்படியாக தானம்—கோ தானம், ஆடைகள், ஆபரணங்கள், ஏழைகளுக்கான உதவி. பலஸ்ருதியில் இந்த ஸ்நானத்தின் புண்ணியம் பெரிய தானங்களுக்கு இணை எனவும், விருப்ப நிறைவேற்றம், புத்திரப் பேறு, தூய்மை, உயர்ந்த லோகப் பிராப்தி எனவும் வாக்குறுதி அளிக்கப்படுகிறது. இறுதியில் கோபியர் விடைபெற்று, ஸ்ரீகிருஷ்ணன் உத்தவனுடன் தமது தாமத்திற்கு திரும்புகிறார்.

ब्रह्मकुण्डादि-तीर्थप्रतिष्ठा तथा पञ्चनद-माहात्म्य (Brahmakūṇḍa and Associated Tīrtha Installations; Pañcanada Māhātmya)
பிரஹ்லாதன் பிராமணர்களை நோக்கி துவாரகையுடன் தொடர்புடைய தீர்த்தங்களைச் சுருக்கமாக எடுத்துரைத்து, ஸ்நானம், தர்ப்பணம், ஸ்ராத்தம், தானம் ஆகியவற்றிற்கான வழிமுறைகளையும் கூறுகிறான். கிருஷ்ணன் வ்ருஷ்ணிகளுடன் துவாரகைக்கு வந்த பின், பிரம்மா முதலிய தேவர்கள் தரிசனத்திற்கும் தம் தம் நோக்கங்களை நிறைவேற்றவும் வருகிறார்கள். அப்போது பிரம்மா பாபநாசகமும் மங்களகரமும் ஆன பிரம்மகுண்டத்தை பிரதிஷ்டை செய்து, அதன் கரையில் சூரிய-பிரதிஷ்டையும் செய்கிறார்; பிரம்மாவின் முதன்மையால் அது ‘மூலஸ்தானம்’ எனப் புகழப்படுகிறது. பின்னர் சந்திரன் பாபநாசக சரஸை உருவாக்குகிறான். இந்திரன் சக்திவாய்ந்த லிங்கத்தை நிறுவி இந்திரபத/இந்திரேஸ்வர தீர்த்தத்தைப் பிரசித்தப்படுத்தி, சிவராத்திரி மற்றும் சூரிய சங்கிராந்தி போன்ற விசேஷ பூஜைக் காலங்களையும் குறிப்பிடுகிறான். சிவன் மகாதேவ-சரஸையும், பார்வதி கௌரி-சரஸையும் அமைக்கிறாள்; இவை பெண்களின் நலன், இல்லத்தின் சுபமங்களம் ஆகியவற்றோடு தொடர்புடைய பலன்களை அளிக்கும் எனச் சொல்லப்படுகிறது. வருணன் வருணபதத்தையும், குபேரன் (தனேசன்) யக்ஷாதிப-சரஸையும் நிறுவி, அங்கு ஸ்ராத்தம், நைவேத்யம், அர்ப்பணம், தானம் ஆகியவற்றின் மகிமையை விளக்குகின்றனர். இறுதியில் பஞ்சநத தீர்த்தத்தின் மஹாத்மியம் கூறப்படுகிறது—ஐந்து நதிகள் ரிஷிகளுடன் ஆவாஹனம் செய்யப்படுகின்றன, அர்க்ய மந்திரம் வழங்கப்படுகிறது, ஸ்நான-தர்ப்பண-ஸ்ராத்த-தானங்களுக்கான ஒழுங்கான நடைமுறை நிர்ணயிக்கப்படுகிறது. பலனாக செல்வவளம், விஷ்ணுலோகப் பிராப்தி, பித்ருக்களின் உயர்வு ஆகியவை கூறப்பட்டு, கேட்பதாலேயே சுத்தியும் பரமகதியும் கிடைக்கும் என முடிவுறுகிறது.

Siddheśvara–Ṛṣitīrtha Māhātmya (Installation of Siddheśvara and the Glory of Ṛṣitīrtha)
இந்த அதிகாரம் உரையாடல் வழியாக தெய்வீக-சடங்கு வரிசையையும் தீர்த்த மகிமையையும் விளக்குகிறது. பிரஹ்லாதன் கூறுகிறான்—பிரம்மா வருகை தர, சனக முதலிய முனிவர்கள் அவரை மரியாதையுடன் வரவேற்கின்றனர். பிரம்மா அவர்களின் பக்தி வெற்றி பெற்றதென ஆசீர்வதித்து, முன்பு முதிராத புரிதலால் சில குறை இருந்ததையும் சுட்டுகிறார். பின்னர் கோட்பாடு கூறப்படுகிறது—நீலகண்டன் சிவனை வணங்காமல் வெறும் கிருஷ்ண வழிபாடு முழுமையல்ல; ஆகவே முழு முயற்சியுடன் சிவபூஜை செய்ய வேண்டும், அதுவே பக்தியை நிறைவு செய்கிறது. யோகசித்த முனிவர்கள் ஆலயத்தின் முன்புறம் சிவலிங்கத்தை பிரதிஷ்டை செய்து, ஸ்நானத்திற்காக ஒரு கிணற்றை அமைக்கின்றனர்; அதன் தூய, அமிர்தம் போன்ற நீர் போற்றப்படுகிறது. பிரம்மா பெயரும் பொதுமரியாதையும் அளிக்கிறார்—லிங்கம் ‘சித்தேஸ்வரர்’, கிணறு ‘ரிஷிதீர்த்தம்’. பக்தியுடன் வெறும் ஸ்நானம் செய்தால்கூட மனிதன் பித்ருக்களுடன் விடுதலை பெறலாம்; பொய் பேச்சு, பழக்கமான பழிச்சொல் போன்ற குற்றங்களும் சுத்தமாகும். விஷுவம், மன்வாதி நாட்கள், க்ருதயுகாதி, மாக மாதம் போன்ற ஸ்நான காலங்கள் கூறப்பட்டு, சித்தேஸ்வரத்தில் சிவராத்திரி விரதம் மிகுந்த பலன் தரும் என சிறப்பாக உயர்த்தப்படுகிறது. முறையில் அர்க்யம் அளித்தல், விபூதி தரித்தல், கவனத்துடன் ஸ்நானம், பித்ரு-தேவ-மனித தர்ப்பணம், ஸ்ராத்தம், வஞ்சனை இல்லாத தக்ஷிணை, தானிய-வஸ்திர-நறுமணப் பொருட்கள் முதலிய தானம் ஆகியவை சொல்லப்படுகின்றன. பலனாக பித்ரு திருப்தி, செல்வம், சந்தானம், பாபநாசம், புண்யவிருத்தி, இஷ்டசித்தி மற்றும் பக்தியுடன் கேட்பவர்க்கு உயர்ந்த நிலை கிடைக்கும் என கூறப்படுகிறது.

Tīrtha-Parikramā of Dvārakā: Hidden and Manifest Pilgrimage Waters (गदातीर्थादि-तीर्थवर्णनम्)
இந்த अध्यாயத்தில் பிரஹ்லாதன், துவாரகையைச் சுற்றியுள்ள தீர்த்தங்களின் பரிக்ரம வரிசை, செய்யவேண்டிய விதிகள், பலன்கள் ஆகியவற்றை பண்டித பிராமணர்களுக்கு எடுத்துரைக்கிறான். தொடக்கம் கடாதீர்த்தம்—பக்தியுடன் ஸ்நானம் செய்து, பித்ரு‑தேவர்களுக்கு தர்ப்பணம் செய்து, வராஹரூப விஷ்ணுவை வழிபட்டால் விஷ்ணுலோகம் அடையலாம் என்கிறது. பின்னர் நாகதீர்த்தம், பத்ரதீர்த்தம், சித்ராதீர்த்தம் ஆகியவற்றைச் சொல்லி, தில‑தேனு, க்ஹ்ருத‑தேனு தானங்களுக்கு இணையான புண்ணியம் கூறப்படுகிறது; துவாராவதியின் வெள்ளப்பெருக்கால் பல தீர்த்தங்கள் மறைந்தன என்றும் விளக்கப்படுகிறது. சந்திரபாகையில் ஸ்நானம் பாபநாசகமும் வாஜபேய யாகத்துக்கு இணையான பலனும் தரும். கௌமாரிகா/யசோதாநந்தினி தேவியின் தரிசனம் வேண்டிய இலக்குகளை அளிக்கும். மஹீஷதீர்த்தம், முக்தித்வாரம் ஆகியவை சுத்தியின் வாசல்களாக கூறப்படுகின்றன. கோமதியின் மகிமையில் வசிஷ்ட தொடர்பும் வருணலோகப் பிரசங்கமும் வந்து, அச்வமேதத்துக்கு இணையான புண்ணியம் கூறப்படுகிறது; ப்ருகுவின் தவமும் அம்பிகையின் நிறுவலும் ஶாக்த‑ஶைவ நற்சுவையைச் சேர்த்து, பல லிங்கங்களும் குறிப்பிடப்படுகின்றன. அடுத்து காலிந்தீ‑சரஸ், சாம்பதீர்த்தம், ஶாங்கரதீர்த்தம், நாகசர, லக்ஷ்மீநதி, கம்புசரஸ், குஷதீர்த்தம், த்யும்னதீர்த்தம், ஜாலதீர்த்தம் (ஜாலேஶ்வருடன்), சக்ரஸ்வாமி‑சுதீர்த்தம், ஜரத்காரு‑க்ருத தீர்த்தம், கஞ்ஜனக தீர்த்தம் முதலியவற்றில் ஸ்நானம்‑தர்ப்பணம்‑ஶ்ராத்தம்‑தானம் போன்ற விதிகளும், நாகலோகம்‑ஶிவலோகம்‑விஷ்ணுலோகம்‑சோமலோகம் போன்ற பலன்களும் கூறப்படுகின்றன. இறுதியில் கலியுகத்திற்கு ஏற்ற சுருக்கமான தீர்த்தவிஸ்தாரமாக இதை அமைத்து, பக்தியுடன் கேட்பதேயும் புனிதகரமான செயல்; விஷ்ணுலோகப் பிராப்தியைத் தரும் என முடிக்கிறது।

