Sukta 97

Mantra 1

अस्य प्रेषा हेमना पूयमानो देवो देवेभिः समपृक्त रसम् । सुतः पवित्रं पर्येति रेभन्मितेव सद्म पशुमान्ति होता ॥

അവന്റെ പ്രേരണയും സ്വർണ്ണതേജസ്സും കൊണ്ടു ദേവനായ സോമൻ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ദേവന്മാരോടൊപ്പം തന്റെ ആനന്ദകരമായ രസം കലർത്തുന്നു. പീഡിതനായ (സുത) അവൻ പവിത്രം (ചാലനി) ചുറ്റി ഗാനം ചൊല്ലി സഞ്ചരിക്കുന്നു; അളന്നുറപ്പുള്ളവനെപ്പോലെ, കന്നുകാലിസമ്പത്ത് നിറഞ്ഞ പ്രകാശമയ സദനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു—അന്തര്യജ്ഞത്തിന്റെ ഹോതാ (യാജകൻ) അവൻ തന്നേ.

Mantra 2

भद्रा वस्त्रा समन्या वसानो महान्कविर्निवचनानि शंसन् । आ वच्यस्व चम्वोः पूयमानो विचक्षणो जागृविर्देववीतौ ॥

ശുഭവും സമന്വിതവുമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച് മഹാകവി അന്തർവചനങ്ങളെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഹേ സോമാ, ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ചമൂകൾ (പാത്രങ്ങൾ) മേൽ ഉച്ചാര്യമാകുക; വിവേകി, എപ്പോഴും ജാഗരൂകനായി, ദേവവീതി—ദേവപ്രാപ്തിയുടെ പഥത്തിൽ—നീ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Mantra 3

समु प्रियो मृज्यते सानो अव्ये यशस्तरो यशसां क्षैतो अस्मे । अभि स्वर धन्वा पूयमानो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

പ്രിയ സോമൻ ഉണ്ണിനിറഞ്ഞ ശിഖരത്തിൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു; യശസ്സുള്ളവരിൽ കൂടുതൽ യശസ്സോടെ, ഞങ്ങൾക്കായി പ്രകാശിക്കുന്നു. ശുദ്ധനാകുമ്പോൾ വിശാല ധന്വാ (വ്യാപ്തി)യിൽ തെളിഞ്ഞ സ്വരത്തോടെ വിളിക്കുന്നു; ഹേ നിങ്ങൾ (ദേവന്മാർ), സ്വസ്തിഭിഃ—ക്ഷേമാവസ്ഥകളാൽ—ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും കാത്തുകൊള്ളുക.

Mantra 4

प्र गायताभ्यर्चाम देवान्त्सोमं हिनोत महते धनाय । स्वादुः पवाते अति वारमव्यमा सीदाति कलशं देवयुर्नः ॥

മുന്നോട്ട് പാടുവിൻ; ദേവന്മാർക്കായി നാം സ്തുതിഗാനം ചൊല്ലാം—മഹത്തായ ധനസമൃദ്ധിക്കായി സോമനെ മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കുവിൻ. മധുരനായ സോമൻ ഉണ്ണിനെയായ ചാലനിയെ അതിക്രമിച്ച് ഒഴുകി, ദേവപ്രിയനും ദേവാനുരാഗിയും ആയി കലശത്തിൽ വന്ന് വിശ്രമിക്കുന്നു.

Mantra 5

इन्दुर्देवानामुप सख्यमायन्त्सहस्रधारः पवते मदाय । नृभिः स्तवानो अनु धाम पूर्वमगन्निन्द्रं महते सौभगाय ॥

ഇന്ദു ദേവന്മാരുടെ സഖ്യതയിലേക്കു വരുന്നു; സഹസ്രധാരനായ അവൻ മദത്തിനായി സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. നരന്മാർ സ്തുതിക്കുന്നവനായി, പുരാതന ധാമങ്ങളെ അനുഗമിച്ച്, മഹത്തായ സൗഭാഗ്യത്തിനായി ഇന്ദ്രനിലേക്കു എത്തുന്നു.

Mantra 6

स्तोत्रे राये हरिरर्षा पुनान इन्द्रं मदो गच्छतु ते भराय । देवैर्याहि सरथं राधो अच्छा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

സ്തോത്രത്തിനും റായത്തിനും, ഹരി, പവമാനനായി ഒഴുകുക; നിന്റെ മദം ഇന്ദ്രനിലേക്കു പോകട്ടെ—അവന്റെ ഭാര (ശക്തിവഹനം)ക്കായി. ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഒരേ രഥത്തിൽ രാധസിലേക്കു പോകുക; നിങ്ങളെല്ലാവരും ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും സ്വസ്തിയാൽ കാക്കട്ടെ.

