Uttarabhaga
विभूतिविस्तरप्रश्नः / Inquiry into the Expansion of Śiva’s Vibhūti
Binubuksan ang Adhyaya 1 sa isang panimulang pagpupugay kay Śiva, na may banal na larawan (ang dibdib ni Śiva ay may kulay-safron na bakas mula sa dibdib ni Gaurī), na nagtatatag ng debosyon at pokus na teolohikal. Isinalaysay ni Sūta na matapos makamtan ni Upamanyu ang biyaya ni Śiva, si Vāyu ay tumindig mula sa kanyang pagtalima sa oras ng tanghali at lumapit sa mga pantas sa gubat ng Naimiṣa. Ang mga ṛṣi roon, matapos tapusin ang araw-araw na tungkulin, ay nakita si Vāyu at pinaupo siya sa inihandang upuan sa gitna ng kapulungan. Pinararangalan ng daigdig, umupo si Vāyu nang payapa, inalaala ang dakilang kaluwalhatian ng Panginoon, at nagsalita sa pamamagitan ng pagkanlong kay Mahādeva—ang lubos na nakaaalam at di-madadaig—na ang vibhūti ay ang buong sansinukob na gumagalaw at di-gumagalaw. Nang marinig ang mapalad na pananalitang ito, hiniling ng mga nalinis na pantas ang mas ganap na salaysay ng “vibhūtivistara,” at iniugnay ang tanong sa naunang mga kuwento: ang pagtatamo ni Upamanyu sa pamamagitan ng tapas at ng panatang Pāśupata, pati ang mga halimbawa na may kaugnayan kay Vāsudeva Kṛṣṇa. Kaya ang kabanatang ito ay nagsisilbing bisagra, mula sa paghahanda ng salaysay tungo sa sistematikong paghingi ng aral tungkol sa mga pagpapakita ni Śiva at sa mga paraan upang maisakatuparan ang mga ito.
पाशुपतज्ञानप्रश्नः — Inquiry into Pāśupata Knowledge (Paśu–Pāśa–Paśupati)
Sa Adhyaya 2, humihiling ang mga ṛṣi ng paglilinaw tungkol sa pāśupata-jñāna at sa aral hinggil kina Paśupati (Śiva), paśu (mga nilalang na nakagapos), at pāśa (mga gapos/ugnay ng pagkaalipin). Ipinakikilala ni Sūta si Vāyu bilang karapat-dapat na tagapagpaliwanag, at iniuugnay ang turo sa naunang pahayag: itinuro ni Mahādeva (Śrīkaṇṭha) ang kataas-taasang kaalamang Pāśupata kay Devī sa Mandara. Pagkatapos, ikinabit ni Vāyu ito sa sumunod na tagpo ng pagtuturo kung saan si Kṛṣṇa (si Viṣṇu sa anyong Kṛṣṇa) ay magalang na lumapit sa pantas na si Upamanyu upang hingin ang ganap na pagpapaliwanag—kapwa ang banal na kaalaman at ang vibhūti (nahahayag na kapangyarihan/kaluwalhatian) ni Śiva. Itinatakda ng mga tanong ni Kṛṣṇa ang balangkas ng doktrina: sino si Paśupati, sinu-sino ang tinatawag na paśu, sa anong mga pāśa sila nakagapos, at paano sila napapalaya. Matapos magbigay-pugay kina Śiva at Devī, sinimulan ni Upamanyu ang kanyang tugon, na naghahanda sa isang masinop na Śaiva na landas ng kaligtasan batay sa pagsusuri ng pagkagapos at paglaya at sa awtoridad ng unang aral ni Śiva.