Dvārakā-dvārapāla-pūjākramaḥ (Ritual Sequence of Dvārakā’s Gate-Guardians and the Approach to Kṛṣṇa)
இந்த अध्यாயத்தில் பிரஹ்லாதன் கலியுகத்தில் துவாரகா வழிபாட்டின் ஒழுங்குமுறையை விதிப்படியாக எடுத்துரைக்கிறார். தீர்த்தஸ்நானம் செய்து, உரிய தக்ஷிணை/தானம் அளித்த பின், பக்தன் முதலில் நகரத்தின் வாசல்கள் மற்றும் எல்லைகளில் நிற்கும் காவலர்களுக்கு வணக்கம்-அர்ச்சனை செய்து, பின்னர் தேவகீநந்தனன் ஸ்ரீகிருஷ்ணனை அணுக வேண்டும். ரிஷிகள் சுருக்கமாகவும் முழுமையாகவும் பூஜாவிதியை வேண்டி, ஒவ்வொரு திசையிலும் யார் காவல் செய்கிறார், முன்புறமும் பின்புறமும் யார் நிற்கிறார் என்று கேட்கிறார்கள். பிரஹ்லாதன் கிழக்கு வாசலில் ஜயந்தன் தலைமையிலான காவலர்களைத் தொடங்கி, அக்னேய, தெற்கு, நைர்ருதி, மேற்கு, வாயவ்ய, வடக்கு, ஐசான்ய திசைகளின் பாதுகாவலர்களை வரிசையாகப் பட்டியலிடுகிறார்—தேவர்கள், விநாயகர்கள், ராக்ஷஸர்கள், நாகர்கள், கந்தர்வர்கள், அப்ஸரஸ்கள், ரிஷிகள் முதலியோர். ஒவ்வொரு திசைக்கும் ‘அரசமரம்’ போன்ற சிறப்பு மரமும் கூறப்படுகிறது—ந்யக்ரோத, சால, அஷ்வத்த, ப்லக்ஷ முதலியவை—இதனால் முழுமையான பாதுகாப்புச் சூழல் வரைபடம் உருவாகிறது. பின்னர் ஒரு விசித்திரம் பேசப்படுகிறது: கிருஷ்ணன் வாசலில் ‘ருக்மி’ என்ற கணேச வடிவம் முதலில் வழிபடப்படுவது ஏன், ருக்மிணி நிகழ்வில் ருக்மி கிருஷ்ணனுக்கு எதிரியாக இருந்தபோதும்? பிரஹ்லாதன் விளக்குவது—மோதலுக்குப் பின் அவமானமடைந்து விடுதலை பெற்ற ருக்மியை, ருக்மிணியின் கவலை நிறைவேறவும், வி்னநிவாரணத்தை நிறுவவும், ஸ்ரீகிருஷ்ணன் வாசல்-சார்ந்த முதன்மை கணேசராக நியமித்தார். முடிவில், வாசல் காவலன் (ருக்மி-கணேசன்) திருப்தி அடைந்தாலே ஆண்டவன் திருப்தி அடைவான் என்ற வழிபாட்டு காரணத்தத்துவம் வலியுறுத்தப்படுகிறது; இதுவே கோவில் மரியாதை, நெறிமுறை, பூஜை-அடுக்கு ஆகியவற்றின் அடித்தளம் ஆகும்.

त्रिविक्रम-दर्शन-समफलत्व-प्रशंसा तथा दुर्वाससो मुक्तितीर्थ-प्रसङ्गः (Trivikrama Darśana and the Durvāsā at the Mokṣa-Tīrtha Episode)
இந்த அதிகாரத்தில் பிரஹ்லாதன் முதலில் கணநாதன், ருக்மிணி மற்றும் ருக்மி-தொடர்புடைய தெய்வரூபங்கள், துர்வாசர், ஸ்ரீகிருஷ்ணன், பலபத்ரன் ஆகியோரைக் பக்தியுடன் நினைத்து வழிபாட்டுக்குரியவற்றைச் சொல்கிறான். பின்னர் ஒரு மதிப்பீட்டு விதியை விளக்குகிறான்—முழு தக்ஷிணையுடன் மகாயாகங்கள், கிணறு-குளம் அமைத்தல், தினமும் பசு-பூமி-பொன் தானம், ஜப-தியானத்துடன் பிராணாயாமம், ஜாஹ்னவி போன்ற மகாதீர்த்தங்களில் ஸ்நானம்—இவை அனைத்தும் ஒரே செயலைப் போலவே சமபலன் தரும் என மீண்டும் மீண்டும் கூறப்படுகிறது: தேவீச ஸ்ரீகிருஷ்ண தரிசனம்। ரிஷிகள் பூமியில் திரிவிக்ரமன் எவ்வாறு வெளிப்பட்டான், கிருஷ்ணனுடன் ‘திரிவிக்ரம ரூபம்’ எவ்வாறு இணைந்தது, துர்வாசரின் தொடர்புக் கதை என்ன என்று கேட்கிறார்கள். பிரஹ்லாதன் வாமன-திரிவிக்ரம அவதாரத்தை விவரிக்கிறான்—மூன்று அடிகளால் மூவுலகையும் அளந்தது, பக்தியில் மகிழ்ந்து விஷ்ணு பலியின் வாசலில் காவலனாக நிலைத்தது। அதே நேரத்தில் முக்தியை நாடிய துர்வாசர் கோமதி-கடல் சங்கமத்தில் உள்ள சக்ரதீர்த்தத்தை அறிந்து ஸ்நானத்திற்குத் தயாராகிறார்; ஆனால் அங்குள்ள தைத்யர்கள் அவரைத் தாக்கி அவமதிக்கிறார்கள். விரதம் குலையுமோ என்ற அச்சத்தில் துயருற்ற அவர் விஷ்ணுவைச் சரணடைகிறார். தைத்யராஜன் அரண்மனையில் நுழைந்து வாசலில் நிற்கும் திரிவிக்ரமனைத் தரிசித்து அழுது, பாதுகாப்பு வேண்டி, தன் காயங்களை காட்டுகிறார்; இதனால் இறைவனின் கோபம் எழுகிறது. பின்னர் ஸ்நானத்துக்கு ஏற்பட்ட தடையைச் சொல்லி, கோவிந்தன் தன் ஸ்நானத்தை நிறைவேற்றி விரதத்தை முடிக்க அருள வேண்டுமென வேண்டி, அதன் பின் தர்மமாகச் சுற்றித் திரிவேன் என உறுதி செய்கிறார்।

Durvāsā–Bali–Viṣṇu Saṃvāda at the Gomatī–Ocean Confluence (गोमती-उदधि-संगम)
இந்த अध्यாயத்தில் விரதக் கடைப்பிடிப்பின் ஒழுங்கு, பக்தியால் கட்டுப்படும் பகவானின் தத்துவம், மேலும் கட்டாய நிலையில் கூட தர்மப்படி மறுப்பதின் நெறி ஆகியவை உரையாடலாக வெளிப்படுகின்றன. பிரஹ்லாதன் கூறுவதாவது—உயிர் காப்பும் ஸ்நானவிரத நிறைவும் வேண்டி துர்வாச முனிவர் கோமதி–கடல் சங்கமத்தில் விஷ்ணுவின் சன்னிதியை வேண்டுகிறார். பகவான் விஷ்ணு “நான் பக்தியால் கட்டப்பட்டவன்” என்று கூறி, பாலியின் ஆணைக்குள் செயல்படுகிறேன் என்பதால் பாலியிடம் அனுமதி கேட்குமாறு முனிவருக்கு அறிவுறுத்துகிறார். பலி துர்வாசரைப் புகழ்ந்தாலும் கேசவனை விட முடியாது என்று மறுக்கிறான். வராஹ, நரசிம்ஹ, வாமன/திரிவிக்ரம அவதாரங்களின் அருள்செயல்களை நினைத்து, பகவானுடன் தன் உறவு தனித்ததும் மாற்றமுடியாததும் என உறுதிப்படுத்துகிறான். துர்வாசர் ஸ்நானமின்றி உணவு கொள்ளமாட்டேன், விஷ்ணுவை அனுப்பாவிட்டால் தன்னைத் துறப்பேன் என்று கூறி விவாதத்தை கடுமையாக்குகிறார். அப்போது கருணைமிகு விஷ்ணு தாமே இடைநின்று, சங்கமத்தில் உள்ள தடைகளை வலியால் அகற்றி முனிவரின் ஸ்நானவிரதத்தை நிறைவேற்றுவேன் என்று வாக்குறுதி அளிக்கிறார். பலி விஷ்ணுவின் பாதங்களில் சரணாகதி செய்கை காட்டுகிறான்; பின்னர் விஷ்ணு துர்வாசருடன், சங்கர்ஷணன் (அனந்த/பலபத்ர) உடன், பாதாள வழியாகச் சென்று சங்கமத்தில் வெளிப்படுகிறார். அங்கு தெய்வங்கள் முனிவரை ஸ்நானம் செய்யச் சொல்கின்றன; துர்வாசர் உடனே ஸ்நானம் செய்து வேண்டிய கிரியைகளை நிறைவேற்ற, உயிரும் காக்கப்பட்டு வைதிக ஒழுங்கும் மீண்டும் நிலைபெறுகிறது.

गोमती-उदधि-संगमे तीर्थरक्षणम् — Protection of the Gomati–Ocean Confluence Tīrtha
அத்தியாயம் 20-ல் பிரஹ்லாதன் கூறும் செய்தியாகப் போர் நிகழ்ச்சி விரிகிறது. பிராமணிய புனித ஒலி (பிரஹ்ம-கோஷம்) எழுந்ததும், அசுரன் துர்முகன் தவவீரர் துர்வாசஸைத் தாக்க முயல்கிறான்; உடனே ஜகந்நாதன் (விஷ்ணு) சுதர்சனச் சக்கரத்தால் துர்முகனின் தலையை அறுத்து வீழ்த்துகிறார். பின்னர் பெயர்பெற்ற தைத்ய வீரர்களும் ஆயுதப் படைகளும் விஷ்ணுவையும் சங்கர்ஷணனையும் சூழ்ந்து, அஸ்திரங்களாலும் நேரடி ஆயுதங்களாலும் தாக்குகின்றனர். இவ்வத்தியாயம் மீண்டும் மீண்டும் ஒரு எல்லை-நெறியை வலியுறுத்துகிறது: காலை நித்திய கர்மங்களை நிறைவு செய்த தபஸ்வியைத் தீண்டுதல் கூடாது; மேலும் மோட்சம் அளிக்கும் கோமதி–கடல் சங்கமத் தீர்த்தத்தை ‘பாபச் செயல்களால்’ தடை செய்யக் கூடாது. கோலகன் துர்வாசஸை அடிக்க, சங்கர்ஷணன் முசலத்தால் அவனைச் சாய்க்கிறார்; கூர்மப்ருஷ்டன் குத்துண்டு ஓடுகிறான். தைத்யராஜன் குசன் பெரும் படையை எழுப்பி, பயனற்ற பகையைத் தவிர்க்கும் அறிவுரையையும் மீறி போரில் நிலைத்திருகிறான். விஷ்ணு குசனின் தலையை அறுத்தாலும், சிவபெருமானின் அமரத்துவ வரம் காரணமாக அவன் மீண்டும் மீண்டும் உயிர் பெறுகிறான்; இதனால் தண்டனை அமலாக்கத்தில் சிக்கல் தோன்றுகிறது. துர்வாசஸ் காரணத்தைச் சுட்டி—சிவன் திருப்தியால் குசனுக்கு மரணமின்மை ஏற்பட்டது—என்று கூற, விஷ்ணு அடக்குமுறை வழியைத் தேர்கிறார்: குசனின் உடலை ஒரு குழியில் இடித்து, அதன் மேல் லிங்கத்தை நிறுவுகிறார். இவ்வாறு வன்முறை முடக்கத்தை ஆலய-மைய தீர்வாக மாற்றி, வைஷ்ணவ தீர்த்தரட்சை, சைவ வரதத்துவம், மற்றும் புனித ஒழுங்கின் நடைமுறை மீட்பு ஆகியவற்றை ஒருங்கிணைக்கிறது.