Mantra 7

प्र काव्यमुशनेव ब्रुवाणो देवो देवानां जनिमा विवक्ति । महिव्रतः शुचिबन्धुः पावकः पदा वराहो अभ्येति रेभन् ॥

ഉശനയെപ്പോലെ പ്രചോദിതമായ കാവ്യവാക്ക് ഉച്ചരിച്ച്, ദേവൻ ദേവന്മാരുടെ ജന്മരഹസ്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. മഹാവ്രതൻ, ശുചിബന്ധു, പാവകൻ—രേഭൻ (സ്തുതിഗായകൻ) ആയി—പാദംകൊണ്ട് വരാഹനെപ്പോലെ മുന്നേറുന്നു; ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഭേദിച്ച് കടക്കുന്നു.

Mantra 8

प्र हंसासस्तृपलं मन्युमच्छामादस्तं वृषगणा अयासुः । आङ्गूष्यं पवमानं सखायो दुर्मर्षं साकं प्र वदन्ति वाणम् ॥

ഹംസ-ശക്തികൾ ഉന്മേഷത്തിന്റെ ത്രിവിധ ബലത്തെ അതിന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് തള്ളിപ്പോകുന്നു; വൃഷ-ഗണങ്ങൾ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തി. സഖാക്കൾ ഒരുമിച്ച് പവമാനന്റെ വാണി ഉച്ചരിക്കുന്നു—ആങ്ഗൂഷ്യ (പ്രചോദിത സ്തുതി) നിറഞ്ഞത്, ദുർമർഷം, അപ്രതിരോധ്യം.

Mantra 11

अध धारया मध्वा पृचानस्तिरो रोम पवते अद्रिदुग्धः । इन्दुरिन्द्रस्य सख्यं जुषाणो देवो देवस्य मत्सरो मदाय ॥

പിന്നെ മധുരാനന്ദത്തിന്റെ ധാരയുമായി കലർന്ന്, അദ്രി (പിഷാണശില)യിൽ നിന്ന് ദോഹിക്കപ്പെട്ടവൻ രോമം (ചാലന-വസ്ത്രം) മീതെ ഒഴുകുന്നു. ഇന്ദു ഇന്ദ്രന്റെ സഖ്യം സ്വീകരിച്ച്, ദേവന്റെ ദേവ-മത്സര (ദിവ്യ രോമാഞ്ചം) ആയി, ആനന്ദത്തിനായി പ്രേരക മദ (ഉന്മാദം) ആകുന്നു.

Mantra 16

जुष्ट्वी न इन्दो सुपथा सुगान्युरौ पवस्व वरिवांसि कृण्वन् । घनेव विष्वग्दुरितानि विघ्नन्नधि ष्णुना धन्व सानो अव्ये ॥

ഹേ ഇന്ദു (സോമ), ഞങ്ങളോട് അനുകൂലനായി, ഞങ്ങൾക്ക് സുസ്ഥിതമായ പാതകളും സുലഭഗതികളും ഒരുക്കി, വിശാലത്തിൽ നീ നിന്നെ ശുദ്ധീകരിക്ക. ഘന (ചുറ്റിക) പോലെ എല്ലാദിക്കുകളിലുമുള്ള ദുരിതങ്ങളെ തടഞ്ഞു തകർത്തുകളയുക; മൃദുലമായ (ഉണ്ണുപോലുള്ള) ശിഖരത്തിൽ നിന്റെ വേഗത്തോടെ അമർത്തി മുന്നേറുക, ഹേ സാന (രസധാര).

Mantra 17

वृष्टिं नो अर्ष दिव्यां जिगत्नुमिळावतीं शंगयीं जीरदानुम् । स्तुकेव वीता धन्वा विचिन्वन्बन्धूँरिमाँ अवराँ इन्दो वायून् ॥

ഞങ്ങൾക്ക് ദിവ്യവൃഷ്ടി—ബലത്തിന്റെ—ഒഴുകട്ടെ, ലക്ഷ്യത്തെ വേഗത്തിൽ എത്തുന്നതായി; ഇളാവതി (പ്രേരിത പ്രകാശസമ്പന്ന), ശംഗയീ (ക്ഷേമദായിനി), ജീരദാനു (ഉദാരദാനവതി). സ്തുക (പ്രേരിത അമ്പ്) പോലെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, ഹേ ഇന്ദു, വിവേചിച്ച് ഈ താഴ്ന്ന വായുക്കളെയും പ്രവാഹങ്ങളെയും ശേഖരിക്ക—അവ ശരിയായ ഗതിയിലേക്ക് ഉയരട്ടെ.

