Sukta 97

Mantra 1

अस्य प्रेषा हेमना पूयमानो देवो देवेभिः समपृक्त रसम् । सुतः पवित्रं पर्येति रेभन्मितेव सद्म पशुमान्ति होता ॥

તેની પ્રેરણા અને સુવર્ણ તેજથી દેવ સોમ, શુદ્ધ થતો, દેવો સાથે પોતાનો આનંદમય રસ ભેળવે છે. પિષિત (સુત) થઈ તે પવિત્ર (છાણણી)ની આસપાસ ગાન કરતો ફરેછે; માપેલો અને નિશ્ચિત જેમ, તે પશુસમૃદ્ધ તેજોમય સદનમાં પ્રવેશે છે—અંતર્યજ્ઞનો હોતા (યાજક) તે જ છે.

Mantra 2

भद्रा वस्त्रा समन्या वसानो महान्कविर्निवचनानि शंसन् । आ वच्यस्व चम्वोः पूयमानो विचक्षणो जागृविर्देववीतौ ॥

શુભ અને સુસંગત વસ્ત્રો ધારણ કરીને મહાન કવિ આંતરિક વચનોનું પ્રખર પ્રચાર કરે છે. હે સોમ, શુદ્ધ થતો, ચમૂઓ (પાત્રો) પર ઉચ્ચાર્ય બન; વિવેકી, સદા જાગૃત, દેવવીતિ—દેવપ્રાપ્તિના માર્ગમાં—તું ગતિ કરે છે.

Mantra 3

समु प्रियो मृज्यते सानो अव्ये यशस्तरो यशसां क्षैतो अस्मे । अभि स्वर धन्वा पूयमानो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

પ્રિય સોમ ઊનીના શિખર પર શુદ્ધ થાય છે; યશસ્વીઓમાં વધુ યશસ્વી બની, અમારા માટે તેજે ચમકે છે. શુદ્ધ થતો, વિશાળ ધન્વા પર સ્પષ્ટ સ્વરથી પોકારે છે; હે તમે (દેવો), સ્વસ્તિભિઃ—કલ્યાણની અવસ્થાઓથી—અમને સદા રક્ષો.

Mantra 4

प्र गायताभ्यर्चाम देवान्त्सोमं हिनोत महते धनाय । स्वादुः पवाते अति वारमव्यमा सीदाति कलशं देवयुर्नः ॥

પ્ર ગાવો; આવો, દેવોને અર્ચના ગાઈએ—મહાન ધન-સમૃદ્ધિ માટે સોમને આગળ ધપાવો. મધુર સોમ ઊનાળ ગાળણીને વટાવી વહે છે અને દેવપ્રિય, દેવાનુરાગી બની, કલશમાં આવી સ્થિર થાય છે.

Mantra 5

इन्दुर्देवानामुप सख्यमायन्त्सहस्रधारः पवते मदाय । नृभिः स्तवानो अनु धाम पूर्वमगन्निन्द्रं महते सौभगाय ॥

ઇન્દુ દેવોના સખ્ય તરફ આવે છે; સહસ્ર ધારાઓવાળો તે મદ માટે પોતે પવિત્ર થાય છે. નરો દ્વારા સ્તુત થતો, પૂર્વના ધામોને અનુસરી, મહાન સૌભાગ્ય માટે ઇન્દ્ર સુધી પહોંચે છે.

Mantra 6

स्तोत्रे राये हरिरर्षा पुनान इन्द्रं मदो गच्छतु ते भराय । देवैर्याहि सरथं राधो अच्छा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

સ્તોત્ર અને રાય માટે, હરી, પવમાન બની વહે; તારો મદ ઇન્દ્ર સુધી જાય—તેના ભાર (શક્તિ-વહન) માટે. દેવો સાથે એક રથમાં રાધસ તરફ જા; અને તમે અમને સદા સ્વસ્તિથી રક્ષો.

