Sukta 97

Mantra 1

अस्य प्रेषा हेमना पूयमानो देवो देवेभिः समपृक्त रसम् । सुतः पवित्रं पर्येति रेभन्मितेव सद्म पशुमान्ति होता ॥

その促しと黄金の力によって、浄められゆくソーマ神は、歓喜の精髄（ラサ）を諸神と和合させる。搾り出された彼は濾し器（パヴィトラ）の周りを巡り、讃歌をうたいつつ進む。測り定められ確かな者のごとく、光り輝く住処、群れに富む家へと入る——内なる供犠の祭官として。

Mantra 2

भद्रा वस्त्रा समन्या वसानो महान्कविर्निवचनानि शंसन् । आ वच्यस्व चम्वोः पूयमानो विचक्षणो जागृविर्देववीतौ ॥

吉祥にして調和ある衣をまとい、大いなる聖賢は内なる言葉を宣べ称える。浄められつつある者よ、器（チャムー）の上に語らるべきものとなれ。洞察する、つねに目覚めた者は、神々を招き得る勝利の中を進む。

Mantra 3

समु प्रियो मृज्यते सानो अव्ये यशस्तरो यशसां क्षैतो अस्मे । अभि स्वर धन्वा पूयमानो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

愛しき者は羊毛の稜（さの）にて拭い清められる。いよいよ栄光ある者として、栄光ある者たちの中で、われらのために輝く。浄められつつ、澄みわたる呼び声をもって広き原を越えて叫ぶ。どうか汝ら、つねに安寧（スヴァスティ）をもって我らを護れ。

Mantra 4

प्र गायताभ्यर्चाम देवान्त्सोमं हिनोत महते धनाय । स्वादुः पवाते अति वारमव्यमा सीदाति कलशं देवयुर्नः ॥

歌い出でよ。われらは讃歌をもって神々を讃え、ソーマ（Soma）を駆り立てて大いなる豊穣の富へと向かわせよ。甘美なるものは羊毛の濾し器を越えて流れ、壺（カラシャ／kalasha）に憩い住む—われらの神を求め、神を愛する者として。

Mantra 5

इन्दुर्देवानामुप सख्यमायन्त्सहस्रधारः पवते मदाय । नृभिः स्तवानो अनु धाम पूर्वमगन्निन्द्रं महते सौभगाय ॥

輝く滴（インドゥ／Indu）は神々の友情へと来たり、千の流れをもって歓喜（マダ）へと自らを浄める。勇士らに讃えられ、古き住処・定められた座に従って進み、インドラ（Indra）に到って大いなる幸運をもたらす。

Mantra 6

स्तोत्रे राये हरिरर्षा पुनान इन्द्रं मदो गच्छतु ते भराय । देवैर्याहि सरथं राधो अच्छा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

讃歌のため、富のために、黄褐の者よ、浄まりつつ奔り流れよ。汝の歓喜（マダ）がインドラへ赴き、彼の力の担いとなれ。神々とともに一つの車に乗り、歓喜の賜与・恩寵へと進め。汝らは常に安寧をもってわれらを護れ。

Mantra 7

प्र काव्यमुशनेव ब्रुवाणो देवो देवानां जनिमा विवक्ति । महिव्रतः शुचिबन्धुः पावकः पदा वराहो अभ्येति रेभन् ॥

彼はウシャナー（Uśanā）のごとく霊感の詩句を語り、この神は諸神の生起（誕生）を明らかにする。大いなる誓願をもち、清浄なるものと縁を結ぶ浄化者は、詠唱しつつ、歩みをもって猪のように前進し、障りを破って目標へ至る。

Mantra 8

प्र हंसासस्तृपलं मन्युमच्छामादस्तं वृषगणा अयासुः । आङ्गूष्यं पवमानं सखायो दुर्मर्षं साकं प्र वदन्ति वाणम् ॥

