Sukta 97

Mantra 1

अस्य प्रेषा हेमना पूयमानो देवो देवेभिः समपृक्त रसम् । सुतः पवित्रं पर्येति रेभन्मितेव सद्म पशुमान्ति होता ॥

Soma bhagwan apni soni taakat se saaf ho raha hai. Woh apna ras bhagwanon ke saath mila raha hai. Uska ras nikal ke woh chhanni ke aas-paas ghoomta hai aur gaata hai. Woh apna kaam pakka kar ke chamakdaar ghar mein ja raha hai, woh andar ki puja karne wala hai.

Mantra 2

भद्रा वस्त्रा समन्या वसानो महान्कविर्निवचनानि शंसन् । आ वच्यस्व चम्वोः पूयमानो विचक्षणो जागृविर्देववीतौ ॥

Woh acche kapde pehen ke aaya hai, jo sabko pasand aaye. Bada rishi hai woh, jo andar ki baatein batata hai. Saaf ho ke woh bartan mein bolne lagta hai. Woh jo sab dekh sakta hai, hamesha jaagta rehta hai, bhagwanon ko jeetne ke kaam mein laga hai.

Mantra 3

समु प्रियो मृज्यते सानो अव्ये यशस्तरो यशसां क्षैतो अस्मे । अभि स्वर धन्वा पूयमानो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

Soma ko saaf kiya ja raha hai, woh bhi ek unchi jagah par. Woh sabse zyada chamakta hai, chamakne walon mein bhi. Apne aap ko saaf karte-karte woh aawaz de raha hai, aas-paas sab sun sakein. Bhagwan, tum hamesha humein accha rakho aur buraai se bachao.

Mantra 4

प्र गायताभ्यर्चाम देवान्त्सोमं हिनोत महते धनाय । स्वादुः पवाते अति वारमव्यमा सीदाति कलशं देवयुर्नः ॥

Gaao aur bhagwano ki stuti karo. Soma ko aage badhao taaki bada fal mile. Yeh meetha hai aur kapde se filter hoke paani mein milta hai. Woh ek bartan mein aake baithta hai, bhagwan ka pyaara ban ke.

Mantra 5

इन्दुर्देवानामुप सख्यमायन्त्सहस्रधारः पवते मदाय । नृभिः स्तवानो अनु धाम पूर्वमगन्निन्द्रं महते सौभगाय ॥

Soma ki boondein bhagwano ke paas jaati hain, unki dosti ke liye. Woh hazaar raston se aata hai aur khud ko saaf karta hai taaki khushi mile. Log uski tarif karte hain, woh purane raste se aata hai. Indra tak pahunchta hai bada bhagya lane ke liye.

Mantra 6

स्तोत्रे राये हरिरर्षा पुनान इन्द्रं मदो गच्छतु ते भराय । देवैर्याहि सरथं राधो अच्छा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

Soma, tum gaana aur bhagwan ki stuti ke liye beho. Apne aap ko saaf karte raho. Tumhari khushi Indra tak pahunche, unko taakat mile. Bhagwano ke saath ek hi rath mein beth ke chalo, ashirwad lene. Hamesha humein accha rakho aur bachao.

Mantra 7

प्र काव्यमुशनेव ब्रुवाणो देवो देवानां जनिमा विवक्ति । महिव्रतः शुचिबन्धुः पावकः पदा वराहो अभ्येति रेभन् ॥

Soma bolta hai jaise koi bada gyani ho. Bhagwan batate hain ki bhagwan kaise paida hue. Soma ka irada bada hai, woh saaf hai aur saaf karne wala hai. Woh aage badhta hai jaise koi suar zameen tod ke chalta hai, apna maqsad pakadne ke liye.