शिवस्य विश्वव्याप्तिः—अष्टमूर्तिः पञ्चब्रह्म च | Śiva’s Cosmic Pervasion: Aṣṭamūrti and the Pañcabrahma Forms
Itinuro ni Upamanyu kay Kṛṣṇa na ang buong carācarajagat—lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—ay nilulukuban at pinananatili ni Maheśa/Śiva bilang Paramātman sa pamamagitan ng Kanyang sariling mga mūrti. Inilalarawan ang kosmos na binubuo at nakasalalay sa aṣṭamūrti ni Śiva, na tulad ng mga butil na nakasinsin sa isang sinulid. Pagkaraan, binanggit ang mahahalagang anyong banal at itinampok ang pañcabrahma tanū—Īśāna, Tatpuruṣa, Aghora, Vāmadeva, Sadyojāta—bilang ganap na lumalaganap sa realidad, na walang iniiwang hindi napupuno. Bawat pañcabrahma ay adhiṣṭhātṛ (namumunong prinsipyo) sa mga larangang ontolohikal at pangkaalaman: si Īśāna sa kṣetrajña/bhoktṛ; si Tatpuruṣa sa avyakta at mga tinatamasang nakabatay sa guṇa; si Aghora sa buddhi-tattva kasama ang dharma at iba pa; si Vāmadeva sa ahaṃkāra; si Sadyojāta sa manas. Iniuugnay rin ang mga ito sa mga pandama, mga organo, mga bagay na tinatanggap, at mga elemento (śrotra–vāk–śabda–vyoman; tvak–pāṇi–sparśa–vāyu; cakṣus–caraṇa–rūpa–agni; rasanā–pāyu–rasa–āpas; ghrāṇa–upastha–gandha–bhū). Nagtatapos ang kabanata sa pagpapatibay sa katanyagan at pagiging karapat-dapat sambahin ng mga mūrti na ito bilang iisang sanhi ng mapalad na kabutihan (śreyas).
शिवशक्त्यैक्य-तत्त्वविचारः / Inquiry into the Unity of Śiva and Śakti (Para–Apara Ontology)
Binubuksan ng Adhyaya 4 ang tanong ni Kṛṣṇa kung paano napupuno at napapaloob ang sansinukob ng mga anyo (mūrti) ng lubhang maningning na Śarva (Śiva), at kung paanong ang mundong may dalawang mukha ng pambabae at panlalaki (strī–puṃbhāva) ay ‘pinamumunuan’ ng banal na magkaparis. Sumagot si Upamanyu na tanging buod lamang ang maihahandog niya tungkol sa śrīmad-vibhūti (marilag na kapangyarihan/presensya) at tunay na kalikasan (yāthātmya) nina Śiva at Śivā, sapagkat hindi kayang ilarawan nang lubos. Itinatakda niya na ang Śakti ay si Mahādevī at si Śiva ang nagtataglay ng Śakti; at ang buong kosmos—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay munting bahagi (leśa) lamang ng kanilang vibhūti. Pagkaraan, inihihiwalay ang mga antas ng realidad—cit at acit, dalisay at marumi, para at apara—at iniuugnay ang saṃsāra sa apara/di-dalisay na kalipunan kung saan ang kamalayan ay nakadugtong sa di-kamalayan. Gayunman, kapwa para at apara ay nasa likás na pagkapanginoon (svāmya) nina Śiva–Śivā; ang daigdig ang nasa ilalim nila, hindi sila ang nasa ilalim ng daigdig. Binibigyang-diin ng kabanata ang kanilang kosmikong paghahari at pinatutunayan ang di-pagkakaiba sa pamamagitan ng halimbawa: gaya ng buwan at liwanag ng buwan na di-mapaghihiwalay, si Śiva na walang Śakti ay hindi nahahayag na ‘maningning’ sa mundo. Inaasahang ipaliliwanag pa ang mga bunga nito sa kosmolohiya, teolohiya ng paglalantad, at lohika ng banal na pagkakaisa-sa-dalawahan.
