Adhyaya 29

Verse 1

। नारद उवाच । व्रजंती गिरिजाऽपश्यत्सखीं मातुर्महाप्रभाम् । कुसुमामोदिनींनाम तस्य शैलस्य देवताम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു— യാത്രചെയ്യുന്ന ഗിരിജ തന്റെ മാതാവിന്റെ മഹാപ്രഭയുള്ള സഖിയെ കണ്ടു; ആ പർവതത്തിന്റെ ദേവത ‘കുസുമാമോദിനി’ എന്ന നാമധേയയായിരുന്നു.

Verse 2

सापि दृष्ट्वा गिरिसुतां स्नेहविक्लवमानसा । क्वपुनर्गच्छसीत्युच्चैरालिंग्योवाच देवता

ഗിരിസുതയെ കണ്ട ദേവി സ്നേഹത്തിൽ വിങ്ങി; അവളെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു—“വീണ്ടും എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?”

Verse 3

सा चास्यै सर्वमाचख्यौ शंकरात्कोपकारणम् । पुनश्चोवाच गिरिजा देवतां मातृसंमताम्

അവൾ ശങ്കരന്റെ കോപകാരണം ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം ആ ദേവതയോട് പറഞ്ഞു. പിന്നെ മാതൃസമാനമായി കരുതപ്പെട്ട ആ ദേവതയോട് ഗിരിജ വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.

Verse 4

नित्यं शैलाधिराजस्य देवता त्वमनिंदिते । सर्वं च सन्निधानं च मयि चातीव वत्सला

ഹേ അനിന്ദിതേ, നീ നിത്യവും ശൈലാധിരാജന്റെ അധിഷ്ഠാത്രീ ദേവതയാണ്; നീ സമ്പൂർണ്ണമായി അവന്റെ സന്നിധാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, എനിക്കു മേൽ അത്യന്തം വാത്സല്യവതിയുമാണ്।

Verse 5

तदहं संप्रवक्ष्यामि यद्विधेयं तवाधुना । अथान्य स्त्रीप्रवेशे तु समीपे तु पिनाकिनः

അതുകൊണ്ട് ഇപ്പോൾ നിനക്ക് ചെയ്യേണ്ടതെന്തെന്ന് ഞാൻ പറയും. എന്നാൽ പിനാകി (ശിവൻ)ന്റെ സമീപത്ത് മറ്റൊരു സ്ത്രീ പ്രവേശിക്കുന്ന കാര്യമെങ്കിൽ…

Verse 6

त्वयाख्येयं मम शुभे युक्तं पश्चात्करोम्यहम् । तथेत्युक्ते तया देव्या ययौ देवी गिरिं प्रति

ഹേ ശുഭേ, യുക്തമായതു എനിക്കു പറയുക; പിന്നെ ഞാൻ അതനുസരിച്ച് ചെയ്യും. ദേവി ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു പർവതത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 7

रम्ये तत्र महाशृंगे नानाश्चर्योपशोभिते । विभूषणादि संन्यस्य वृक्षवल्कलधारिणी

അവിടെ നാനാവിസ്മയങ്ങളാൽ ശോഭിച്ച മനോഹരമായ മഹാശിഖരത്തിൽ അവൾ ആഭരണാദികൾ ഉപേക്ഷിച്ച് വൃക്ഷവൽക്കല വസ്ത്രം ധരിച്ചു।

Verse 8

तपस्तेपे गिरिसुता पुत्रेण परिपालिता । ग्रीष्मे पंचाग्निसंतप्ता वर्षासु च जलोषिता

പുത്രൻ പരിരക്ഷിച്ച ഗിരിസുത തപസ്സു ചെയ്തു; ഗ്രീഷ്മത്തിൽ പഞ്ചാഗ്നികളുടെ ചൂട് സഹിച്ചു, വർഷാകാലത്ത് ജലത്തിൽ നനഞ്ഞുകിടന്നു।

Verse 9

स्थंडिलस्था च हेमंते निराहारा तताप सा । एतस्मिन्नंतरे दैत्यो ह्यंधकस्य सुतो बली

ഹേമന്തകാലത്ത് അവൾ വെറും നിലത്തിരിഞ്ഞ്, നിരാഹാരയായി തപസ്സു ചെയ്തു. അതിനിടയിൽ അന്ധകന്റെ പുത്രനായ ബലവാനായ ദൈത്യൻ അവിടെ എത്തി.

Verse 10

ज्ञात्वा गतां गिरिसुतां पितुर्वैरमनुस्मरन् । आडिर्नाम बकभ्राता रहस्यांतरप्रेक्षकः

ഗിരിസുത പോയതായി അറിഞ്ഞ്, പിതാവിന്റെ വൈരം ഓർത്ത്, ബകന്റെ സഹോദരനായ ‘ആഡി’ എന്നവൻ ഉള്ളിൽ നിന്നു രഹസ്യങ്ങൾ ചാരമായി നോക്കി.

Verse 11

जिते किलांधके दैत्ये गिरिशेनामरद्विषि । आडिश्चकार विपुलं तपो हरजिगीषया

ദേവദ്വേഷിയായ ദൈത്യൻ അന്ധകൻ ഗിരീശൻ (ശിവൻ) കൈവശം തീർച്ചയായും ജയിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ‘ആഡി’ ഹരനെ (ശിവനെ) ജയിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 12

तमागत्याब्रवीद्ब्रह्मा तपसा परितोषितः । ब्रूहि किं वासुरश्रेष्ठ तपसा प्राप्तुमिच्छसि

അവന്റെ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായ ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ വന്ന് പറഞ്ഞു—“ഹേ അസുരശ്രേഷ്ഠാ, പറയുക; ഈ തപസ്സിലൂടെ നീ എന്ത് നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?”

Verse 13

ब्रह्माणमाह दैत्यस्तु निर्मृत्युत्वमहं वृणे । ब्रह्मोवाच । न कश्चिच्च विना मृत्युं जंतुरासुर विद्यते

ദൈത്യൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു—“ഞാൻ അമൃത്യത്വം, അഥവാ മരണമില്ലായ്മ, വരമായി വേണം.” ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—“ഹേ അസുരാ, മരണത്തില്ലാതെ ഒരു ജീവിയും ഇല്ല.”

Verse 14

यतस्ततोऽपि दैत्येंद्र मृत्युः प्राप्यः शरीरिणा । इत्युक्तस्तं तथेत्याह तुष्टः कमलसंभवम्

ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ, എങ്ങനെയായാലും ദേഹധാരിക്ക് മരണം അനിവാര്യമാണ്. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ സന്തുഷ്ടനായി കമലസംഭവനായ ബ്രഹ്മാവിനോട് “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 15

रूपस्य परिवर्तो मे यदा स्यात्पद्मसंभव । तदा मृत्युर्मम भवेदन्यथा त्वमरो ह्यहम्

ഹേ പദ്മസംഭവാ, എന്റെ രൂപത്തിന് മാറ്റം വരുമ്പോഴേ എനിക്ക് മരണം; അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ തീർച്ചയായും അമരൻ.

Verse 16

इत्युक्तस्तं तथेत्याह तुष्टः कमलसंभवः । इत्युक्तोऽमरतां मेने दैत्यराज्यस्थितोऽसुरः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ കമലസംഭവ ബ്രഹ്മാവ് “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു. അത് ലഭിച്ചതോടെ ദൈത്യരാജ്യത്തിൽ ഉറച്ചിരുന്ന ആ അസുരൻ താനെ അമരനെന്ന് കരുതി.

Verse 17

आजगाम स च स्थानं तदा त्रिपुरघातिनः । आगतो ददृशे तं च वीरकं द्वार्यवस्थितम्

അപ്പോൾ അവൻ ത്രിപുരഘാതിയായ ശിവന്റെ ആലയത്തിലേക്ക് വന്നു. എത്തിയപ്പോൾ വാതിലിൽ നില്ക്കുന്ന വീരകനെ കണ്ടു.

Verse 18

तं चासौ वंचयित्वा च आडिः सर्पशरीरभृत् । अवारितो वीरकेण प्रविवेश हरांतिकम्

അവനെ വഞ്ചിച്ച് സർപ്പശരീരധാരിയായ ആഡി, വീരകൻ തടയാതിരുന്നതിനാൽ, ഹരനായ ശിവന്റെ സന്നിധിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 19

भुजंगरूपं संत्यज्य बभूवाथ महासुरः । उमारूपी छलयितुं गिरिशं मूढचेतनः

സർപ്പരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച് ആ മഹാസുരൻ മറ്റൊരു വേഷം ധരിച്ചു. മോഹിതചിത്തനായി ഉമാരൂപം എടുത്ത് ഗിരീശനെ (ശിവനെ) വഞ്ചിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചു.

Verse 20

कृत्वोमायास्ततो रूपमप्रतर्क्यमनोहरम् । सर्वावयवसंपूर्णं सर्वाभिज्ञानसंवृतम्

അതിനുശേഷം അവൻ മായാബലത്തോടെ അപ്രതർക്ക്യവും മനോഹരവുമായ ഒരു രൂപം സൃഷ്ടിച്ചു. അത് സർവാവയവസമ്പൂർണ്ണവും സർവലക്ഷണങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.

Verse 21

चक्रे भगांतरे दैत्यो दंतान्वज्रोपमान्दृढान् । तीक्ष्णाग्रान्बुद्धिमोहेन गिरिशं हंतुमुद्यतः

ആ ദൈത്യൻ (ഉമയുടെ) ഗുപ്താംഗത്തിൽ വജ്രസമമായ ദൃഢവും മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രങ്ങളുമുള്ള പല്ലുകൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ബുദ്ധിമോഹത്തിൽ ആകപ്പെട്ട് ഗിരീശനെ (ശിവനെ) വധിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു.

Verse 22

कृत्वोमारूपमेवं स स्थितो दैत्यो हरांतिके । तां दृष्ट्वा गिरिशस्तुषुटः समालिंग्य महासुरम्

ഇങ്ങനെ ഉമാരൂപം ധരിച്ചു ആ ദൈത്യൻ ഹരൻ (ശിവൻ) സമീപത്ത് നിന്നു. അവളെ കണ്ട ഗിരീശൻ സന്തോഷിച്ച് ആ മഹാസുരനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.

Verse 23

मन्यमानो गिरिसुतां सर्वै रवयवांतरैः । अपृच्छत्साधु ते भावो गिरिपुत्री ह्यकृत्रिमा

സകല അവയവങ്ങളാലും അവളെ ഗിരിസുതയെന്നു കരുതി മഹേശ്വരൻ ചോദിച്ചു—“ഹേ ഗിരിപുത്രി, നിന്റെ ഭാവം സത്യമായും ശുഭമാണ്; നിശ്ചയമായും അകൃത്രിമമാണ്.”

Verse 24

या त्वं मदशयं ज्ञात्वा प्राप्तेह वरवर्णिनि । त्वया विरहितः शून्यं मन्योस्मिन्भुवनत्रये

ഹേ വരവർണിനി! എന്റെ ഹൃദയാശയം അറിഞ്ഞ് നീ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു. നിന്നില്ലാതെ ഈ സമസ്ത ത്രിഭുവനവും എനിക്ക് ശൂന്യമെന്നേ തോന്നൂ.

Verse 25

प्राप्ता प्रसन्ना या त्वं मां युक्तमेवंविधं त्वयि । इत्युक्ते गूहयंश्चेष्टामुमारूप्यसुरोऽब्रवीत्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, തന്റെ ഉദ്ദേശം മറച്ച് ഉമാരൂപം ധരിച്ച ആ അസുരൻ പറഞ്ഞു—“നീ പ്രസന്നയായി എന്റെ അടുക്കൽ വന്നിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ നിനക്കു ഇത്തരമൊരു പെരുമാറ്റം തന്നെയാണ് യുക്തം.”

Verse 26

यातास्मि तपसश्चर्तुं कालीवाक्यात्तवातुलम् । रतिश्च तत्र मे नाभूत्ततः प्राप्ता तवांतिकम्

കാളിയുടെ വാക്കാൽ പ്രേരിതയായി ഞാൻ അതുലമായ തപസ്സു ചെയ്യാൻ പോയി. എന്നാൽ അവിടെ എനിക്ക് രതി (ആനന്ദം) ഉണ്ടായില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു മടങ്ങിവന്നു.