Mantra 7

प्र काव्यमुशनेव ब्रुवाणो देवो देवानां जनिमा विवक्ति । महिव्रतः शुचिबन्धुः पावकः पदा वराहो अभ्येति रेभन् ॥

ઉશના સમે પ્રેરિત કાવ્યવાણી ઉચ્ચારતો, દેવ દેવોના જન્મ-રહસ્યને પ્રગટ કરે છે. મહાવ્રતધારી, શુચિ-બંધુ, પાવક—રેભન્ (સ્તુતિગાયક) રૂપે—પગલાંએ વરાહ સમો આગળ વધે છે, લક્ષ્ય તરફ ભેદી પ્રવેશે છે.

Mantra 8

प्र हंसासस्तृपलं मन्युमच्छामादस्तं वृषगणा अयासुः । आङ्गूष्यं पवमानं सखायो दुर्मर्षं साकं प्र वदन्ति वाणम् ॥

હંસ-શક્તિઓ ઉન્માદની ત્રિગુણ શક્તિને તેના ધામ તરફ ધકેલે છે; વૃષ-ગણો લક્ષ્યે આવી પહોંચ્યા છે. સખાઓ એકસાથે પવમાનની વાણી ઉચ્ચારે છે—આઙ્ગૂષ્ય (પ્રેરિત સ્તુતિ)થી પરિપૂર્ણ, દુર્મર્ષ, અપ્રતિરોધ્ય.

Mantra 11

अध धारया मध्वा पृचानस्तिरो रोम पवते अद्रिदुग्धः । इन्दुरिन्द्रस्य सख्यं जुषाणो देवो देवस्य मत्सरो मदाय ॥

પછી મધુર મદિરા-રસની ધારામાં મિશ્રિત થઈ, અદ્રિ (પિષાણ-શિલા)માંથી દોહાયેલો તે રોમ (છનણી-વસ્ત્ર) ઉપરથી વહે છે. ઇન્દુ ઇન્દ્રની સખાઈ સ્વીકારી, દેવનો દેવ-માત્સર (દિવ્ય રોમાંચ) બની, આનંદ માટે પ્રેરક મદ (ઉન્માદ) બને છે.

Mantra 16

जुष्ट्वी न इन्दो सुपथा सुगान्युरौ पवस्व वरिवांसि कृण्वन् । घनेव विष्वग्दुरितानि विघ्नन्नधि ष्णुना धन्व सानो अव्ये ॥

હે ઇન્દુ (સોમ), અમારાથી પ્રસન્ન થઈ, સુપથ અને સુગમ ગતિઓ અમારે માટે રચતો, વિશાળ ક્ષેત્રમાં તું પોતાને પવિત્ર કર. ઘન (હથોડા) સમે સર્વ દિશામાં દુરીતોને વિઘ્નિત કરીને તોડી નાંખ; ઊનાળાં શિખર પર તારા વેગથી ધસી આગળ વધ, હે સાન (રસધારા).

Mantra 17

वृष्टिं नो अर्ष दिव्यां जिगत्नुमिळावतीं शंगयीं जीरदानुम् । स्तुकेव वीता धन्वा विचिन्वन्बन्धूँरिमाँ अवराँ इन्दो वायून् ॥

અમારે માટે દિવ્ય વૃષ્ટિ—બળની—વહે, લક્ષ્યે ઝડપથી પહોંચતી; ઇળાવતી (પ્રેરિત પ્રકાશથી સમૃદ્ધ), શંગયી (કલ્યાણકારી), જીરદાનુ (ઉદાર દાનવાળી). સ્તુકે (પ્રેરિત બાણ) સમે ધન્વા (વેગથી) વિહરતો, હે ઇન્દુ, વિચારીને આ નીચલા વાયુઓ અને પ્રવાહોને ભેગા કર, જેથી તે યોગ્ય ગતિમાં ઉન્નત થાય.