शिवस्य परापरब्रह्मस्वरूपनिर्णयः / Determination of Śiva as Higher and Lower Brahman
Binubuksan ng Adhyaya 5 ang turo ni Upamanyu na ang buong sansinukob—gumagalaw man o hindi—ay mismong “anyo” (vigraha) ni Devadeva Śiva, ngunit hindi ito nakikilala ng mga nilalang na nabibigatan sa gapos ng pāśa. Pagkaraan, tinatalakay ang tensiyon sa pagpapakahulugan sa pagitan ng pagkakaisa at pagkamarami: iisang katotohanan ang ipinapahayag sa maraming paraan, kahit ng mga rishi na hindi pa ganap na nauunawaan ang pinakamataas na kalagayang walang-konsepto (avikalpa). Ipinag-iiba ang apara at para Brahman: ang apara ay kabuuan ng mga elemento, pandama, panloob na sangkap (antaḥkaraṇa), at mga larangan ng bagay; ang para ay dalisay na kamalayan (cidātmaka). Ipinaliliwanag ang “Brahman” sa pinagmulan ng salita (bṛhattva/bṛhaṇatva), at sinasabing kapwa antas ay mga anyo ng Panginoon na namamayani sa Brahman. Muling inilalarawan ang kosmos bilang nakabalangkas sa vidyā/avidyā: ang vidyā ay may-malay at katotohanang kaalaman; ang avidyā ay walang-malay na maling pag-unawa. Sa paghahambing ng bhrānti (kamalian) at yathārtha-saṃvitti (tumpak na pagkabatid), nagwawakas ito sa pahayag na si Śiva—Panginoon ng sat at asat—ang may kapangyarihan sa mga pares na ito at sa mga bunga nito sa pag-alam.
Śiva’s Freedom from Bondage and His Cosmic Support (शिवस्य अबन्धत्वं तथा सर्वाधिष्ठानत्वम्)
Ang kabanatang ito ay isang pagpapaliwanag ng doktrina na inihayag ni Upamanyu, na gumagamit ng paraang “pagpapawalang-saysay” upang ilarawan si Śiva: si Śiva ay hindi nasasaklaw ng anumang uri ng pagkagapos—āṇava, māyīya, prākṛta, mga gapos ng isip at kamalayan, pandama, mga elemento, at maging ang maseselang tanmātra. Itinatanggi rin ang mga salik na naglilimita tulad ng panahon (kāla), kalā, vidyā, niyati, pati ang mga pagdurusang damdamin gaya ng rāga at dveṣa, at ang pagkakasangkot sa karma, paghinog nito (vipāka), at bunga nitong ligaya at sakit. Sa pagwawaksi sa mga ugnayang panlarawan—kaibigan/kaaway, tagapamahala/tagapag-udyok, panginoon/guro/tagapagtanggol—ipinapakita ang ganap na kalayaan at di-pag-asa ni Śiva. Sa wakas, pinagtitibay na si Śiva bilang Paramātman ay lubos na mapalad at banal, ang matatag na saligan (adhiṣṭhāna) ng lahat, nananatili sa sariling kalikasan sa pamamagitan ng śakti, kaya inaalala bilang Sthāṇu, ang di-natitinag at matatag.
शक्तितत्त्ववर्णनम् / Exposition of the Principle of Śakti
Sa Adhyaya 7, nagbigay si Upamanyu ng aral-doktrina tungkol sa likás (svābhavikī) na Śakti ni Śiva—isang pangkalahatan, napakapinong, at kamalayang-pagpapala na prinsipyo na lumilitaw na iisa at marami, gaya ng sikat ng araw. Ipinapahayag ang di-mabilang na anyo ng Śakti—icchā (kalooban), jñāna (kaalaman), kriyā (gawa)—at iniuugnay ang mga kategoryang kosmiko sa Kanyang paglalanghap, na inihahambing sa mga tilamsik ng apoy mula sa apoy. Ang mga panginoon ng vidyā at avidyā, ang mga puruṣa at prakṛti ay nasa saklaw Niya; at lahat ng umuusbong mula sa mahat pataas ay mga bunga ng Śakti. Si Śiva ay tinatawag na «Śaktimān» (taglay ang Śakti), samantalang ang Śakti ang saligan ng Veda/Śruti/Smṛti, ng pag-unawa, katatagan, at ng mga kapangyarihang makaalam, magnais, at kumilos. Kasama rin ang māyā, jīva, vikāra/vikṛti, at ang kabuuan ng sat/asat na pinanunuot Niya. Ang līlā ng Śakti ay kapwa nanlilinlang at nagpapalaya; kasama Niya, si Sarveśa ay lumalaganap sa sansinukob sa maraming paraan (dito, «dalawampu’t pitong paraan»), at ang kalayaan ay nagmumula sa ganitong pagkaunawa.