Verse 27

इत्युक्तः शंकरः शंकां किंचित्प्राप्यवधारयत् । कुपिता मयि तन्वंगी प्रत्यक्षा च दृढव्रता

ഇത് കേട്ട ശങ്കരന് അല്പം സംശയം തോന്നി; അദ്ദേഹം ചിന്തിച്ചു—“ആ തന്വംഗി എന്നോടു പ്രത്യക്ഷമായി കോപത്തിലാണ്; അവൾ തന്റെ വ്രതത്തിൽ ദൃഢയാണ്.”

Verse 28

अप्राप्तकामा संप्राप्ता किमेतत्संशयो मम । रहसीति विचिंत्याथ अभिज्ञानाद्विचारयन्

“ആഗ്രഹം ലഭിക്കാത്തവൾ തന്നെയല്ലോ ഇപ്പോൾ വന്നിരിക്കുന്നത്—എങ്കിൽ എനിക്ക് ഈ സംശയം എന്തിന്?” എന്ന് ചിന്തിച്ച്, “ഇത് രഹസ്യകാര്യം” എന്നു കരുതി, അദ്ദേഹം അടയാള-പരിചയത്തിലൂടെ പരിശോധിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 29

नापश्यद्वामपार्श्वे तु तस्यांकं पद्मलक्षणम् । लोम्नामावर्तचरितं ततो देवः पिनाकधृक्

അവളുടെ ഇടത്തുഭാഗത്ത് പദ്മലക്ഷണമുള്ള അടയാളവും രോമങ്ങളുടെ പ്രത്യേക ആവർത്തചിഹ്നവും അവൻ കണ്ടില്ല; അതിനാൽ പിനാകധാരിയായ ദേവൻ സത്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

Verse 30

बुद्धा तां दानवीं मायां किंचित्प्रहसिताननः । मेढ्रे रौद्रास्त्रमाधाय चक्रे दैत्यमनोरथम्

ആ ദാനവീ മായയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവൻ അല്പം പുഞ്ചിരിച്ചു; പിന്നെ ദൈത്യന്റെ മേഢ്രത്തിൽ രൗദ്രാസ്ത്രം സ്ഥാപിച്ച് അവന്റെ മനോരഥം അവസാനിപ്പിച്ചു.

Verse 31

स रुदन्भैरवाज्रावानवसादं गतोऽसुरः । अबुध्यद्वीरको नैतदसुरेंद्रनिषूदनम्

ഭീകരമായ നിലവിളികളോടെ കരഞ്ഞ് ആ അസുരൻ നിരാശയിൽ വീണു; എന്നാൽ ഇത് അസുരേന്ദ്രനിഷൂദനമായ ശക്തിയെന്ന് വീരകൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.

Verse 32

हते च मारुतेनाशुगामिना नगदेवता । अपरिच्छिन्नतत्त्वार्था शैलपुत्र्यां न्यवेदयत्

വേഗഗാമിയായ മാരുതൻ അവനെ വധിച്ചപ്പോൾ, സംഭവത്തിന്റെ തത്ത്വാർത്ഥം ഗ്രഹിക്കാനാകാതെ പർവ്വതദേവത ശൈലപുത്രിയോട് ആ വൃത്താന്തം അറിയിച്ചു.

Verse 33

श्रुत्वा वायुमुखाद्देवी क्रोधरक्तातिलोचना । अपस्यद्वीरकं पुत्रं हृदयेन विदूयता

വായുവിന്റെ വായിൽ നിന്നു വാർത്ത കേട്ട് ദേവിയുടെ കണ്ണുകൾ ക്രോധത്തിൽ ചുവന്നു; ഹൃദയം കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കെ അവൾ തന്റെ പുത്രൻ വീരകനെ കണ്ടു.

Verse 34

मातरं मां परित्यज्य यस्मात्त्वं स्नेहविह्वलाम् । विहितावसरः स्त्रीणां शंकरस्य रहोविधौ

സ്നേഹത്തിൽ വിഹ്വലമായ എന്നെ—നിന്റെ മാതാവിനെ—പരിത്യജിച്ച്, സ്ത്രീകൾക്കായി വിധിപൂർവ്വം നിശ്ചിതമായ ശങ്കരന്റെ ഗൂഢവിധിയിൽ നീ അനവസര സമയത്ത് പ്രവേശിച്ചു।

Verse 35

तस्मात्ते परुषा रूक्षा जडा हृदय वर्जिता । गणेशाक्षरसदृशा शिला माता भविष्यति

അതുകൊണ്ട് നിനക്കായി മാതാവ് കഠിനയും രൂക്ഷയും ജഡയും ഹൃദയവിരഹിതയുമായി, ഗണേശാക്ഷരസദൃശമായ ശിലയായി ഭവിക്കും।

Verse 36

एवमुत्सृष्टशापाया गिरिपुत्र्यास्त्वनंतरम् । निर्जगाम मुखात्क्रोधः सिंहरूपी महाबलः

ഇങ്ങനെ ഗിരിപുത്രി ശാപം ഉത്സൃഷ്ടമാക്കിയ ഉടൻ, അവളുടെ വായിൽ നിന്ന് മഹാബലമുള്ള സിംഹരൂപമായ ക്രോധം പുറപ്പെട്ടു।

Verse 37

पश्चात्तापं समश्रित्य तया देव्या विसर्जितः । स तु सिंहः करालास्यो महाकेसरकंधरः

പിന്നീട് പശ്ചാത്താപം കൊണ്ടു ദേവി അതിനെ വിസർജിച്ചു; ആ സിംഹം ഭീകരമുഖവും കഴുത്തിൽ മഹാകേശരവും ഉള്ളതായിരുന്നു।

Verse 38

प्रोद्धूतबललांगूलदंष्ट्रोत्कट गुहामुखः । व्यावृतास्यो ललज्जिह्वः क्षामकुक्षिश्चिखादिषुः

അതിന്റെ ശക്തമായ വാൽ ഉയർത്തിയിരുന്നു; അതിന്റെ താടിയും പല്ലുകളും ഗുഹാമുഖംപോലെ ഭീകരം; വായ് വിശാലമായി തുറന്ന്, നാവ് ലലലാടി, വയർ ക്ഷീണിച്ചു—ഇരയ്ക്കായി നിത്യവും വിശപ്പുള്ളത്।

Verse 39

तस्यास्ये वर्तितुं देवी व्यवस्यत सती तदा । ज्ञात्वा मनोगतं तस्या भगवांश्चतुराननः

അപ്പോൾ സതീദേവി അതിന്റെ വായിൽ പ്രവേശിക്കുവാൻ നിശ്ചയിച്ചു. അവളുടെ മനസ്സിലെ ഉദ്ദേശം അറിഞ്ഞ ഭഗവാൻ ചതുരാനനൻ (ബ്രഹ്മാവ്) …

Verse 40

आजगामाश्रमपंद संपदामाश्रयं ततः । आगम्योवाच तां ब्रह्मा गिरिजां मृष्टया गिरा

അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ് സമൃദ്ധിയുടെ ആശ്രയമായ ആ ആശ്രമസ്ഥാനത്തേക്ക് വന്നു. വന്ന് ഗിരിജയെ മൃദുവും ശുദ്ധവുമായ വാക്കുകളാൽ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 41

किं देवी प्राप्तुकामासि किमलभ्यं ददामि ते । तच्छ्रुत्वोवाच गिरिजा गुरुगौरवगर्भितम्

“ദേവീ, നീ എന്താണ് നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഏതാണ് അപ്രാപ്യം? ഞാൻ അത് നിനക്കു നൽകാം.” ഇതുകേട്ട് ഗിരിജ ഗുരുത്വവും ഗൗരവവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകളാൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 42

तपसा दुष्करेणाप्तः पतित्वे शंकरो मया । स मां श्यामलवर्णेति बहुशः प्रोक्तवान्भवः

“ദുഷ്കരവും കഠിനവുമായ തപസ്സിലൂടെ ഞാൻ ശങ്കരനെ ഭർത്താവായി നേടി. എങ്കിലും ഭവൻ (ശിവൻ) എന്നെ പലവട്ടം ‘ശ്യാമവർണ്ണ’ എന്നു വിളിച്ചു.”

Verse 43

स्यामहं कांचनाकारा वाल्लभ्येन च संयुता । भर्तुर्भूतपतेरंगे ह्येकतो निर्विशंकिता

“ഞാൻ ശ്യാമവർണ്ണയായാലും കാഞ്ചനസമമായ കാന്തിയുള്ളവളും പ്രിയത്വം നിറഞ്ഞവളുമാണ്; എങ്കിലും ഭൂതപതിയായ ഭർത്താവിന്റെ ദേഹത്തിൽ ഞാൻ ഒരുവശത്തേയ്ക്ക് മാത്രം നിർത്തപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ എനിക്ക് നിർഭയം ഇല്ല.”

Verse 44

तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा प्रोवाच जलजासनः । एवं भवतु भूयस्त्वं भर्तुर्देहार्धधारिणी

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പദ്മാസനനായ ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—“അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ; നീ വീണ്ടും ഭർത്താവിന്റെ ദേഹാർദ്ധം ധരിക്കുന്നവളാകുക.”

Verse 45

ततस्तस्याः शरीरात्तु स्त्री सुनीलांबुजत्विषा । निर्गता साभवद्भीमा घंटाहस्ता त्रिलोचना

അപ്പോൾ അവളുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഗാഢനീല താമരയുടെ തിളക്കമുള്ള ഒരു സ്ത്രീ ഉദ്ഭവിച്ചു; അവൾ ഭീമരൂപിണി, ത്രിനേത്രി, കൈയിൽ ഘണ്ട പിടിച്ചവളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 46

नानाभरणपूर्णांगी पीतकौशेयवासिनी । तामब्रवीत्ततो ब्रह्मा देवीं नीलांबुजत्विषम्

നാനാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതാംഗിയായും പീത കൗശേയ വസ്ത്രധാരിണിയായും ഉള്ള ആ നീലതാമരകാന്തിയുള്ള ദേവിയെ ബ്രഹ്മാവ് അപ്പോൾ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 47

अस्माद्भूधरजा रदेहसंपर्कात्त्वं ममाज्ञया । संप्राप्ता कृतकृत्यत्वमेकानंशा पुराकृतिः

“എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഈ പർവതജ ദേഹസ്പർശം മൂലം നീ ഇവിടെ എത്തി; നീ കൃതകൃത്യത പ്രാപിച്ചു—ദേവിയുടെ പുരാതന ഏകാംശം വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷമായി.”

Verse 48

य एष सिंहः प्रोद्भूतो देव्याः क्रोधाद्वरानने । स तेस्तु वाहनो देवी केतौ चास्तु महाबलः

“ഹേ വരാനനേ, ദേവിയുടെ ക്രോധത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച ഈ സിംഹം നിന്റെ വാഹനം ആകട്ടെ, ഹേ ദേവീ; ഈ മഹാബലൻ നിന്റെ കേതുവായും (ധ്വജചിഹ്നമായും) ഇരിക്കട്ടെ.”

Verse 49

गच्छ विंध्याचले तत्र सुरकार्यं करिष्यति । अत्र शुंभनिशुंभौ च हत्वा तारकसैन्यपौ

ഹേ ദേവീ, വിന്ധ്യാചലത്തിലേക്ക് പോകുക; അവിടെ നീ ദേവകാര്യത്തെ സഫലമാക്കും. ഇവിടെ ശുംഭ-നിശുംഭരെ—താരകസേനാധിപന്മാരെ—വധിച്ച്…

Verse 50

पांचालोनाम यक्षोऽयं यक्षलक्षपदानुगः । दत्तस्ते किंकरो देवी महामायाशतैर्युतः

‘പാഞ്ചാല’ എന്ന നാമമുള്ള ഈ യക്ഷൻ, ലക്ഷക്കണക്കിന് യക്ഷരുടെ അനുചരസഹിതൻ; ഹേ ദേവീ, നിനക്കു ദാസനായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—മഹാമായയുടെ ശതശക്തികളാൽ യുക്തൻ.

Verse 51

इत्युक्ता कौशिकी देवी ततेत्याह पितामहम् । निर्गतायां च कौशिक्यां जाता स्वैराश्रिता गुणैः

ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തപ്പോൾ കൗശികീ ദേവി പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്)നോട്—“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു. കൗശികീ പുറപ്പെട്ട ഉടൻ മറ്റൊരു രൂപം ഉദിച്ചു; അത് സ്വേച്ഛാനുസാരിണിയും സ്വന്തം ഗുണങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതവുമായിരുന്നു.