Mantra 18

ग्रन्थिं न वि ष्य ग्रथितं पुनान ऋजुं च गातुं वृजिनं च सोम । अत्यो न क्रदो हरिरा सृजानो मर्यो देव धन्व पस्त्यावान् ॥

കെട്ട് അഴിക്കുന്നതുപോലെ, ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന ഹേ സോമ, കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനെ അഴിക്ക; നേരായ പാതയും വളഞ്ഞതും വ്യക്തമാക്കുക. കുതിരയുടെ കിളിനാദംപോലെ, ഹരി (ചുവപ്പുനിറമുള്ള) ശക്തി മോചിതമാകുന്നു; ഹേ ദേവ മർയ (ദിവ്യയുവാവ്), വേഗത്തോടെ പായുക—പസ്ത്യാവാൻ, സത്തയുടെ ഗൃഹസമ്പത്താൽ സമൃദ്ധനായ്.

Mantra 20

अरश्मानो येऽरथा अयुक्ता अत्यासो न ससृजानास आजौ । एते शुक्रासो धन्वन्ति सोमा देवासस्ताँ उप याता पिबध्यै ॥

അരശ്മാന—കയറില്ലാത്ത—രഥങ്ങളെപ്പോലെ, ആജൗ (മത്സര-യുദ്ധത്തിൽ) അശ്വങ്ങളെപ്പോലെ യുക്തവും വിമുക്തവും ആയി, ഈ ശുക്ര സോമങ്ങൾ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞോടുന്നു. ഹേ ദേവന്മാരേ, ഇവരോടടുത്തുവന്ന് പാനം ചെയ്‍വിൻ—വിജയഗതിയിൽ ഒഴുകുന്ന ഈ ശുദ്ധ (ശുക്ര) ശക്തിയെ നിങ്ങളിൽ ഉൾക്കൊള്ളുവിൻ.

Mantra 22

तक्षद्यदी मनसो वेनतो वाग्ज्येष्ठस्य वा धर्मणि क्षोरनीके । आदीमायन्वरमा वावशाना जुष्टं पतिं कलशे गाव इन्दुम् ॥

ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനസ്സാൽ പ്രേരിതമായ വാക്, പരമധർമ്മത്തിൽ—ക്ഷീരത്തിന്റെ ദീപ്തമുഖത്തിൽ—അവനെ രൂപപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, വരം തേടി തപിക്കുന്ന അന്വേഷകശക്തികൾ അവന്റെ അടുക്കൽ വരുന്നു. കലശത്തിൽ ഗാവുകൾപോലെ കിരണങ്ങൾ പ്രിയപതി—ഇന്ദു—വിനെ ജാറിൽ (കുടത്തിൽ) ധരിക്കുന്നു.

Mantra 23

प्र दानुदो दिव्यो दानुपिन्व ऋतमृताय पवते सुमेधाः । धर्मा भुवद्वृजन्यस्य राजा प्र रश्मिभिर्दशभिर्भारि भूम ॥

മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു ദിവ്യ ദാനുദ്—ധാരകളുടെ ദാതാവും വർദ്ധകനും; സുമേധാ ഋതത്തിനായി ഋതരൂപമായി ശുദ്ധിയായി ഒഴുകുന്നു. അവൻ ധർമ്മമാകുന്നു, പ്രവർത്തനക്ഷേത്രത്തിന്റെ രാജാവാകുന്നു; പത്ത് രശ്മികളോടെ മുന്നേ പുറപ്പെടുന്നു—ഭാരത്തിൽ മഹത്തായവൻ.

Mantra 24

पवित्रेभिः पवमानो नृचक्षा राजा देवानामुत मर्त्यानाम् । द्विता भुवद्रयिपती रयीणामृतं भरत्सुभृतं चार्विन्दुः ॥

പവിത്രങ്ങൾ (ചാലനികൾ) വഴി സ്വയം ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട്, നൃചക്ഷാഃ (മനുഷ്യരെ കാണുന്ന) സോമൻ ദേവന്മാരുടെയും മർത്ത്യരുടെയും രാജാവാകുന്നു. ദ്വിധാ രീതിയിൽ അവൻ റയിപതി—സമൃദ്ധികളുടെ അധിപതി—ആകുന്നു; മനോഹരൻ ഇന്ദു നമ്മുടെ ഉള്ളിലേക്ക് സുഭൃത (സുസ്ഥിര) ഋതം—സത്യക്രമം—ധരിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്നു.

Mantra 25

अर्वाँ इव श्रवसे सातिमच्छेन्द्रस्य वायोरभि वीतिमर्ष । स नः सहस्रा बृहतीरिषो दा भवा सोम द्रविणोवित्पुनानः ॥

കീർത്തിക്കായി പായുന്ന വേഗശ്വംപോലെ, ജയലാഭത്തിലേക്ക്, ഇന്ദ്ര-വായുവിന്റെ സ്വാഗത-ആഹ്വാനത്തിലേക്ക് ഒഴുകിവരിക. വർധനയുടെ ആയിരം വിശാല പ്രേരണകൾ ഞങ്ങൾക്ക് നൽകുക; ഹേ സോമ, നീ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾക്ക് സത്യധനത്തിന്റെ കണ്ടെത്തുന്നവൻ (ദ്രവിണോവിത്) ആയിരിക്കണമേ.