शिवज्ञान-प्रश्नः तथा सृष्टौ शिवस्य स्वयमाविर्भावः (Inquiry into Śiva-knowledge and Śiva’s self-manifestation in creation)
Sa Adhyaya 8, nagsimula si Kṛṣṇa sa paghingi ng tiyak na paliwanag tungkol sa “diwa ng Veda” (vedasāra) na itinuro ni Śiva, na nagbibigay ng kalayaan (moksha) sa mga kumakalinga rito. Inilarawan ang aral na ito bilang malalim at binabantayan: hindi ito naaabot ng walang debosyon o hindi handa, at may maraming antas ng kahulugan. Pagkatapos ay nagtanong si Kṛṣṇa ng mga praktikal na bagay: paano isasagawa ang pūjā sa loob ng aral na iyon, sino ang may karapat-dapat na adhikāra, at paano nag-uugnay ang jñāna at yoga sa landas. Sumagot si Upamanyu na may isang pinaikling pormulang Śaiva na kaayon ng layon ng Veda, walang retorikang papuri o paninisi, at agad nagbubunga ng matibay na paniniwala; hindi raw maisasalaysay nang buo kaya magbubuod siya. Pagkaraan, lumipat ang salaysay sa paglikha ng sansinukob: bago pa mahayag ang sṛṣṭi, si Śiva (Sthāṇu/Maheśvara) ay kusang nagpakita bilang Panginoon na taglay ang sanhi ng tunay na mga bunga, at saka iniluwal si Brahmā bilang una sa mga deva. Itinatampok ang kapwa pagkilala—nasdan ni Brahmā ang kanyang banal na pinagmulan, at nasdan din ng Pinagmulan ang pagsilang ni Brahmā—na nagtatatag ng kaayusang teolohikal na ang kapangyarihang lumikha ay nagmumula sa naunang sariling pagpapahayag ni Śiva.
योगाचार्यरूपेण शर्वावताराः (Śarva’s manifestations as Yoga-Teachers)
Sa Adhyaya 9, tinanong ni Kṛṣṇa si Upamanyu tungkol kay Śarva (Śiva): sa pag-ikot ng mga yuga, bumababa si Śiva na may banal na pagkukunwari bilang mga guro ng yoga (yoga-ācārya) at nagtatatag din ng mga alagad. Sumagot si Upamanyu sa pagbanggit ng dalawampu’t walong yoga-teacher sa loob ng Vārāha-kalpa, lalo na sa ikapitong Manvantara, na inayos ayon sa pagkakasunod ng yuga. Pagkaraan, sinasabi na ang bawat ācārya ay may apat na alagad na payapa ang isip, at sinimulan ang talaan ng mga alagad mula kay Śveta hanggang sa iba pang pangkat ng mga pangalan gaya ng Śvetāśva, Śvetalohita, vikośa/vikeśa, at ang pangkat ni Sanatkumāra. Ang kabanata ay isang sistematikong talaan ng linya ng pagpapasa ng Śaiva yoga.