गोमतीतीरस्थ-क्षेत्रस्थ-भगवत्पूजा-माहात्म्यवर्णनम् (Glorification of Worship of the Lord at the Gomati River Sacred Field)
இந்த अध्यாயத்தில் தத்துவ உரையாடல், க்ஷேத்திரக் கதைகள், பூஜா விதி ஆகியவை ஒன்றிணைந்து வருகின்றன. தொடக்கத்தில் பிரஹ்லாதன் சிவலிங்கத்துடன் தொடர்புடைய முன்நிகழ்வையும் அதில் ஏற்பட்ட மீறலையும் நினைத்து ஸ்ரீகிருஷ்ணனிடம் கூறுகிறான். விஷ்ணு அவன் பக்தியைப் பாராட்டி, சிவபக்தியுடன் இணைந்த வீரத்தைக் கொண்ட வரத்தை அருள்கிறார். குசன்—மகாதேவன் மற்றும் ஹரி ஒரே தத்துவம், இரு ரூபங்களாக வெளிப்படுகின்றனர் என்று கூறி, பகவான் நிறுவிய லிங்கம் “குசேஸ்வர” என்ற தனது பெயரால் புகழ்பெற வேண்டும்; க்ஷேத்திரத்திற்கு நிலையான கீர்த்தி உண்டாக வேண்டும் என்று வேண்டுகிறான். பின்னர் தீர்த்தத் தலவியலின் வர்ணனை வருகிறது—மாதவன் பிற தானவர்களை அனுப்புகிறார்; சிலர் ரசாதலத்திற்குச் செல்கிறார்கள், சிலர் விஷ்ணுவை அணைகிறார்கள்; அங்கே அனந்தனும் விஷ்ணுவும் இருப்பதாகச் சொல்லப்படுகிறது. துர்வாசர் அந்த இடத்தை மோக்ஷம் தருவதாக அறிந்து, அதை கோமதி, சக்ரதீர்த்தம், திரிவிக்ரமன் சன்னிதியுடன் இணைக்கிறார். கலியுகத்திலும் அந்தத் தலத்தின் புனிதம் நிலைத்திருக்கும்; பகவான் கிருஷ்ண ரூபமாக வெளிப்படுவார் என்பதும் குறிப்பிடப்படுகிறது. இறுதிப் பகுதியில் த்வாரகையில் மதுசூதனனுக்கான பூஜா விதி—ஸ்நானம், அனுலேபனம், கந்தம்-வஸ்திரம்-தூபம்-தீபம்-நைவேத்யம்-ஆபரணம்-தாம்பூலம்-பழம் அர்ப்பணம், ஆரத்தி, நமஸ்காரம்; மேலும் இரவு முழுவதும் தீபதானம், ஜாகரணம் ஜபம்/பாராயணம், கீர்த்தனம், வாத்தியங்களுடன்—இவை இஷ்டசித்தியை அளிக்கும் என்கிறது. நபாஸ் மாதத்தில் பவித்ராரோபணம், கார்த்திகையில் பிரபோத தினம், அயன சந்திகள், குறிப்பிட்ட மாதங்கள்/த்வாதசிகளில் செய்யும் விரதங்கள் பித்ருத் திருப்தி, விஷ்ணுலோகப் பிராப்தி, துக்கமற்ற “நிர்மல பதம்” ஆகிய பலன்களை—கோமதி-சமுத்திர சங்கமத்தில் சிறப்பாக—அருளும் என கூறப்படுகிறது.

रुक्मिणीपूजाविधिः — Ritual Protocols and Merit of Worshiping Rukmiṇī with Kṛṣṇa
இந்த அதிகாரத்தில் ஸ்ரீப்ரஹ்லாதர் பிராமணர்களுக்கு ஜகந்நாதர்/கிருஷ்ணன் மற்றும் குறிப்பாக ருக்மிணி—கிருஷ்ணப்ரியா, கிருஷ்ணவல்லபா—இவர்களின் பூஜை முறையை வரிசையாக உபதேசிக்கிறார். முதலில் தேவஸ்நானம், சுகந்த லேபனம், துளசி ஆராதனை, நைவேத்யம், நீராஜனம் செய்து, அனந்தன், வைநதேயன் முதலிய தொடர்புடைய தெய்வங்களை பக்தியுடன் மரியாதை செய்ய வேண்டும்; பின்னர் வஞ்சனையற்ற தானம் மற்றும் ஆதரவு தேடும் ஏழைகளுக்கு அன்னதானம் செய்ய வேண்டும் என்கிறார். அடுத்து ருக்மிணி தரிசனம்-பூஜையின் மகிமை கூறப்படுகிறது—கலியுகத்தில் கிருஷ்ணனின் பிரியையை தரிசித்து வழிபடும் வரை கிரகபீடை, நோய், பயம், வறுமை, துரதிர்ஷ்டம், குடும்பப் பிளவு போன்ற துன்பங்கள் நீங்காது; தரிசன-பூஜையால் அவை ஒழியும். தயிர், பால், தேன், சர்க்கரை, நெய், நறுமணப் பொருட்கள், கரும்புச் சாறு, தீர்த்தநீர் ஆகியவற்றால் அபிஷேகம்; ஸ்ரீகண்டம், குங்குமம், மிருகமதம் லேபனம்; மலர்கள், தூபம் (அகுரு-குக்குலு), ஆடை, ஆபரணங்கள் அர்ப்பணம் விவரிக்கப்படுகிறது. ‘விதர்பாதிப-நந்தினி’ மந்திரத்தால் அர்க்யம், ஆரத்தி, புனிதநீரை விதிப்படி ஏற்றுக்கொள்வதும் சொல்லப்படுகிறது. பிராமணர்களும் அவர்களின் மனைவிகளும் பூஜிக்கப்படுதல், அன்னம்-தாம்பூலம் வழங்குதல், வாயில்காவலன் ‘உன்மத்த’னுக்கு பலியுடன் கூடிய வழிபாடு, யோகினிகள், க்ஷேத்ரபாலன், வீரூபஸ்வாமினி, சப்தமாத்ருக்கள், மேலும் சத்யபாமா-ஜாம்பவதி முதலிய கிருஷ்ணனின் எட்டு துணைவியரின் வணக்கம் ஆகியவை விரிவாக வருகின்றன. பலश्रுதி பகுதியில் த்வாரகாவில் ருக்மிணியுடன் கூடிய கிருஷ்ண தரிசன-பூஜை யஜ்ஞம், விரதம், தானம் ஆகியவற்றைவிட உயர்ந்தது என வலியுறுத்தி, தீபோத்ஸவ சதுர்தசி, மாக சுக்ல அஷ்டமி, சைத்ர த்வாதசி, ஜ்யேஷ்ட அஷ்டமி, பாத்ரபத பூஜை, கார்த்திக த்வாதசி போன்ற தினங்களில் செல்வம், ஆரோக்கியம், அச்சமின்மை, மோக்ஷம் கிடைக்கும் என கூறுகிறது. இறுதியில் கலியுகத்தில் த்வாரகையின் விசேஷத் தாரகத்துவமும் புராண பரம்பரை பரவலும் குறிப்பிடப்படுகிறது.

Dvārakā-Māhātmya: Kṛṣṇa-darśana, Gomati-tīrtha, and Dvādaśī-vedha Ethics (Chapter 23)
இந்த அதிகாரத்தில் மார்கண்டேய முனிவர், கலியுகத்தில் த்வாரகையின் அபூர்வ தீர்த்தமகிமையும் மோட்சப்ரதத்துவமும் குறித்து இந்திரத்யும்ன அரசனுக்கு உபதேசிக்கிறார். த்வாரகையில் சிறிது காலம் தங்குதல், அங்கு செல்லும் எண்ணம் கொள்ளுதல், அல்லது ஒருநாள் ஸ்ரீகிருஷ்ண தரிசனம் பெறுதல் கூட, பெரும் தீர்த்தயாத்திரைகளும் நீண்ட தவங்களும் தரும் பலனுக்கு ஒப்பானது எனப் பலஸ்ருதி கூறப்படுகிறது. பின்னர் ஸ்ரீகிருஷ்ணரின் ஸ்நான நிகழ்வின்போது ஆலயச் சேவைகள் விவரிக்கப்படுகின்றன—பால், தயிர், நெய், தேன், நறுமண நீர் ஆகியவற்றால் அபிஷேகம்; விக்ரஹத்தைத் துடைத்தல், மாலை அணிவித்தல், சங்க-வாத்தியம், நாமஸஹஸ்ர பாராயணம், பாடல்-நடனம், ஆரத்தி, பிரதட்சிணை, சாஷ்டாங்க நமஸ்காரம்; தீபம், நைவேத்யம், பழங்கள், தாம்பூலம், நீர்பாத்திரம் முதலிய அர்ப்பணங்கள். தூபம், கொடிகள், மண்டபம், ஓவியம், குடை, சாமரம் போன்ற கட்டுமான/அலங்கார சேவைகளும் புண்ணியமானவை எனச் சொல்லப்படுகிறது. அதன்பின் த்வாதசி திதியின் சரியான கணக்கு, ‘வேத’ குறைபாடுகள் போன்ற காலநியமங்கள் குறித்து தர்ம-நியாய உரையாடல் வருகிறது. சந்த்ரசர்மனுக்கு கனவில் துன்புறும் பித்ருக்கள் தோன்றும் கதையால் திதி-பாலனத்தின் முக்கியத்துவம் விளங்குகிறது. முடிவில் சோமநாத யாத்திரை த்வாரகையில் ஸ்ரீகிருஷ்ண தரிசனத்தால் நிறைவு பெறும் என்றும், பிரிவினைச் சார்ந்த தனித்தன்மை வாதம் தவிர்க்கப்பட வேண்டும் என்றும் கூறப்படுகிறது. கோமதி ஸ்நானம், ஸ்ராத்த-தர்ப்பணத்தின் பலன், துளசி மாலை/இலை பக்தி ஆகியவை கலியுகத்தில் பாதுகாப்பும் தூய்மையும் தரும் சாதனங்களாகப் போற்றப்படுகின்றன.

चन्द्रशर्मा-द्वारकादर्शनं, त्रिस्पृशा-द्वादशीव्रत-प्रशंसा, पितृमोक्षोपदेशश्च (Chandraśarmā’s Dvārakā Darśana, Praise of Trispr̥śā Dvādaśī, and Instruction on Ancestral Liberation)
மார்கண்டேயர் கூறுகிறார்—பிராமணன் சந்திரசர்மா த்வாரகையை அடைகிறான்; அது சித்தர்கள், தெய்வீக உயிர்கள் சேவிக்கும், மோட்சம் அளிக்கும் நகரம்; அங்கே நுழைவு மற்றும் தரிசனம் மட்டுமே பாவங்களை அழிக்கும் என வர்ணிக்கப்படுகிறது. த்வாரகா-தரிசனத்தின் ஆன்மிக நிறைவை அவர் போற்றுகிறார்—மற்ற தீர்த்த முயற்சிகள் பின்னர் இரண்டாம் நிலையாகிவிடும் என்பதுபோல். பின்னர் கோமதி கரையில் ஸ்நானம் செய்து பித்ரு-தர்ப்பணம் செய்கிறான்; சக்ரதீர்த்தத்திலிருந்து சக்ராங்கித சிலைகளை சேகரித்து புருஷஸூக்தத்தால் வழிபடுகிறான்; அதன் பின் சிவபூஜை செய்து, விலேபனம், வஸ்திரம், புஷ்பம், தூபம், தீபம், நைவேத்யம், நீராஜனம், பிரதக்ஷிணை, நமஸ்காரம் முதலிய உபசாரங்களுடன் பிண்ட-உதக அர்ப்பணத்தை விதிப்படி நிறைவேற்றுகிறான். இரவு ஜாகரணத்தில், த்வாதசி விரதத்தில் தசமீ-வேதம் எனும் குறை நீங்கவும், பிரேத நிலையிலுள்ள பித்ருக்கள் விடுதலை பெறவும் ஸ்ரீகிருஷ்ணனை வேண்டுகிறான். கிருஷ்ணர் பக்தியின் வல்லமையை உறுதிப்படுத்தி, விடுபட்ட பித்ருக்கள் மேலே ஏறிச் செல்லும் காட்சியை வெளிப்படுத்துகிறார். பித்ருக்கள் சசல்ய (குறைபட்ட) த்வாதசி, குறிப்பாக தசமீ-வேதம் கலந்த த்வாதசி, புண்ணியத்தையும் பக்தியையும் அழிக்கும் என்று எச்சரித்து, திதி-சுத்தியை காத்து விரதத்தை கவனமாகப் பாதுகாக்க உபதேசிக்கிறார்கள். கிருஷ்ணர் மேலும்—வைசாகத்தில் திரிஸ்ப்ருஷா த்வாதசி சரியான யோகத்தில் ஒரே ஒரு உபவாசம் த்வாரகா-தரிசனத்துடன் சேர்ந்தால் புறக்கணிக்கப்பட்ட விரதங்களும் நிறைவு பெறும் என்கிறார்; சந்திரசர்மாவுக்கு வைசாக திரிஸ்ப்ருஷா-புதன் யோகத்தில் மரணம் நிகழும் என்றும் கூறுகிறார். இறுதியில் மார்கண்டேயர் பலश्रுதி கூறுகிறார்—இந்த த்வாரகா மாஹாத்மியத்தை கேட்பதும், படிப்பதும், எழுதுவதும் அல்லது பரப்புவதும் வாக்குறுதியான புண்ணியத்தை அளிக்கும்.