Verse 52

सर्वैः पूर्वभवोपात्तैस्तदा स्वयमुपस्तितैः । उमापि प्राप्तसंकल्पा पश्चात्तापपरायणा

അപ്പോൾ പൂർവ്വജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച എല്ലാ കർമ്മഫലങ്ങളും സ്വയം മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ഉമയും ദൃഢനിശ്ചയം കൈക്കൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി പശ്ചാത്താപത്തിൽ ലീനയായി.

Verse 53

मुहुः स्वं परिनिंदंती जगाम गिरिशांतिकम् । संप्रयांतीं च तां द्वारी अपवार्य समाहितः

വീണ്ടും വീണ്ടും സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തി അവൾ ഗിരീശൻ (ശിവൻ) സന്നിധിയിലേക്കു പോയി. അവൾ വാതിലിനടുത്തേക്ക് വരുമ്പോൾ, ജാഗ്രതയോടെ നിന്ന ദ്വാരപാലകൻ മുന്നോട്ട് വന്ന് അവളെ തടഞ്ഞു.

Verse 54

रुरोध वीरको देवीं हेमवेत्रलताधरः । तामुवाच च कोपेन तिष्ठ तिष्ठ क्व यासि च

സ്വർണ്ണവേത്രലത കൈവശമുള്ള വീരകൻ ദേവിയെ തടഞ്ഞു; കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു—“നിർത്തു, നിർത്തു! നീ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?”

Verse 55

प्रयोजनं न तेऽस्तीह गच्छ यावन्न भर्त्स्यसे । देव्या रूपधरो दैत्यो देवं वंचयितुं त्विह

“നിനക്ക് ഇവിടെ കാര്യമില്ല; ശാസനം കേൾക്കുന്നതിന് മുമ്പേ പോകുക. ഇവിടെ ദേവിയുടെ രൂപം ധരിച്ച ഒരു ദൈത്യൻ ദേവനെ വഞ്ചിക്കാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.”

Verse 56

प्रविष्टो न च दृष्टोऽसौ स च देवेन घातितः । घातिते चाहमाक्षिप्तो नीलकण्ठेन धीमता

“അവൻ അകത്തു കയറി, പക്ഷേ കാണപ്പെട്ടില്ല; തുടർന്ന് ദേവൻ അവനെ വധിച്ചു. അവൻ വധിക്കപ്പെട്ട ശേഷം ധീമാനായ നീലകണ്ഠൻ എന്നെ ശാസിച്ചു.”

Verse 57

कापि स्त्री नापि मोक्तव्या त्वया पुत्रेति सादरम् । तस्मात्त्वमत्र द्वारिस्था वर्षपूगान्यनेकशः

“‘മകനേ’ എന്നു സ്നേഹത്തോടെ വിളിച്ചാലും, നീ ഒരു സ്ത്രീയെയും അകത്തു വിടരുത്. അതുകൊണ്ട് നീ ഇവിടെ വാതിലിൽ അനേകം വർഷക്കൂട്ടങ്ങൾ നില്ക്കണം.”

Verse 58

भविष्यसि न चाप्यत्र प्रवेशं लप्स्यसे व्रज । एका मे प्रविशेदत्र माता या स्नेहवत्सला

“അങ്ങനെ തന്നെയാകും; ഇവിടെ നീ പ്രവേശനം നൽകുകയില്ല—പോകുക. ഇവിടെ പ്രവേശിക്കാവുന്നത് ഒരാളേ—സ്നേഹവത്സലയായ എന്റെ മാതാവ്.”

Verse 59

नगाधिराजतनया पार्वती रुद्रवल्लभा । इत्युक्ता तु ततो देवी चिंतयामास चेतसा

“പർവതാധിരാജന്റെ പുത്രി പാർവതി, രുദ്രന്റെ പ്രിയതമേ” എന്നു ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്‌തപ്പോൾ ദേവി അപ്പോൾ ഹൃദയത്തിൽ മനസ്സോടെ ചിന്തിച്ചു।

Verse 60

न सा नारी तु दैत्योऽसौ वायोर्नैवावबासत । वृथैव वीरकः शप्तो मया क्रोधपरीतया

അവൾ സ്ത്രീയല്ല—അവൻ ദൈത്യനായിരുന്നു; ഈ കാര്യം വായുവിനും വ്യക്തമായില്ല. ക്രോധാവേശത്തിൽ ഞാൻ വ്യർത്ഥമായി വീരകനെ ശപിച്ചു।

Verse 61

अकार्यं क्रियते मूढैः प्रायः क्रोधसमन्वितैः । क्रोधेन नश्यते कीर्तिः क्रोधो हंति स्थिरां श्रियम्

ക്രോധത്തിൽ ആകപ്പെട്ട മൂഢർ പലപ്പോഴും ചെയ്യരുതാത്തത് ചെയ്യുന്നു. ക്രോധം കീര്ത്തിയെ നശിപ്പിക്കുന്നു; ക്രോധം സ്ഥിരമായ സമ്പത്തെയും തകർക്കുന്നു।

Verse 62

अपरिच्छिन्नसर्वार्था पुत्रं शापितवत्यहम् । विपरीतार्थबोद्धॄणां सुलभा विपदो यतः

ഹേ പുത്രാ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളുടെയും സത്യം പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിക്കാതെ ഞാൻ നിന്നെ ശപിച്ചു. കാരണം തെറ്റായ അർത്ഥം പിടിക്കുന്നവർക്ക് വിപത്തുകൾ എളുപ്പം വരും।

Verse 63

संचिंत्यैवमुवाचेदं वीरकं प्रति शैलजा । अधो लज्जाविकारेण वदनेनांबुजत्विषा

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് ശൈലജാ വീരകനെ അഭിമുഖീകരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—ലജ്ജാഭാവം മൂലം അവളുടെ പദ്മപ്രഭമായ മുഖം താഴോട്ടു കുനിഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 64

अहं वीरक ते माता मा तेऽस्तु मनसो भ्रमः । शंकरस्यास्मि दयिता सुता तु हिमभूभृतः

ഓ വീരകാ, ഞാൻ നിന്റെ മാതാവാണ്; മനസ്സിൽ ഭ്രമം ഉണ്ടാകരുത്. ഞാൻ ശങ്കരന്റെ പ്രിയതമയും ഹിമഭൂഭൃതൻ (ഹിമാലയാധിപൻ) എന്നവന്റെ പുത്രിയുമാണ്.

Verse 65

मम गात्रस्थितिभ्रांत्या मा शंकां पुत्र भावय । तुष्टेन गौरता दत्ता ममेयं पद्मयोनिना

മകനേ, എന്റെ ദേഹസ്ഥിതിയിൽ നിന്നുള്ള ഭ്രമം കൊണ്ടു സംശയം വെക്കരുത്. പ്രസന്നനായ പദ്മയോനി (ബ്രഹ്മാവ്) എനിക്ക് ഈ ഗൗരവർണം ദാനമായി നൽകി.

Verse 66

मया शप्तोऽस्यविदिते वृत्तांते दैत्यनिर्मिते । ज्ञात्वा नारीप्रवेशं तु शंकरे रहसि स्तिते

ദൈത്യൻ ഒരുക്കിയ ഈ സംഭവത്തിന്റെ യഥാർത്ഥം അറിയാതെ ഞാൻ അവനെ ശപിച്ചു. എന്നാൽ സ്ത്രീപ്രവേശം നടന്ന കാര്യം അറിഞ്ഞപ്പോൾ, ശങ്കരൻ രഹസ്യമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 67

न निवर्तयितुं शक्यः शापः किं तु ब्रवीमि ते । मानुष्यां तु शिलायां त्वं शिलादात्संभविष्यसि

ഈ ശാപം പിൻവലിക്കാൻ കഴിയില്ല; എങ്കിലും ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു—നീ ശിലയിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരൂപമായി, ശിലാദ് (ശിലാദ)നിൽ നിന്ന് ജനിക്കും.

Verse 68

पुण्ये चाप्यर्बुदारण्ये स्वर्गमोक्षप्रदे नृणाम् । अचलेश्वरलिंगं तु वर्तते यत्र वीरक

ഓ വീരകാ, മനുഷ്യർക്കു സ്വർഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന പുണ്യമായ അർബുദാരണ്യത്തിൽ അചലേശ്വര ലിംഗം അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 69

वाराणस्यां विश्वनाथसमं तत्फलदं नृणाम् । प्रभासस्य च यात्राभिर्दशभिर्यत्फलं नृणाम्

മനുഷ്യർക്കു ഇതിന്റെ ഫലം വാരാണസിയിലെ വിശ്വനാഥാരാധനയ്‌ക്ക് തുല്യം; പ്രഭാസത്തിലേക്കുള്ള പത്ത് തീർത്ഥയാത്രകളാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യവും ഇതിലൂടെ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 70

तदेकयात्रया प्रोक्तमर्बुदस्य महागिरेः । यत्र तप्त्वा तपो मर्त्या देहधातून्विहाय च

അതേ പുണ്യം മഹാഗിരിയായ അർബുദത്തിലേക്കുള്ള ഒരൊറ്റ തീർത്ഥയാത്രയാൽ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു—അവിടെ മർത്ത്യർ തപസ്സു ചെയ്ത് പിന്നെ ദേഹധാതുക്കൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 71

संसारी न पुनर्भूयान्महेश्वरवचो यथा । अर्बुदो यदि लभ्येत सेवितुं जन्मदुःखितैः

മഹേശ്വരവചനപ്രകാരം, ആരും വീണ്ടും സംസാരത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നവനാകാതിരിക്കുവാൻ—ജന്മജന്മങ്ങളുടെ ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതർ അർബുദത്തെ പ്രാപിച്ച് സേവിച്ച് ആരാധിക്കാനായാൽ!

Verse 72

वाराणसीं च केदारं किं स्मरंति वृथैव ते । तत्राराध्य भवं देवं भवान्नन्दीति नामभृत्

അവർ വ്യർത്ഥമായി വാരാണസിയെയും കേടാരത്തെയും എന്തിന് സ്മരിക്കുന്നു? അവിടെ ഭവദേവനായ ശിവനെ ആരാധിച്ചതിനാൽ അവൻ ‘ഭവാന്നന്ദി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 73

शीघ्रमेष्यसि चात्रैव प्रतीहारत्वमाप्स्यसि । एवमुक्ते हृष्टरोमा वीरकः प्रणिपत्य ताम्

“നീ വേഗം മടങ്ങിവരും; ഇവിടെ തന്നേ പ്രതീഹാര (ദ്വാരപാലക) പദം പ്രാപിക്കും.” എന്ന് അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആനന്ദരോമാഞ്ചിതനായ വീരകൻ അവൾക്ക് പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 74

संस्तूय विविधैर्वाक्यैर्मातरं समभाषत । धन्योऽहं देवि यो लप्स्ये मानुष्यमतिदुर्लभम्

അവൻ പലവിധ വചനങ്ങളാൽ മാതാവിനെ സ്തുതിച്ചു പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവീ! ഞാൻ ധന്യൻ; അത്യന്തം ദുർലഭമായ മനുഷ്യജന്മം എനിക്ക് ലഭിക്കും।”

Verse 75

शापोऽनुग्रहरूपोऽयं विशेषादर्बुदाचले । समीपे यस्य पुण्योऽस्ति महीसागरसंगमः

ഈ ‘ശാപം’ യഥാർത്ഥത്തിൽ അനുഗ്രഹരൂപമാണ്—വിശേഷിച്ച് അർബുദാചലത്തിൽ; അതിന്റെ സമീപത്ത് ഭൂമി-സമുദ്രങ്ങളുടെ പുണ്യസംഗമം നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 76

ऊधः पृथिव्या देशोऽयं यो गिरेश्चार्णवांतरे । तत्र गत्वा महत्पुण्यमवाप्य भवभक्तितः

ഈ പ്രദേശം ഭൂമിയുടെ ‘ഉദ്ധ’ പോലെയാണ്; പർവ്വതത്തിനും സമുദ്രത്തിനും ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അവിടെ ചെന്നാൽ ഭവ (ശിവൻ) ഭക്തിയാൽ മഹാപുണ്യം ലഭിക്കും।

Verse 77

पुनरेष्यामि भो मातरित्युक्त्वाभूच्छिलासुतः । देवी च प्रविवेशाथ भवनं शशिमौलिनः

“ഹേ മാതാവേ, ഞാൻ വീണ്ടും വരാം” എന്നു പറഞ്ഞ് ശിലാസുതൻ (ഗണേശൻ) പുറപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ദേവി ശശിമൗലി (ശിവൻ)യുടെ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 78

इत्यार्बुदाख्यानम् । ततो दृष्ट्वा च तां प्राह धिग्नार्य इति त्र्यंबकः

ഇങ്ങനെ അർബുദാഖ്യാനം സമാപിച്ചു. തുടർന്ന് അവളെ കണ്ട ത്ര്യമ്പകൻ (ശിവൻ) പറഞ്ഞു— “ധിക്, നാരീ!”