Mantra 18

ग्रन्थिं न वि ष्य ग्रथितं पुनान ऋजुं च गातुं वृजिनं च सोम । अत्यो न क्रदो हरिरा सृजानो मर्यो देव धन्व पस्त्यावान् ॥

ગાંઠ જેમ ખોલાય તેમ, પવિત્ર થતો હે સોમ, જે ગૂંથાયેલું છે તેને છૂટું કર; સીધો માર્ગ પણ અને વાંકોય પણ સ્પષ્ટ કર. હિન્નારતા અશ્વ સમે, હરિ (તામ્રવર્ણ) શક્તિ મુક્ત થાય છે; હે દેવ મર્ય (દિવ્ય યુવાન), ધન્વા (વેગથી) દોડ—પસ્ત્યાવાન્, અસ્તિત્વના ગૃહથી સમૃદ્ધ.

Mantra 20

अरश्मानो येऽरथा अयुक्ता अत्यासो न ससृजानास आजौ । एते शुक्रासो धन्वन्ति सोमा देवासस्ताँ उप याता पिबध्यै ॥

જે અરસ્માન—લગામ વિના—રથ સમાન છે, યુદ્ધ-સ્પર્ધામાં અશ્વોની જેમ જોડાયેલા અને છૂટેલા, એવા તેજસ્વી સોમો ધસી આગળ દોડે છે. હે દેવો, એ તરફ નજીક આવો અને પાન કરો—વિજયી ગતિમાં વહેતી આ શુદ્ધ (શુક્ર) શક્તિને તમામાં ગ્રહણ કરો.

Mantra 22

तक्षद्यदी मनसो वेनतो वाग्ज्येष्ठस्य वा धर्मणि क्षोरनीके । आदीमायन्वरमा वावशाना जुष्टं पतिं कलशे गाव इन्दुम् ॥

જ્યારે વાંછનાશીલ મનથી પ્રેરિત વાણી, પરમના ધર્મમાં—ક્ષીરના તેજોમય મુખમાં—તેને ઘડે છે, ત્યારે શોધક શક્તિઓ વર (દાન) માટે તરસતી તેની તરફ આવે છે. કલશમાં ગાયો સમાન કિરણો પ્રિય પતિ—ઇન્દુ—ને જારમાં ધારણ કરે છે.

Mantra 23

प्र दानुदो दिव्यो दानुपिन्व ऋतमृताय पवते सुमेधाः । धर्मा भुवद्वृजन्यस्य राजा प्र रश्मिभिर्दशभिर्भारि भूम ॥

આગળ વધે છે દિવ્ય દાનુદ—પ્રવાહોનો દાતા અને વધારનાર; સુમેધા ઋત માટે ઋતરૂપે પવિત્ર થઈ વહે છે. તે ધર્મ બને છે, ક્રિયાશીલ ક્ષેત્રનો રાજા; દશ કિરણો સાથે આગળ નીકળે છે—ભારથી વિશાળ.

Mantra 24

पवित्रेभिः पवमानो नृचक्षा राजा देवानामुत मर्त्यानाम् । द्विता भुवद्रयिपती रयीणामृतं भरत्सुभृतं चार्विन्दुः ॥

પવિત્રો (છાણણીઓ) દ્વારા પોતાને શુદ્ધ કરતો, નરચક્ષાઃ (માનવોને જોનાર) સોમ દેવોનો પણ અને મર્ત્યોનો પણ રાજા બને છે. દ્વિધા રીતે તે રયિપતિ—સમૃદ્ધિઓનો સ્વામી—થાય છે; મનોહર ઇન્દુ અમારી અંદર સુભૃત (સુસ્થિર) ઋત—સત્ય-વ્યવસ્થા—ને ધારણ કરી લાવે છે.