Mantra 29

शतं धारा देवजाता असृग्रन्त्सहस्रमेनाः कवयो मृजन्ति । इन्दो सनित्रं दिव आ पवस्व पुरएतासि महतो धनस्य ॥

ദേവജനിതമായ നൂറു ധാരകൾ ഒഴുകിപ്പുറപ്പെടുന്നു; ആയിരം മലിനതകൾ കവികൾ മാച്ചുമാറ്റുന്നു. ഹേ ഇന്ദു, ദിവ്യ നിധിയിലേക്കു പ്രവേശിച്ച് നിന്നെ ശുദ്ധീകരിക്ക; മഹത്തായ ധനം—അസ്തിത്വത്തിന്റെ സമൃദ്ധി—എന്നതിന്റെ പുരഏതാ (അഗ്രഗാമി) നീയാകുന്നു.

Mantra 32

कनिक्रददनु पन्थामृतस्य शुक्रो वि भास्यमृतस्य धाम । स इन्द्राय पवसे मत्सरवान्हिन्वानो वाचं मतिभिः कवीनाम् ॥

കനിക്രന്ദനം ചെയ്തു നീ ഋതത്തിന്റെ പഥം അനുഗമിക്കുന്നു; ശുക്രനായി പ്രകാശിച്ച് അമൃതത്തിന്റെ ധാമത്തെ ദീപ്തമാക്കുന്നു. ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി നീ ശുദ്ധനായി ഒഴുകുന്നു—മത്സരവാൻ (ആനന്ദോന്മാദം നിറഞ്ഞവൻ) ആയി—കവികളുടെ മതികളാൽ വാച്‌ (വാണി)യെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.

Mantra 33

दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षि सोम पिन्वन्धाराः कर्मणा देववीतौ । एन्दो विश कलशं सोमधानं क्रन्दन्निहि सूर्यस्योप रश्मिम् ॥

ദിവ്യമായ സുപർണൻ സോമത്തെ താഴെ നോക്കുന്നു; ദേവവീതൗ (ദേവസാന്നിധ്യമുള്ള) കർമത്താൽ ധാരകളെ പുഷ്ടിപ്പെടുത്തുന്നു. ഹേ ഇന്ദു, സോമധാനം ചെയ്യുന്ന കലശത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്ക; ക്രന്ദനം ചെയ്തു സൂര്യന്റെ രശ്മിയിലേക്കു വര—സൗരപ്രകാശരേഖയിൽ ഉയർന്നു വരിക.

Mantra 35

सोमं गावो धेनवो वावशानाः सोमं विप्रा मतिभिः पृच्छमानाः । सोमः सुतः पूयते अज्यमानः सोमे अर्कास्त्रिष्टुभः सं नवन्ते ॥

ഗാവഃ (കിരണ-ഗോവുകൾ)യും ധേനവഃ (പോഷക ദുഗ്ധദായിനികൾ)യും സോമത്തിനായി വാവശാനരായി വിളിക്കുന്നു; വിപ്രർ മതികളാൽ സോമത്തെ അന്വേഷിക്കുന്നു. സോമൻ സുത (പിഴിഞ്ഞെടുത്ത) ആയി, അഭ്യഞ്ജിതനാകുമ്പോൾ ശുദ്ധനാകുന്നു; സോമത്തിൽ അർക്കങ്ങൾ—ത്രിഷ്ടുഭ് ഛന്ദസ്സിലെ സ്തുതികൾ—ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് പുതുജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.

Mantra 36

एवा नः सोम परिषिच्यमान आ पवस्व पूयमानः स्वस्ति । इन्द्रमा विश बृहता रवेण वर्धया वाचं जनया पुरंधिम् ॥

ഇങ്ങനെ, ഹേ സോമാ, ഞങ്ങൾക്കായി—ചുറ്റും ഒഴുക്കിപ്പകർന്നു കൊണ്ടിരിക്കെ—ശുദ്ധനായി ക്ഷേമത്തിനായി ഇവിടെ ഒഴുകിവരിക. വിശാലമായ ഗർജ്ജനസ്വരത്തോടെ ഇന്ദ്രനിൽ പ്രവേശിക്ക; ഞങ്ങളുടെ വാക്കിന്റെ ശക്തി വർധിപ്പിക്ക, പോഷകസമൃദ്ധിയായ ‘പുരന്ധി’യെ ജനിപ്പിക്ക.