श्रद्धामाहात्म्यं तथा देवीप्रश्नः (The Greatness of Śraddhā and Devī’s Question to Śiva)
Ang Adhyaya 10 ay inihahain bilang sunod-sunod na aral: pinupuri ni Kṛṣṇa ang pantas na si Upamanyu bilang dakilang nakaaalam ng śiva-jñāna, at sinasabi niyang matapos malasahan ang “nektar” ng kaalaman kay Śiva ay hindi pa rin siya nasisiyahan. Isinalaysay ni Upamanyu ang huwarang tagpo sa banal na Bundok Mandara: si Mahādeva ay nakaupo kasama si Devī sa tahimik na pagninilay at malapit na pagsasama, napapalibutan ng mga diyosa at mga gaṇa na tagapaglingkod. Sa tamang sandali, nagtanong si Devī ng tuwirang tanong ukol sa kaligtasan: sa anong paraan “mapapapanig” si Mahādeva ng mga taong limitado ang unawa at hindi nakatatag sa ātma-tattva? Sumagot si Īśvara na higit sa ritwal, pag-aayuno at pagdurusa (tapas), japa, mga disiplina ng postura, o maging abstraktong kaalaman, ang pinakamahalaga ay śraddhā—banal na pananampalataya; kung wala ito, walang pagsasanay na tunay na makalalapit sa Diyos. Ipinaliwanag din niya na ang śraddhā ay nililinang at iniingatan sa pamamagitan ng sariling dharma, na malinaw na inuugnay sa kaayusang varṇāśrama. Kaya itinatakda ng kabanata ang antas ng mga paraan: kulang ang panlabas na gawain kung walang panloob na pananampalataya, at ang pananampalataya ay pinatatatag ng disiplinadong kaayusang etikal-panlipunan, upang matamo ang biyaya ni Śiva at Siya’y maging maaaring makita, mahawakan, sambahin, at makausap.
भक्ताधिकारि-द्विजधर्म-योगिलक्षणवर्णनम् / Duties of Qualified Devotees and Marks of Yogins
Itinuro ni Śiva kay Devī na ilalahad Niya nang buod ang varṇa-dharma at ang disiplina para sa mga karapat-dapat na deboto at sa mga marurunong na dvija. Inililista ng kabanata ang pamumuhay na pinagsasama ang regular na ritwal (pagligo nang tatlong ulit sa isang araw, agni-kārya, sunud-sunod na pagsamba sa liṅga), mga birtud na panlipunan at panrelihiyon (dāna, dayā, īśvara-bhāva), at mga pagpipigil sa asal (satya, ahiṃsā sa lahat ng nilalang). Binabanggit din ang mga tungkuling pang-aral at pang-asketiko: pag-aaral, pagtuturo, pagpapaliwanag, brahmacarya, śravaṇa, tapaḥ, kṣamā, śauca. Itinatakda ang mga panlabas na palatandaan at pagtalima: śikhā, upavīta, uṣṇīṣa, uttarīya; paglalagay ng bhasma at pagsusuot ng rudrākṣa; at natatanging pagsamba sa mga araw ng parvan, lalo na sa caturdaśī. Lumilitaw ang mga tuntunin sa pagkain at kalinisan sa pamamagitan ng itinakdang pana-panahong pag-inom/pagkain (hal. brahma-kūrca) at pag-iwas sa bawal o maruming pagkain (panis, ilang butil, nakalalasing at maging ang amoy nito, at ilang handog). Pagkaraan, pinaiikli ang mga “liṅga” o tanda ng yogin: kṣamā, śānti, santoṣa, satya, asteya, brahmacarya, kaalaman kay Śiva, vairāgya, bhasma-sevana, at pag-urong mula sa lahat ng pagkakabit, kasama ang mahigpit na asal gaya ng pagkain ng limos sa araw. Sa kabuuan, ang kabanata ay isang maayos na kodigo ng asal na Śaiva na nag-uugnay sa panlabas na pagtalima, kadalisayang etikal, at paglayo ng yogic sa pagnanasa.