Mantra 8

प्र हंसासस्तृपलं मन्युमच्छामादस्तं वृषगणा अयासुः । आङ्गूष्यं पवमानं सखायो दुर्मर्षं साकं प्र वदन्ति वाणम् ॥

Hans jaise udne wali shaktiyan aage badh rahi hain. Tez taqat lekar apne ghar ki taraf ja rahi hain. Bail jaisi taqatein manzil par pahunch gayi hain. Dost milkar bol rahe hain, saaf karne wali awaaz nikal rahe hain. Yeh awaaz rukti nahi, bahut taqatwar hai.

Mantra 11

अध धारया मध्वा पृचानस्तिरो रोम पवते अद्रिदुग्धः । इन्दुरिन्द्रस्य सख्यं जुषाणो देवो देवस्य मत्सरो मदाय ॥

Phir woh shehad jaisi meethi dhaar mein mil jata hai. Oon ke baal ke upar se guzarta hai, patthar se nichoda hua. Chamakdaar boond Indra ki dosti qubool karti hai. Bhagwan khushi se bharta hai aur doosron ko bhi masti deta hai.

Mantra 16

जुष्ट्वी न इन्दो सुपथा सुगान्युरौ पवस्व वरिवांसि कृण्वन् । घनेव विष्वग्दुरितानि विघ्नन्नधि ष्णुना धन्व सानो अव्ये ॥

Indu, hamari baat sun aur khud ko saaf kar. Hamein acha raasta dikh aur aasan safai bana. Jaise koi hathoda maarta hai, waise hi har taraf ki mushkilen tod de. Oon wali pahadi par apni taqat chala.

Mantra 17

वृष्टिं नो अर्ष दिव्यां जिगत्नुमिळावतीं शंगयीं जीरदानुम् । स्तुकेव वीता धन्वा विचिन्वन्बन्धूँरिमाँ अवराँ इन्दो वायून् ॥

Hamare liye aasman se baarish jaisi taqat bhej. Jaldi apna kaam kare, accha kare, khushi de. Jaise koi tez teer chalta hai, waise hi Indu har taraf phail ja. Neeche ki taqaton ko pakad aur unhe utha le.

Mantra 18

ग्रन्थिं न वि ष्य ग्रथितं पुनान ऋजुं च गातुं वृजिनं च सोम । अत्यो न क्रदो हरिरा सृजानो मर्यो देव धन्व पस्त्यावान् ॥

Jaise kisi gantth ko kholte hain, waise hi Soma ulajh hata aur saaf ho. Sidha raasta bhi dikh aur tedha raasta bhi theek kar. Jaise ghoda hinsta hai aur daudta hai, waise hi peela rang wali taqat nikal ti hai. Bhagwan jaise naujawan, ghar mein khush reh.

Mantra 20

अरश्मानो येऽरथा अयुक्ता अत्यासो न ससृजानास आजौ । एते शुक्रासो धन्वन्ति सोमा देवासस्ताँ उप याता पिबध्यै ॥

Yeh Som ras aise hain jaise bagair lagam ki gaadiyan, jaise do daud mein ghode bhag rahe hon. Yeh chamakdar Som aage badh rahe hain. He devata, inke paas aao aur piyo. Yeh saaf shakti jeet ke saath chal rahi hai, isko andar le lo.

Mantra 22

तक्षद्यदी मनसो वेनतो वाग्ज्येष्ठस्य वा धर्मणि क्षोरनीके । आदीमायन्वरमा वावशाना जुष्टं पतिं कलशे गाव इन्दुम् ॥

Jab mann ki ichha se shabd usko banata hai, jab doodh chamakta hai, tab woh shaktiyan aati hain. Woh aas rakhti hain ki kuch milega. Kiran jaise gaay, woh pyaare Indu ko paatre mein le leti hain.

Mantra 23

प्र दानुदो दिव्यो दानुपिन्व ऋतमृताय पवते सुमेधाः । धर्मा भुवद्वृजन्यस्य राजा प्र रश्मिभिर्दशभिर्भारि भूम ॥

Woh devta jo paani deta hai, aage badh raha hai. Jo sach ke liye hai, woh sach ke saath bahak raha hai. Woh dharam ban gaya, woh khet ka raja hai. Das kiran ke saath chal raha hai, bahut bada hai.