Mantra 25

अर्वाँ इव श्रवसे सातिमच्छेन्द्रस्य वायोरभि वीतिमर्ष । स नः सहस्रा बृहतीरिषो दा भवा सोम द्रविणोवित्पुनानः ॥

યશ માટે દોડતા ઝડપી અશ્વ સમ, વિજયદાયી લક્ષ્ય તરફ, ઇન્દ્ર અને વાયુના આવાહન-સ્વાગત તરફ વહે. અમને વૃદ્ધિના હજાર વિશાળ પ્રેરણાઓ આપ; હે સોમ, તું પોતે શુદ્ધ થતો, અમારા માટે સચ્ચા ધનની શોધક (દ્રવિણોવિત્) બની રહે.

Mantra 29

शतं धारा देवजाता असृग्रन्त्सहस्रमेनाः कवयो मृजन्ति । इन्दो सनित्रं दिव आ पवस्व पुरएतासि महतो धनस्य ॥

દેવજાત સો ધારા મુક્ત થાય છે; હજાર કલ્મષોને કવિઓ માર્જે છે. હે ઇન્દુ, દિવ્ય નિધિમાં પ્રવેશી પોતાને શુદ્ધ કર; તું મહાન ધન—અસ્તિત્વની સમૃદ્ધિ—નો પુરએતા (અગ્રગામી) છે.

Mantra 32

कनिक्रददनु पन्थामृतस्य शुक्रो वि भास्यमृतस्य धाम । स इन्द्राय पवसे मत्सरवान्हिन्वानो वाचं मतिभिः कवीनाम् ॥

કનિ-ક્રંદન કરતો તું ઋતના માર્ગે અનુસરે છે; શુક્ર (પ્રકાશમાન) બની તું અમૃતના ધામને વિભાસિત કરે છે. ઇન્દ્ર માટે તું પવિત્ર થાય છે—મદ-રસથી પરિપૂર્ણ—કવિઓની મતિઓથી વાણી (વાક્)ને પ્રેરિત કરતો.

Mantra 33

दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षि सोम पिन्वन्धाराः कर्मणा देववीतौ । एन्दो विश कलशं सोमधानं क्रन्दन्निहि सूर्यस्योप रश्मिम् ॥

દિવ્ય સુપર્ણ (સુવર્ણપંખી) સોમને નીચે જોઈ રહ્યો છે; દેવ-વીત (દેવોથી અનુગૃહીત) કર્મ દ્વારા ધારાઓને પોષે છે. હે ઇન્દુ, સોમધારણ કરનાર કલશમાં પ્રવેશ કર; ક્રંદન કરતો સૂર્યના રશ્મિ સુધી આવ—સૌર પ્રકાશ-રેખામાં ઉદ્ભવ.

Mantra 35

सोमं गावो धेनवो वावशानाः सोमं विप्रा मतिभिः पृच्छमानाः । सोमः सुतः पूयते अज्यमानः सोमे अर्कास्त्रिष्टुभः सं नवन्ते ॥

ગાવો (કિરણ-ગાયો) અને ધેનવો (પોષક દૂધાળ ગાયો) સોમ માટે વાવશાન (આકુલ) થઈ ક્રંદે છે; વિપ્ર (પ્રબુદ્ધ ઋષિ) મતિઓથી સોમને શોધે છે. સોમ, સુત (નિષ્પીડિત) થઈ, અભ્યંજિત થતો પવિત્ર થાય છે; સોમમાં અર્કો—ત્રિષ્ટુભ છંદના સ્તોત્રો—એકત્ર દબાઈ નવા જન્મે છે.

Mantra 36

एवा नः सोम परिषिच्यमान आ पवस्व पूयमानः स्वस्ति । इन्द्रमा विश बृहता रवेण वर्धया वाचं जनया पुरंधिम् ॥

એવાં, હે સોમ, અમારા માટે—ચારે તરફથી ઢોળાતો—શુદ્ધ થતો અહીં કલ્યાણ માટે વહે. વિશાળ ગર્જનાસમાન નાદ સાથે ઇન્દ્રમાં પ્રવેશ; અમારી વાણીનું બળ વધાર, અને પુરંધિ—પોષણભરી સમૃદ્ધિ—ઉત્પન્ન કર.

