Sukta 97
Sukta 9.97
Soma Pavamāna (the purified Soma)
अयं पवमानसोमसूक्तः सोमस्याभिषवम् पूतीकरणं च स्तौति—यथा सः पवित्रं प्रविश्य धाराभिः स्रवन् पात्रेषु निपतति, देवैः सह सङ्गमाय योग्यः भवति। पुनःपुनः सोमः जागरूकः स्तोत्रगायन् पुरोहितवत् तेजस्वी शक्तिरिव वर्ण्यते, यः यज्ञस्य दीप्तं सदनं प्रविश्य वृद्धिं जनयति—पशून् बलं च सुव्यवस्थितां समृद्धिम्। अपि च सूक्तं वरं विस्तरयन् मित्रावरुणादितिद्यावापृथिव्यादीन् सहायकान् विश्वधारकान् आह्वयति, ये सोमेन प्रदत्तानां लाभानां स्थैर्यं कुर्वन्ति।
Mantras
Mantra 1
अस्य प्रेषा हेमना पूयमानो देवो देवेभिः समपृक्त रसम् । सुतः पवित्रं पर्येति रेभन्मितेव सद्म पशुमान्ति होता ॥
अस्य प्रेषा हेमना पूयमानो देवः सोमो देवेभिः समपृक्तं रसं मिश्रयति। सुतः पवित्रं पर्येति रेभन्; मित इव सुनिश्चितः पशुमान्तं दीप्तं सद्म प्रविशति—अन्तर्यज्ञस्य होता।
Mantra 2
भद्रा वस्त्रा समन्या वसानो महान्कविर्निवचनानि शंसन् । आ वच्यस्व चम्वोः पूयमानो विचक्षणो जागृविर्देववीतौ ॥
भद्राणि वस्त्राणि समन्या वसानो महान् कविर्निवचनानि शंसति। पूयमानः चम्वोः आ वच्यस्व; विचक्षणो जागृविर्देववीतौ गच्छति।
Mantra 3
समु प्रियो मृज्यते सानो अव्ये यशस्तरो यशसां क्षैतो अस्मे । अभि स्वर धन्वा पूयमानो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
समु प्रियः मृज्यते सानो अव्ये; यशस्तरो यशसां मध्ये अस्मे क्षैति। अभि स्वर धन्वा पूयमानः; यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः।
Mantra 4
प्र गायताभ्यर्चाम देवान्त्सोमं हिनोत महते धनाय । स्वादुः पवाते अति वारमव्यमा सीदाति कलशं देवयुर्नः ॥
प्र गायत; अभ्यर्चाम देवान्—सोमं हिनुमः महते धनाय। स्वादुः पवमानः अति वारम् अव्यम् प्रवहति, आसीदति च कलशं देवयुः नः।
Mantra 5
इन्दुर्देवानामुप सख्यमायन्त्सहस्रधारः पवते मदाय । नृभिः स्तवानो अनु धाम पूर्वमगन्निन्द्रं महते सौभगाय ॥
इन्दुः देवानाम् उप सख्यम् आयन् सहस्रधारः पवते मदाय। नृभिः स्तवानः अनु धाम पूर्वम् अगात् इन्द्रं महते सौभगाय।
Mantra 6
स्तोत्रे राये हरिरर्षा पुनान इन्द्रं मदो गच्छतु ते भराय । देवैर्याहि सरथं राधो अच्छा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
स्तोत्रे राये हरिः अर्ष पुनाानः; इन्द्रं मदो गच्छतु ते भराय। देवैः याहि सरथं राधः अच्छ; यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः।
Mantra 7
प्र काव्यमुशनेव ब्रुवाणो देवो देवानां जनिमा विवक्ति । महिव्रतः शुचिबन्धुः पावकः पदा वराहो अभ्येति रेभन् ॥
प्र काव्यमुशनेव ब्रुवाणो देवो देवानां जनिमा विवक्ति। महिव्रतः शुचिबन्धुः पावकः—रेभन्—पदा वराह इवाभ्येति लक्ष्यं भित्त्वा॥
Mantra 8
प्र हंसासस्तृपलं मन्युमच्छामादस्तं वृषगणा अयासुः । आङ्गूष्यं पवमानं सखायो दुर्मर्षं साकं प्र वदन्ति वाणम् ॥