白鳥の力は、三重の烈情の勢いをその住処へと駆り立て、牡牛の群れは目標へ到った。友らはともに、浄化する者の声を語り出す——霊感の歌に満ち、抗しがたい声を。

Mantra 11

अध धारया मध्वा पृचानस्तिरो रोम पवते अद्रिदुग्धः । इन्दुरिन्द्रस्य सख्यं जुषाणो देवो देवस्य मत्सरो मदाय ॥

そのとき彼は、蜜なる歓喜の流れと交わりつつ、毛（濾し毛皮）の上を流れる—搾り石から搾り出された乳のごとく。光り輝く滴（インドゥ Indu）はインドラ（Indra）の友情を受け入れ、「神の恍惚」である神として、歓喜のための駆り立てる酩酊となる。

Mantra 16

जुष्ट्वी न इन्दो सुपथा सुगान्युरौ पवस्व वरिवांसि कृण्वन् । घनेव विष्वग्दुरितानि विघ्नन्नधि ष्णुना धन्व सानो अव्ये ॥

インドゥ（Indu）よ、われらを嘉し、善き道・行きやすき路をわれらのために整えつつ、広やかに浄め流れよ。打ち槌のごとく、四方の災厄・困難を打ち砕け。羊毛の濾し層の稜において、汝の推進をもって突き進め。

Mantra 17

वृष्टिं नो अर्ष दिव्यां जिगत्नुमिळावतीं शंगयीं जीरदानुम् । स्तुकेव वीता धन्वा विचिन्वन्बन्धूँरिमाँ अवराँ इन्दो वायून् ॥

われらのために、天なる力の雨を流せ——目標へと迅く到るものを。霊感の光に富み、安寧をもたらし、熱き施与を授けるものを。インドゥよ、駆り放たれた矢のごとく四方に走り、これら下方の気息と流れ（vāyūn）を見分けて集め、正しき運行へと高めよ。

Mantra 18

ग्रन्थिं न वि ष्य ग्रथितं पुनान ऋजुं च गातुं वृजिनं च सोम । अत्यो न क्रदो हरिरा सृजानो मर्यो देव धन्व पस्त्यावान् ॥

ソーマ（Soma）よ、浄められつつ、結び目を解く者のように、絡み合うものを解き放て。直き路も、曲がれる路も、明らかにせよ。嘶く駿馬のごとく、黄褐の力（hari）は放たれて走り出る——神なる若者よ、駆けよ、住まいを備え、存在の家に満ちたる者よ。

Mantra 20

अरश्मानो येऽरथा अयुक्ता अत्यासो न ससृजानास आजौ । एते शुक्रासो धन्वन्ति सोमा देवासस्ताँ उप याता पिबध्यै ॥

これら（ソーマ）は手綱なき戦車のごとく、競技の場にて駿馬が繋がれ、また放たれるように（奔り出る）。光り澄めるソーマは前へと疾走する。神々よ、これらのもとに近づき、飲むために飲め。勝利の進行にあるこの澄明の力を、身に受けよ。

Mantra 22

तक्षद्यदी मनसो वेनतो वाग्ज्येष्ठस्य वा धर्मणि क्षोरनीके । आदीमायन्वरमा वावशाना जुष्टं पतिं कलशे गाव इन्दुम् ॥

欲する心に動かされた〈言葉〉（Vāc）が、至上の法（dharma）において、乳の輝く面貌のうちに彼を形づくるとき、求める諸力は賜物を慕って彼のもとへと赴く。器の中で、光の牛たち（光線）は愛しき主、インドゥ（Indu）を壺へと迎え入れる。

Mantra 23

प्र दानुदो दिव्यो दानुपिन्व ऋतमृताय पवते सुमेधाः । धर्मा भुवद्वृजन्यस्य राजा प्र रश्मिभिर्दशभिर्भारि भूम ॥

前へと進むのは、天なる施与者、流れを増し育てる者。明慧の彼は、真理（ṛta）のために、真理へと浄め流れる。彼は法（dharma）となり、働き動く野の王となり、十の光線をもって進み出る—その担いは広大である。