Verse 79

सा च प्रण्म्य तं प्राह सत्यमेतन्न मिथ्यया । जडः प्रकृतिभागोयं नार्यश्चार्हंति निन्दनाम्

അവളും അവനെ നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു—ഇത് സത്യം, അസത്യമല്ല. ഈ ജഡത്വം പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗം; സ്ത്രീകൾ നിന്ദയ്ക്ക് അർഹരാണ്.

Verse 80

पुरुषाणां प्रसादेन मुच्यंते भवसागरात् । ततः प्रहृष्टस्तामाह हरो योग्याऽधुना शुभे

പുരുഷന്മാരുടെ പ്രസാദത്താൽ അവർ ഭവസാഗരത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകുന്നു. അപ്പോൾ ഹരൻ സന്തോഷത്തോടെ അവളോട്—ഹേ ശുഭേ, ഇനി നീ യോഗ്യയാണ്—എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 81

पुत्रं दास्यामि येन त्वं ख्यातिमाप्स्यसि शोभने । ततो रेम हि देव्या स नानाश्चर्यालयो हरः

ഹേ ശോഭനേ, നിനക്ക് ഞാൻ ഒരു പുത്രനെ നൽകും; അവനാൽ നീ ഖ്യാതി പ്രാപിക്കും. തുടർന്ന് അനേകം അത്ഭുതങ്ങളുടെ ആലയമായ ഹരൻ ദേവിയോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു.

Verse 82

ततो वर्षसहस्रेषु देवास्त्वरितमानसाः । ज्वलनं नोदयामासुर्ज्ञातुं शंकरचेष्टितम्

പിന്നീട് ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അശാന്തഹൃദയരായ ദേവന്മാർ ശങ്കരന്റെ രഹസ്യചേഷ്ടിതം അറിയാൻ ജ്വലനനായ അഗ്നിയെ മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിച്ചു.

Verse 83

द्वारि स्थितं प्रतिहारं वंचयित्वा च पावकः । पारावतस्य रूपेण प्रविवेश हरांतिकम्

വാതിലിൽ നിന്നിരുന്ന പ്രതിഹാരനെ വഞ്ചിച്ച് പാവകനായ അഗ്നി പ്രാവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു ഹരന്റെ അന്തഃസന്നിധിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 84

ददृशे तं च देवेशो विनतां प्रेक्ष्य पार्वतीम् । ततस्तां ज्वलनं प्राह नैतद्योग्यं त्वया कृतम्

ദേവേശൻ അവനെ കണ്ടു; വിനീതയായി നമിച്ച പാർവതിയെ കണ്ടിട്ട് ജ്വലനൻ (അഗ്നി)നോട് പറഞ്ഞു—“നീ ചെയ്തതു യോഗ്യമല്ല.”

Verse 85

यदिदं भुक्षुतं स्थानान्मम तेजो ह्यनुत्तमम् । गृहाण त्वं सुदुर्बुद्धे नो वा धक्ष्यामि त्वां रुषा

“ഈ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്നു നീ എന്റെ അനുത്തമ തേജസ് ഭക്ഷിച്ചു; ഹേ ദുർബുദ്ധി, അത് തിരികെ സ്വീകരിക്ക—അല്ലെങ്കിൽ കോപത്തിൽ ഞാൻ നിന്നെ ദഹിപ്പിക്കും.”

Verse 86

भीतस्ततोऽसौ जग्राह सर्वदेवमुखं च सः । तेन ते वह्निसहिता विह्वलाश्च सुराः कृताः

അപ്പോൾ ഭീതനായ അവൻ സർവ്വദേവന്മാരുടെ വായുകൾ പിടിച്ചു; അതിനാൽ അഗ്നിയോടുകൂടിയ ദേവഗണം വ്യാകുലരായി കലങ്ങി.

Verse 87

विपाट्य जठराण्येषां वीर्यं माहेश्वरं ततः । निष्क्रांतं तत्सरो जातं पारदं शतयोजनम्

അവരുടെ ഉദരങ്ങൾ പിളർത്തി മാഹേശ്വര വീര്യം പുറത്തേക്ക് ഒഴുകി; അതിൽ നിന്ന് ശതയോജന വ്യാപ്തിയുള്ള പാരദ-സരോവർ ജനിച്ചു.

Verse 88

वह्निश्च व्याकुलीभूतो गंगायां मुमुचे सकृत् । दह्यमाना च सा देवी तरंगैर्वहिरुत्सृजत्

അഗ്നിയും വ്യാകുലനായി അതിനെ ഒരിക്കൽ ഗംഗയിൽ വിട്ടു; ദഹിക്കപ്പെടുന്ന ആ ദേവി തന്റെ തരംഗങ്ങളാൽ അഗ്നിയെ പുറത്തേക്ക് തള്ളിവിട്ടു.

Verse 89

जातस्त्रिभुवनक्यातस्तेन च श्वेतपर्वतः । एतस्मिन्नंतरे वह्निराहूतश्च हिमालये

അതിൽ നിന്നു ത്രിഭുവനപ്രസിദ്ധമായ ശ്വേതപർവ്വതം ഉദ്ഭവിച്ചു. ഇതിന്നിടയിൽ അഗ്നിയെയും ഹിമാലയത്തിലേക്ക് ആഹ്വാനിച്ചു.

Verse 90

सप्तर्षिभिर्वह्निहोमं कुर्वद्भिर्मंत्रवीर्यतः । आगत्य तत्र जग्राह वह्निर्भागं च तं हुतम्

മന്ത്രവീര്യസമ്പന്നരായ സപ്തർഷികൾ അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യുമ്പോൾ, അഗ്നി അവിടെ എത്തി ആ ആഹുതിയിലെ തന്റെ ഭാഗം സ്വീകരിച്ചു.

Verse 91

गतेऽह्न्यत्वस्मिंश्च तत्रस्थः पत्नी स्तेषामपश्यत । सुवर्णकदलीस्तंभनिभास्ताश्चंद्रलेखया

ആ ദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ ഋഷിമാരുടെ പത്നിമാർ (അവരെ) സ്വർണ്ണക്കദളിത്തണ്ടുപോലെ, ചന്ദ്രരേഖയാൽ അടയാളപ്പെട്ടവരായി കണ്ടു.

Verse 92

पश्यमानः प्रफुल्लाक्षो वह्निः कामवशं गतः । स भूयश्चिंतयामास न न्याय्यं क्षुभितोऽस्मि यत्

കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കെ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അഗ്നി കാമവശനായി. പിന്നെ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു—“ഞാൻ ഇങ്ങനെ ക്ഷുഭിതനാകുന്നത് ന്യായമല്ല.”

Verse 93

साध्वीः पत्नीर्द्विजेंद्राणामकामाः कामयाम्यहम् । पापमेतत्कर्म चोग्रं नश्यामि तृमवत्स्फुटम्

“ദ്വിജേന്ദ്രന്മാരുടെ സാധ്വിയായ പത്നിമാർ എന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; എങ്കിലും ഞാൻ അവരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇത് പാപവും ഭീകരവുമായ കർമ്മം; ഞാൻ പുല്ലുപോലെ പൂർണ്ണമായി നശിക്കും.”

Verse 94

कृत्वैतन्नश्यते कीर्तिर्यावदाचंद्रतारकम् । एवं संचिंत्य बहुधा गत्वा चैव वनांतरम्

“ഞാൻ ഇത് ചെയ്താൽ, ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം നിലനിൽക്കേണ്ട എന്റെ സത്കീർത്തി നശിക്കും.” ഇങ്ങനെ പലവട്ടം ചിന്തിച്ച് അവൻ വനത്തിന്റെ ഗഹനത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 95

संयन्तुं नाभवच्छक्त उपायैर्बहुभिर्मनः । ततः स कामसंतप्तो मूर्छितः समपद्यत

അനവധി ഉപായങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടും അവന്റെ മനസ്സ് നിയന്ത്രിക്കാനായില്ല. പിന്നെ കാമതാപത്തിൽ ദഗ്ധനായി അവൻ മൂർച്ചിതനായി വീണു.

Verse 96

ततः स्वाहा च भार्यास्य बुबुधे तद्विचेष्टितम् । ज्ञात्वा च चिंतयामास प्रहृष्टा मनसि स्वयम्

അപ്പോൾ അവന്റെ ഭാര്യ സ്വാഹാ അവന്റെ ആ പെരുമാറ്റം മനസ്സിലാക്കി. അറിഞ്ഞതോടെ അവൾ മനസ്സിനുള്ളിൽ രഹസ്യമായി സന്തോഷിച്ച് ആലോചിച്ചു തുടങ്ങി.

Verse 97

स्वां भार्यामथ मां त्यक्त्वा बहुवासादवज्ञया । भार्याः कामयते नूनं सप्तर्षीणां महात्मनाम्

ദീർഘസഹവാസത്തിൽ നിന്നുള്ള അവഗണനകൊണ്ട് സ്വന്തം ഭാര്യയായ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവൻ തീർച്ചയായും മഹാത്മാക്കളായ സപ്തർഷിമാരുടെ ഭാര്യമാരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 98

तदासां रूपमाश्रित्य रमिष्ये तेन चाप्यहम् । ततस्त्वंगिरसो भार्या शिवानामेति शोभना

അവരുടെ രൂപം ധരിച്ചു ഞാനും അവനോടൊപ്പം വിഹരിക്കും. തുടർന്ന് അങ്കിരസ ഋഷിയുടെ സുന്ദരിയായ ഭാര്യ—‘ശിവാ’ എന്ന നാമധാരിണി—ആദ്യം പ്രത്യക്ഷയായി.

Verse 99

तस्या रूपं समाधाय पावकं प्राप्य साब्रवीत् । मामग्ने कामसंतप्तां त्वं कामयितुमर्हसि

അവളുടെ രൂപം ധരിച്ചു സ്വാഹാ പാവകനെ (അഗ്നിയെ) സമീപിച്ചു പറഞ്ഞു— “ഹേ അഗ്നേ! ഞാൻ കാമതാപത്തിൽ ദഹിക്കുന്നു; നീ എന്നെ കാമിക്കേണ്ടതാകുന്നു.”

Verse 100

न चेत्करिष्यसे देव मृतां मामुपधारय । अहमंगिरसो भार्या शिवानाम हुताशन

“നീ അങ്ങനെ ചെയ്യാതിരുന്നാൽ, ഹേ ദേവാ, എന്നെ മരിച്ചവളായി കരുതുക. ഞാൻ അങ്ഗിരസിന്റെ ഭാര്യ, ‘ശിവാ’ എന്ന നാമമുള്ളവൾ, ഹേ ഹുതാശന!”

Verse 101

सर्वाभिः सहिता प्राप्ता ताश्च यास्यंत्यनुक्रमात् । अस्माकं त्वं प्रियो नित्यं त्वच्चित्ताश्च वयं तथा

“ഞാൻ എല്ലാവരോടും കൂടി എത്തിയിരിക്കുന്നു; അവരും ക്രമമായി വരും. നീ ഞങ്ങൾക്ക് നിത്യപ്രിയൻ; ഞങ്ങളും മനസ്സോടെ നിനക്കേ അർപ്പിതരായിരിക്കുന്നു।”

Verse 102

ततः स कामसंतप्तः संबभूव तया सह । प्रीते प्रीता च सा देवी निर्जगाम वनांतरात्

അപ്പോൾ അവൻ കാമതാപത്തിൽ ദഹിച്ച് അവളോടു സംഗമിച്ചു. അവൻ തൃപ്തനായപ്പോൾ, ആ ദേവിയും പ്രസന്നയായി വനാന്തരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.