प्र हंसासस्तृपलं मन्युमच्छामादस्तं वृषगणा अयासुः। आङ्गूष्यं पवमानं सखायो दुर्मर्षं साकं प्र वदन्ति वाणम्॥
Mantra 11
अध धारया मध्वा पृचानस्तिरो रोम पवते अद्रिदुग्धः । इन्दुरिन्द्रस्य सख्यं जुषाणो देवो देवस्य मत्सरो मदाय ॥
अध धारया मध्वा पृचानस्तिरो रोम पवतेऽद्रिदुग्धः। इन्दुरिन्द्रस्य सख्यं जुषाणो देवो देवस्य मत्सरो मदाय॥
Mantra 16
जुष्ट्वी न इन्दो सुपथा सुगान्युरौ पवस्व वरिवांसि कृण्वन् । घनेव विष्वग्दुरितानि विघ्नन्नधि ष्णुना धन्व सानो अव्ये ॥
हे इन्दो, नः जुष्ट्वी, सुपथा सुगानि च नः कृण्वन्, उरौ पवस्व, वरिवांसि कृण्वन्। घनेव विष्वग् दुरितानि विघ्नन्, अधि ष्णुना धन्व, सानो अव्ये।
Mantra 17
वृष्टिं नो अर्ष दिव्यां जिगत्नुमिळावतीं शंगयीं जीरदानुम् । स्तुकेव वीता धन्वा विचिन्वन्बन्धूँरिमाँ अवराँ इन्दो वायून् ॥
नः दिव्यां वृष्टिं जिगत्नुम् अर्ष, इळावतीं शंगयीं जीरदानुम्। स्तुकेव वीता धन्वा विचिन्वन्, बन्धूरीमाँ अवराँ इन्दो वायून्।
Mantra 18
ग्रन्थिं न वि ष्य ग्रथितं पुनान ऋजुं च गातुं वृजिनं च सोम । अत्यो न क्रदो हरिरा सृजानो मर्यो देव धन्व पस्त्यावान् ॥
ग्रन्थिं न विष्य ग्रथितं पुनान, ऋजुं च गातुं वृजिनं च सोम। अत्यो न क्रदो हरिरा सृजानो, मर्यो देव धन्व पस्त्यावान्।
Mantra 20
अरश्मानो येऽरथा अयुक्ता अत्यासो न ससृजानास आजौ । एते शुक्रासो धन्वन्ति सोमा देवासस्ताँ उप याता पिबध्यै ॥
अ॒र॒श्मानो॒ ये॑ऽर॒था अयु॑क्ता॒ अत्या॑सो॒ न स॑सृजा॒नास॑ आ॒जौ । ए॒ते शु॒क्रासो॑ धन्वन्ति॒ सोमा॒ देवा॑स॒स्ताँ उप॑ याता॒ पिब॑ध्यै ॥
Mantra 22
तक्षद्यदी मनसो वेनतो वाग्ज्येष्ठस्य वा धर्मणि क्षोरनीके । आदीमायन्वरमा वावशाना जुष्टं पतिं कलशे गाव इन्दुम् ॥
तक्ष॒द्यदी॒ मन॑सो॒ वेन॑तो॒ वाग्ज्येष्ठ॑स्य वा॒ धर्म॑णि॒ क्षोरनी॑के । आदी॑माय॒न्वर॒मा वा॑वशा॒ना जुष्टं॒ पतिं॑ क॒लशे॒ गाव॒ इन्दु॑म् ॥
Mantra 23
प्र दानुदो दिव्यो दानुपिन्व ऋतमृताय पवते सुमेधाः । धर्मा भुवद्वृजन्यस्य राजा प्र रश्मिभिर्दशभिर्भारि भूम ॥
प्र दा॑नु॒दो दि॒व्यो दा॑नुपि॒न्व ऋ॒तमृ॒ताय॑ पवते सुमे॒धाः । ध॒र्मा भु॑वद्वृज॒न्य॑स्य॒ राजा॒ प्र र॒श्मिभि॑र्द॒शभि॑र्भारि॒ भूम॑ ॥
Mantra 24
पवित्रेभिः पवमानो नृचक्षा राजा देवानामुत मर्त्यानाम् । द्विता भुवद्रयिपती रयीणामृतं भरत्सुभृतं चार्विन्दुः ॥
पवित्रैः पवमानो नृचक्षा राजा देवतानामुत मर्त्यानाम्। द्विता भवद्रयिपतिः रयीणाम्; ऋतं भरत् सुभृतं चार्विन्दुः।
Mantra 25
अर्वाँ इव श्रवसे सातिमच्छेन्द्रस्य वायोरभि वीतिमर्ष । स नः सहस्रा बृहतीरिषो दा भवा सोम द्रविणोवित्पुनानः ॥
अर्वाँ इव श्रवसे सातिमच्छेन्द्रस्य वायोरभि वीतिमर्ष। स नः सहस्रा बृहतीरिषो दाः; भवा सोम द्रविणोवित् पुनानः।
Mantra 29
शतं धारा देवजाता असृग्रन्त्सहस्रमेनाः कवयो मृजन्ति । इन्दो सनित्रं दिव आ पवस्व पुरएतासि महतो धनस्य ॥