Mantra 24

पवित्रेभिः पवमानो नृचक्षा राजा देवानामुत मर्त्यानाम् । द्विता भुवद्रयिपती रयीणामृतं भरत्सुभृतं चार्विन्दुः ॥

諸々の濾し器によって自らを清めつつ、ひとの眼をもつ者は、神々の王となり、また死すべき者たちの王ともなる。二重のしかたで彼は豊饒の主となる。麗しきインドゥ（Indu）は、よく保持されたṛta（宇宙の真理・秩序）をわれらのうちへ運び入れる。

Mantra 25

अर्वाँ इव श्रवसे सातिमच्छेन्द्रस्य वायोरभि वीतिमर्ष । स नः सहस्रा बृहतीरिषो दा भवा सोम द्रविणोवित्पुनानः ॥

名声のための疾き駿馬のように、勝利へと、インドラとヴァーユ（Vāyu）の歓待の座へと流れよ。われらに千の広大なる増益の衝動（糧）を与えよ。清められつつ、ソーマ（Soma）よ、われらのために真の富を見いだす者となれ。

Mantra 29

शतं धारा देवजाता असृग्रन्त्सहस्रमेनाः कवयो मृजन्ति । इन्दो सनित्रं दिव आ पवस्व पुरएतासि महतो धनस्य ॥

神より生まれし百の流れは放たれ、千の汚れを詩聖たちは拭い清める。インドゥ（Indu）よ、天の宝蔵へと自らを清め流れよ。汝は大いなる富の先駆けである。

Mantra 32

कनिक्रददनु पन्थामृतस्य शुक्रो वि भास्यमृतस्य धाम । स इन्द्राय पवसे मत्सरवान्हिन्वानो वाचं मतिभिः कवीनाम् ॥

汝は叫び声を発しつつ、ṛta（真理・宇宙秩序）の道に沿って進む。輝ける者よ、汝は不死（amṛta）の住処を燦然と照らし出す。汝はインドラのために自らを浄め、恍惚（matsara）に満ち、詩聖（kavi）たちの洞察と思惟（mati）によって聖なる言（vāc）を駆り立てる。

Mantra 33

दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षि सोम पिन्वन्धाराः कर्मणा देववीतौ । एन्दो विश कलशं सोमधानं क्रन्दन्निहि सूर्यस्योप रश्मिम् ॥

ソーマよ、天なる善き翼の者は見下ろす。神々に迎えられる祭儀において、その働きによって流れ（dhārāḥ）をふくらませる。インドゥ（Indu）よ、ソーマを納める壺（kalasha）、ソーマの座（somadhāna）へと入れ。叫びつつ来たれ、太陽の光線（raśmi）へ——太陽の照明の筋へと昇れ。

Mantra 35

सोमं गावो धेनवो वावशानाः सोमं विप्रा मतिभिः पृच्छमानाः । सोमः सुतः पूयते अज्यमानः सोमे अर्कास्त्रिष्टुभः सं नवन्ते ॥

光の牝牛（gāvaḥ）と養いの牝牛（dhenavaḥ）はソーマを求めて鳴き立てる。啓明の聖者（vipra）たちは思惟のうねり（mati）によってソーマを問い求める。搾り出されたソーマ（suta）は、塗油されつつ（ajyamāna）浄められる。ソーマのうちに、讃歌——トリシュトゥブ（Triṣṭubh）の韻律——は寄り集まり、押し合わされて、新たに生まれる。

Mantra 36

एवा नः सोम परिषिच्यमान आ पवस्व पूयमानः स्वस्ति । इन्द्रमा विश बृहता रवेण वर्धया वाचं जनया पुरंधिम् ॥

かくして我らのために、ソーマよ——四方より注がれつつ——清められて流れ来たり、安泰（スヴァスティ）をもたらせ。広大なる轟きもてインドラに入り、我らの聖なる言葉の力を増し、充溢の豊饒（プランディ）を生み出せ。