द्वारकायाः माहात्म्यवर्णनम् | The Glory of Dvārakā and Comparative Tīrtha-Merit
இந்த அதிகாரத்தில் அரசன் இந்திரத்யும்னன் முனிவர் மார்கண்டேயரிடம், கலியுகத்தில் தூய்மையும் பாபநாசமும் அளிக்கும் தீர்த்தம் எது, அதை விரிவாகச் சொல்லுமாறு கேட்கிறான். முனிவர் பதிலாக, கலியுகத்தில் மூன்று சிறந்த நகரங்கள் முன்னிறுத்தப்படுகின்றன—மதுரா, துவாரகா, அயோத்தி—இவை ஹரி/கிருஷ்ணன் மற்றும் ஸ்ரீராமனின் தெய்வீக சன்னிதியுடன் தொடர்புடையவை என நிறுவுகிறார். பின்னர் துவாரகாவின் மகிமை ‘ஒப்பீட்டு புண்ணியக் கணக்கு’ போல விளக்கப்படுகிறது—துவாரகாவில் ஒரு கணம் தங்குதல், அதை நினைதல் அல்லது கேட்பதும் கூட, காசி, பிரயாக, பிரபாச, குருக்ஷேத்திரம் போன்ற இடங்களில் நீண்ட தவம் அல்லது யாத்திரையைவிட உயர்ந்த பலன் தரும் என உயர்த்திக் கூறப்படுகிறது. கிருஷ்ண தரிசனம், கீர்த்தனம், த்வாதசி இரவு ஜாகரணம் முக்கிய அனுஷ்டானங்கள்; கோமதி கரையில் பிண்டதானம், கிருஷ்ண சன்னிதியில் தான-பூஜை பித்ருக்களுக்கு நன்மை, சுத்தி, முக்தி அளிக்கும் என கூறப்படுகிறது. துவாரகாவுடன் தொடர்புடைய கோபீசந்தனம், துளசி ஆகியவை வீட்டிற்கும் எடுத்துச் செல்லக்கூடிய புனித ஊடகங்களாகச் சொல்லப்பட்டு, தீர்த்தத்தின் புனிதம் இல்லறத்திலும் பரவுகிறது என வலியுறுத்தப்படுகிறது. முடிவில் கிருஷ்ண-ஜாகரண காலத்தில் செய்யும் தானம் பலமடங்கு பெருகும் என்றும், கலியுகத்தில் த்வாதசி-ஜாகரணம் உயர்ந்த தர்ம-பக்தி நடைமுறை என்றும் உறுதிப்படுத்தப்படுகிறது.

हरिजागरण-प्रशंसा (Praise of Hari Night-Vigil) / Dvādāśī Jāgaraṇa and Its Fruits
அத்தியாயத்தின் தொடக்கத்தில் மார்கண்டேயர், பிரஹ்லாதனைப் பண்டிதன், ஒழுக்கமுடையவன், வைஷ்ணவ அதிகாரி எனப் புகழ்ந்து கூறுகிறார். கடினமான முன் நிபந்தனைகள் இன்றி பரமநிலையை அடையச் சுருக்கமான உபதேசம் வேண்டி முனிவர்கள் அவனை அணுகுகின்றனர். பிரஹ்லாதன் “ரகசியங்களிலும் ரகசியம்” எனும் புராணச் சாரத்தை எடுத்துரைத்து, அது உலக நலனும் மோட்சமும் இரண்டையும் அளிக்கும் எனச் சொல்கிறான். பின்னர் ஸ்கந்தன் (ஷண்முகன்) ஈசுவரனிடம் துயர் நீக்கும், விடுதலை தரும் நடைமுறை வழியை வேண்டுகிறான். ஈசுவரன் ஹரி-ஜாகரணத்தின் விதியை, குறிப்பாக த்வாதசி சார்ந்த வைஷ்ணவ அனுஷ்டானமாக, விளக்குகிறார்—இரவில் வைஷ்ணவ சாஸ்திர வாசிப்பு, கீர்த்தனம், திருவுரு தரிசனம், கீதா/நாமஸஹஸ்ரம் போன்ற பாராயணம், தீபம்-தூபம்-நைவேத்யம் மற்றும் துளசியுடன் பூஜை. பலன் குறித்து மீண்டும் மீண்டும் கூறப்படுகிறது—சேமித்த பாபங்கள் விரைவில் அழிதல், பெரிய யாகங்களும் மகாதானங்களும் அளிக்கும் புண்ணியத்துக்கு சமமோ அதற்கு மேலோ, குலத்திற்கும் பித்ருக்களுக்கும் நன்மை, உறுதியானவர்களுக்கு மறுபிறவி தடுப்பு. ஜனார்தனனைப் போற்றி ஜாகரணம் காக்கும் பக்தர்களை உயர்த்தி, அலட்சியம் அல்லது விரோதம் காட்டுவோரைக் கண்டித்து நெறி எல்லைகளும் நிறுவப்படுகின்றன.

द्वादशी-जागरणस्य सर्वतोवरेण्यत्ववर्णनम् (The Supreme Excellence of the Dvādaśī Vigil)
இந்த अध्यாயத்தில் ஈசுவரன் த்வாதசி ஜாகரணத்தின் உத்தம மகிமையை விதிப்படி விளக்குகிறார். த்வாதசி இரவில் ஹரி/விஷ்ணுவை பூஜித்து, பகவதம் கேட்டு ஜாகரணம் செய்பவன் பெறும் புண்ணியம், பெரிய வேத யாகங்களையும் பலமடங்கு மீறுவதாகவும்; பந்தங்கள் அறுந்து அவன் ஸ்ரீகிருஷ்ண தாமத்தை அடைவதாகவும் கூறப்படுகிறது. பகவத-श्रவணம் மற்றும் விஷ்ணு-ஜாகரணம் மூலம் பெரும் பாபச் சேர்க்கையும் தணிந்து, சூரிய மண்டல எல்லையைத் தாண்டும் விடுதலை உருவகத்தால் மோட்சம் சுட்டிக்காட்டப்படுகிறது. காலக் கணக்கின் துல்லியமும் வலியுறுத்தப்படுகிறது—ஏகாதசி த்வாதசியில் நுழையும் நேரம், சுப யோகம் போன்றவை ஜாகரணத்திற்கு சிறப்பு பலன் தரும் என கூறுகிறது. த்வாதசி நாளில் விஷ்ணுவுக்கும் பித்ருக்களுக்கும் அளிக்கும் தானம் ‘மேரு போன்ற’ மதிப்புடையது எனப் புகழப்படுகிறது. பெரிய நதிக்கரையில் தர்ப்பணம், ஸ்ராத்தம் செய்தால் பித்ருக்கள் நீண்டகாலம் திருப்தியடைந்து வரம் அளிப்பார்கள் எனச் சொல்கிறது. த்வாதசி ஜாகரணத்தின் பலன் சத்தியம், தூய்மை, கட்டுப்பாடு, பொறுமை போன்ற நெறிகளுக்கும், மகாதானங்களுக்கும், புகழ்பெற்ற தீர்த்தக் கிரியைகளுக்கும் சமம் என நிறுவி, ஜாகரணத்தை சுருக்கமான ஆனால் முழுச் சாதனச் சாரமாக உயர்த்துகிறது. நாரதர் வாக்கை மேற்கோள் காட்டி ‘ஏகாதசியை ஒத்த விரதம் இல்லை’ என்றும், அதை அலட்சியம் செய்தால் துயரம் தொடரும் என்றும், கடைப்பிடித்தால் கலியுகத்தில் பக்தி மார்க்கத்திற்கு சிறந்த மருந்து என்றும் கூறுகிறது.

हरिजागरण-माहात्म्य (The Glory of the Viṣṇu/Kṛṣṇa Night Vigil)
இந்த அதிகாரத்தில் மார்கண்டேயர் உபதேச உரையாடலாக ஹரி-ஜாகரணத்தின் மகிமையை விளக்குகிறார்; குறிப்பாக ஏகாதசியின் உபவாசமும் த்வாதசியின் இரவு விழிப்பும் தொடர்பாக. இந்த விழிப்பின் புண்ணியம் முழுமையான சுத்தம் அல்லது முன்தயாரிப்பைச் சார்ந்ததல்ல; குளிக்காதவர், அசௌசத்தில் இருப்பவர், சமூகத்தில் ஒதுக்கப்பட்டவர்கூட ஹரிஸ்மரணத்துடன் ஜாகரணத்தில் கலந்து கொண்டால் தூய்மை பெற்று உயர்ந்த லோகங்களை அடைவார் எனக் கூறப்படுகிறது. பலஸ்ருதியில் ஹரி-ஜாகரணத்தின் பலன் அஸ்வமேதம் போன்ற மகாயாகங்கள், புஷ்கரப் பானம், சங்கம ஸ்நானம், தீர்த்த சேவை, மகாதானங்கள் ஆகியவற்றுடன் ஒப்பிடப்பட்டு, அவற்றை விட இது மேலானது என்று மீண்டும் மீண்டும் வலியுறுத்தப்படுகிறது. கடும் பாபங்களையும் நெறிக் களங்கங்களையும் நீக்கும் பரிகாரமாகவும் இது கூறப்படுகிறது. விழிப்பைத் தக்கவைக்க சமூகவழிபாடு—கதா-கீர்த்தனம், பாடல், நடனம், வீணை இசை—தர்மமான முறைகள் என ஏற்றுக்கொள்ளப்படுகிறது. அந்த ஜாகரணத்தில் தேவர்கள், நதிகள், எல்லா புனித நீர்களும் கூடுகின்றன; செய்யாதவர்களுக்கு தீய விளைவுகள் உண்டு என எச்சரிக்கை தரப்படுகிறது. கலியுகத்தில் கருடத்வஜனை நினைவு, ஏகாதசியில் அன்னத் தியாகம், உறுதியான விழிப்பு—குறைந்த முயற்சியில் பெரும் பலன் தரும் எளிய சாதனை என்பதே முடிவு।