Mantra 24

पवित्रेभिः पवमानो नृचक्षा राजा देवानामुत मर्त्यानाम् । द्विता भुवद्रयिपती रयीणामृतं भरत्सुभृतं चार्विन्दुः ॥

Jab woh chhanni se saaf ho raha hai, woh logon ko dekhne wala ban gaya. Devaton aur logon ka raja ban gaya. Do tarah se woh dhan ka malik hai. Pyara Indu sach ko lekar hamare paas aata hai.

Mantra 25

अर्वाँ इव श्रवसे सातिमच्छेन्द्रस्य वायोरभि वीतिमर्ष । स नः सहस्रा बृहतीरिषो दा भवा सोम द्रविणोवित्पुनानः ॥

Jaise tez ghoda naam ke liye daudta hai, waise hi Indra aur Vayu ke paas ja. Hamein hazaar badi shakti de. Som, jab tu saaf ho raha hai, toh hamare liye dhan dhundne wala ban ja.

Mantra 29

शतं धारा देवजाता असृग्रन्त्सहस्रमेनाः कवयो मृजन्ति । इन्दो सनित्रं दिव आ पवस्व पुरएतासि महतो धनस्य ॥

Bhagwan ki taraf se sau dhaarein nikli hain. Rishi log hazaar paap saaf kar rahe hain. Hey Indu, aasman ki khazane tak saaf ho ke pahunch. Tu bade dhan ka pehle rasta hai.

Mantra 32

कनिक्रददनु पन्थामृतस्य शुक्रो वि भास्यमृतस्य धाम । स इन्द्राय पवसे मत्सरवान्हिन्वानो वाचं मतिभिः कवीनाम् ॥

Tu cheekh ke sath sach ke raste pe chal. Chamak ke tu amrit ke ghar ko roshan kar. Indra ke liye tu khud saaf ho raha hai, khushi se bhara hua. Rishiyon ke vichar se shabd ko aage badha.

Mantra 33

दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षि सोम पिन्वन्धाराः कर्मणा देववीतौ । एन्दो विश कलशं सोमधानं क्रन्दन्निहि सूर्यस्योप रश्मिम् ॥

Hey Soma, bhagwan ki pakki chirai ne upar se dekha. Puja ke kaam se dhaarein bhar rahi hain. Hey Indu, us kalash mein ja jahan Soma rakha hai. Cheekh ke surya ki kiran tak aa, udd ke us roshni mein pahunch.

Mantra 35

सोमं गावो धेनवो वावशानाः सोमं विप्रा मतिभिः पृच्छमानाः । सोमः सुतः पूयते अज्यमानः सोमे अर्कास्त्रिष्टुभः सं नवन्ते ॥

Gaiyaan aur doodh dene wali shaktiyan Soma ke liye pukar rahi hain. Rishi log apne vichar se Soma ko dhundh rahe hain. Soma nikal ke saaf kiya ja raha hai, tel laga laga ke. Soma mein geet aur chandein milkar naye ban rahe hain.

Mantra 36

एवा नः सोम परिषिच्यमान आ पवस्व पूयमानः स्वस्ति । इन्द्रमा विश बृहता रवेण वर्धया वाचं जनया पुरंधिम् ॥

Hey Soma, hum sab ke upar baha. Saaf ho ke achaai ke liye yahan aa. Bade awaaz ke saath Indra tak pahunch. Humein shabd ki shakti badha, barkat la jo sab bhar de.