Mantra 37

आ जागृविर्विप्र ऋता मतीनां सोमः पुनानो असदच्चमूषु । सपन्ति यं मिथुनासो निकामा अध्वर्यवो रथिरासः सुहस्ताः ॥

ജാഗരൂകനായി ജാഗ്രതയോടെ, ചിന്തകളുടെ ഋതത്തെ അറിയുന്ന വിപ്രൻ—ശുദ്ധനാകുന്ന സോമൻ—ചമൂകളിൽ ഇരുന്നിരിക്കുന്നു. അവനെ അധ്വര്യവർ, യോജിച്ച ജോടികളായി ഒരേ മനസ്സും ഒരേ ലക്ഷ്യവും കൊണ്ട്, മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു—യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ നിപുണർ, രഥസാരഥികളുപോലെ വേഗികൾ, ‘സുഹസ്ത’ർ—പ്രവർത്തനം അറിയുന്ന കൈകളുള്ളവർ.

Mantra 38

स पुनान उप सूरे न धातोभे अप्रा रोदसी वि ष आवः । प्रिया चिद्यस्य प्रियसास ऊती स तू धनं कारिणे न प्र यंसत् ॥

ശുദ്ധനാകുന്ന അവൻ, സൂര്യന്റെ സമീപത്തെ ധാതാവുപോലെ, ആ രണ്ടു അപാര ‘രോദസി’—ഭൂമിയും ആകാശവും—വ്യാപിപ്പിച്ച്, അവയെ വേർതിരിച്ച് നിറച്ചു. പ്രിയമായതും—അവന്റെ പ്രിയ സഹായികളും ‘ഊതി’ (രക്ഷയും സഹായവും)—അവൻ തടഞ്ഞുവെക്കുകയില്ല; പ്രവർത്തകനു ധനം അവൻ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.

Mantra 39

स वर्धिता वर्धनः पूयमानः सोमो मीढ्वाँ अभि नो ज्योतिषावीत् । येना नः पूर्वे पितरः पदज्ञाः स्वर्विदो अभि गा अद्रिमुष्णन् ॥

അവൻ—വർദ്ധിതനും വർദ്ധകനുമായ—ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന സോമൻ, ദാനശീലൻ, ജ്യോതിസ്സോടെ ഞങ്ങളിലേക്കു വന്നു. അവനാൽ തന്നെയാണ് നമ്മുടെ പുരാതന പിതാക്കൾ—പദജ്ഞർ, പഥജ്ഞർ, സ്വർവിദർ (സൂര്യലോകം കണ്ടെത്തിയവർ)—അദ്രി (ശില) ഭേദിച്ച് കിരണങ്ങളെ (ഗോങ്ങളെ) നേടി.

Mantra 40

अक्रान्त्समुद्रः प्रथमे विधर्मञ्जनयन्प्रजा भुवनस्य राजा । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्ये बृहत्सोमो वावृधे सुवान इन्दुः ॥

ധർമ്മസ്ഥാപനത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ സമുദ്രം മുന്നേറി—പ്രജകളെ ജനിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഭവനത്തിന്റെ രാജാവ്. പവിത്രത്തിന്മേൽ, മേഞ്ഞുണ്ണിന്റെ സാനുവിന്മേൽ, വൃഷഭനെപ്പോലെ, മഹത്തായ സോമൻ വളർന്നു—സുതനായ ഇന്ദു, ജന്മത്തിലേക്ക് പിഴിഞ്ഞുയർന്നവൻ.

Mantra 41

महत्तत्सोमो महिषश्चकारापां यद्गर्भोऽवृणीत देवान् । अदधादिन्द्रे पवमान ओजोऽजनयत्सूर्ये ज्योतिरिन्दुः ॥

മഹത്തായ കാര്യം സോമ മഹിഷൻ ചെയ്തു: ജലങ്ങളുടെ ഗർഭമായി അവൻ ദേവന്മാരെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. പവമാനൻ ഇന്ദ്രനിൽ ഓജസ് സ്ഥാപിച്ചു; ഇന്ദു സൂര്യനിൽ ജ്യോതി ജനിപ്പിച്ചു.

Mantra 42

मत्सि वायुमिष्टये राधसे च मत्सि मित्रावरुणा पूयमानः । मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान्मत्सि द्यावापृथिवी देव सोम ॥

ദേവ സോമാ, നീ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ—ഞങ്ങളുടെ ഇഷ്ടിയും രാധസും നിമിത്തം വായുവിൽ ആനന്ദിക്ക; മിത്ര-വരുണന്മാരിൽ ആനന്ദിക്ക. മരുത്ഗണത്തിൽ ആനന്ദിക്ക, ദേവന്മാരിൽ ആനന്ദിക്ക; ദ്യാവാ-പൃഥിവി (ആകാശം-ഭൂമി)യിൽ ആനന്ദിക്ക.

Mantra 43

ऋजुः पवस्व वृजिनस्य हन्तापामीवां बाधमानो मृधश्च । अभिश्रीणन्पयः पयसाभि गोनामिन्द्रस्य त्वं तव वयं सखायः ॥

ഹേ സോമാ, ഋജുവായി ഒഴുകുക—വൃജിന (വക്രത/അനീതി)യുടെ ഹന്താവേ; രോഗത്തെ അകറ്റുകയും ശത്രു-ആക്രമണത്തെ അടക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനേ. പാലിനെ പാലാൽ സമൃദ്ധമാക്കുക, ഗോനാം (കിരണങ്ങൾ/പ്രകാശം) വർധിപ്പിക്കുക; നീ ഇന്ദ്രന്റേതാണ്—ഞങ്ങൾ നിന്റെ സഖാക്കളാണ്.