पञ्चाक्षर-षडक्षरमन्त्र-माहात्म्यम् | The Greatness of the Pañcākṣara/Ṣaḍakṣara Mantra
Binubuksan ng Adhyāya 12 ang salaysay sa paghingi ni Śrī Kṛṣṇa ng tapat (tattvataḥ) na paglalahad tungkol sa kadakilaan ng pañcākṣara. Sumagot si Upamanyu na ang ganap na pagpapalawak nito ay di masukat kahit sa napakahabang panahon, kaya’t sa maikling anyo niya ito itinuturo. Ipinapahayag ng kabanata ang awtoridad ng mantra sa Veda at sa Śivāgama, at inilalarawan itong ganap na kasangkapan para sa mga deboto ni Śiva upang matamo ang lahat ng layunin. Maikli man sa mga pantig, hitik ito sa kahulugan: diwa ng Veda, nagbibigay ng mokṣa, tiyak, at likas na si Śiva mismo. Pinupuri itong banal, nagdudulot ng siddhi, umaakit sa isipan ng mga nilalang, subalit nananatiling malalim at hindi malabo. Pagkaraan, itinatakda ang anyo ng mantra bilang “namaḥ śivāya” at itinuturing na pangunahing (ādya) pormula. Mahalaga ring iniuugnay ang ekākṣara na “oṃ” sa laganap na presensya ni Śiva, at inilalagay ang maseselang isang-pantig na katotohanan (kaugnay ni Īśāna at ng pangkat na pañcabrahma) sa pagkakasunod ng mantra. Kaya ang mantra ay kapwa tanda at tinutukoy: si Śiva bilang pañcabrahma-tanu ay nananahan sa maselang ṣaḍakṣara sa pamamagitan ng vācyavācaka-bhāva (pagkakaisa ng tunog at kahulugan).
पञ्चाक्षरीविद्यायाḥ कलियुगे मोक्षोपायः | The Pañcākṣarī Vidyā as a Means of Liberation in Kali Yuga
Ang Adhyaya 13 ay isang doktrinal na diyalogo: inilalarawan ni Devī ang kalagayan ng Kali-yuga—ang panahon ay “kaluṣita” (nadungisan), mahirap lampasan; napapabayaan ang dharma; humihina ang asal ng varṇāśrama; laganap ang krisis panlipunan at panrelihiyon; at napuputol ang paghahatid ng aral sa ugnayang guru–śiṣya. Itinanong niya kung paano maliligtas ang mga deboto ni Śiva sa ganitong mga hadlang. Sumagot si Īśvara na umasa sa Kanyang “paramā vidyā”—ang pañcākṣarī na nagpapasaya sa puso—at tiniyak na ang may panloob na buhay na hinubog ng bhakti ay makakamit ang paglaya kahit sa Kali. Pagkaraan, pinatindi ang suliranin: ang mga tao’y nababahiran ng pagkukulang sa isip, salita, at katawan; maaaring di-karapat-dapat sa karma, maging “patita” (nalugmok), kaya’t ang tanong: ang bawat gawa ba nila’y hahantong lamang sa impiyerno? Muling pinagtibay ni Śiva ang Kanyang paulit-ulit na panata sa daigdig: kahit ang nalugmok na deboto ay maaaring palayain sa pamamagitan ng vidyā na ito; at inihayag Niya ang binabantayang “rahasya”—na ang pagsamba sa Kanya na may mantra (samaṃtraka-pūjā) ay isang tiyak at mapagpasiyang pagligtas. Kaya ang daloy ng kabanata: pagsusuri sa Kali-yuga → kawalang-kakayahang ritwal/etikal → solusyong mantra-bhakti → banal na garantiya → lihim na pahintulot sa pagsambang may mantra para sa mga nalugmok.