गौतमी-तीर्थसमागमः—द्वारकाक्षेत्रप्रशंसा (Gautamī Tīrtha Assembly and the Praise of Dvārakā Kṣetra)
இந்த அதிகாரம் பிரஹ்லாதன் உரைக்கும் வடிவில் பல குரல்களால் ஆன தத்துவ-தர்ம உரையாடலாக அமைந்துள்ளது. நாரதர் சிம்ம ராசியில் குருவின் (வியாழன்) மங்கள நிலையைப் பார்த்து, கௌதமி (கோதாவரி) கரையில் அபூர்வமான கூடுகையை காண்கிறார்—மகாதீர்த்தங்கள், நதிகள், க்ஷேத்திரங்கள், மலைகள், சாஸ்திரங்கள், சித்தர்கள், தேவர்கள் எல்லாம் ஒன்று கூடி அந்த இடத்தின் தூய்மை-ஒளிவீச்சால் வியக்கின்றனர். மனிதரூபம் கொண்ட கௌதமி தேவி துயரம் தெரிவிக்கிறாள்—துர்ஜன சங்கத்தால் சோர்ந்து, எரிவதுபோல் உணர்கிறேன்; என் அமைதியான நிர்மலத் தன்மை மீண்டும் நிலைபெற வழி கூறுங்கள் என வேண்டுகிறாள். நாரதரும் கூடிய புனித சக்திகளும் ஆலோசிக்க, கௌதம முனிவர் வந்து மகாதேவரை தியானத்துடன் வேண்டுகிறார். அப்போது ஆகாசவாணி கூட்டத்தை வடமேற்கு கடற்கரைக்கு திருப்பி, கோமதி கடலில் கலக்கும் இடமும் விஷ்ணு மேற்கு நோக்கி நிலைபெறும் இடமும் ஆன த்வாரகையை பரம சுத்திக்ஷேத்திரமாக அறிவிக்கிறது; அது எரிபொருளை எரிக்கும் அக்கினிபோல் பாவத்தைச் சுட்டெரிக்கிறது. இறுதியில் அனைவரும் த்வாரகையைப் புகழ்ந்து, கோமதி ஸ்நானம், சக்ரதீர்த்த ஸ்நானம், கிருஷ்ண தரிசனம் ஆகியவற்றை ஆவலுடன் நாடுகின்றனர்; மேலும் சத்சங்கம் தூய்மையை வளர்க்கும், துர்ஜன சங்கம் அதை குன்றச் செய்யும் என்ற நெறியும் வலியுறுத்தப்படுகிறது।

Dvārakā-yātrā-vidhiḥ (Procedure and Ethics of the Pilgrimage to Dvārakā)
இந்த அதிகாரத்தில் பிரஹ்லாதன் கூறுவது: தீர்த்தங்கள், க்ஷேத்திரங்கள், ரிஷிகள், தேவர்கள் அனைவரும் ஸ்ரீகிருஷ்ண தரிசனத்திற்காக த்வாராவதி/குஷஸ்தலிக்கு செல்ல ஆவலுடன் உள்ளனர். நாரதர் மற்றும் கௌதமர் தோன்றுதல், விரைவில் பெருவிழா போல ஒரு யாத்திரை சூழல் உருவாகும் முன்னறிவுறுத்தலாகக் கூறப்படுகிறது. பின்னர் ரிஷிகள், யோகிகளின் உத்தம வழிகாட்டி எனப் போற்றப்படும் நாரதரிடம் யாத்திரை விதி, கடைப்பிடிக்க வேண்டிய நியமங்கள், தவிர்க்க வேண்டியவை, வழியில் எதை கேட்க/படிக்க/நினைக்க வேண்டும், எந்த கொண்டாட்டங்கள் அனுமதிக்கப்படுகின்றன என்பவற்றை வினவுகின்றனர். நாரதர் பதிலில்—முன்னதாக ஸ்நானம் செய்து பூஜை செய்யவும், சக்தியளவில் வைஷ்ணவர்களுக்கும் பிராமணர்களுக்கும் அன்னதானம்/போஜனம் அளிக்கவும், விஷ்ணுவின் அனுமதி பெற்று புறப்படவும், மனத்தில் ஸ்ரீகிருஷ்ண பக்தியை நிலைநிறுத்தவும் என விதிக்கிறார். பயணத்தில் அமைதி, சுயக்கட்டுப்பாடு, தூய்மை, பிரம்மச்சரியம், தரையில் உறக்கம், இந்திரிய நிக்ரகம் ஆகியவை அவசியம். நாமஜபம் (ஸஹஸ்ரநாமம் முதலியவை), புராண வாசிப்பு/கேள்வி, கருணை, சத்புருஷ சேவை, குறிப்பாக அன்னதானம் மிக உயர்வாகப் புகழப்படுகிறது; சிறு தானத்திற்கும் பெரும் புண்ணியம் எனச் சொல்லப்படுகிறது. சண்டை பேச்சு, பழிச்சொல், வஞ்சகம், வசதி இருந்தும் பிறர் அன்னத்தில் சார்ந்து வாழ்தல் ஆகியவை தடை செய்யப்படுகின்றன. பின்னர் பிரஹ்லாதன் பாதையில் காணும் பக்தி வெளிப்பாடுகளை வர்ணிக்கிறான்—விஷ்ணுகதை கேட்பது, நாமகீர்த்தனம், பாடல்-வாத்தியம், கொடிகளுடன் விழாக்கோலம் கொண்ட ஊர்வலம், நதிகளும் புகழ்பெற்ற தீர்த்தங்களும் குறியீடாக இணைந்து வருதல். இறுதியில் யாத்திரிகர்கள் தூரத்திலிருந்தே கிருஷ்ண தாமத்தை தரிசித்து, இந்த யாத்திரை கூட்டுப் பூஜையும் நெறிப்பயிற்சியும் ஆகிறது.

Dvārakā as Tīrtha-Saṅgama: Darśana of Kṛṣṇa’s Ālaya and the Gomatī Māhātmya (द्वारकाक्षेत्रमहिमा तथा गोमतीमाहात्म्य)
இந்த அதிகாரத்தில் துவாரகையின் பக்தி நிறைந்த மகிமையும், தீர்த்த-சங்கமப் புனிதமும் கூறப்படுகிறது. பிரஹ்லாதன் நகரத்தின் தெய்வீக ஒளி இருளையும் அச்சத்தையும் அகற்றும் எனவும், கொடிகள்-பதாகைகள் வெற்றிச் சின்னமாக விளங்கும் எனவும் வர்ணிக்கிறான். விஷ்ணு/கிருஷ்ணனின் ஆலயம் தெய்வச் சின்னங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டதை கண்டதும் கூடியோர் சாஷ்டாங்க நமஸ்காரம் செய்து, ஆனந்தக் கண்ணீருடன் பரவச பக்தியில் மூழ்குகின்றனர். பின்னர் பாரதமெங்கும் உள்ள பல தீர்த்தங்கள், நதிகள், க்ஷேத்திரங்கள், புகழ்பெற்ற நகரங்கள்—வாரணாசி, குருக்ஷேத்திரம், பிரயாகம், கங்கை/ஜாஹ்னவி, யமுனை, நர்மதை, சரஸ்வதி, கோதாவரி, கயா, சாலகிராம-க்ஷேத்திரம், புஷ்கரம், அயோத்தி, மதுரா, அவந்தி, காஞ்சி, புருஷோத்தமம், பிரபாசம் முதலியவை—எண்ணப்படுகின்றன. இதனால் மூவுலகின் புனித நிலவியல் துவாரகையுடன் தொடர்பில் இங்கேயே இருப்பதுபோல் உணர்த்தப்படுகிறது. முனிவர்கள் ஜயகோஷமும் வணக்கங்களும் செய்து மகிழ்கிறார்கள். நாரதர்—இத்தரிசனம் சேர்த்த புண்ணியத்தின் பலன்; உறுதியான பக்தியும் துவாரகை அடைய வேண்டிய தீர்மானமும் சிறு தவத்தால் கிடையாது என விளக்குகிறார். துவாரகை க்ஷேத்திர-தீர்த்த ராஜர்களில் சூரியனைப் போல ஒளிர்வதாக கூறப்படுகிறது. பின்னர் இசை, நடனம், கொடிகள், ஸ்தோத்திரங்களுடன் ஊர்வலம் கோமதியை நோக்கிச் செல்கிறது. நாரதர் நதிகளை அழைத்து கோமதியே முதன்மை என அறிவிக்கிறார்; அவளில் ஸ்நானம் மோட்சம் தரும், பித்ருக்களுக்கும் நன்மை செய்யும் எனச் சொல்லப்படுகிறது. ஸ்நானத்திற்குப் பின் அனைவரும் துவாரகை வாயிலில் நகரத்தை அரசமரியாதை நிறைந்த தெய்வ உருவமாக—வெண்மை நிறம், செழுமையான அலங்காரம், சங்க-சக்கர-கதா தாங்கியவளாக—கண்டு கூட்டாகப் பணிந்து வணங்குகின்றனர்.

द्वारकायाः सर्वतीर्थ-समागमः, देवसमागमश्च (Dvārakā as the Convergence of All Tīrthas and the Assembly of Devas)
இந்த अध्यாயத்தில் நாரதர் ஹரி-பிரியையான த்வாரகையின் பரம புனிதத்தையும் மேல்மையையும் படிப்படியாக வெளிப்படுத்துகிறார். பிரயாகம், புஷ்கரம், கௌதமி, பாகீரதி-கங்கை, நர்மதா, யமுனா, சரஸ்வதி, சிந்து போன்ற தீர்த்த-நதிகள்; வாராணசி, குருக்ஷேத்திரம், மதுரா, அயோத்தி போன்ற க்ஷேத்ரங்கள்; மேரு, கைலாசம், இமயம், விந்தியம் போன்ற பர்வதங்கள்—இவை அனைத்தும் த்வாரகைக்கு வந்து அதன் திருவடிகளில் வணங்குகின்றன என்று அவர் காட்சிப்படுத்துகிறார். பின்னர் தெய்வீக வாத்திய ஒலிகளும் ஜயகோஷங்களும் எழுகின்றன; பிரம்மா, மகேசன் (பவானியுடன்), இந்திராதி தேவர்கள், ரிஷிகணங்கள் தோன்றி த்வாரகை ஸ்வர்க்கத்திற்கும் மேலானது என்று உறுதிப்படுத்தி, சக்கரதீர்த்தம் மற்றும் சக்கரச் சின்னம் கொண்ட கல்லின் மகிமையைப் புகழ்கிறார்கள். பிரம்மாவும் மகேசனும் ஸ்ரீகிருஷ்ண தரிசனம் வேண்ட, த்வாரகை அவர்களை த்வாரகேஸ்வரரிடம் அழைத்துச் செல்கிறது. கோமதி மற்றும் கடலில் ஸ்நானம், பஞ்சாமிர்த அபிஷேக நயத்துடன் நிகழும் வழிபாடுகள், துளசி-தூபம்-தீபம்-நைவேத்யம் அர்ப்பணம், பாடல்-நடனம்-வாத்தியங்களுடன் கொண்டாட்டம் நடைபெறுகிறது; இதனால் பகவான் திருப்தியடைந்து வரம் அளிக்கிறார்—அவரது திருவடிகளில் நிலையான, அன்புமிகு பக்தி. இறுதியில் பிரம்மாவும் ஈசானனும் த்வாரகைக்கே ராஜாபிஷேகம் போல் அபிஷேகம் செய்கிறார்கள்; விஷ்ணுவின் பர்ஷதர்கள் (விஷ்வக்சேனன், சுனந்தன் முதலியோர்) தோன்றுகின்றனர். முறையாக ஆராதனை செய்யப்படுவோருக்கு த்வாரகை செல்லும் விருப்பம் எழுவது தெய்வ அனுகிரஹத்தின் அடையாளம் என முடிவில் கூறப்படுகிறது.