Mantra 37

आ जागृविर्विप्र ऋता मतीनां सोमः पुनानो असदच्चमूषु । सपन्ति यं मिथुनासो निकामा अध्वर्यवो रथिरासः सुहस्ताः ॥

Soma jaag raha hai, poori tarah savdhaan. Woh sach baat ko jaanne wala hai aur abhi apne saaf hone ka time chal raha hai, bowl mein baitha hai. Pandit log uske paas jaate hain, sab milkar kaam karte hain. Woh log bahut expert hain, jaise rath chalane wale tez hote hain, unke haath kaam jaante hain.

Mantra 38

स पुनान उप सूरे न धातोभे अप्रा रोदसी वि ष आवः । प्रिया चिद्यस्य प्रियसास ऊती स तू धनं कारिणे न प्र यंसत् ॥

Soma saaf ho raha hai, jaise koi Suraj ke paas khada ho. Usne duniya ko faila diya, dono taraf bhar diya. Jo log uske kaam aate hain, unhe woh pyaar rakhta hai. Jo kaam karta hai usko woh dhan deta hai, kuch nahi chhupaata.

Mantra 39

स वर्धिता वर्धनः पूयमानः सोमो मीढ्वाँ अभि नो ज्योतिषावीत् । येना नः पूर्वे पितरः पदज्ञाः स्वर्विदो अभि गा अद्रिमुष्णन् ॥

Soma badh raha hai aur doosron ko bhi badha raha hai. Abhi woh saaf ho raha hai, bahut dene wala hai, aur roshni lekar hamare paas aaya hai. Hamare purane pitaji log, jo raasta jaante the, unhone Soma ki madad se roshni paayi. Unhone patthar tod kar andar ki cheez nikaali.

Mantra 40

अक्रान्त्समुद्रः प्रथमे विधर्मञ्जनयन्प्रजा भुवनस्य राजा । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्ये बृहत्सोमो वावृधे सुवान इन्दुः ॥

Samundar aage badha, jab pehli baar niyam bana. Usne sab jeev paida kiye, woh sabse bada raja ban gaya. Soma bail ki tarah kapde par chadha, usne apna size badha liya. Abhi woh nichad ke paida ho raha hai.

Mantra 41

महत्तत्सोमो महिषश्चकारापां यद्गर्भोऽवृणीत देवान् । अदधादिन्द्रे पवमान ओजोऽजनयत्सूर्ये ज्योतिरिन्दुः ॥

Soma ne bahut bada kaam kiya, bahut taakatwala hai. Paani ke andar reh kar usne bhagwan logon ko choose kiya. Saaf hone ke baad usne Indra mein taakat daal di. Usne Suraj mein roshni paida kar di.

Mantra 42

मत्सि वायुमिष्टये राधसे च मत्सि मित्रावरुणा पूयमानः । मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान्मत्सि द्यावापृथिवी देव सोम ॥

Soma devta khush ho rahe hain Vayu ke saath, kyunki hum unse maang rahe hain aur woh humein denge. Mitra aur Varuna ke saath bhi khush ho rahe hain jab woh saaf ho rahe hain. Marut sena ke saath khush hain, saare devi-devta ke saath khush hain. Aasman aur dharti ke saath bhi khush hain, yeh Soma devta hai.

Mantra 43

ऋजुः पवस्व वृजिनस्य हन्तापामीवां बाधमानो मृधश्च । अभिश्रीणन्पयः पयसाभि गोनामिन्द्रस्य त्वं तव वयं सखायः ॥

Soma seedha beho, tum tedhi baaton ko khatam karte ho. Bimari aur dushmani ko tum door bhaga dete ho. Doodh mein aur doodh mila ke usse badha do, chamak ko aur tej karo. Tum Indra ke ho aur hum tumhare saathi hain.

Mantra 44

मध्वः सूदं पवस्व वस्व उत्सं वीरं च न आ पवस्वा भगं च । स्वदस्वेन्द्राय पवमान इन्दो रयिं च न आ पवस्वा समुद्रात् ॥

Humein meetha ras do, dhan ka source bhi do. Humein taakat do aur Bhaga devta ki kirpa bhi do. Indra ke liye meetha bano, Soma tum pavitra ho rahe ho. Samundar se jo chamak aati hai woh bhi humein do.