शतं धाराः देवजाता असृग्रन्; सहस्रमेनाः कवयो मृजन्ति। इन्दो सनित्रं दिव आ पवस्व; पुरएतासि महतो धनस्य।
Mantra 32
कनिक्रददनु पन्थामृतस्य शुक्रो वि भास्यमृतस्य धाम । स इन्द्राय पवसे मत्सरवान्हिन्वानो वाचं मतिभिः कवीनाम् ॥
कनिक्रददनु पन्थामृतस्य शुक्रो वि भासि अमृतस्य धाम। स इन्द्राय पवसे मत्सरवान् हिन्वानो वाचं मतिभिः कवीनाम्॥
Mantra 33
दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षि सोम पिन्वन्धाराः कर्मणा देववीतौ । एन्दो विश कलशं सोमधानं क्रन्दन्निहि सूर्यस्योप रश्मिम् ॥
दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षि सोम पिन्वन् धाराः कर्मणा देववीतौ। एन्दो विश कलशं सोमधानं क्रन्दन्निहि सूर्यस्योप रश्मिम्॥
Mantra 35
सोमं गावो धेनवो वावशानाः सोमं विप्रा मतिभिः पृच्छमानाः । सोमः सुतः पूयते अज्यमानः सोमे अर्कास्त्रिष्टुभः सं नवन्ते ॥
सोमं गावो धेनवो वावशानाः सोमं विप्रा मतिभिः पृच्छमानाः। सोमः सुतः पूयते अज्यमानः सोमे अर्कास्त्रिष्टुभः सं नवन्ते॥
Mantra 36
एवा नः सोम परिषिच्यमान आ पवस्व पूयमानः स्वस्ति । इन्द्रमा विश बृहता रवेण वर्धया वाचं जनया पुरंधिम् ॥
एव नः सोम परिषिच्यमानः आ पवस्व पूयमानः स्वस्तये। इन्द्रम् आ विश बृहता रवेण वर्धय वाचं जनय पुरंधिम्॥
Mantra 37
आ जागृविर्विप्र ऋता मतीनां सोमः पुनानो असदच्चमूषु । सपन्ति यं मिथुनासो निकामा अध्वर्यवो रथिरासः सुहस्ताः ॥
आ जागृविर्विप्र ऋता मतीनां सोमः पुनाानो असदच्चमूषु। सपन्ति यं मिथुनासो निकामा अध्वर्यवो रथिरासः सुहस्ताः॥
Mantra 38
स पुनान उप सूरे न धातोभे अप्रा रोदसी वि ष आवः । प्रिया चिद्यस्य प्रियसास ऊती स तू धनं कारिणे न प्र यंसत् ॥
स पुनाान उप सूरे न धातोभे अप्राः रोदसी वि ष आवः। प्रिया चिद्यस्य प्रियसास ऊती स तु धनं कारिणे न प्र यंसत्॥
Mantra 39
स वर्धिता वर्धनः पूयमानः सोमो मीढ्वाँ अभि नो ज्योतिषावीत् । येना नः पूर्वे पितरः पदज्ञाः स्वर्विदो अभि गा अद्रिमुष्णन् ॥
स वर्धिता वर्धनः पूयमानः सोमो मीढ्वान् अभि नो ज्योतिषा अवीत्। येन नः पूर्वे पितरः पदज्ञाः स्वर्विदोऽभि गा अद्रिमुष्णन्॥
Mantra 40
अक्रान्त्समुद्रः प्रथमे विधर्मञ्जनयन्प्रजा भुवनस्य राजा । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्ये बृहत्सोमो वावृधे सुवान इन्दुः ॥
अक्रान्त्समुद्रः प्रथमे विधर्मञ्जनयन्प्रजा भुवनस्य राजा। वृषा पवित्रे अधि सानो अव्ये बृहत्सोमो वावृधे सुवान इन्दुः॥
Mantra 41
महत्तत्सोमो महिषश्चकारापां यद्गर्भोऽवृणीत देवान् । अदधादिन्द्रे पवमान ओजोऽजनयत्सूर्ये ज्योतिरिन्दुः ॥
महत्तत्सोमो महिषश्चकारापां यद्गर्भोऽवृणीत देवान्। अदधादिन्द्रे पवमान ओजोऽजनयत्सूर्ये ज्योतिरिन्दुः॥
Mantra 42