Mantra 37

आ जागृविर्विप्र ऋता मतीनां सोमः पुनानो असदच्चमूषु । सपन्ति यं मिथुनासो निकामा अध्वर्यवो रथिरासः सुहस्ताः ॥

જાગૃત અને સાવધાન, વિચારોના ઋતનો વિપ્ર—સોમ, શુદ્ધ થતો—ચમૂઓમાં બેસી ગયો છે. જેને અધ્વર્યવો, યુગલરૂપે એકમન-એકઇચ્છા, આગળ ધપાવે છે—યજ્ઞકર્મમાં નિપુણ, રથિયાં સમા ઝડપી, સુહસ્તા:—કુશળ હાથવાળા.

Mantra 38

स पुनान उप सूरे न धातोभे अप्रा रोदसी वि ष आवः । प्रिया चिद्यस्य प्रियसास ऊती स तू धनं कारिणे न प्र यंसत् ॥

સ પુનાન, સૂર્ય પાસે ધાતાર સમો, બે અપ્રા રોદસી—આકાશ અને પૃથ્વી—વિસ્તારી, તેમને અલગ-અલગ ભરતો વ્યાપી ગયો. જે પ્રિય છે તે પણ—તેના પ્રિય સહાયક અને ઊતિ (રક્ષા)—તે અટકાવતો નથી; કર્મકર્તાને ધન તે પ્રદાન કરે છે.

Mantra 39

स वर्धिता वर्धनः पूयमानः सोमो मीढ्वाँ अभि नो ज्योतिषावीत् । येना नः पूर्वे पितरः पदज्ञाः स्वर्विदो अभि गा अद्रिमुष्णन् ॥

સ એ—વર્ધિત અને વર્ધક—શુદ્ધ થતો સોમ, દાનશીલ, પ્રકાશ સાથે અમારી પાસે આવ્યો છે. જેના દ્વારા અમારા પ્રાચીન પિતૃઓ—પદજ્ઞા, માર્ગના જાણકાર, સ્વર્વિદ (સૂર્યલોકના શોધક)—અદ્રિ (પથ્થર)ને ભેદીને કિરણો (ગાયો) જીત્યા.

Mantra 40

अक्रान्त्समुद्रः प्रथमे विधर्मञ्जनयन्प्रजा भुवनस्य राजा । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्ये बृहत्सोमो वावृधे सुवान इन्दुः ॥

પ્રથમ ધર્મસ્થાપનમાં સમુદ્ર આગળ વધ્યો—પ્રજાઓને જનમાવતો, ભવનનો રાજા. પવિત્ર પર, ઊનના શિખર પર, વृषભ સમાન, વિશાળ સોમ વધ્યો છે—સુવાયેલો ઇન્દુ, જન્મમાં દબાઈને પ્રગટેલો.

Mantra 41

महत्तत्सोमो महिषश्चकारापां यद्गर्भोऽवृणीत देवान् । अदधादिन्द्रे पवमान ओजोऽजनयत्सूर्ये ज्योतिरिन्दुः ॥

મહાન કાર્ય સોમ મહિષે કર્યું છે: જળોના ગર્ભરૂપે તેણે દેવોને પસંદ કર્યા. પવમાનએ ઇન્દ્રમાં ઓજ મૂક્યું; ઇન્દુએ સૂર્યમાં જ્યોતિ ઉત્પન્ન કરી.

Mantra 42

मत्सि वायुमिष्टये राधसे च मत्सि मित्रावरुणा पूयमानः । मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान्मत्सि द्यावापृथिवी देव सोम ॥

હે દેવ સોમ, તું શુદ્ધ થતો—અમારી ઇષ્ટિ અને રાધસ માટે વાયુમાં આનંદ કર; મિત્ર-વરুণામાં આનંદ કર. મરુતગણમાં આનંદ કર, દેવોમાં આનંદ કર; દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ-પૃથ્વી)માં આનંદ કર.