Mantra 45

सोमः सुतो धारयात्यो न हित्वा सिन्धुर्न निम्नमभि वाज्यक्षाः । आ योनिं वन्यमसदत्पुनानः समिन्दुर्गोभिरसरत्समद्भिः ॥

Soma ras nikal ke beh raha hai jaise tez ghoda daudta hai, rasta nahi chhodta. Nadi ki tarah neeche ki taraf jata hai. Apne asli ghar mein wapas jaake baith jata hai, saaf ho raha hai. Chamak aur paani ke saath mil ke ek ho jata hai.

Mantra 46

एष स्य ते पवत इन्द्र सोमश्चमूषु धीर उशते तवस्वान् । स्वर्चक्षा रथिरः सत्यशुष्मः कामो न यो देवयतामसर्जि ॥

Yeh Soma Indra ke liye beh raha hai, samajhdaar hai aur bowl mein taiyaar hai, taakat se bhara hai. Uski aankhon mein chamak hai, rath ki tarah chalta hai, sachchi taakat hai. Iccha ki tarah bhagwan ki taraf jaane walo ke liye nikla hai.

Mantra 47

एष प्रत्नेन वयसा पुनानस्तिरो वर्पांसि दुहितुर्दधानः । वसानः शर्म त्रिवरूथमप्सु होतेव याति समनेषु रेभन् ॥

Soma apni purani taakat se khud ko saaf kar raha hai. Woh paani ki shakti apne upar le raha hai. Paani mein woh teen tarah ki suraksha deta hai. Woh mandaliyon mein jaise pandit chalta hai. Sab jagah sahamta paida karta hai.

Mantra 48

नू नस्त्वं रथिरो देव सोम परि स्रव चम्वोः पूयमानः । अप्सु स्वादिष्ठो मधुमाँ ऋतावा देवो न यः सविता सत्यमन्मा ॥

Ab Soma hamare liye beh raha hai. Rathon ki tarah tez ho ke paas aata hai. Bartan mein gir raha hai aur khud ko saaf karta hai. Paani mein woh bahut meetha hai, jaise shahad. Woh sach ka jaankaar hai. Bhagwan Savitr ki tarah sach sochta hai aur hamare mann mein sach jagata hai.

Mantra 49

अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानोऽभि मित्रावरुणा पूयमानः । अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम् ॥

Soma Vayu ki taraf beh raha hai. Yagya ke liye ja raha hai aur gaana ga raha hai. Mitra aur Varun ke paas ja raha hai, khud ko saaf karte hue. Nara ke paas ja raha hai jo tez sochta hai aur rath par baithe hai. Indra ke paas ja raha hai jo balwan hai aur vajra haath mein rakhta hai.

Mantra 50

अभि वस्त्रा सुवसनान्यर्षाभि धेनूः सुदुघाः पूयमानः । अभि चन्द्रा भर्तवे नो हिरण्याभ्यश्वान्रथिनो देव सोम ॥

Soma chamakdar kapdon ki taraf beh raha hai. Acche kapde pahanne wali shaktiyon ke paas ja raha hai. Gaayon ki taraf ja raha hai jo doodh deti hain, khud ko saaf karte hue. Chamakdar khazane ki taraf ja raha hai hamare liye. Sone ki tarah chamakne wali cheezon ki taraf. Tez ghodon aur rath ki taakat ki taraf ja raha hai.

Mantra 51

अभी नो अर्ष दिव्या वसून्यभि विश्वा पार्थिवा पूयमानः । अभि येन द्रविणमश्नवामाभ्यार्षेयं जमदग्निवन्नः ॥

Soma hamare paas aasmaani daulat lekar aao. Zameen ki saari daulat lekar aao, khud ko saaf karte hue. Woh daulat lekar aao jisse hum asli fayda paayein. Rishiyon ki virasat lekar aao, Jamadagni ki tarah. Humein woh taakat mile jo hamare andar hai.