Mantra 44

मध्वः सूदं पवस्व वस्व उत्सं वीरं च न आ पवस्वा भगं च । स्वदस्वेन्द्राय पवमान इन्दो रयिं च न आ पवस्वा समुद्रात् ॥

മധുരമായ സോമരസം—വസുവിന്റെ ഉത്സം—ഞങ്ങൾക്കായി ശുദ്ധീകരിക്ക; ഞങ്ങൾക്കായി വീരബലവും ഭഗ (സുഖവിതരണകൻ)നെയും ശുദ്ധീകരിക്ക. ഹേ പവമാന ഇന്ദു, ഇന്ദ്രനു മധുരസ്വാദമായിരിക്ക; സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾക്കായി റയി—പൂർണ്ണത/സമൃദ്ധി—ശുദ്ധീകരിച്ച് കൊണ്ടുവരിക.

Mantra 45

सोमः सुतो धारयात्यो न हित्वा सिन्धुर्न निम्नमभि वाज्यक्षाः । आ योनिं वन्यमसदत्पुनानः समिन्दुर्गोभिरसरत्समद्भिः ॥

പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമൻ ധാരയായി ഒഴുകുന്നു; വാജിയായ അശ്വംപോലെ പാത വിട്ടൊഴിയുന്നില്ല; നദിപോലെ ആഴത്തിലേക്കു നീങ്ങുന്നു. സ്വയം ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട് തന്റെ തന്നെ സ്വജന്യ യോണിയിൽ (മൂലസ്രോതസ്സിൽ) അവൻ അധിവസിക്കുന്നു; ഇന്ദു ഗോ-കിരണങ്ങളോടും ജലങ്ങളോടും ചേർന്ന് ഒഴുകുന്നു—ഏകതയിൽ ലയിച്ച്.

Mantra 46

एष स्य ते पवत इन्द्र सोमश्चमूषु धीर उशते तवस्वान् । स्वर्चक्षा रथिरः सत्यशुष्मः कामो न यो देवयतामसर्जि ॥

ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഈ സോമൻ നിനക്കായി ഒഴുകുന്നു—ചമൂകളിൽ ധീരനായി, ആഗ്രഹത്തോടെ, തവസ്വാൻ (ശക്തിസമ്പന്നൻ). സ്വർചക്ഷ (പ്രകാശ-നേത്രൻ), രഥിര (രഥംപോലെ ചലിക്കുന്നവൻ), സത്യശുഷ്മ (സത്യവും അപ്രതിരോധ്യവുമായ ഊർജ്ജം ഉള്ളവൻ); ദേവയതരായവർക്കായി അവൻ കാമംപോലെ മോചിതനാകുന്നു.

Mantra 47

एष प्रत्नेन वयसा पुनानस्तिरो वर्पांसि दुहितुर्दधानः । वसानः शर्म त्रिवरूथमप्सु होतेव याति समनेषु रेभन् ॥

ഈ സോമൻ പ്രാചീന വയസ് (ജീവശക്തി)കൊണ്ട് സ്വയം ശുദ്ധീകരിച്ച്, ദുഹിതൃ—ജലങ്ങളുടെ—രൂപങ്ങൾ (വർപാംസി) ധരിക്കുന്നു. ജലങ്ങളിൽ ത്രിവരൂഥം (ത്രിഗുണ സംരക്ഷണമുള്ള) ശർമ (ശാന്തി/ആശ്രയം) അണിഞ്ഞ്, ഹോതാവുപോലെ സമനേഷു (സഭകളിൽ) സഞ്ചരിക്കുന്നു—രേഭൻ, സ്തുതി പാടിക്കൊണ്ട്, സത്തയുടെ സംഗമങ്ങളിൽ സമരസ്യം സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Mantra 48

नू नस्त्वं रथिरो देव सोम परि स्रव चम्वोः पूयमानः । अप्सु स्वादिष्ठो मधुमाँ ऋतावा देवो न यः सविता सत्यमन्मा ॥

ഇപ്പോൾ, ഹേ ദേവ സോമാ, രഥഗാമിയായ നീ, ഞങ്ങള്ക്കായി ചമൂകളായ പാത്രങ്ങളിലേക്കു ചുറ്റും ഒഴുകിവാ, നിന്നെത്തന്നെ ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട്. ജലങ്ങളിൽ നീ ഏറ്റവും മധുരൻ, മധുമയ രസസമ്പന്നൻ, ഋതത്തെ അറിയുന്നവൻ; സവിതൃ ദേവനെപ്പോലെ സത്യസങ്കൽപമുള്ള ദേവനായി, ഞങ്ങളിലെ സത്യ-മനസ്സിനെ നീ ഉണർത്തുന്നു.