द्वारकायां सर्वतीर्थक्षेत्रादिकृतनिवासवर्णनम् (Residence of All Tīrthas and Kṣetras at Dvārakā)
இந்த அதிகாரத்தில் விஷ்ணுவின் பரிவாரர்கள் கூறியவற்றைக் கேட்ட ப்ரஹ்லாதன், த்வாரகையின் மாஹாத்மியத்தை விரிவாக விளக்குமாறு கேட்டு உரையாடலைத் தொடங்குகிறான். அதற்கு பிரம்மாவும் மகேசனும்—த்வாரகை எல்லாத் தீர்த்தங்களிலும், மோட்சம் அளிக்கும் க்ஷேத்திரங்களிலும் அரசமையமாகச் சிறந்தது; பிரயாகம், காசி போன்ற புகழ்பெற்ற யாத்திரைத் தலங்களையும் ஒப்பிட்டு அதன் மேன்மை உயர்த்திப் புகழப்படுகிறது—என்று உரைக்கின்றனர். பின்னர் திசைமுறைப்படி ஒழுங்காக—கோடிக்கணக்கான நதிகளும் தீர்த்தங்களும் த்வாரகையைச் சுற்றி வாசம் செய்து, பக்தியுடன் சேவை செய்து, மீண்டும் மீண்டும் ஸ்ரீகிருஷ்ண தரிசனம் பெறுகின்றன என்று கூறப்படுகிறது. தொடர்ந்து வாராணசி, அவந்தி, மதுரா, அயோத்தி, குருக்ஷேத்திரம், புருஷோத்தமம், ப்ருகுக்ஷேத்திரம்/ப்ரபாஸம், ஸ்ரீரங்கம் போன்ற முக்கிய க்ஷேத்திரங்கள்; மேலும் சாக்த, சௌர, காணபத்ய புனிதத் தலங்கள்; கைலாசம், ஹிமவத், ஸ்ரீசைலம் முதலிய மலைகள் த்வாரகையைச் சூழ்ந்து நிற்கின்றன என்பதும் பட்டியலாக வருகிறது. இறுதியில் இந்தப் பெருஞ்சேர்க்கை ஸ்ரத்தா மற்றும் பக்தியின் வலிமையால் நிகழ்கிறது என்றும், குரு கன்னி ராசியில் இருக்கும் காலத்தில் தேவர்கள், முனிவர்கள் மகிழ்ச்சியுடன் தரிசனத்திற்காக த்வாரகைக்கு வருகிறார்கள் என்றும் காலக் குறியீடு கூறப்படுகிறது. இவ்வாறு த்வாரகை அனைத்துத் தீர்த்தங்களையும் ஒருங்கிணைக்கும் யாத்திரை-மண்டல மையமாக நிறுவப்படுகிறது.

Vajralepa-vināśaḥ — The Dissolution of Hardened Wrongdoing through Dvārakā-Pathika Darśana
இந்த अध्यாயத்தில் பிரஹ்லாதன் முனிவர்களிடம் த்வாரகையின் அபூர்வமான பாவநாசக மகிமையை உரைக்கிறான்; பின்னர் ஒரு பழைய வரலாற்றை முன்வைக்கிறான்—அரசன் திலீபன் மற்றும் முனிவர் வசிஷ்டர் உரையாடல். ‘காசி வஜ்ரலேபம் எனப்படும் கடினமான நெறிக் களங்கத்தையும் தணிக்கிறது’ என்று கேட்ட திலீபன், ‘பாவம் மீண்டும் முளைக்காத க்ஷேத்திரம் எது?’ என்று கேட்கிறான். வசிஷ்டர் காசியில் இருந்த ஒரு சந்நியாசியின் வீழ்ச்சி கதையைச் சொல்கிறார்: அவன் நிஷித்த ஆசாரத்தில் விழுந்து மேலும் மேலும் தாழ்ந்து, பெரும் பாவங்களால் பல யோனிகளில் நீண்ட துன்பத்தை அனுபவிக்கிறான். காசி உடனடி நரகப் பயனைத் தடுக்கினும், மீதமிருக்கும் வஜ்ரலேபம் நீண்ட கால வேதனைக்கு காரணமாகிறது. பின்னர் திருப்பம் த்வாரகா-பதிகன் தரிசனத்தில் வருகிறது—கோமதியில் சுத்திகரிக்கப்பட்டு, ஸ்ரீகிருஷ்ண தரிசனச் சின்னம் கொண்ட ஒரு யாத்திரிகன் ஒரு ராக்ஷசனைச் சந்திக்கிறான். அந்தப் பதிகனை வெறும் பார்த்ததாலேயே ராக்ஷசனின் வஜ்ரலேபம் சாம்பலாகிறது. ராக்ஷசன் த்வாரகைக்கு சென்று கோமதி கரையில் தேகம் துறந்து வைஷ்ணவ நிலை அடைகிறான்; தேவர்கள் புகழ்கிறார்கள். இறுதியில் த்வாரகை ‘க்ஷேத்திரராஜா’ என உறுதிப்படுத்தப்படுகிறது—அங்கே பாவம் மீண்டும் எழாது; திலீபனும் யாத்திரை செய்து ஸ்ரீகிருஷ்ண சன்னிதியால் சித்தி பெறுகிறான்.

Dvārakā-kṣetra-māhātmya: Darśana, Dāna, Gomati-snānaphala, and Vaiṣṇava-nindā-doṣa (द्वारकाक्षेत्रमाहात्म्य—वैष्णवनिन्दादोषः)
இந்த अध्यாயத்தில் உரையாடல் முறையில் பிரஹ்லாதன் த்வாரகா-க்ஷேத்திரத்தின் அபூர்வ புனிதத்தைக் கூறுகிறார். அங்குள்ள நான்கு கரங்களையுடைய வைஷ்ணவ பக்தர்கள் மற்றும் குடியிருப்பவர்களின் தரிசனம் மனதை மாற்றும் சக்தி உடையது; த்வாரகாவின் மகிமை பரந்தது, தேவர்களுக்கும் வெளிப்படையாகத் தெரியும் என விளக்கப்படுகிறது. கல், தூசி, சிறு உயிரினங்கள்கூட விடுதலைக்கான வழியாகக் கூறப்பட்டு, அந்தத் தலத்தின் ரட்சகத் தன்மை உயர்த்தப்படுகிறது. பின்னர் ஒழுக்கக் கட்டுப்பாடு வருகிறது—த்வாரகா வாசி வைஷ்ணவர்களை இகழ்தல் (வைஷ்ணவ-நிந்தை) பெரும் தோஷம். ஜயந்தன் தண்டனை வழங்கும் நிகழ்வை எடுத்துக்காட்டி, இகழ்வோர் கடும் துயரத்தை அடைவார்கள் எனச் சொல்லப்படுகிறது. தொடர்ந்து த்வாரகாவில் ஸ்ரீகிருஷ்ண சேவை, பக்தியுடன் வாழ்தல், சிறிதளவு தானம்கூட பிற தலங்களில் செய்யும் பெரிய யாக-தானங்களைவிட அதிக பலன் தரும்; குருக்ஷேத்திர தானம், கோதாவரி புண்யம் ஆகியவற்றைவிட மேன்மை எனப் புகழப்படுகிறது. குரு சிம்ம ராசியில் இருக்கும் போது கோமதியில் ஸ்நானம் செய்தால் விசேஷ பலன், சில மாதங்களில் புண்யம் அதிகரிக்கும் எனக் கூறப்படுகிறது. இறுதியில் பொதுநல தர்மம்—அடைக்கலம், நீர்வசதி, ஓய்வுமனை, குளம்-கிணறு பழுது நீக்கம், விஷ்ணு விக்ரஹ நிறுவல்—இவை படிப்படியாக ஸ்வர்க சுகமும், இறுதியில் விஷ்ணுலோகப் பிராப்தியும் தரும்; த்வாரகாவில் புண்யம் விரைவாக வளர்ந்து பாபம் ‘முளைப்பது’ ஏன் தடுக்கப்படுகிறது என்ற கேள்வியுடன் முடிகிறது.

द्वारकाक्षेत्रवैभववर्णनम् / Theological Praise of Dvārakā and its Pilgrimage Fruits
சூதர் அரசவையில் நிகழும் உரையாடல் சூழலை எடுத்துரைக்கிறார்—பிரஹ்லாதரின் சொற்களால் தூண்டப்பட்ட பலி, த்வாரகா க்ஷேத்திரத்தின் வைபவமும் யாத்திரை பலனும் என்னவென்று கேட்கிறான். பிரஹ்லாதர் ஒழுங்காக மாஹாத்மியத்தை உரைக்கிறார்: த்வாரகாவை நோக்கி எடுக்கப்படும் ஒவ்வொரு அடியும் புண்ணியத்தை வளர்க்கும்; அங்கு செல்லும் சங்கல்பமட்டுமே மனம்-உடலைத் தூய்மைப்படுத்தும். கலியுகத்தின் கடும் தோஷங்களும் ஸ்ரீகிருஷ்ண சன்னிதியை அடைந்தவரை அணுகாது—சக்கரதீர்த்தம், கிருஷ்ணபுரி மகிமை சிறப்பாக கூறப்படுகிறது. பிற புனித நகரங்களுடன் ஒப்பிடுகையில், கிருஷ்ணரால் பாதுகாக்கப்படும் த்வாரகா தரிசனமே அதன் உச்சத்தன்மையை நிறுவுகிறது. பின்னர் த்வாரகாவில் வாசம், தரிசனம், கோமதி ஸ்நானம், ருக்மிணி தரிசனம் ஆகியவற்றின் துர்லபத்தன்மை கூறப்படுகிறது. இல்லறத்திலும் த்வாரகா ஸ்மரணம், கேசவ பூஜை கடமை எனவும், குறிப்பாக திரிஸ்ப்ருஷா த்வாதசி முதலிய விரத காலநியமங்கள் விளக்கப்படுகின்றன. கலியுகத்தில் உபவாசம், ஜாகரணம், கீர்த்தனம்-நடனம் ஆகியவற்றின் பலன் மிகுதியாகும்; த்வாரகாவில் கிருஷ்ணரின் அருகில் அது மேலும் பெருகும். கோமதி-கடல் சங்கமத்தின் புனிதம், சக்கராங்கித கற்களின் மகிமை, பிற தீர்த்தங்களுடன் சமம்/மேன்மை, கிருஷ்ணரின் ராணிகளைப் பூஜிப்பதால் சந்ததி-நலம், த்வாரகா தரிசனத்தால் பயம்-அமங்கலம் நீங்குதல் ஆகியவை கூறப்பட்டு, இறுதியில் வழியில் துன்பம் வந்தாலும் அது மீள்பிறவியின்மை எனும் உறுதியான பலனைத் தரும் எனப் பலश्रுதி நிறைவுறுகிறது.