Verse 103

चिंतयंती ममेदं चेद्रूपं द्रक्ष्यंति कानने । ते ब्राह्मणीनामनृतं दोषं वक्ष्यंति पावकात्

അവൾ ചിന്തിച്ചു— “വനത്തിൽ അവർ എന്റെ ഈ രൂപം കണ്ടാൽ, ബ്രാഹ്മണിമാരുടെ കാരണത്താൽ പാവകൻ (അഗ്നി) അസത്യദോഷം ഏറ്റുവെന്ന് അവർ പറയും।”

Verse 104

तस्मादेतद्रक्षमाणा गरुडी संभवाम्यहम् । सुपर्णा सा ततो भूत्वा ददृशे श्वेतपर्वतम्

അതുകൊണ്ട് ഇതിനെ കാക്കാൻ ഞാൻ ഗരുഡീ ആകുന്നു. പിന്നെ അവൾ സുപർണയായി മാറി ശ്വേതപർവതത്തെ ദർശിച്ചു.

Verse 105

शरस्तंबैः सुसंपृक्तं रक्षोभिश्च पिशाचकैः । सा तत्र सहसा गत्वा शैलपूष्ठं सुदुर्गमम्

ആ സ്ഥലം ശരസ്തംബങ്ങളാൽ കനത്തും, രാക്ഷസന്മാരും പിശാചുകളും നിറഞ്ഞും ആയിരുന്നു. അവൾ പെട്ടെന്ന് അവിടെ ചെന്നു അത്യന്തം ദുർഗമമായ പർവതശിഖരത്തിലേറി.

Verse 106

प्राक्षिपत्कांचने कुंडे शुक्रं तद्धारणेऽक्षमा । शिष्टानामपि देवीनां सप्तर्षीणां महात्मनाम्

അത് ധരിക്കാൻ അശക്തയായി അവൾ ആ ശുക്രത്തെ സ്വർണ്ണകുണ്ഡത്തിൽ നിക്ഷേപിച്ചു—അത് ധരിക്കൽ ശിഷ്ട ദേവിമാർക്കും മഹാത്മാക്കളായ സപ്തർഷികൾക്കും പോലും ദുഷ്കരം.

Verse 107

पत्नीसरूपतां कृत्वा कामयामास पावकम् । दिव्यं रूपमरूंधत्याः कर्तुं न शकितं तया

ഭാര്യയുടെ രൂപം ധരിച്ചു അവൾ കാമനയോടെ പാവകനെ (അഗ്നിയെ) ആഗ്രഹിച്ചു; എന്നാൽ അരുന്ധതിയുടെ ദിവ്യരൂപം അവൾക്ക് സൃഷ്ടിക്കാനായില്ല.

Verse 108

तस्यास्तपःप्रभावेण भर्तुः शुश्रूषणेन च । षट्कृत्वस्तत्तु निक्षिप्तमग्निरेतः कुरुद्वह

അവളുടെ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്താലും ഭർത്താവിനോടുള്ള ശുശ്രൂഷയാലും, ഹേ കുരുദ്വഹ, അഗ്നിയുടെ ആ ബീജം സത്യമായി ആറു പ്രാവശ്യം നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 109

कुंडेऽस्मिंश्चैत्रबहुले प्रतिपद्येव स्वाहया । ततश्च पावको दुःखाच्छुशोच च मुमोह च

ഈ കുണ്ഡത്തിൽ ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപ്രതിപദയിൽ സ്വാഹാ മുഖേന (ആഹുതി) നിക്ഷിപ്തമായി. തുടർന്ന് പാവകൻ ദുഃഖപീഡിതനായി ശോകിച്ചു, മോഹത്തിലാഴ്ന്നു.

Verse 110

आः पापं कृतमित्येव देहन्यासेऽकरोन्मतिम् । ततस्तं खेचरी वाणी प्राह मा मरणं कुरु

“അയ്യോ, ഞാൻ പാപം ചെയ്തു!” എന്ന് വിചാരിച്ച് അവൻ ദേഹത്യാഗത്തിന് തീരുമാനിച്ചു. അപ്പോൾ ആകാശഗതമായ ദിവ്യവാണി പറഞ്ഞു—“മരണം ചെയ്യരുത്.”

Verse 111

भाव्यमेतच्च भाव्यर्थात्को हि पावक मुच्यते । भाव्यर्थेनापि यत्ते च परदारोप सेवनम्

“ഇത് വിധിപ്രകാരം സംഭവിക്കേണ്ടതായിരുന്നു; സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന്, ഹേ പാവകാ, ആരാണ് ഒഴിഞ്ഞുമാറുക? എങ്കിലും പരസ്ത്രീസേവനം നിന്റെ ദോഷമാണ്.”

Verse 112

कृतं तच्चेतसा तेन त्वामजीर्णं प्रवेक्ष्यति । श्वेतकेतोर्महायज्ञे घृतधाराभितर्पितम्

അവൻ മനസ്സിൽ അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ചു; അതിനാൽ നീ ഇനിയും അജീർണ്ണമായിരിക്കുമ്പോഴേ അവൻ നിനക്കുള്ളിൽ പ്രവേശിക്കും—ശ്വേതകേതുവിന്റെ മഹായജ്ഞത്തിൽ ഘൃതധാരകളാൽ തൃപ്തനായ നീ.

Verse 113

शोकं च त्यज नैतास्ताः स्वाहै वेयं तव प्रिया । श्वेतपर्वतकुंडस्थं पुत्रं त्वं द्रष्टुमर्हसि । ततो वह्निस्तत्र गत्वा ददृशे तनयं प्रभुम्

“ശോകം ഉപേക്ഷിക്കൂ; ഇവർ നിന്റെ ഭാര്യമാർ അല്ല—ഇവളാണ് സ്വാഹാ, നിന്റെ പ്രിയ. ശ്വേതപർവതത്തിലെ കുണ്ഡത്തിൽ വസിക്കുന്ന നിന്റെ പുത്രനെ ദർശിക്കണം.” തുടർന്ന് വഹ്നി അവിടെ ചെന്നു പ്രഭുവായ തന്റെ പുത്രനെ കണ്ടു.

Verse 114

अर्जुन उवाच । कस्मात्स्वाहा करोद्रूपं षण्णां तासां महामुने

അർജുനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമുനേ, സ്വാഹാ ആ ആറു ഭാര്യമാരുടെ രൂപങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് സ്വീകരിച്ചു?

Verse 115

यत्ता भर्तृपराः साध्व्यस्तपस्विन्योग्निसंनिभाः । न बिभेति च किं ताभ्यः षड्भ्यः स्वाहाऽपराधिनी । भर्तृभक्त्या जगद्दग्धुं यतः शक्ताश्च ता मुने

അവർ ഭർത്തൃപരായണരായ സാദ്ധ്വികൾ, തപസ്വിനികൾ, അഗ്നിപോലെ ദീപ്തിമതികൾ. ഹേ മുനേ, ഭർത്തൃഭക്തിയാൽ ലോകം ദഹിപ്പാൻ ശേഷിയുള്ള ആ ആറുപേരെ അപരാധിനിയായ സ്വാഹാ എന്തുകൊണ്ട് ഭയപ്പെട്ടില്ല?

Verse 116

नारद उवाच । सत्यमेतत्कुरुश्रेष्ठ श्रृणु तच्चापि कारणम् । येन तासां कृतं रूपं न वा शापं ददुश्च ताः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഇത് സത്യമാകുന്നു. സ്വാഹാ അവരുടെ രൂപം എങ്ങനെ സ്വീകരിച്ചു, അവർ ശാപം ഉച്ചരിക്കാതിരുന്നതെന്ത്—ആ കാരണവും കേൾക്കുക.

Verse 117

यत्र तद्वह्निना क्षिप्तं रुद्रतेजः सकृत्पुरा । गंगायां तत्र सस्नुस्ताः षटत्न्योऽज्ञनाभावतः

അഗ്നി ഒരിക്കൽ രുദ്രതേജസ് എറിഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്, അവിടെ ഗംഗയിൽ ആ ആറു ഭാര്യമാർ അറിവില്ലാതെ സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 118

ततस्ता विह्वलीभूतास्तेजसा तेन मोहिताः । लज्जया च स्वभर्तॄणां गंगातीरस्थिता रहः

പിന്നീട് ആ തേജസ്സാൽ മോഹിതരായി അവർ വിഹ്വലരായി; ഭർത്താക്കളുടെ മുമ്പിലെ ലജ്ജകൊണ്ട് ഗംഗാതീരത്ത് രഹസ്യമായി നിന്നു.

Verse 119

एतदंतमालोक्य चिकीर्षंती मनीषितम् । स्वाहा शरीरमाविश्यतासां तेजो जहार तत्

അവസ്ഥയുടെ അന്ത്യം കണ്ടു തന്റെ അഭിപ്രായം സാധിപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച സ്വാഹാ അവരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ച് അവരുടെ തേജസ് അപഹരിച്ചു।

Verse 120

चिक्रीड वह्निजायापि यथा ते कथितं मया

ഇങ്ങനെ അഗ്നിയുടെ ഭാര്യയായ സ്വാഹയും ക്രീഡിച്ചു—ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നേ।

Verse 121

उपकारमिमं ताभिः स्मरंतीभिश्च भारत । न शप्ता सा यतः शापो न देयश्चोपकारिणि

ഹേ ഭാരതാ! ആ ഉപകാരം ഓർത്തുകൊണ്ട് അവർ അവളെ ശപിച്ചില്ല; ഉപകാരിക്ക് ശാപം നൽകരുതല്ലോ।

Verse 122

ततः सप्तर्षयो ज्ञात्वा ज्ञानेनासुचितां गताः । तत्यजुः षट् तदा पत्नीर्विना देवीमरुंधतीम्

അപ്പോൾ സപ്തർഷികൾ ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയാൽ സത്യം അറിഞ്ഞു തങ്ങൾ അശുചിതയിൽ പതിച്ചുവെന്ന് ബോധിച്ചു; ദേവി അരുന്ധതിയെ ഒഴികെ ആറു ഭാര്യമാരെ ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 123

विश्वामित्रस्तु भगवान्कुमारं शरणं गतः । स्तवं दिव्यं संप्रचक्रे महासेनस्य चापि सः

എന്നാൽ ഭഗവാൻ വിശ്വാമിത്രൻ കുമാരന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു; മഹാസേന ദേവനോടു ദിവ്യസ്തോത്രം രചിച്ചു।

Verse 124

अष्टोत्तरशतं नाम्नां श्रृणु त्वं तानि फाल्गुन । जपेन येषां पापानि यांति ज्ञानमवाप्नुयात्

ഹേ ഫാൽഗുണാ, ആ അഷ്ടോത്തരശത നാമങ്ങൾ ശ്രവിക്ക; അവയുടെ ജപംകൊണ്ട് പാപങ്ങൾ നശിച്ച് ആത്മജ്ഞാനം ലഭിക്കും.

Verse 125

त्वं ब्रह्मवादी त्वं ब्रह्मा ब्राह्मणवत्सलः । ब्रह्मण्यो ब्रह्मदेवश्च ब्रह्मदो ब्रह्मसंग्रहः

നീ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രസ്താവിക്കുന്നവൻ; നീ തന്നേ ബ്രഹ്മാ; ബ്രാഹ്മണവത്സലൻ. നീ ബ്രാഹ്മണ്യധർമ്മത്തിന്റെ പരിപാലകൻ, ബ്രഹ്മദേവൻ, ബ്രഹ്മവിദ്യാദാതാവ്, ബ്രഹ്മസംഗ്രഹസ്വരൂപൻ.

Verse 126

त्वं परं परमं तेजो मंगलानां च मंगलम् । अप्रमेयगुणश्चैव मंत्राणां मंत्रगो भवान्

നീ പരമവും പരമോന്നതവുമായ തേജസ്; എല്ലാ മംഗളങ്ങളിലും പരമ മംഗളം. നിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അപ്രമേയം; നീ എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളുടെയും അന്തർസ്ഥ സാരസ്വരൂപൻ.