मत्सि वायुमिष्टये राधसे च मत्सि मित्रावरुणा पूयमानः । मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान्मत्सि द्यावापृथिवी देव सोम ॥
मत्सि वायुमिष्टये राधसे च मत्सि मित्रावरुणा पूयमानः । मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान् मत्सि द्यावापृथिवी देव सोम ॥
Mantra 43
ऋजुः पवस्व वृजिनस्य हन्तापामीवां बाधमानो मृधश्च । अभिश्रीणन्पयः पयसाभि गोनामिन्द्रस्य त्वं तव वयं सखायः ॥
ऋजुः पवस्व वृजिनस्य हन्तापामीवां बाधमानो मृधश्च । अभिश्रीणन् पयः पयसा॒भि गोनामिन्द्रस्य त्वं तव वयं सखायः ॥
Mantra 44
मध्वः सूदं पवस्व वस्व उत्सं वीरं च न आ पवस्वा भगं च । स्वदस्वेन्द्राय पवमान इन्दो रयिं च न आ पवस्वा समुद्रात् ॥
मध्वः सूदं पवस्व वस्व उत्सं वीरं च न आ पवस्वा भगं च । स्वदस्वेन्द्राय पवमान इन्दो रयिं च न आ पवस्वा समुद्रात् ॥
Mantra 45
सोमः सुतो धारयात्यो न हित्वा सिन्धुर्न निम्नमभि वाज्यक्षाः । आ योनिं वन्यमसदत्पुनानः समिन्दुर्गोभिरसरत्समद्भिः ॥
सोमः सुतो धारयात्यो न हित्वा पन्थाम्, सिन्धुरिव निम्नमभि वाज्यक्षाः। स पावमानः स्वां वन्यां योनिमासदत्; समिन्दुर्गोभिरसरत् समद्भिः॥
Mantra 46
एष स्य ते पवत इन्द्र सोमश्चमूषु धीर उशते तवस्वान् । स्वर्चक्षा रथिरः सत्यशुष्मः कामो न यो देवयतामसर्जि ॥
एष स्य ते पवत इन्द्र सोमश्चमूषु धीर उशते तवस्वान्। स्वर्चक्षाः रथिरः सत्यशुष्मः कामो न यो देवयतामसर्जि॥
Mantra 47
एष प्रत्नेन वयसा पुनानस्तिरो वर्पांसि दुहितुर्दधानः । वसानः शर्म त्रिवरूथमप्सु होतेव याति समनेषु रेभन् ॥
एष प्रत्नेन वयसा पावमानस्तिरो वर्पांसि दुहितुर्दधानः। वसानः शर्म त्रिवरूथमप्सु होतेव याति समनेषु रेभन्॥
Mantra 48
नू नस्त्वं रथिरो देव सोम परि स्रव चम्वोः पूयमानः । अप्सु स्वादिष्ठो मधुमाँ ऋतावा देवो न यः सविता सत्यमन्मा ॥
नूनं नस्त्वं रथिरो देव सोम परि स्रव चम्वोः पूयमानः। अप्सु स्वादिष्ठो मधुमान् ऋतावा देवो न यः सविता सत्यमन्मा, अस्मासु सत्यमनः प्रबोधय।
Mantra 49
अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानोऽभि मित्रावरुणा पूयमानः । अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम् ॥
अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानोऽभि मित्रावरुणा पूयमानः। अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम्।
Mantra 50
अभि वस्त्रा सुवसनान्यर्षाभि धेनूः सुदुघाः पूयमानः । अभि चन्द्रा भर्तवे नो हिरण्याभ्यश्वान्रथिनो देव सोम ॥
अभि वस्त्रा सुवसनान्यर्षाभि धेनूः सुदुघाः पूयमानः। अभि चन्द्रा भर्तवे नो हिरण्याभ्यश्वान् रथिनो देव सोम।
Mantra 51
अभी नो अर्ष दिव्या वसून्यभि विश्वा पार्थिवा पूयमानः । अभि येन द्रविणमश्नवामाभ्यार्षेयं जमदग्निवन्नः ॥
अभी नो अर्ष दिव्या वसून्यभि विश्वा पार्थिवा पूयमानः । अभि येन द्रविणमश्नवामाभ्यार्षेयं जमदग्निवन्नः ॥