Sudarśana–Cakra-cihna-aṅkita-pāṣāṇa Māhātmya (Glory of Chakra-Marked Stones at Dvārakā)
இந்த அதிகாரம் துவாரகா புனிதப் பரப்பில் சுதர்சன-சக்கரச் சின்னம் பொறிக்கப்பட்ட கற்களின் மகிமையைத் தொடர்ச்சியாக விளக்குகிறது. கலியுகத்தில் நாமஜபமே முதன்மை எனப் பிரஹ்லாதன் கூறி, “கிருஷ்ண” நாமத்தை இடையறாது ஜபிப்பது மனத் தூய்மை, பெரும் புண்ணியம், அபூர்வ பலன் தரும் என வலியுறுத்துகிறான். பின்னர் ஏகாதசி-த்வாதசி விரதங்களுக்கான திதி-விசேஷ நுண்ணிய விதிகள்—உன்மீலினி போன்ற நிலைகள், இரவு ஜாகரணத்தின் பெருகிய புண்ணியம், மேலும் கலியுகத்தில் அரிதான வஞ்சுலீ-யோகம்—என விவரிக்கப்படுகிறது. அதன்பின் சக்கரதீர்த்தத்தின் மகிமை கூறப்படுகிறது—அங்கே நீராடுதல் பாபமலத்தை அகற்றி சாதகனை தடையற்ற பரமபதம் நோக்கி செலுத்தும்; ஸ்ரீகிருஷ்ணன் அங்கே தன் சக்கரத்தைத் துவைத்தார் என்ற மரபு அந்தத் தலத்தின் அடையாளமாகிறது. தொடர்ந்து ஒன்று முதல் பன்னிரண்டு சக்கரச் சின்னங்கள் கொண்ட கற்கள் பட்டியலிடப்பட்டு, சின்ன எண்ணிக்கைக்கு ஏற்ப தெய்வ வடிவங்கள் நிர்ணயிக்கப்படுகின்றன; பலன்கள் நிலைத்தன்மை-செல்வம் முதல் அரசாட்சி-ஐஸ்வரியம், இறுதியில் நிர்வாணம்/மோட்சம் வரை படிப்படியாக கூறப்படுகின்றன. இறுதியில் பலश्रுதி உறுதியாகச் சொல்கிறது—சக்கரச் சின்னக் கல்லைத் தொடுதல் அல்லது வழிபடுதல் மட்டுமே செய்தாலும் பெரும் பாபங்கள் கரையும்; மரண நேரத்தில் நினைவு கூட தாரகமாகும். கோமதி சங்கமம், ப்ருகு தீர்த்தத்தில் நீராடுதல் கடும் அசௌச/அபவித்ரத்தை நீக்கும் எனவும், கலந்த மனநிலையுடன் செய்த பக்தியையும் சாஸ்திரம் சாத்த்விகத் தூய்மைக்கு உயர்த்துகிறது எனவும் கூறுகிறது।

Dvārakā-Māhātmya: Dvādaśī-Jāgaraṇa, Gomati–Cakratīrtha Merit, and Service to Vaiṣṇavas
இந்த அதிகாரத்தில் பிரஹ்லாதன் உபதேசிப்பது: ஸ்ரீகிருஷ்ணன் அருகாமையால் துவாரகை மிகுந்த புண்ணியத் தலம்; இங்கு சிறிய செயலும் பெரும் பலனைத் தரும். துவாரகை மகிமையைச் செவிமடுத்தலும் எடுத்துரைப்பதும் (ஸ்ரவண–கீர்த்தன) மோட்ச சாதனமாகக் கூறப்படுகிறது. பலமுறை பண்டித பிராமணர்க்கு கோதானம் போன்ற பெரும் செலவுடைய தானங்களால் கிடைக்கும் பலன், கோமதியில் ஸ்நானம் செய்வதால்—குறிப்பாக மதுசூதனனுடன் தொடர்புடைய திதிகளில்—ஒத்ததாகக் கிடைக்கும் என, தர்மபலத்தின் மையம் செலவிலிருந்து தீர்த்த-கால மகிமைக்குத் திருப்பப்படுகிறது. பின்னர் நெறியுரை: துவாரகையில் ஒரே ஒரு பிராமணருக்கு அன்னதானம் செய்தாலும் மிகப் புண்ணியம்; யதிகள்/சந்நியாசிகள் மற்றும் வைஷ்ணவர்களுக்கு அன்னமும் ஆடையும் அளித்து சேவை செய்வது மிக உயர்ந்தது, இது எங்கு இருந்தாலும் செய்ய வேண்டிய கடமை என வலியுறுத்தப்படுகிறது. வைசாகத்தில் த்வாதசி விரதம், கிருஷ்ண பூஜை, இரவு ஜாகரணம் ஆகியவை மகாபலன் தரும்; ஜாகரணமும் பாகவத பாராயணமும் சேர்த்த பாவங்களை எரித்து நீண்ட ஸ்வர்கவாசத்தை அளிக்கும் என பலश्रுதி கூறப்படுகிறது. தூய்மை-வரைபடம் போல: பாகவத பாராயணம், சாலக்ராம ஆராதனை, வைஷ்ணவ விரதங்கள் இல்லாத இடங்கள் கர்மநோக்கில் குறைபாடானவை; ஆனால் பக்தர்கள் வாழும் இடத்தில் எல்லைப்புற நிலம்கூட புண்ணியமடையும். கோபீசந்தன திலகம், சங்கோத்தார மண், துளசி சன்னிதி, பாதோதகம் ஆகியவை அபாயநிவாரணி மங்களச் சின்னங்களாகச் சொல்லப்படுகின்றன. முடிவில் கலியுகத்தில் துவாரகையில் கிருஷ்ணன் வாசம் உறுதிப்படுத்தப்பட்டு, கோமதி–சக்ரதீர்த்தத்தில் ஒருநாள் ஸ்நானம் முப்புலகத் தீர்த்தஸ்நானத்துக்கு இணையான பலன் தரும் எனத் தீர்மானிக்கப்படுகிறது.

Dvādāśī-Jāgaraṇa, Dvārakā-Smaraṇa, and Vaiṣṇava Ācāra (द्वादशी-जागरण, द्वारका-स्मरण, वैष्णव-आचार)
அத்தியாயம் 39ல் பிரஹ்லாதன் த்வாதசியின் மங்களப் பெயர்களை எடுத்துரைத்து, தினந்தோறும் புண்ணியம் பெருகுவது ஹவிஸ் போன்ற நைவேத்யம் அர்ப்பணித்தலும், விஷ்ணுவின் இரவு ஜாகரணம் (விழிப்பு) மேற்கொள்வதாலும்—சாலக்ராம-சிலையின் முன்னிலையில் குறிப்பாக—என்று இணைக்கிறார். இரட்டை திரிகளுடன் நெய் விளக்குகள், சாலக்ராமத்தை மலர்களால் மூடுதல், சக்கரச் சின்னமுடைய வைஷ்ணவ மூர்த்திக்கு அப்யங்கத்துடன் பூஜை—சந்தனம், கற்பூரம், கிருஷ்ணாகுரு, கஸ்தூரி முதலியவற்றால்—என்று விதிகள் கூறப்படுகின்றன. பலச்ருதியில் த்வாதசி ஜாகரணத்தின் பலன், மகாதீர்த்தப் புண்ணியம், யாகங்கள், விரதங்கள், வேதாத்யயனம், புராணக் கற்றல்/கேள்வி, தவம், ஆச்ரம தர்ம அனுஷ்டானம் ஆகிய அனைத்தின் கூட்டு புண்ணியத்துக்கு சமம் எனச் சொல்லப்படுகிறது; இது அதிகாரபூர்வ உரையாளர் பரம்பரையால் பரவியதெனவும் குறிப்பிடப்படுகிறது. சூதர் நம்பிக்கையுடன் இதைச் செய்யுமாறு ஊக்குவிக்கிறார். பின்னர் த்வாரகையின் மகிமை விரிவடைகிறது—பயணம் இயலாதபோதும் மனத்தில் ஸ்மரணம், ஜபம், வீட்டில் பாராயணம் செய்தால் பலன் கிடைக்கும். வைஷ்ணவர்களுக்கு தானம், கதாச்ரவணம், த்வாதசி ஜாகரண நேரத்தில் சிறப்பு பாராயணம் ஆகியவை பரிந்துரைக்கப்படுகின்றன; நிலையான பக்தியால் வீட்டில் பல தீர்த்தங்களும் தேவதைகளும் வாசம் செய்கின்றன என்ற புனித-உள்ளுறை கருத்தும் கூறப்படுகிறது. இறுதியில் வைஷ்ணவர்களை அவமதித்தல், சுரண்டல் போன்ற தீச்செயல்கள், புனித மரங்களுக்கு—குறிப்பாக அரசமரத்திற்கு—தீங்கு செய்வது தடை; மாறாக ஆலமரம், நெல்லிக்காய் (தாத்ரீ), துளசி ஆகியவற்றை நடுதல்-காப்பது மகாபுண்ணியம் எனப் போற்றப்படுகிறது. கலியுகத்தில் தினமும் விஷ்ணு பாராயணம், பாகவதப் பாடல் உயர்ந்த தர்மம்; கோபீசந்தன திலகம் (அணிதல்-தானம்) மற்றும் த்வாதசி ஜாகரணத்தின் மகிமை, மேலும் தினமும் “த்வாரகா” என்று உச்சரிப்பது தீர்த்தசம புண்ணியம் தரும் என முடிவுறுகிறது.

कार्तिके चक्रतीर्थस्नानदानश्राद्धादिमाहात्म्यवर्णनम् (Kartika Observances at Cakratīrtha: Bathing, Gifts, and Śrāddha)
இந்த அத்தியாயத்தில் பிரஹ்லாதன், ஸ்ரீகிருஷ்ண வழிபாட்டை மையமாகக் கொண்ட மிகுந்த புண்ணியத் தர்மவிதிகளையும், த்வாரகா தீர்த்தத்தின் யாத்திரை-நெறிகளையும் விளக்குகிறார். தொடக்கத்தில் இலை-அர்ச்சனை கூறப்படுகிறது—தன் பெயர் குறியிட்ட இலைகளால் ஸ்ரீபதியைப் பூஜித்தல், குறிப்பாக லக்ஷ்மியுடன் தொடர்புடைய ஸ்ரீவ்ருக்ஷ இலைகளால் செய்யும் பூஜை மிகப் பெரிய பலன் தரும்; அத்தியாயத்தின் மதிப்பீட்டில் இது துளசியைவிடவும் உயர்ந்ததாகச் சொல்லப்படுகிறது. மேலும் ஞாயிற்றுக்கிழமையுடன் கூடிய த்வாதசி சிறப்பு சக்தி உடையது; ‘ஹரியின் நாள்’ எனப் புண்ணியங்கள் ஒன்றுகூடும் எனக் கூறப்படுகிறது. பின்னர் த்வாரகாவின் தான-தர்ம ஒழுங்கு—யதிகள்/துறவிகளுக்கு அன்னம் அளித்தல், உடை மற்றும் தேவையான பொருட்கள் தானம் செய்தல், மற்ற இடங்களில் பெரும் அன்னதானத்தால் கிடைக்கும் பலன் த்வாரகாவில் ஒரே ஒரு பிச்சைக்காரனுக்கு உணவளித்தாலே கிடைக்கும் எனச் சிறப்பித்துரைக்கிறது. கிருஷ்ண-கீர்த்தனத்தின் தாரக சக்தி, த்வாரகாவில் வாழ்பவர்களுக்கும் அவர்களைச் சார்ந்த உயிர்களுக்கும் பரவும் பாதுகாப்பும் கூறப்படுகிறது. கார்த்திக மாத அனுஷ்டானங்கள்—கோமதியில் மற்றும் ருக்மிணீ-ஹ்ரதத்தில் ஸ்நானம், ஏகாதசி விரதம், த்வாதசியில் சக்ரதீர்த்தத்தில் ஸ்ராத்தம், குறிப்பிட்ட உணவுகளால் பிராமண போஜனம் மற்றும் தக்ஷிணை தானம்—இவற்றால் பித்ருக்கள் திருப்தியடைந்து, பகவான் அருள் கிடைக்கும் என முடிவுறுகிறது. இறுதியில் பலஸ்ருதி: தீர்த்தத்தில் சுத்தியடைந்து கார்த்திக விரதம் காப்போர்க்கு அழியாத புண்ணியம் உண்டாகும் என்று உறுதிப்படுத்துகிறது.