Verse 127

त्वं सावित्रीमयो देव सर्वत्रैवापराजितः । मंत्र शर्वात्मको देवः षडक्षरवतां वरः

ഹേ ദേവാ, നീ സാവിത്രീ (ഗായത്രി)മയൻ; എല്ലായിടത്തും അപരാജിതൻ. ഹേ ദേവാ, നീ മന്ത്രസ്വരൂപൻ, ശർവ (ശിവ)ന്റെ ആത്മസ്വരൂപൻ, ഷഡക്ഷരീമന്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 128

माली मौली पताकी च जटी मुंडी शिखंड्यपि । कुण्डली लांगली बालः कुमारः प्रवरो वरः

നീ മാലാധാരി, മൗലിധാരി, പതാകാധാരി; ജടാധാരി, മുണ്ഡിതശിരസ്സൻ, ശിഖണ്ഡിയുമാണ്. നീ കുണ്ഡലധാരി, ലാങ്ഗലധാരി, ദിവ്യ ബാലൻ—കുമാരൻ—അത്യുത്തമൻ, പരമ വരൻ.

Verse 129

गवांपुत्रः सुरारिघ्नः संभवो भवभावनः । पिनाकी शत्रुहा श्वेतो गूढः स्कन्दः कराग्रणीः

നീ ഗവാംപുത്രൻ, ദേവശത്രുഘ്നൻ, സ്വയംഭവൻ, ഭവഭാവനൻ. നീ പിനാകധാരി, ശത്രുഹന്താവ്, ശ്വേതൻ, ഗൂഢൻ; സ്കന്ദൻ, കര്‍മ്മത്തിന്റെ അഗ്രനായി.

Verse 130

द्वादशो भूर्भुवो भावी भुवः पुत्रो नमस्कृतः । नागराजः सुधर्मात्मा नाकपृष्ठः सनातनः

നീ ദ്വാദശാത്മാവ്; നീ ഭൂഃയും ഭുവഃയും; നീ ഭാവി, ഭവിഷ്യത്സ്വരൂപൻ. നീ ഭുവഃപുത്രൻ, നമസ്കാരാർഹൻ; നീ നാഗരാജൻ, സുദർമ്മസ്വഭാവൻ, നാകപൃഷ്ഠസ്ഥൻ, സനാതനൻ.

Verse 131

त्वं भर्ता सर्वभूतात्मा त्वं त्राता त्वं सुखावहः । शरदक्षः शिखी जेता षड्वक्त्रो भयनाशनः

നീ ഭർത്താവ്, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അന്തരാത്മാവ്; നീ ത്രാതാവ്, സുഖാവഹൻ. നീ ശരദൃതുവിന്റെ തെളിമപോലെ തീക്ഷ്ണദൃഷ്ടിയുള്ളവൻ, ശിഖീ (മയൂരധ്വജൻ), ജേതാവ്; ഷഡ്വക്ത്രൻ, ഭയനാശകൻ.

Verse 132

हेमगर्भो महागर्भो जयश्च विजयेश्वरः । त्वं कर्ता त्वं विधाता च नित्यो नित्यारिमर्दनः

നീ ഹേമഗർഭൻ, മഹാഗർഭൻ; ജയനും വിജയേശ്വരനും. നീ കർത്താവും വിധാതാവും; നീ നിത്യൻ, നിത്യാരിമർദനൻ.

Verse 133

महासेनो महातेज वीरसेनश्च भूपतिः । सिद्धासनः सुराध्यक्षो भीमसेनो निरामयः

നീ മഹാസേനൻ, മഹാതേജസ്, വീരസേനൻ, ഭൂപതി. നീ സിദ്ധാസനൻ, സുരാധ്യക്ഷൻ, ഭീമസേനൻ, നിരാമയൻ—രോഗശോകഹരൻ.

Verse 134

शौरिर्यदुर्महातेजा वीर्यवान्सत्यविक्रमः । तेजोगर्भोऽसुररिपुः सुरमूर्तिः सुरोर्ज्जितः

നീ ശൗരിയും യദുവും—മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ, വീര്യവാൻ, സത്യവിക്രമൻ. നീ തേജോഗർഭൻ, അസുരരിപു, ദേവമൂർത്തി, ദേവശക്തിയാൽ ഉർജ്ജിതൻ.

Verse 135

कृतज्ञो वरदः सत्यः शरण्यः साधुवत्सलः । सुव्रतः सूर्यसंकाशो वह्निगर्भः कणो भुवः

നീ കൃതജ്ഞൻ, വരദാതാവ്, സത്യസ്വരൂപൻ, ശരണാഗതാശ്രയം, സാധുവത്സലൻ. നീ സുവ്രതൻ, സൂര്യസമപ്രകാശൻ, വഹ്നിഗർഭൻ, ഭൂമിയിൽ വ്യാപിക്കുന്ന സൂക്ഷ്മകണരൂപൻ.

Verse 136

पिप्पली शीघ्रगो रौद्री गांगेयो रिपुदारणः । कार्त्तिकेयः प्रभुः क्षंता नीलदंष्ट्रो महामनाः

നീ പിപ്പലീ, ശീഘ്രഗാമി, രൗദ്രതേജസ്സുള്ളവൻ, ഗാംഗേയൻ, ശത്രുവിദാരകൻ. നീ കാർത്തികേയ പ്രഭു—ക്ഷമാശീലൻ, നീലദംഷ്ട്രൻ, മഹാമനാ.

Verse 137

निग्रहो निग्रहाणां च नेता त्वं सुरनंदनः । प्रग्रहः परमानंदः क्रोधघ्नस्तार उच्छ्रितः

നീ ദണ്ഡസ്വരൂപനും ദണ്ഡകരെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന നിയന്താവും; നീ നേതാവ്, ഹേ സുരനന്ദന. നീ പ്രഗ്രഹം, പരമാനന്ദസ്വരൂപൻ, ക്രോധഘ്നൻ, ഉന്നത താരകരൂപ രക്ഷകൻ.

Verse 138

कुक्कुटी बहुली दिव्यः कामदो भूरिवर्धनः । अमोघोऽमृतदो ह्यग्निः शत्रुघ्नः सर्वमोदनः

നീ കുക്കുടീയും ബഹുലീയും; ദിവ്യസ്വരൂപൻ, കാമദൻ, സമൃദ്ധിവർധകൻ. നീ അമോഘൻ, അമൃതപ്രദൻ, അഗ്നിസ്വരൂപൻ, ശത്രുഘ്നൻ, സർവ്വമോദദായകൻ.

Verse 139

अव्ययो ह्यमरः श्रीमानुन्नतो ह्यग्निसंभवः । पिशाचराजः सूर्याभः शिवात्मा शिवनंदनः

നീ അവ്യയൻ, അമരൻ, ശ്രീമാൻ; ഉന്നതനും അഗ്നിസംഭവനും ആകുന്നു. നീ പിശാചരാജൻ, സൂര്യസമ ദീപ്തൻ, ശിവാത്മസ്വരൂപൻ, ശിവനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന പ്രിയ നന്ദനൻ।

Verse 140

अपारपारो दुर्ज्ञेयः सर्वभूतहिते रतः । अग्राह्यः कारणं कर्ता परमेष्ठी परं पदम्

നിനക്ക് കരയും അകരയും ഇല്ല—നീ അനന്തൻ, ദുർജ്ഞേയൻ; സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ നിത്യം രതൻ. നീ അഗ്രാഹ്യൻ; നീയേ കാരണം, കർത്താവ്, പരമേഷ്ഠി, പരമപദം।

Verse 141

अचिंत्यः सर्वभूतात्मा सर्वात्मा त्वं सनातनः । एवं स सर्वभूतानां संस्तुतः परमेश्वरः

നീ അചിന്ത്യൻ—സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അന്തരാത്മാവ്, സർവ്വാത്മാവ്, സനാതനൻ. ഇങ്ങനെ ആ പരമേശ്വരൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 142

नाम्नामष्टशतेनायं विश्वामित्रमहर्षिणा । प्रसन्नमूर्तिराहेदं मुनींद्रं व्रियतामिति

പ്രസന്നമൂർത്തിയായ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു—“ഈ അഷ്ടശതനാമസ്തോത്രം മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ രചിച്ചതാണ്; ഈ മുനീന്ദ്രനെ സ്വീകരിച്ച് ആദരിക്കട്ടെ.”

Verse 143

मम त्वया द्विजश्रेष्ठ स्तुतिरेषा निरूपिता । भविष्यति मनोऽभीष्टप्राप्तये प्राणिनां भुवि

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ ഈ സ്തുതിയെ നീ നിർൂപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ ഇത് പ്രാണികൾക്ക് മനോഭീഷ്ടപ്രാപ്തിക്കുള്ള ഉപായമാകും।

Verse 144

विवर्धते कुले लक्ष्मीस्तस्य यः प्रपठेदिमम् । न राक्षसाः पिशाचा वा न भूतानि न चापदः

ഈ സ്തവം ജപിക്കുന്നവന്റെ കുലത്തിൽ ലക്ഷ്മി വർധിക്കുന്നു; അവനെ രാക്ഷസന്മാരോ പിശാചുകളോ ഭൂതങ്ങളോ ആപത്തുകളോ പീഡിപ്പിക്കുകയില്ല।

Verse 145

विघ्नकारीणि तद्गेहे यत्रैव संस्तुवंति माम् । दुःस्वप्नं च न पश्येत्स बद्धो मुच्यते बंधनात्

എവിടെയുള്ള വീട്ടിൽ എന്നെ സ്തുതിക്കുന്നുവോ അവിടെ വിഘ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയില്ല; അവൻ ദുഷ്സ്വപ്നം കാണുകയില്ല, ബന്ധിതൻ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും।

Verse 146

स्तवस्यास्य प्रभावेण दिव्यभावः पुमान्भवेत् । त्वं च मां श्रुतिसंस्कारैः सर्वैः संस्कर्तुमर्हसि

ഈ സ്തവത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ മനുഷ്യൻ ദിവ്യഭാവം പ്രാപിക്കുന്നു; കൂടാതെ ശ്രുതി-വിധിതമായ എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളാലും എന്നെ സംസ്കരിക്കാൻ നീ അർഹനാണ്।

Verse 147

संस्काररहितं जन्म यतश्च पशुवत्स्मृतम् । त्वं च मद्वरदानेन ब्रह्मर्षिश्च भविष्यसि

സംസ്കാരരഹിതമായ ജന്മം മൃഗജന്മംപോലെ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ എന്റെ വരദാനത്താൽ നീയും ബ്രഹ്മർഷിയാകും।

Verse 148

ततो मुनिस्तस्य चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः । पौरोहित्यं तथा भेजे स्कंदस्यैवाज्ञया प्रभुः

അതിനുശേഷം മുനി അവനുവേണ്ടി ജാതകർമ്മം മുതലായ ക്രിയകൾ നിർവഹിച്ചു; സ്കന്ദന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ആ പൂജ്യൻ പൗരോഹിത്യവും ഏറ്റെടുത്തു।

Verse 149

ततस्तं वह्निरभ्यागाद्ददर्श च सुतं गुहम् । षट्छीर्षं द्विगुणश्रोत्रं द्वादशाक्षिभुजक्रमम्

അപ്പോൾ പാവകൻ (അഗ്നി) അവന്റെ അടുക്കൽ വന്ന് തന്റെ പുത്രനായ ഗുഹനെ ദർശിച്ചു—ഷൺമുഖൻ, ദ്വിഗുണ കർണങ്ങളുള്ളവൻ, ദ്വാദശ നേത്ര-ഭുജങ്ങളുടെ ശോഭിതക്രമം ധരിച്ചവൻ।

Verse 150

एकग्रीवं चैककायं कुमारं स व्यलोकयत् । कलिलं प्रथमे चाह्नि द्वितीये व्यक्तितां गतम्

അവൻ കുമാരനെ ഒരേയൊരു കഴുത്തും ഒരേയൊരു ദേഹവും ഉള്ളവനായി കണ്ടു. ആദ്യദിവസം അവൻ അവ്യക്തമായ കലിലരൂപമായിരുന്നു; രണ്ടാംദിവസം വ്യക്തമായ രൂപം പ്രാപിച്ചു।

Verse 151

दृतीयायां शिशुर्जातश्चतुर्थ्यां पूर्ण एवच । पंचम्यां संस्कृतः सोऽभूत्पावकं चाप्यपश्यत

മൂന്നാം ദിവസം അവൻ ശിശുവായി ജനിച്ചു; നാലാം ദിവസം പൂർണ്ണത പ്രാപിച്ചു. അഞ്ചാം ദിവസം അവന് സംസ്കാരം നടന്നു; പാവകൻ (അഗ്നി)നെയും ദർശിച്ചു।

Verse 152

ततस्तं पावकः पार्थ आलिलिंग चुचुंब च । पुत्रेति चोक्त्वा तस्मै स शक्त्यस्त्रम ददात्स्वयम्

അപ്പോൾ പാവകൻ (അഗ്നി) അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് ചുംബിച്ചു; ‘പുത്രാ’ എന്നു വിളിച്ച് സ്വയം ‘ശക്തി’ എന്ന അസ്ത്രം നൽകി।

Verse 153

स च शक्तिं समादाय नमस्कृत्य च पावकम् । श्वेतश्रृंगं समारूढो मुखैः पश्यन्दिशो दश

ആ ശക്തി കൈക്കൊണ്ട് പാവകനോട് നമസ്കരിച്ചു, അവൻ ശ്വേതശൃംഗത്തിൽ ആരോഹണം ചെയ്തു; തന്റെ മുഖങ്ങളാൽ പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ദൃഷ്ടി നീട്ടി നോക്കി।

Verse 154

व्यनदद्भैरवं नादं त्रास यन्सासुरं जगत् । ततः श्वेतगिरेः श्रृंगं रक्षः पद्मदशावृतम्

അവൻ ഭൈരവനാദം ഭീകരമായി മുഴക്കി; അസുരന്മാരോടുകൂടിയ ലോകം മുഴുവൻ ഭീതിയിലായി. തുടർന്ന് അവൻ ശ്വേതഗിരിയുടെ ശിഖരം കണ്ടു—പത്ത് പദ്മാകാര വലയങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ചുറ്റും രാക്ഷസർ കാവലായി നിലകൊണ്ടതും.