Mantra 37

आ जागृविर्विप्र ऋता मतीनां सोमः पुनानो असदच्चमूषु । सपन्ति यं मिथुनासो निकामा अध्वर्यवो रथिरासः सुहस्ताः ॥

目覚めて警醒し、思惟の真理秩序（リタ）を観る賢者——清められゆくソーマ——は杯（チャムー）に坐した。彼を、意を同じくする二人組の祭官たちが駆り立てる——祭式に巧みで、御者のごとく迅速、手わざに長けた者たちが。

Mantra 38

स पुनान उप सूरे न धातोभे अप्रा रोदसी वि ष आवः । प्रिया चिद्यस्य प्रियसास ऊती स तू धनं कारिणे न प्र यंसत् ॥

彼、清められゆく者は、太陽のそばの鋳造者のごとく、二つの世界（天と地）を広く押し開き、満たし分かたしめた。愛しきもの——彼の愛する助けと護り——さえ惜しまず、働く者に財宝を授ける。

Mantra 39

स वर्धिता वर्धनः पूयमानः सोमो मीढ्वाँ अभि नो ज्योतिषावीत् । येना नः पूर्वे पितरः पदज्ञाः स्वर्विदो अभि गा अद्रिमुष्णन् ॥

彼は増し、また増し与える者。浄められゆくソーマ（Soma）、恵み深き者は、光とともにわれらのもとへ来た。彼によって、古の父祖たち――道を知る者、天の太陽界を見いだす者――は、岩を打ち破り、光の牝牛（光線）を勝ち得た。

Mantra 40

अक्रान्त्समुद्रः प्रथमे विधर्मञ्जनयन्प्रजा भुवनस्य राजा । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्ये बृहत्सोमो वावृधे सुवान इन्दुः ॥

大海は進み出た、最初に法（ṛta）を打ち立てるその時に。生きものを生み出し、生成の王となって。雄牛のごとく濾し器の上に、羊毛の稜（さね）の上に、広大なるソーマは増し育った――搾り出されて生まれるインドゥ（Indu）よ。

Mantra 41

महत्तत्सोमो महिषश्चकारापां यद्गर्भोऽवृणीत देवान् । अदधादिन्द्रे पवमान ओजोऽजनयत्सूर्ये ज्योतिरिन्दुः ॥

大いなることを、力あるソーマは成し遂げた。水の胎として、彼は神々を選び取った。浄めゆく者はインドラ（Indra）に力を据え、インドゥ（Indu）は太陽に光を生み出した。

Mantra 42

मत्सि वायुमिष्टये राधसे च मत्सि मित्रावरुणा पूयमानः । मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान्मत्सि द्यावापृथिवी देव सोम ॥

求願と成就のためにヴァーユ（Vāyu）に歓喜せよ。浄められつつ、ミトラ＝ヴァルナ（Mitra–Varuṇa）に歓喜せよ。マルト（Marut）の群れに歓喜し、神々に歓喜せよ。天と地（Dyāvā-Pṛthivī）に歓喜せよ、神なるソーマ（Soma）よ。

Mantra 43

ऋजुः पवस्व वृजिनस्य हन्तापामीवां बाधमानो मृधश्च । अभिश्रीणन्पयः पयसाभि गोनामिन्द्रस्य त्वं तव वयं सखायः ॥

ソーマ（Soma）よ、まっすぐに流れよ。曲がり（邪曲）を討つ者として、病を払い、敵対の攻撃と争いを退けつつ。乳をもって乳を満たし、光をもって光を増し、牛群の光線を増大せよ。汝はインドラ（Indra）のもの、そして我らは汝の友、同伴者である。

Mantra 44

मध्वः सूदं पवस्व वस्व उत्सं वीरं च न आ पवस्वा भगं च । स्वदस्वेन्द्राय पवमान इन्दो रयिं च न आ पवस्वा समुद्रात् ॥