Mantra 52

अया पवा पवस्वैना वसूनि माँश्चत्व इन्दो सरसि प्र धन्व । ब्रध्नश्चिदत्र वातो न जूतः पुरुमेधश्चित्तकवे नरं दात् ॥

Indu, is safai ke raaste se khud ko saaf karo. Iske saath yeh daulat ko bhi aage badhao, jaise koi sarovar mein ho. Yahan chamakta hua ek hawa ki tarah tez chalta hai. Aur woh jo daan deta hai, woh karigar ko veer taakat deta hai. Is tarah saaf ki hui khushi se insaan ko taakat milti hai.

Mantra 53

उत न एना पवया पवस्वाधि श्रुते श्रवाय्यस्य तीर्थे । षष्टिं सहस्रा नैगुतो वसूनि वृक्षं न पक्वं धूनवद्रणाय ॥

Aur hamare liye bhi is safai se khud ko saaf karo. Us paas par jahan log sunte hain, wahan ruko. Hamaare liye khazane hilao, sathon hazaar, jaise pakka ped apna phal gira deta hai. Yeh sab kuch ladaai ke liye upar se aata hai.

Mantra 54

महीमे अस्य वृषनाम शूषे माँश्चत्वे वा पृशने वा वधत्रे । अस्वापयन्निगुतः स्नेहयच्चापामित्राँ अपाचितो अचेतः ॥

Iski taakat bahut badi hai, chahe Manshatva ho ya Prishana ya Vadhatra. Woh chupi hui cheezon ko sula deta hai aur naram kar deta hai. Dushmanon ko bhaga deta hai, jo na sochte hain na samajhte hain, unko hamare paas se door kar deta hai.

Mantra 55

सं त्री पवित्रा विततान्येष्यन्वेकं धावसि पूयमानः । असि भगो असि दात्रस्य दातासि मघवा मघवद्भ्य इन्दो ॥

Teen chhannon se guzar ke tum ek raaste par daudte ho, Soma, aur saaf hote ho. Tum Bhagwan ho, khushi dene wali taakat ho. Tum daan dene wale ho, dhan dene wale ho, Indu, jo dhanwan logon ko dhan dete ho.

Mantra 56

एष विश्ववित्पवते मनीषी सोमो विश्वस्य भुवनस्य राजा । द्रप्साँ ईरयन्विदथेष्विन्दुर्वि वारमव्यं समयाति याति ॥

Yeh Soma sab kuch jaanta hai aur samajhdari se bahata hai. Woh saari duniya ka raja hai. Apne chamakte huye boondon ko sabke saamne failata hai. Indu aage badhta hai, oon ke chhann ke saath saath, mukti ke dwaaron ko paar kar ke.

Mantra 57

इन्दुं रिहन्ति महिषा अदब्धाः पदे रेभन्ति कवयो न गृध्राः । हिन्वन्ति धीरा दशभिः क्षिपाभिः समञ्जते रूपमपां रसेन ॥

Jab Soma ras nikalta hai toh taakatwale log use chaat lete hain. Rishi log uski har movement par chillate hain jaise chirya chahak rahi ho. Jo log is kaam mein lage hain woh das tezi se haath chalate hain. Paani ke ras se Soma ka roop chamakne lagta hai.

Mantra 58

त्वया वयं पवमानेन सोम भरे कृतं वि चिनुयाम शश्वत् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

Hey Soma, jab tu saaf ho raha hai toh hum tere saath milkar jo kuch paana chahte hain woh sambhal ke rakhenge. Mitra aur Varun hamein barkat dein. Aditi, nadi, dharti aur aasmaan sab milkar hamare kaam ko bada karein.