Mantra 52
अया पवा पवस्वैना वसूनि माँश्चत्व इन्दो सरसि प्र धन्व । ब्रध्नश्चिदत्र वातो न जूतः पुरुमेधश्चित्तकवे नरं दात् ॥
अया पवा पवस्वैना वसूनि माश्चत्व इन्दो सरसि प्र धन्व । ब्रध्नश्चिदत्र वातो न जूतः पुरुमेधश्चित्तकवे नरं दात् ॥
Mantra 53
उत न एना पवया पवस्वाधि श्रुते श्रवाय्यस्य तीर्थे । षष्टिं सहस्रा नैगुतो वसूनि वृक्षं न पक्वं धूनवद्रणाय ॥
उत न एना पवया पवस्वाधि श्रुते श्रवाय्यस्य तीर्थे । षष्टिं सहस्रा नैगुतो वसूनि वृक्षं न पक्वं धूनवद्रणाय ॥
Mantra 54
महीमे अस्य वृषनाम शूषे माँश्चत्वे वा पृशने वा वधत्रे । अस्वापयन्निगुतः स्नेहयच्चापामित्राँ अपाचितो अचेतः ॥
महीमे अस्य वृषणाम शूषे—मांश्चत्वे वा पृशने वा वधत्रे। अस्वापयन् निगुतः स्नेहयच्च; अपामित्रान् अपाचितोऽचेतः अस्मत्तोऽपाकरोति।
Mantra 55
सं त्री पवित्रा विततान्येष्यन्वेकं धावसि पूयमानः । असि भगो असि दात्रस्य दातासि मघवा मघवद्भ्य इन्दो ॥
सन् त्री पवित्रा विततान्येषि; अन्वेकं धावसि पूयमानः, सोम। असि भगः; असि दात्रस्य दाता; असि मघवा मघवद्भ्य इन्दो।
Mantra 56
एष विश्ववित्पवते मनीषी सोमो विश्वस्य भुवनस्य राजा । द्रप्साँ ईरयन्विदथेष्विन्दुर्वि वारमव्यं समयाति याति ॥
एष विश्ववित् पवते मनीषी; सोमो विश्वस्य भुवनस्य राजा। द्रप्सान् ईरयन् विदथेषु; इन्दुः वारम् अव्यं सह याति, अतिक्रम्य च—मोक्षद्वाराणि वशीकुर्वन्।
Mantra 57
इन्दुं रिहन्ति महिषा अदब्धाः पदे रेभन्ति कवयो न गृध्राः । हिन्वन्ति धीरा दशभिः क्षिपाभिः समञ्जते रूपमपां रसेन ॥
अदब्धा महिषा इन्दुं रिहन्ति; पदे कवयो गृध्रा इव रेभन्ति। धीराः दशभिः क्षिपाभिः तं हिन्वन्ति; अपां रसेन तस्य रूपं समञ्जते।
Mantra 58
त्वया वयं पवमानेन सोम भरे कृतं वि चिनुयाम शश्वत् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
त्वया वयं पवमानेन सोम भरे कृतं लाभं शश्वत् विचिनुयाम समाचिनुयाम च। तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्ताम्; अदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः च।
Frequently Asked Questions
Soma Pavamāna is Soma ‘in purification’—the pressed sacred juice treated as a deity as it is strained through the filter and made fit to be offered to the gods.
The hymn describes Soma being pressed, flowing around and through the filter, entering the bowls, and becoming a powerful, purified essence that brings prosperity and strengthens the divine order.
They are invoked as supporting cosmic powers to enlarge and stabilize the benefits gained through Soma—so the prosperity and order produced by the rite become lasting and protected.
Ask anything about Sukta 97 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.