我らのために、甘き搾り汁（mádhu）を浄めよ、富の泉を。さらに我らのために、英雄の力を、また福分を配するバガ（Bhaga）をも浄めよ。浄められゆくインドゥ（Indu）よ、インドラ（Indra）のために甘美となれ。海の深みより、我らのためにライ（rayi）—充溢の豊かさ—を浄めよ。

Mantra 45

सोमः सुतो धारयात्यो न हित्वा सिन्धुर्न निम्नमभि वाज्यक्षाः । आ योनिं वन्यमसदत्पुनानः समिन्दुर्गोभिरसरत्समद्भिः ॥

ソーマは搾り出されて流れとなり注ぎ出る。疾駆の馬のように道を捨てず、河のように深みへと向かう。自らを浄めつつ、己が本来の胎（源）に坐す。その一滴は「牛」（光の光線）と諸々の水とともに合流して流れる。

Mantra 46

एष स्य ते पवत इन्द्र सोमश्चमूषु धीर उशते तवस्वान् । स्वर्चक्षा रथिरः सत्यशुष्मः कामो न यो देवयतामसर्जि ॥

このソーマは汝のために流れる、インドラよ——鉢の中にあって賢く、熱望し、力に満ちる。光を眼とし（太陽の眼のごとく）、戦車のごとく進み、真実にして抗しがたい勢いをもつ。「欲」そのもののように、神へ向かう者たちのために放たれる。

Mantra 47

एष प्रत्नेन वयसा पुनानस्तिरो वर्पांसि दुहितुर्दधानः । वसानः शर्म त्रिवरूथमप्सु होतेव याति समनेषु रेभन् ॥

このソーマは古き活力によって自らを浄め、「娘」（諸水）の姿・力を身にまとう。水の中に三重の護りの安らぎを衣として、祭司のように集いの中を行き来し、詠唱して諸会座に調和を立てる。

Mantra 48

नू नस्त्वं रथिरो देव सोम परि स्रव चम्वोः पूयमानः । अप्सु स्वादिष्ठो मधुमाँ ऋतावा देवो न यः सविता सत्यमन्मा ॥

いま、われらのために、神なるソーマ（Soma）よ、戦車を駆る者よ、鉢のまわりを巡りつつ流れ入り、みずからを清めよ。水のうちにて汝は最も甘く、蜜の歓喜に満ち、ṛta（宇宙の正しき秩序）を知る者。真実の意志をもつ神サヴィトリ（Savitṛ）のごとく、汝はわれらのうちに真実の思い（真理の心）を目覚めさせる。

Mantra 49

अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानोऽभि मित्रावरुणा पूयमानः । अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम् ॥

ヴァーユ（Vāyu）へと流れよ、霊感の饗宴へと、讃歌を唱えつつ——清められながら、ミトラとヴァルナ（Mitra-Varuṇa）へと流れよ。ナーラ（Nara）へと流れよ——駆り立てる思いに迅く、戦車の道に堅く立つ者へ。インドラ（Indra）へと流れよ——雄牛のごとく強く、雷槌の腕をもつ者へ——正しき運行の諸力が集い成るために。

Mantra 50

अभि वस्त्रा सुवसनान्यर्षाभि धेनूः सुदुघाः पूयमानः । अभि चन्द्रा भर्तवे नो हिरण्याभ्यश्वान्रथिनो देव सोम ॥

輝く衣へと流れよ、よく装われた諸力へと流れよ——清められながら、乳を豊かに与える牝牛らへと流れよ。われらが担うための光り輝く宝へと流れよ、黄金の充溢へと流れよ。さらに、迅き馬らへ、戦車の力へと流れよ、神なるソーマよ。

Mantra 51

अभी नो अर्ष दिव्या वसून्यभि विश्वा पार्थिवा पूयमानः । अभि येन द्रविणमश्नवामाभ्यार्षेयं जमदग्निवन्नः ॥