Mantra 43

ऋजुः पवस्व वृजिनस्य हन्तापामीवां बाधमानो मृधश्च । अभिश्रीणन्पयः पयसाभि गोनामिन्द्रस्य त्वं तव वयं सखायः ॥

હે સોમ, ઋજુ રીતે વહે—વૃજિન (વાંકાપણું/અન્યાય)નો હંતા; રોગને હટાવતો અને શત્રુ-આક્રમણને દબાવતો. દૂધને દૂધથી સમૃદ્ધ કર, ગોનાં (કિરણો/પ્રકાશ) વધાર; તું ઇન્દ્રનો છે—અને અમે તારા સખા છીએ.

Mantra 44

मध्वः सूदं पवस्व वस्व उत्सं वीरं च न आ पवस्वा भगं च । स्वदस्वेन्द्राय पवमान इन्दो रयिं च न आ पवस्वा समुद्रात् ॥

મધુભર્યો સોમરસ—ધનનો ઉત્સ—અમારા માટે પવિત્ર કર; અમારા માટે વીરબળ પણ અને ભગ (સુખ-વિતરક) પણ પવિત્ર કર. હે પવમાન ઇન્દુ, ઇન્દ્ર માટે સ્વાદિષ્ટ બન; અને સમુદ્રની ઊંડાઈમાંથી અમારા માટે રયિ—પૂર્ણતા/સમૃદ્ધિ—પવિત્ર કરી લાવ.

Mantra 45

सोमः सुतो धारयात्यो न हित्वा सिन्धुर्न निम्नमभि वाज्यक्षाः । आ योनिं वन्यमसदत्पुनानः समिन्दुर्गोभिरसरत्समद्भिः ॥

સોમ, પિષાઈને નીકળેલો, ધારા રૂપે વહે છે; વાજી અશ્વ સમો માર્ગ છોડતો નથી; નદી સમો ઊંડાણ તરફ ધસી જાય છે. પોતાને શુદ્ધ કરતો તે પોતાના જ સ્વદેશી યોનિ (સ્ત્રોત)માં બેસે છે; ઇન્દુ ગો-કિરણો સાથે અને જળો સાથે મળીને વહે છે—એકત્વ પામતો.

Mantra 46

एष स्य ते पवत इन्द्र सोमश्चमूषु धीर उशते तवस्वान् । स्वर्चक्षा रथिरः सत्यशुष्मः कामो न यो देवयतामसर्जि ॥

હે ઇન્દ્ર, આ સોમ તારા માટે વહે છે—ચમૂઓ (પાત્રો)માં ધીર, ઉત્સુક, તવસ્વાન્ (બળથી ભરપૂર). સ્વર્ચક્ષ (પ્રકાશ-નેત્રવાળો), રથિર (રથ સમો ગતિમાન), સત્યશુષ્મ (સત્ય અને અપ્રતિહત તેજવાળો); દેવયત જન માટે તે કામ સમો મુક્ત થાય છે.

Mantra 47

एष प्रत्नेन वयसा पुनानस्तिरो वर्पांसि दुहितुर्दधानः । वसानः शर्म त्रिवरूथमप्सु होतेव याति समनेषु रेभन् ॥

આ સોમ પ્રાચીન વયસ (જીવંત શક્તિ)થી પોતાને શુદ્ધ કરતો, દુહિતૃ—અપ્સરાઓ/જળોની—રૂપો (વર્પાંસિ) ધારણ કરે છે. જળોમાં ત્રિવરૂથમ્ (ત્રિગુણ રક્ષણવાળી) શર્મ (શાંતિ/આશ્રય) ઓઢીને, તે હોતા સમો સમનોમાં જાય છે—રેભન્, સ્તુતિ ગાતો, સત્તાના સમૂહોમાં સમરસતા સ્થાપે છે.