Verse 155

बिभेद तरसा शक्त्या शतयोजनविस्तृतम् । तदेकेन प्रहारेण खंडशः पतितं भुवि

അവൻ അതിവേഗത്തോടെ ശക്തി പ്രയോഗിച്ച് ശതയോജനവ്യാപ്തിയുള്ള ആ മഹാരാശിയെ ഭേദിച്ചു. ഒരൊറ്റ പ്രഹാരത്തിൽ അത് ഖണ്ഡങ്ങളായി ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു.

Verse 156

चूर्णीकृता राक्षसास्ते सततं धर्मशत्रवः । ततः प्रव्यथिता भूमिर्व्यशीर्यत समंततः

ധർമ്മത്തിന്റെ നിത്യശത്രുക്കളായ ആ രാക്ഷസർ പൊടിയായി ചൂർണ്ണമായി. തുടർന്ന് അതിയായി വിറച്ച ഭൂമി എല്ലാദിക്കുകളിലും പിളർന്ന് പോകാൻ തുടങ്ങി.

Verse 157

भीताश्च पर्वताः सर्वे चुक्रुशुः प्रलयाद्यथा । भूतानि तत्र सुभृशं त्राहित्राहीति चोज्जगुः

എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളും ഭീതിയിൽ പ്രളയകാലത്തെപ്പോലെ നിലവിളിച്ചു. അവിടെയുള്ള ജീവികളും ഉച്ചത്തിൽ ‘ത്രാഹി! ത്രാഹി!’—‘രക്ഷിക്കൂ! രക്ഷിക്കൂ!’—എന്ന് വിലപിച്ചു.

Verse 158

एवं श्रुत्वा ततो देवा वासवं सह तेऽब्रुवन् । येनैकेन प्रहारेण त्रैलोक्यं व्याकुली कृतम्

ഇതു കേട്ട് ദേവന്മാർ വാസവനോടു (ഇന്ദ്രനോടു) ഒരുമിച്ച് പറഞ്ഞു—“ആരുടെയൊറ്റ പ്രഹാരത്താൽ ത്രൈലോക്യം കലങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു.”

Verse 159

स संक्रुद्धः क्षणाद्विश्वं संहरिष्यति वासव । वयं च पालनार्थाय सृष्टा देवेन वेधसा

ഹേ വാസവാ! അവൻ ക്രുദ്ധനായാൽ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ സർവ്വവിശ്വവും സംഹരിക്കും. ഞങ്ങളും വെധസ് (ബ്രഹ്മാവ്) ദേവൻ ജഗത്‌രക്ഷാർത്ഥം സൃഷ്ടിച്ചവരാണ്.

Verse 160

तच्च त्राणं सदा कार्यं प्राणैः कंठगतैरपि । अस्माकं पश्यतामेवं यदि संक्षोभ्यते जगत्

അതുകൊണ്ട് ആ രക്ഷാപ്രവൃത്തി എപ്പോഴും ചെയ്യേണ്ടതാണ്—പ്രാണൻ കണ്ഠത്തിലേക്കുയർന്നാലും. ഞങ്ങൾ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ ജഗത് ഇങ്ങനെ കലങ്ങുകയാണെങ്കിൽ…

Verse 161

धिक्ततो जन्म वीराणां श्लाघ्यं हि मरणं क्षणात् । तदस्माभिः सहैनं त्वं क्षतुमर्हसि वासव

കർതവ്യം വിട്ടുമാറുന്ന വീരജന്മം നിന്ദ്യമാണ്; ക്ഷണത്തിലെ മരണമുപോലും ശ്ലാഘ്യമാണ്. അതിനാൽ ഹേ വാസവാ, ഞങ്ങളോടൊപ്പം നീ അവനെ തടയേണ്ടതാണ്.

Verse 162

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा देवैः सार्धं तमभ्ययात् । विधित्सुस्तस्य वीर्यं स शक्रस्तूर्णतरं तदा

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശക്രൻ ‘തഥേതി’ എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവന്റെ നേരെ നീങ്ങി. അപ്പോൾ ആ വീരന്റെ ശക്തി പരീക്ഷിക്കണമെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ അവൻ കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ മുന്നേറി.

Verse 163

उग्रं तच्च महावेगं देवानीकं दुरासदम् । नर्दमानं गुहऋ प्रेक्ष्य ननाद जलधिर्यथा

ഉഗ്രവും മഹാവേഗവുമുള്ള, ദുർലഭമായ ദേവസൈന്യം ഗർജിക്കുന്നത് കണ്ട ഗുഹനും പ്രതിഗർജിച്ചു—സ്വയം സമുദ്രംപോലെ.

Verse 164

तस्य नादेन महता समुद्धूतोदधिप्रभम् । बभ्राम तत्रतत्रैव देव सैन्यमचेतनम्

അവന്റെ മഹാനാദം കേട്ട് സമുദ്രംപോലെ കുലുങ്ങി ദേവസൈന്യം ബോധംകെട്ട് അവിടവിടെയായി അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു.

Verse 165

जिघांसूनुपसंप्राप्तान्देवान्दृष्ट्वा स पावकिः । विससर्ज्ज मुखात्तत्र प्रवृद्धाः पावकार्चिषः

കൊല്ലുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് അടുത്തെത്തിയ ദേവന്മാരെ കണ്ട ആ പാവകി അവിടെത്തന്നെ തന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഭീകരമായി വളർന്ന അഗ്നിജ്വാലകൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു.

Verse 166

अदहद्देवसैन्यानि चेष्ट मानानि भूतले । ते प्रदीप्तशिरोदेहाः प्रदीप्तायुधवाहनाः

ഭൂമിയിൽ പാടുപെടുന്ന ദേവസൈന്യങ്ങളെ അവൻ ദഹിപ്പിച്ചു; അവരുടെ തലയും ദേഹവും, ആയുധങ്ങളും വാഹനങ്ങളും എല്ലാം ജ്വലിച്ചു.

Verse 167

प्रच्युताः सहसा भांति दिवस्तारागणा इव । दह्यमानाः प्रपन्नास्ते शरणं पावकात्मजम्

അവർ പെട്ടെന്നു വീണു ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പതിക്കുന്ന നക്ഷത്രക്കൂട്ടംപോലെ ദീപ്തരായി; ദഹിക്കുമ്പോഴും പാവകാത്മജനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 168

देवा वज्रधरं प्रोचुस्त्यज वज्रं शतक्रतो । उक्तो देवैस्तदा शक्रः स्कंदे वज्रवासृजत्

ദേവന്മാർ വജ്രധാരിയോട്—“ഹേ ശതക്രതോ, വജ്രം എറിയുക” എന്നു പറഞ്ഞു; ദേവവചനപ്രകാരം ശക്രൻ അപ്പോൾ സ്കന്ദനിലേക്കു വജ്രം പ്രക്ഷേപിച്ചു.

Verse 169

तद्विसृष्टं जघानाशु पार्श्व स्कंदस्य दक्षिणम् । बिभेद च कुरुश्रेष्ठ तदा तस्य महात्मनः

വിസർജ്ജിക്കപ്പെട്ട ആ വജ്രം വേഗത്തിൽ സ്കന്ദന്റെ വലതുപാർശ്വത്തിൽ പതിച്ച്—ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠാ—ആ മഹാത്മാവിന്റെ പാർശ്വം ഭേദിച്ചു।

Verse 170

वज्रप्रहारात्स्कंदस्य संजातः पुरुषोऽपरः । युवा कांचनसन्नाहः शक्तिधृग्दिव्य कुंडलः

സ്കന്ദനിൽ വജ്രപ്രഹാരം പതിച്ചതോടെ മറ്റൊരു പുരുഷൻ ഉദ്ഭവിച്ചു—യുവാവ്, സ്വർണ്ണകവചധാരി, ശക്തി ധരിച്ചവൻ, ദിവ്യകുണ്ഡലഭൂഷിതൻ।

Verse 171

शाख इत्यभिविख्यातः सोपि व्यनददद्भुतम् । ततश्चेंद्रः पुनः क्रुद्धो हृदि स्कंदं व्यदारयत्

‘ശാഖ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ അവനും അത്ഭുതനാദം മുഴക്കി. തുടർന്ന് ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും ക്രുദ്ധനായി സ്കന്ദന്റെ ഹൃദയഭാഗം പിളർത്തി।

Verse 172

तत्रापि तादृशो जज्ञे नैगमेय इति श्रुतः । ततो विनद्य स्कंदाद्याश्चत्वारस्तं तदाभ्ययुः

അവിടെയും അതുപോലെയൊരു വൻ ജനിച്ചു; അവൻ ‘നൈഗമേയ’ എന്നു ശ്രുതിപ്രസിദ്ധൻ. തുടർന്ന് മഹാനാദം മുഴക്കി സ്കന്ദൻ മുതലായ നാലുപേരും ഒരുമിച്ച് അവനെ നേരിട്ടു പാഞ്ഞു।

Verse 173

तदेंद्रो वज्रमुत्सृज्य प्रांजलिः शरणं ययौ । तस्याभयं ददौ स्कंदः सहसैन्यस्य सत्तमः

അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ വജ്രം ഉപേക്ഷിച്ച് കൈകൂപ്പി ശരണം പ്രാപിച്ചു. സൈന്യാധിപന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സ്കന്ദൻ അവനു അഭയം നൽകി।

Verse 174

ततः प्रहृष्टास्त्रभिदशा वादित्राण्यभ्यवादयन् । वज्रप्रहारात्कन्याश्च जज्ञिरेऽस्य महाबलाः

അപ്പോൾ ആയുധധാരികളായ ദേവന്മാർ ഹർഷിച്ച് വാദ്യങ്ങൾ മുഴക്കിച്ചു. വജ്രപ്രഹാരത്തിൽ നിന്നു അവനിൽ നിന്നുതന്നെ മഹാബലമുള്ള കന്യകളും ജനിച്ചു।

Verse 175

या हरं ति शिशूञ्जातान्गर्भस्थांश्चैव दारुणाः । काकी च हिलिमा चैव रुद्रा च वृषभा तथा

പുതുതായി ജനിച്ച ശിശുക്കളെയും ഗർഭസ്ഥ ശിശുക്കളെയും പോലും പിടിച്ചുകൊള്ളുന്നവർ അത്യന്തം ദാരുണർ. അവരിൽ കാകീ, ഹിലിമാ, രുദ്രാ, വൃഷഭാ എന്നിവരും ഉണ്ട്।