मन्त्रसिद्ध्यर्थं गुरुपूजा–आज्ञा–पौरश्चर्यविधिः / Guru-Authorization, Offerings, and Puraścaraṇa for Mantra-Siddhi
Inilalahad ng Adhyāya 14 ang masusing Śaiva na tuntunin upang makamit ang mantra-siddhi. Sinasabi ni Īśvara na ang japa na walang pahintulot (ājñā), walang wastong ritwal (kriyā), kulang sa pananampalataya (śraddhā), at lalo na kung walang itinakdang dakṣiṇā/handog, ay nagiging niṣphala (walang bunga). Itinuturo kung paano lalapit ang alagad sa karapat-dapat na guru/ācārya (tattvavedit, may mga birtud at disiplina sa pagninilay), na may kalinisan ng damdamin (bhāvaśuddhi) at paglilingkod sa salita, isip, katawan, at yaman. Iniuutos ang tuluy-tuloy na guru-pūjā at mapagbigay na dāna ayon sa kakayahan, at mahigpit na binabalaan laban sa pandarayang pinansyal (vittaśāṭhya). Kapag nalugod ang guru, nililinis ang alagad sa pamamagitan ng snāna, tubig na pinabanal ng mantra, at mga mapalad na sangkap; inaayusan nang nararapat; at isinasagawa ang ritwal sa banal at malinis na lugar (pampang ng ilog, tabing-dagat, kulungan ng baka, templo, o dalisay na tahanan) sa mapalad na oras (tithi, nakṣatra, yoga na walang kapintasan). Ipinapasa ng guru ang “pinakamataas na mantra” sa tamang bigkas at iginagawad ang ājñā. Matapos tanggapin ang mantra at utos, isinasagawa ng alagad ang regular na japa ayon sa puraścaraṇa, may tiyak na bilang ng pagbigkas at disiplinadong pamumuhay (pagpipigil, wastong pagkain). Sa wakas, sinasabi na ang nakatapos ng puraścaraṇa at nagpapatuloy sa araw-araw na japa ay nagiging siddha at may kakayahang magbigay ng tagumpay, na nakaugat sa panloob na pag-alaala kay Śiva at sa guru.
शिवसंस्कार-दीक्षानिरूपणम् (Śivasaṃskāra and the Typology of Dīkṣā)
Binubuksan ng kabanatang ito ang paghingi ni Śrī Kṛṣṇa ng tumpak na paliwanag tungkol sa “Śivasaṃskāra,” matapos ang naunang turo sa kadakilaan at paggamit ng mantra. Sumagot si Upamanyu na ang saṃskāra ay ritwal na nagbibigay-karapatan sa tao para sa pūjā at kaugnay na mga disiplina; ito’y paglilinis ng ṣaḍadhvan at paraan ng pagbibigay ng kaalaman at pagbawas ng pagkakagapos na pāśa, kaya tinatawag din itong dīkṣā. Pagkatapos, inuri ang dīkṣā sa wika ng Śivāgama sa tatlo: Śāṃbhavī, Śāktī, at Māṃtrī. Ang Śāṃbhavī ay agarang pagpapasimula sa pamamagitan ng guru, na maaaring gumana sa sulyap, haplos, o salita; nahahati ito sa tīvrā at tīvratarā ayon sa antas ng pagkalusaw ng pāśa: ang tīvratarā ay nagdudulot ng kagyat na katahimikan/pagpapalaya, samantalang ang tīvrā ay naglilinis sa buong buhay. Ipinakilala ang Śāktī dīkṣā bilang pagbaba ng kapangyarihang nagdadala ng kaalaman, isinasagawa ng guru sa paraang yogiko at sa “mata ng kaalaman,” na pumapasok sa katawan ng alagad.