Mantra 48

नू नस्त्वं रथिरो देव सोम परि स्रव चम्वोः पूयमानः । अप्सु स्वादिष्ठो मधुमाँ ऋतावा देवो न यः सविता सत्यमन्मा ॥

હવે, હે દેવ સોમ, રથગામી, તું અમારા માટે ચમૂઓ (પાત્રો)માં સર્વત્ર વહે, પોતાને પવિત્ર કરતો. જળોમાં તું સર્વાધિક મધુર, મધુમય આનંદથી પરિપૂર્ણ, ઋતનો જાણકાર છે; સવિતૃ દેવ સમાન, સત્ય-સંકલ્પવાળો, તું અમારા અંદર સત્ય-મનને જાગૃત કરે છે.

Mantra 49

अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानोऽभि मित्रावरुणा पूयमानः । अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम् ॥

વાયુ તરફ, પ્રેરણાના ઉત્સવ તરફ, સ્તુતિ ગાતાં ગાતાં તું વહે; મૈત્ર અને વરુણ તરફ પણ, પોતાને પવિત્ર કરતો, તું વહે. નર તરફ—ધીની પ્રેરણાથી વેગવાન, રથપથ પર સ્થિર—તું વહે; ઇન્દ્ર તરફ—વૃષભ સમ બળવાન, વજ્રબાહુ—તું વહે.

Mantra 50

अभि वस्त्रा सुवसनान्यर्षाभि धेनूः सुदुघाः पूयमानः । अभि चन्द्रा भर्तवे नो हिरण्याभ्यश्वान्रथिनो देव सोम ॥

સુવસન એવા તેજસ્વી વસ્ત્રો તરફ તું વહે; સુદુઘા, સમૃદ્ધ દૂધ આપનારી ધેનુઓ તરફ, પોતાને પવિત્ર કરતો, તું વહે. અમારા ધારણ માટે ચમકતા ધનો તરફ, સુવર્ણ સમૃદ્ધિઓ તરફ તું વહે; અને હે દેવ સોમ, ઝડપી અશ્વો તથા રથબળો તરફ પણ તું વહે.

Mantra 51

अभी नो अर्ष दिव्या वसून्यभि विश्वा पार्थिवा पूयमानः । अभि येन द्रविणमश्नवामाभ्यार्षेयं जमदग्निवन्नः ॥

હે પૂયમાન સોમ! દિવ્ય વસુઓ સાથે અમારી તરફ વહે; સર્વ પાર્થીવ સમૃદ્ધિઓ સાથે પણ અમારી તરફ વહે. જેના દ્વારા અમે દ્રવિણ—સાચો લાભ-ધન—પ્રાપ્ત કરીએ તે સાથે વહે; જમદગ્નિ-વંશના ઋષિ-વારસાની જેમ, અમારી તરફ પ્રેરિત શક્તિનો વારસો વહે.

Mantra 52

अया पवा पवस्वैना वसूनि माँश्चत्व इन्दो सरसि प्र धन्व । ब्रध्नश्चिदत्र वातो न जूतः पुरुमेधश्चित्तकवे नरं दात् ॥

આ શુદ્ધિ-માર્ગે, હે ઇન્દુ! તું પોતે પવિત્ર થા; એ જ માર્ગે અસ્તિત્વના સરોવરમાં આ વસુઓને આગળ ધપાવ. અહીં તેજસ્વી પણ પવન સમ ઝડપથી ગતિ કરે છે; અને પુરુમેધ પણ તકવી કારીગરને નર-બળ આપે છે—એ રીતે સ્પષ્ટ આનંદમાંથી પ્રેરિત કૌશલ્યને પુરુષાર્થ પ્રાપ્ત થાઓ.