गोमतीस्नान–कृष्णपूजन–यतिभोजन–दान–श्राद्धादि सत्फलवर्णनम् (Merits of Gomatī Bathing, Kṛṣṇa Worship, Feeding Ascetics, Gifts, and Śrāddha)
இந்த அதிகாரத்தில் பிரஹ்லாதர் உரைத்த தெய்வ‑சடங்கு உரையாடல் மூலம் த்வாரகா மற்றும் கோமதியின் சிறப்பு மகிமை விளக்கப்படுகிறது. கோமதியில் நீராடி, கேதகி, துளசி முதலிய அர்ப்பணங்களுடன் ஸ்ரீகிருஷ்ணனைப் பூஜிப்பவன் அபூர்வமான மங்களத்தை அடைகிறான்; கடுமையான சம்சாரச் சுழற்சியிலிருந்து காக்கப்படுகிறான்; பலஸ்ருதியில் இதை அமரத்துவத்துக்கு ஒப்பான புண்ணியம் எனக் கூறுகின்றது. த்வாரகாவை மனத்தில் நினைப்பதாலேயே கடந்த‑நிகழ்‑எதிர் பாபங்கள் எரிந்து போகும் என்றும், கலியுகத்தில் த்வாரகா நோக்கிய பக்தி மனித வாழ்வின் நிறைவு எனவும் உரைக்கப்படுகிறது. மேலும் த்வாரகாவில் ஒருவருக்கு அன்னதானம் செய்வதன் பலன், வேறு இடங்களில் பலருக்கு செய்வதைக் காட்டிலும் மேலானது எனச் சொல்லப்படுகிறது; யதி‑போஜனம், தானம் ஆகியவற்றின் மகிமையும் கூறப்படுகிறது. பித்ருக்கள் த்வாரகாவில் வாசிக்கின்றனர் எனக் கூறி, கோமதி ஸ்நானத்திற்குப் பின் திலோதகம், ஸ்ராத்தம், பிண்டதானம் செய்தால் அது அக்ஷய பலனாகி, முன்னோர்களுக்கு நீண்டகால திருப்தி தரும் என விளக்கப்படுகிறது. கிரகணம், வ்யதீபாதம், சங்க்ராந்தி, வைத்ருதி போன்ற காலக் குறியீடுகள் சடங்கு நேரத்தைச் சுட்டுகின்றன; தீர்த்தப் பட்டியலின் வழி த்வாரகா தீர்த்தத்தின் மேன்மை நிறுவப்படுகிறது.

द्वारकाक्षेत्रे वृषोत्सर्गादिक्रियाकरण-द्वारकामाहात्म्यश्रवणादि-फलवर्णनम् (Chapter 42: Results of bull-release and related rites; fruits of hearing/reciting Dvārakā Māhātmya)
இந்த अध्यாயத்தில் பிரஹ்லாதர் கூறும் பலश्रுதி-மையமான உரை ஒழுங்காக அமைந்துள்ளது. த்வாரகையில்—குறிப்பாக வைசாகம், கார்த்திகம் மாதங்களில்—விருஷோத்ஸர்கம் (விதிப்படி காளையை விடுதல்) செய்தால் பரலோக உயர்வு, துர்கதி நீக்கம் கிடைக்கும் எனச் சொல்லப்படுகிறது. பிரம்மஹத்த்யா, சுராபானம், திருட்டு, குருவைச் சார்ந்த குற்றங்கள் போன்ற மகாபாதகங்களை நினைவூட்டி, கோமதியில் ஸ்நானமும் ஸ்ரீகிருஷ்ண தரிசனமும் நீண்டகாலப் பாபத்தையும் கரைக்கும் என வலியுறுத்துகிறது. கலியுகத்தில் பக்திச் செயல்களின் சிறப்பு கூறப்படுகிறது—பக்தியுடன் ருக்மிணி தரிசனம், நகரப் பரிக்ரமா, ஸஹஸ்ரநாம ஜபம். த்வாதசி நாளில் விஷ்ணு சன்னிதியில் த்வாரகா மாஹாத்ம்யம் பாராயணம் செய்யும் முறையையும், அதன் பலனாக திவ்யலோகப் பயணம் மற்றும் மரியாதை பெறுதலையும் விவரிக்கிறது. பின்னர் “இத்தகையவர் எங்கள் குலத்தில் பிறக்கட்டும்” என்ற வம்ச-ஆசையுடன் आदர்ஷ சாதகர்களின் பண்புகள் கூறப்படுகின்றன: கோமதி–கடல் சங்கமத்தில் ஸ்நானம், ஸபிண்ட உடன் ஸ்ராத்தம், வைஷ்ணவர்களைப் போற்றுதல் (கோபீசந்தன தானம் உட்பட), மாஹாத்ம்யத்தை வாசித்தல், கேட்கல், எழுதல், வீட்டில் பாதுகாத்தல். எழுதிப் பாதுகாப்பதை மகாதானம், தபஸுக்கு இணையான நித்திய புண்யகரமாகவும், பயநாசகமாகவும், விதிக் குறைபாடுகளைத் தணிப்பதாகவும் உயர்த்துகிறது. முடிவில் த்வாரகை விஷ்ணு, எல்லா தீர்த்தங்கள், தேவர்கள், யஜ்ஞங்கள், வேதங்கள், ரிஷிகள் ஆகியோரின் சன்னிதி நிலம் என அறிவித்து, மாஹாத்ம்யம் கேளாமல் நற்குணங்கள் பயனற்றதாகும்; श्रद्धையுடன் கேட்டால் குறிப்பிட்ட காலத்தில் செல்வமும் சந்தானமும் கிடைக்கும் என உறுதிப்படுத்துகிறது.

तुलसीपत्रकाष्ठमहिमा तथा द्वारकायात्राविधिवर्णनम् | The Glory of Tulasī (Leaf & Wood) and the Procedure of the Dvārakā Pilgrimage
இந்த अध्यாயத்தில் பிரஹ்லாதனின் உரைகளால் துளசி இலைகளால் விஷ்ணுவை வழிபடும் மகிமை விளக்கப்படுகிறது. துளசிதள அர்ப்பணம் எல்லா விருப்பங்களையும் நிறைவேற்றும் எனவும், பூஜையில் மீதமிருக்கும் பொருட்கள் (பூஜை-சேஷம்) புனிதமானவை எனவும் கூறி அவற்றை மதிக்கச் சொல்கிறது. பின்னர் விஷ்ணு-சம்பந்தமான திரவியங்களின் புண்ய வரிசை கூறப்படுகிறது—பாதோதகம், சங்கோதகம், நைவேத்ய-சேஷம், நிர்மால்யம்; இவற்றை அருந்துதல்/தரித்தல்/மரியாதை செய்வது மகாயாகங்களுக்குச் சமமான பலன் தரும் என வலியுறுத்தப்படுகிறது. ஸ்நானம் மற்றும் பூஜை நேரத்தில் மணி ஒலிப்பதற்கான விதியும் கூறப்பட்டு, அது பிற வாத்தியங்களுக்கு மாற்றாகவும் பெரும் புண்யத்தை அளிப்பதாகவும் சொல்லப்படுகிறது. அடுத்து துளசிக்காஷ்டம் மற்றும் துளசியில் தயாரிக்கும் சந்தனம் ஆகியவற்றின் சுத்திகரிக்கும் சக்தி, தேவபூஜை மற்றும் பித்ரு காரியங்களில் தானமாகப் பயன்படும் முறை, மேலும் தகனச் சடங்குகளில் அதன் பயன்பாடு முக்தி நோக்கிய பலனையும் இறைவனின் அங்கீகாரத்தையும் தரும் என விவரிக்கப்படுகிறது. இறுதியில் சூதர் கதையை யாத்திரைச் செயலாக மாற்றுகிறார்—த்வாரகா மாஹாத்ம்யத்தில் மகிழ்ந்த முனிவர்களும் பலியும் த்வாரகைக்கு சென்று கோமதியில் நீராடி ஸ்ரீகிருஷ்ணனை வழிபட்டு, விதிப்படி யாத்திரை செய்து தானம் அளித்து மீண்டும் திரும்புகின்றனர்; இவ்வாறு உபதேசம் நடைமுறையாகக் காட்டப்படுகிறது.

स्कन्दमहापुराणश्रवणपठन-पुस्तकप्रदान-व्यासपूजनमाहात्म्य तथा उपसंहार (Chapter 44: Merit of Listening/Reciting, Gifting the Text, Honoring Vyāsa; Concluding Frame)
இந்த அதிகாரம் த்வாரகா மாஹாத்ம்யத்தில் ஸ்கந்தபுராணத்தின் நிறைவு-வடிவ பலஸ்ருதியையும் முடிவுக் கட்டத்தையும் கூறுகிறது. சூதர் முதலில் ஸ்கந்தர் முதல் ப்ருகு, அங்கிரஸ், ச்யவன, ருசீக முதலியோர்வரை உரிய பரம்பரையைச் சொல்லி, புராணஞானம் குரு-சிஷ்ய பரம்பரையால் உறுதிப்படும் என்பதை நிறுவுகிறார். பின்னர் கேட்பதும் பாராயணம் செய்வதும் தரும் பலன்கள்—பாபநாசம், ஆயுள் வளர்ச்சி, வர்ணாஶ்ரம தர்மத்தில் நலம், புத்திர-தனம்-தாம்பத்ய நிறைவு, உறவினர் கூடல், மேலும் ஒரு ஸ்லோகத்தின் ஒரு பாதம் மட்டும் கேட்டாலும் நற்கதி—என்று விளக்கப்படுகின்றன. அடுத்து ஒழுக்க-போதனை: வாசகர்/வக்தாவை மதிப்பது பிரம்மா-விஷ்ணு-ருத்ர பூஜைக்கு ஒப்பானது; குரு ஒரு எழுத்தை உபதேசித்தாலும் அந்தக் கடன் தீராதது, ஆகவே தானம், மரியாதை, அன்ன-வஸ்திர ஆதரவால் பக்தியுடன் சேவை செய்ய வேண்டும். இறுதியில் வ்யாசப் பிரசங்கத்தில் ரிஷிகள் சூதரைப் புகழ்ந்து—ஸ்ருஷ்டி, பிரதிஸ்ருஷ்டி, வம்சங்கள், மன்வந்தரங்கள், லோக அமைப்பு போன்ற புராணப் பொருள்களைச் சரியாக எடுத்துரைத்தார் என்று—வஸ்திர-ஆபரணங்களால் கௌரவித்து ஆசீர்வதித்து தங்கள் தங்கள் யாகாதி கடமைகளுக்கு மீள்கிறார்கள்; இவ்வாறு நூல் நிறைவு சமூகக் கற்றல்-நன்றி-சடங்கு தொடர்ச்சியை உறுதி செய்கிறது.
It emphasizes Dvārakā as a sanctified civilizational and devotional center tied to Kṛṣṇa’s presence and legacy, with Prabhāsa functioning as a consequential sacred node where epic-era transitions are narrated and ritually remembered.
The section’s typical purāṇic logic associates merit with remembrance, recitation, and tīrtha-contact that reinforce dharma and devotion—especially framed as accessible supports when formal religious capacities are portrayed as diminished in Kali-yuga.
Key legends include Kṛṣṇa’s life-cycle recollections (from Vraja and Mathurā to Dvārakā), the Yādava lineage’s terminal events, the sea’s inundation motif around Dvārakā, and the subsequent re-siting of sacred habitation and memory.