Mantra 49

अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानोऽभि मित्रावरुणा पूयमानः । अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम् ॥

വായുവിലേക്കു—പ്രേരണയുടെ യജ്ഞോത്സവത്തിലേക്കു—സ്തുതി പാടിക്കൊണ്ട് നീ ഒഴുകിവാ; മിത്ര-വരുണന്മാരിലേക്കും, നിന്നെത്തന്നെ ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട്, നീ ഒഴുകിവാ. നരനിലേക്കു—ധിയുടെ പ്രേരണയിൽ വേഗമുള്ളവൻ, രഥപഥത്തിൽ ഉറച്ചവൻ—നീ ഒഴുകിവാ; ഇന്ദ്രനിലേക്കു—വൃഷഭസമ ബലവാൻ, വജ്രബാഹുവായവൻ—നീ ഒഴുകിവാ.

Mantra 50

अभि वस्त्रा सुवसनान्यर्षाभि धेनूः सुदुघाः पूयमानः । अभि चन्द्रा भर्तवे नो हिरण्याभ्यश्वान्रथिनो देव सोम ॥

സുവസനമായ പ്രകാശമുള്ള വസ്ത്രങ്ങളിലേക്കു നീ ഒഴുകിവാ; സമൃദ്ധമായി പാൽ തരുന്ന സുധുഘാ ധേനുക്കളിലേക്കു, നിന്നെത്തന്നെ ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട്, നീ ഒഴുകിവാ. ഞങ്ങൾ ധരിക്കുവാൻ തിളങ്ങുന്ന ധനങ്ങളിലേക്കു, സ്വർണ്ണസമൃദ്ധികളിലേക്കു നീ ഒഴുകിവാ; കൂടാതെ, ഹേ ദേവ സോമാ, വേഗമുള്ള അശ്വങ്ങളിലേക്കും രഥബലങ്ങളിലേക്കും നീ ഒഴുകിവാ.

Mantra 51

अभी नो अर्ष दिव्या वसून्यभि विश्वा पार्थिवा पूयमानः । अभि येन द्रविणमश्नवामाभ्यार्षेयं जमदग्निवन्नः ॥

ഹേ പൂയമാന സോമാ! ദിവ്യ വസുക്കളുമായി ഞങ്ങളിലേക്കു ഒഴുകിവരിക; സർവ്വ പാർത്ഥിവ സമൃദ്ധികളുമായി കൂടി ഞങ്ങളിലേക്കു ഒഴുകിവരിക. ഞങ്ങൾ ദ്രവിണം—യഥാർത്ഥ ലാഭധനം—പ്രാപിക്കുവാൻ ഇടയാക്കുന്നതുമായ് ഒഴുകിവരിക; ജമദഗ്നി-വംശത്തിന്റെ ഋഷി-പാരമ്പര്യത്തെപ്പോലെ ഞങ്ങളിലേക്കു ഒഴുകിവരിക, ഞങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പ് പ്രചോദിത ശക്തിയെ അവകാശമാക്കട്ടെ.

Mantra 52

अया पवा पवस्वैना वसूनि माँश्चत्व इन्दो सरसि प्र धन्व । ब्रध्नश्चिदत्र वातो न जूतः पुरुमेधश्चित्तकवे नरं दात् ॥

ഈ ശുദ്ധീകരണപഥത്തിലൂടെ, ഹേ ഇന്ദു! നീ നിന്നെത്തന്നെ പവിത്രമാക്കുക; അതിലൂടെയേ അസ്തിത്വത്തിന്റെ സരസ്സിൽ ഈ വസുക്കളെ മുന്നോട്ടു തള്ളുക. ഇവിടെ പ്രകാശവാനും വേഗം പിടിച്ച കാറ്റുപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; പുരുമേധനും തകവി എന്ന കരകൗശലിക്കു നര-ബലം നൽകുന്നു—അങ്ങനെ തെളിഞ്ഞ ആനന്ദത്തിൽ നിന്നു പ്രചോദിതമായ കഴിവിനു പുരുഷാർത്ഥം ലഭിക്കട്ടെ.

Mantra 53

उत न एना पवया पवस्वाधि श्रुते श्रवाय्यस्य तीर्थे । षष्टिं सहस्रा नैगुतो वसूनि वृक्षं न पक्वं धूनवद्रणाय ॥

ഞങ്ങള്ക്കുവേണ്ടിയും, ഈ ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെ, നീ പവിത്രനാകുക—ശ്രുതിയിൽ പ്രസിദ്ധമായ തീർത്ഥത്തിൽ, ശ്രവണമർഹമായതിനെ കടത്തുന്ന കടവിൽ. അറുപതിനായിരം നിധികളെ, പാകമായ വൃക്ഷം യുദ്ധത്തിനായി തന്റെ ഫലങ്ങൾ കുലുക്കി വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ, ഞങ്ങള്ക്കായി കുലുക്കി ചൊരിയുക; മുകളിൽ നിന്നു പാകമായ അന്തർസമൃദ്ധി ഞങ്ങളുടെ പരിശ്രമത്തിലേക്ക് പതിക്കട്ടെ.