Verse 176

आया पलाला मित्रा च सप्तैताः शिशुमातरः । एतासांवीर्यसंपन्नः शिशुश्चाभूत्सुदारुणः

ആയാ, പലാലാ, മിത്രാ—ഇവരാണ് ഏഴുപേരും ‘ശിശുമാതാക്കൾ’. അവരുടെ ശക്തിയാൽ സമ്പന്നനായ ഒരു ശിശുവും ജനിച്ചു; അതി ദാരുണനായവൻ।

Verse 177

स्कंदप्रसादजः पुत्रो लोहिताक्षो भयंकरः । एष वीराष्टकः प्रोक्तः स्कंदमातृगणोऽद्भुतः

സ്കന്ദന്റെ പ്രസാദത്തിൽ നിന്ന് ലോഹിതാക്ഷൻ എന്ന ഭയങ്കരദർശനനായ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. ഇതാണ് ‘വീരാഷ്ടകം’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചത്—സ്കന്ദമാതൃഗണത്തിന്റെ അത്ഭുതസംഘം।

Verse 178

पूजनीयः सदा भक्त्या सर्वापस्मारशांतिदः । उपातिष्ठत्ततः स्कंदं हिरण्यकवचस्रजम्

അവൻ എപ്പോഴും ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ; കാരണം അവൻ സർവ്വ അപസ്മാരബാധകളെയും ശമിപ്പിക്കുന്നവൻ. തുടർന്ന് സ്വർണ്ണകവചവും മാലയും ധരിച്ച് സ്കന്ദനെ സേവിക്കാൻ സമീപിച്ചു।

Verse 179

लोहितांबरसंवीतं त्रैलोक्यस्यापि सुप्रभम् । युवानं श्रीः स्वयं भेजे तं प्रणम्य शरीरिणी

ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച് ത്രിലോകത്തിലും അത്യന്തം ദീപ്തനായ ആ യുവാവിനെ സ്വയം ശ്രീദേവി വരിച്ചു; ദേഹധാരിണിയായി അവനോട് നമസ്കരിച്ചു।

Verse 180

श्रिया जुष्टं च तं प्राहुः सर्वे देवाः प्रणम्य वै । हिरण्यवर्ण्ण भद्रं ते लोकानां शंकरो भव

ശ്രീദേവിയുടെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച അവനെ എല്ലാ ദേവന്മാരും നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു— “ഹേ ഹിരണ്യവർണ്ണാ! നിനക്ക് മംഗളം; ലോകങ്ങൾക്ക് ശങ്കരനായി, ക്ഷേമകർത്താവായി ഭവിക്ക।”

Verse 181

भवानिंद्रोऽस्तु नो नाथ त्रैलोक्यस्य हिताय वै

ഹേ നാഥാ! നിങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഇന്ദ്രനാകണമേ—ത്രിലോകത്തിന്റെ ഹിതത്തിനായി തന്നെ।

Verse 182

स्कंद उवाच । किमिंद्रः सर्वलोकानां करोतीह सुरोत्तमाः । कथं देवगणांश्चैव पाति नित्यं सुरेश्वरः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവോത്തമന്മാരേ! ഇവിടെ സർവ്വലോകങ്ങൾക്കായി ഇന്ദ്രൻ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? ദേവേശ്വരൻ എങ്ങനെ ദേവഗണങ്ങളെ നിത്യമായി സംരക്ഷിക്കുന്നു?”

Verse 183

देवा ऊचुः । इंद्रो दिशति भूतानां बलं तेजः प्रजाः सुखम् । प्रज्ञां प्रयच्छति तथा सर्वान्दायान्सुरेश्वरः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— “ഇന്ദ്രൻ ജീവികൾക്ക് ബലം, തേജസ്, സന്തതി, സുഖം എന്നിവ നൽകുന്നു; അതുപോലെ ദേവേശ്വരൻ പ്രജ്ഞയും എല്ലാ ന്യായമായ പങ്കുകളും ദാനം ചെയ്യുന്നു।”

Verse 184

दुर्वृत्तानां स हरति वृत्तस्थानां प्रयच्छति । अनुशास्ति च भूतानि कार्येषु बलवत्तरः

അവൻ ദുർവൃത്തന്മാരിൽ നിന്നു അവരുടെ തേജസ്സും ഐശ്വര്യവും അപഹരിക്കുകയും, സദ്വൃത്തത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർക്ക് യഥോചിത സ്ഥാനവും ഫലവും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രവർത്തിയിൽ ഏറ്റവും ബലവാനായി ജീവികളെ അവരുടെ കർത്തവ്യങ്ങളിൽ ശാസിക്കുന്നു.

Verse 185

असूर्ये च भवेत्सूर्यस्तथाऽचंद्रे च चंद्रमाः । भवत्यग्निश्च वायुश्च पृथिव्यां जीवकारणम्

സൂര്യൻ ഇല്ലാത്തിടത്ത് അവൻ തന്നേ സൂര്യനാകുന്നു; ചന്ദ്രൻ ഇല്ലാത്തിടത്ത് അവൻ തന്നേ ചന്ദ്രനാകുന്നു. അവൻ തന്നേ അഗ്നിയും വായുവുമായി ഭൂമിയിൽ ജീവന്റെ കാരണമാകുന്നു.

Verse 186

एतदिंद्रेण कर्तव्यमिंद्रो हि विपुलं बलम् । त्वं चेंद्रो भव नो वीर तारकं जहि ते नमः

ഇത് ഇന്ദ്രൻ തന്നെ ചെയ്യേണ്ടതാണ്; ഇന്ദ്രൻ മഹാബലത്തിന്റെ രൂപമാണ്. ഹേ വീരാ, ഞങ്ങൾക്കായി നീ തന്നെ ഇന്ദ്രനായി—താരകനെ വധിക്ക; നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 187

इंद्र उवाच । त्वं भवेंद्रो महाबाहो सर्वेषां नः सुखावहः । प्रणम्य प्रार्थये स्कंद तारकं जहि रक्ष नः

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഹേ മഹാബാഹോ, നീ ഇന്ദ്രനായി ഞങ്ങളൊക്കെയും സുഖം പ്രാപിക്കുമാറാക്കുക. നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു, ഹേ സ്കന്ദാ—താരകനെ വധിച്ച് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കൂ.

Verse 188

स्कंद उवाच । शाधि त्वमेव त्रैलोक्यं भवानिंद्रोस्तु सर्वदा । करिष्ये चेंद्रकर्माणि न ममेंद्रत्वमीप्सितम्

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: നീ തന്നേ ത്രിലോകവും ഭരിക്കൂ; നീ എപ്പോഴും ഇന്ദ്രനായി ഇരിക്കട്ടെ. ഞാൻ ഇന്ദ്രന്റെ കര്‍മ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കും; എന്നാൽ ഇന്ദ്രത്വപദവി എനിക്ക് അഭിലഷിതമല്ല.

Verse 189

त्वमेव राजा भद्रं ते त्रैलोक्यस्य ममैव च । करोमि किं च ते शक्रशासनं ब्रूहि तन्मम

നീ തന്നെയാണ് രാജാവ്—നിനക്കു മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ—ത്രിലോകത്തിന്റെയും എന്റെയും. ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? ഹേ ശക്രാ, നിന്റെ ആജ്ഞ പറയുക; അതാണ് ഞാൻ നിർവ്വഹിക്കേണ്ടത്.

Verse 190

इंद्र उवाच । यदि सत्यमिदं वाक्यं निश्चयाद्भाषितं त्वया । अभिषिच्छस्व देवानां सैनापत्ये महाबल । अहमिंद्रो भविष्यामि तव वाक्याद्यशोऽस्तु ते

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—നീ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ഈ വാക്ക് സത്യമായി പറഞ്ഞതാണെങ്കിൽ, ഹേ മഹാബലവാനേ, ദേവസേനയുടെ സേനാപതി സ്ഥാനത്ത് നീ തന്നേ നിന്നെ അഭിഷേകം ചെയ്യുക. നിന്റെ വാക്കാൽ ഞാൻ ഇന്ദ്രനായി തുടരും—നിനക്കു യശസ്സുണ്ടാകട്ടെ.

Verse 191

स्कंद उवाच । दानवानां विनाशाय देवानामर्थसिद्धये । गोब्राह्मणस्य चार्थाय एवमस्तु वचस्तव

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ദാനവന്മാരുടെ വിനാശത്തിനായി, ദേവന്മാരുടെ ലക്ഷ്യസിദ്ധിക്കായി, ഗോമാതാവിന്റെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും ഹിതത്തിനായി—നിന്റെ വാക്കുപോലെ അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ.

Verse 192

इत्युक्ते सुमहानादः सुराणामभ्यजायत । भूतानां चापि सर्वेषां त्रैलोक्यांकपकारकः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ഉടൻ ദേവന്മാരിൽ മഹാനാദം ഉയർന്നു; എല്ലാ ഭൂതപ്രാണികളിലും അതേ—ത്രിലോകത്തെ നടുക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 193

जयेति तुष्टुवुश्चैनं वादित्राण्यभ्यवादयन् । ननृस्तष्टुवुश्चैवं कराघातांश्च चक्रिरे

‘ജയം!’ എന്നു വിളിച്ചു അവർ അവനെ സ്തുതിച്ചു; വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി. അവർ നൃത്തം ചെയ്തു, കീർത്തിഗാനം ചെയ്തു, ആനന്ദത്തിൽ കൈയടിച്ചു.

Verse 194

तेन शब्देन महता विस्मिता नगनंदिनी । शंकरं प्राह को देव नादोऽयमतिवर्तते

ആ മഹാശബ്ദം കേട്ട് വിസ്മയിച്ച പർവ്വതനന്ദിനി ശങ്കരനോടു പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ! എല്ലാം അതിക്രമിക്കുന്ന ഈ അത്ഭുത നാദം എന്താണ്?”

Verse 195

रुद्र उवाच । अद्य नुनं प्रहृष्टानां सुराणां विविधा गिरः । श्रूयंते च तथा देवी यथा जातः सुतस्तव

രുദ്രൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവീ! ഇന്ന് ആനന്ദിതരായ ദേവന്മാരുടെ പലവിധ ജയധ്വനികൾ തീർച്ചയായും കേൾക്കപ്പെടുന്നു; കാരണം നിന്റെ പുത്രൻ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 196

गवां च ब्राह्मणानां च साध्वीनां च दिवौकसाम् । मार्जयिष्यति चाश्रूणि पुत्रस्ते पुण्यवत्यपि

ഹേ പുണ്യവതീ! നിന്റെ പുത്രൻ പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും സാധ്വീസ്ത്രീകളുടെയും സ്വർഗ്ഗവാസികളുടെയും കണ്ണീരും തുടച്ചുമാറ്റും.

Verse 197

एवं वदति सा देवी द्रष्टुं तमुत्सुकाऽभवत् । शंकरश्च महातेजाः पुत्रस्नेहाधिको यतः

ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ ദേവി അവനെ കാണാൻ ഉത്സുകയായി; മഹാതേജസ്സുള്ള ശങ്കരനും പുത്രസ്നേഹത്താൽ കൂടുതൽ വിങ്ങിപ്പോയി.

Verse 198

वृषभं तत आरुह्य देव्या सह समुत्सुकः । सगणो भव आगच्छत्पुत्र दर्शनलालसः

അപ്പോൾ ഭവൻ (ശിവൻ) വൃഷഭത്തിൽ കയറി, ദേവിയോടൊപ്പം, ഗണങ്ങളോടുകൂടി, പുത്രദർശനലാലസയോടെ ഉത്സുകനായി വന്നു.

Verse 199

ततो ब्रह्मा महासेनं प्रजापतिरथाब्रवीत् । अभिगच्छ महादेवं पितरं मातरं प्रभो

അപ്പോൾ പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാ മഹാസേനനോടു പറഞ്ഞു— “ഹേ പ്രഭോ, നിന്റെ പിതാവായ മഹാദേവനെയും നിന്റെ മാതാവിനെയും സമീപിക്ക.”

Verse 200

अनयोर्वीर्यसंयोगात्तवोत्पत्तिस्तु प्राथमी । एवमस्त्विति चाप्युक्त्वा महासेनो महेश्वरम्

“ഈ ഇരുവരുടെയും ശക്തിസംയോഗത്തിൽ നിന്നാണ് നിന്റെ ആദ്യോത്ഭവം” എന്ന് പറഞ്ഞ്; “എവമസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു മഹാസേനൻ മഹേശ്വരനെ സമീപിച്ചു।