われらに向かって流れ来たれ、天なる財宝を携えて。さらに地上のあらゆる充溢を携えて流れ来たれ、浄めゆく者（パヴァマーナ）よ。われらが真の利得の実体を得るその力をもって流れ来たれ。聖見者の嗣業を携えて、ジャマダグニ（Jamadagni）の裔のごとく、われらに流れ来たりて、われらの存在が啓示の力を相続せんことを。

Mantra 52

अया पवा पवस्वैना वसूनि माँश्चत्व इन्दो सरसि प्र धन्व । ब्रध्नश्चिदत्र वातो न जूतः पुरुमेधश्चित्तकवे नरं दात् ॥

この浄めの道によって、インドゥ（Indu）よ、みずからを浄めよ。これによって存在の湖において、これらの富を前へと駆り立てよ。ここでは輝ける者さえ、迅き風のごとく走る。プルメーダ（Purumēdha）さえ、工匠に英雄の力を与える——澄みわたる歓喜より、霊感ある技がその男らしき力を受け取らんことを。

Mantra 53

उत न एना पवया पवस्वाधि श्रुते श्रवाय्यस्य तीर्थे । षष्टिं सहस्रा नैगुतो वसूनि वृक्षं न पक्वं धूनवद्रणाय ॥

またわれらのためにも、この浄めによってみずからを浄めよ。聞くに値するものの渡り、名高き渡し場の上において。戦いのために、宝蔵を揺り落とせ——六万の富を——熟した樹が実を落とすがごとく。魂の熟した豊穣が上より降り、われらの奮闘のうちに落ち来たらんことを。

Mantra 54

महीमे अस्य वृषनाम शूषे माँश्चत्वे वा पृशने वा वधत्रे । अस्वापयन्निगुतः स्नेहयच्चापामित्राँ अपाचितो अचेतः ॥

彼の雄々しき力の威能はまことに大いなるかな――Māṃścatvaにおいても、Pṛśanaにおいても、またVadhatraにおいても。彼は隠れたものを眠らせ、しなやかにし、そして敵ども――知覚なく思慮なき衝動――をわれらから追い払って、遠く放逐する。

Mantra 55

सं त्री पवित्रा विततान्येष्यन्वेकं धावसि पूयमानः । असि भगो असि दात्रस्य दातासि मघवा मघवद्भ्य इन्दो ॥

三つに広げられた濾し器を通り抜け、ただ一つの道を走りゆく、浄められつつあるソーマよ。汝はBhaga――歓喜と分配の力、汝は施しの贈与者、富める力として富める者に授ける、インドゥよ。

Mantra 56

एष विश्ववित्पवते मनीषी सोमो विश्वस्य भुवनस्य राजा । द्रप्साँ ईरयन्विदथेष्विन्दुर्वि वारमव्यं समयाति याति ॥

この遍知のソーマは、識別の意志をもって流れ出で、万有の生成の王である。集会において光り輝く滴を放ちつつ、インドゥは羊毛の濾し器を越えて――またそれと共に――進みゆき、解放の門を支配する。

Mantra 57

इन्दुं रिहन्ति महिषा अदब्धाः पदे रेभन्ति कवयो न गृध्राः । हिन्वन्ति धीरा दशभिः क्षिपाभिः समञ्जते रूपमपां रसेन ॥

強く、欺かれぬ諸力は、輝くインドゥ（Indu）を舐め取り、聖仙たちはその足跡のところで、貪欲な霊視の鳥のように叫び歌う。堅固なる者たちは十の迅き打ち振りで彼を駆り立て、諸水の精髄（ラサ）をもってその姿を塗り清める。

Mantra 58

त्वया वयं पवमानेन सोम भरे कृतं वि चिनुयाम शश्वत् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

浄められゆくソーマ（Soma）よ、汝とともに、われらは生を担う営みのうちに、成し遂げられた獲得を常に集め、整え得ますように。ミトラとヴァルナよ、それをわれらのために増し広げたまえ—アディティ（Aditi）、流れの河シンドゥ（Sindhu）、大地、そして天もまた。