Mantra 54

महीमे अस्य वृषनाम शूषे माँश्चत्वे वा पृशने वा वधत्रे । अस्वापयन्निगुतः स्नेहयच्चापामित्राँ अपाचितो अचेतः ॥

മഹത്തായവയാണ് അവന്റെ വൃഷണ (വീര്യ) ശക്തിയുടെ ഈ പ്രഭാവങ്ങൾ—മാംശ്ചത്വത്തിലോ, പൃശനത്തിലോ, അല്ലെങ്കിൽ വധത്രത്തിലോ. മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനെ അവൻ നിദ്രയിലാക്കുകയും മൃദുവായി വഴങ്ങുന്നതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ശത്രുക്കളെ—അജ്ഞാനവും അചേതനവുമായ ചലനങ്ങളെ—നമ്മിൽ നിന്ന് അകറ്റി പുറത്താക്കുന്നു.

Mantra 55

सं त्री पवित्रा विततान्येष्यन्वेकं धावसि पूयमानः । असि भगो असि दात्रस्य दातासि मघवा मघवद्भ्य इन्दो ॥

മൂന്ന് വിരിച്ച പവിത്രങ്ങൾ (ചാലനികൾ) വഴിയായി കടന്ന്, ഹേ സോമ, ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന നീ ഒരേ പാതയിൽ ഒഴുകുന്നു. നീ ഭഗ—ആനന്ദത്തിന്റെയും വിഭജനത്തിന്റെയും ശക്തി; നീ ദാനത്തിന്റെ ദാതാവ്; ഹേ ഇന്ദു, നീ മഘവാൻ—സമൃദ്ധർക്കു സമൃദ്ധി നൽകുന്നവൻ.

Mantra 56

एष विश्ववित्पवते मनीषी सोमो विश्वस्य भुवनस्य राजा । द्रप्साँ ईरयन्विदथेष्विन्दुर्वि वारमव्यं समयाति याति ॥

ഈ സോമ—വിശ്വവിദ്, മണീഷി—വിവേകമുള്ള ഇച്ഛയോടെ ഒഴുകുന്നു; അവൻ സർവ്വ ഭവനത്തിന്റെ രാജാവാണ്. സഭകളിൽ തന്റെ ദീപ്തമായ തുള്ളികളെ (ദ്രപ്സ്) പ്രേരിപ്പിച്ച്, ഇന്ദു ഉണ്ണിനുള്ള ചാലനി (അവ്യ) യോടൊപ്പംയും അതിനെ അതിക്രമിച്ചും കടന്ന്, വിമോചനത്തിന്റെ കവാടങ്ങളെ അധീനമാക്കുന്നു.

Mantra 57

इन्दुं रिहन्ति महिषा अदब्धाः पदे रेभन्ति कवयो न गृध्राः । हिन्वन्ति धीरा दशभिः क्षिपाभिः समञ्जते रूपमपां रसेन ॥

അദബ്ധരായ, മഹിഷന്മാരെപ്പോലെ ബലവാനായ ശക്തികൾ പ്രകാശമുള്ള ഇന്ദുവിനെ നക്കുന്നു; കവികൾ പദത്തിൽ ഗൃധ്രന്മാരെപ്പോലെ ദർശനപക്ഷികളായി റേഭിക്കുന്നു. ധീരർ ദശ ക്ഷിപാ (വേഗപ്രഹാരങ്ങൾ) കൊണ്ട് അവനെ ഹിന്വന്തി—പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; അപാം രസേന (ജലങ്ങളുടെ സാരത്തോടെ) അവന്റെ രൂപം അഭ്യഞ്ജിക്കുന്നു.

Mantra 58

त्वया वयं पवमानेन सोम भरे कृतं वि चिनुयाम शश्वत् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

ഹേ പവമാന സോമ, നിനക്കൊപ്പമാകെ ജീവിത-വഹനത്തിൽ സമ്പാദിച്ച സിദ്ധലാഭം ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും ശേഖരിച്ചു ക്രമപ്പെടുത്തി വെക്കട്ടെ. അതിനെ ഞങ്ങൾക്ക് മിത്രനും വരുണനും വർധിപ്പിക്കട്ടെ; അദിതി, സിന്ധു (പ്രവാഹത്തിന്റെ നദി), പൃഥിവി, ദ്യൗ (ആകാശം) ഇവരും കൂടെ.