Mantra 53

उत न एना पवया पवस्वाधि श्रुते श्रवाय्यस्य तीर्थे । षष्टिं सहस्रा नैगुतो वसूनि वृक्षं न पक्वं धूनवद्रणाय ॥

અને અમારા માટે પણ, આ શુદ્ધિ દ્વારા, તું પવિત્ર થા—શ્રુતિમાં પ્રસિદ્ધ એવા તીર્થે, શ્રવણયોગ્યના પાર ઉતારતા ઘાટે. અમારા માટે સાઠ હજાર ખજાના ઝાડના પાકેલા ફળ જેમ ઝરાવી દે, જે રણ માટે ઝૂલે અને ઝરે; ઉપરથી પાકેલી આંતરિક સમૃદ્ધિ અમારા પ્રયત્નમાં વરસે.

Mantra 54

महीमे अस्य वृषनाम शूषे माँश्चत्वे वा पृशने वा वधत्रे । अस्वापयन्निगुतः स्नेहयच्चापामित्राँ अपाचितो अचेतः ॥

મહાન છે તેની વીર્યશક્તિના આ બળ—માંશ્ચત્વમાં હોય કે પૃશનમાં હોય કે વધત્રમાં. જે ગુપ્ત છે તેને તે નિદ્રામાં મૂકે છે અને તેને નમ્ર, લવચીક કરે છે; અને શત્રુઓને—અજ્ઞાની, અચેત ગતિઓને—અમાથી દૂર હાંકી કાઢે છે.

Mantra 55

सं त्री पवित्रा विततान्येष्यन्वेकं धावसि पूयमानः । असि भगो असि दात्रस्य दातासि मघवा मघवद्भ्य इन्दो ॥

ત્રણ વિસ્તરેલા પવિત્રો (છાણણીઓ)માંથી પસાર થઈ, હે સોમ, શુદ્ધ થતો તું એક જ માર્ગે દોડે છે. તું ભગ છે—આનંદ અને વિતરણની શક્તિ; તું દાનનો દાતા છે; હે ઇન્દુ, તું મઘવાન—સમૃદ્ધને સમૃદ્ધિ આપનાર.

Mantra 56

एष विश्ववित्पवते मनीषी सोमो विश्वस्य भुवनस्य राजा । द्रप्साँ ईरयन्विदथेष्विन्दुर्वि वारमव्यं समयाति याति ॥

આ સોમ—વિશ્વવિદ્, મનીષી—વિચારશક્તિ સાથે પ્રવાહિત થાય છે; તે સર્વ ભવનનો રાજા છે. સભાઓમાં તેજસ્વી બિંદુઓ (દ્રપ્સ) પ્રેરિત કરી, ઇન્દુ ઊનના છાણણ (અવ્ય) સાથે પણ અને તેને પાર પણ જઈ, મુક્તિના દ્વારોને વશ કરે છે.

Mantra 57

इन्दुं रिहन्ति महिषा अदब्धाः पदे रेभन्ति कवयो न गृध्राः । हिन्वन्ति धीरा दशभिः क्षिपाभिः समञ्जते रूपमपां रसेन ॥

અદબ્ધ, મહિષા સમા બળવાન શક્તિઓ તેજસ્વી ઇન્દુને ચાટે છે; કવિઓ પદે ગૃધ્રા સમા ઉત્સુક દ્રષ્ટિ-પક્ષીઓની જેમ રેભે છે. ધીર પુરુષો દશ ક્ષિપા (ઝડપી પ્રહારો) વડે તેને પ્રેરિત કરે છે; તેઓ અપાં રસે (જળોના રસથી) તેની રૂપરેખાને અભિષિંચે છે.

Mantra 58

त्वया वयं पवमानेन सोम भरे कृतं वि चिनुयाम शश्वत् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

હે પવમાન સોમ, તારા સહારે અમે જીવન-વહનમાં પ્રાપ્ત થયેલ સિદ્ધ લાભને સદૈવ એકત્ર કરી ગોઠવી શકીએ. તે અમારે માટે મિત্ৰ અને વરુણ વધારતા રહે; અદિતિ, સિંધુ (પ્રવાહની નદી), પૃથ્વી અને દ્યૌ (આકાશ) પણ.