समयाह्वय-संस्कारः — Rite of ‘Samayāhvaya’ and the Preparatory Layout (Maṇḍapa, Vedi, Kuṇḍas, Maṇḍala, Śiva-kumbha)
Sa Adhyaya 16, itinuro ni Upamanyu ang unang pagpapabanal na gawain na tinatawag na samayāhvaya-saṃskāra, na isasagawa sa mapalad na araw sa malinis at walang kapintasan na lugar. Sumunod ang pagsusuri sa pook (bhūmi-parīkṣā) sa pamamagitan ng mga palatandaang pandama at katangian gaya ng amoy, kulay, at lasa; pagkatapos ay itatayo ang maṇḍapa ayon sa pamantayan ng śilpi-śāstra. Itinatag ang vedi at inayos ang maraming kuṇḍa ayon sa walong direksiyon, na may natatanging pagkakasunod patungo sa Īśāna (hilagang-silangan); maaari ring maglagay ng pangunahing kuṇḍa sa gawing kanluran at pagandahin ang gitnang ayos. Pinalalamutian ang vedi ng mga bubong-lilim, watawat, at garland, at iginuguhit sa gitna ang mapalad na maṇḍala gamit ang may kulay na pulbos—mamahaling pulbos na ginto/pula para sa may kaya, at abot-kayang kapalit tulad ng sindūra, pulbos ng bigas/śālī o nivāra para sa dukha, na nagpapakita ng antas na pag-abot sa ritwal. Itinakda ng teksto ang sukat ng lotus-maṇḍala (isang o dalawang dangkal), ang laki ng karṇikā, kesarāṇi at mga talulot, at ang natatanging paglalagay at pag-aayos lalo na sa sektor ng Īśāna. Sa huli, ikinakalat ang mga butil, linga, bulaklak at damong kuśa, at inihahanda ang Śiva-kumbha na may wastong mga tanda, hudyat ng paglipat mula sa paghahanda ng espasyo tungo sa banal na pag-anyaya at mga susunod na rito.
षडध्व-शुद्धिः (Purification of the Six Adhvans / Sixfold Cosmic Path)
Binubuksan ng Adhyaya 17 sa turo ni Upamanyu na ang isang guru, matapos siyasatin ang pagiging karapat-dapat at adhikāra (yogyatā/adhikāra) ng alagad, ay dapat magsagawa o magturo ng ṣaḍadhvā-śuddhi upang makamit ang ganap na paglaya mula sa lahat ng gapos (sarva-bandha-vimukti). Pagkaraan, inilalarawan ang anim na adhvan sa maikling pagkakasunod—kalā, tattva, bhuvana, varṇa, pada, at mantra—bilang mga “landas” o antas ng pagpapakita. Ipinapaliwanag ang limang kalā na nagsisimula sa Nivṛtti, at sinasabing ang natitirang limang adhvan ay pinapaloob at tinatagos ng mga kalā na ito. Ang tattvādhvan ay binibilang na 26 na hanay mula Śiva-tattva hanggang Bhūmi, na may katangiang dalisay, marumi, at halo. Ang bhuvanādhvan ay mula Ādhāra hanggang Unmanā na may bilang na animnapu (hindi kasama ang mga sangay). Ang varṇādhvan ay limampung anyo ni Rudra (mga titik), samantalang ang padādhvan ay sari-sari ayon sa mga pagkakaiba. Ang mantrādhvan ay tinatagos ng kataas-taasang vidyā; at ibinigay ang paghahambing: kung paanong si Śiva, panginoon ng mga tattva, ay hindi ibinibilang sa mga tattva, gayon din ang mantra-nāyaka ay hindi ibinibilang sa mantrādhvan. Binibigyang-diin ng kabanata na kung walang tunay na kaalaman sa anim na adhvan at sa lohika ng “sumasaklaw–nasasaklawan” (vyāpaka–vyāpya), hindi karapat-dapat ang tao sa adhva-śodhana; kaya dapat munang maunawaan ang likas na anyo at estruktura ng paglaganap bago ang pagsasagawa.
Maṇḍala–Pūjā–Homa Krama (Maṇḍala Worship and Homa Sequence for the Disciple)
Inilalahad ng Adhyaya 18 ang mahigpit na pagkakasunod ng ritwal sa ilalim ng utos ng ācārya. Matapos ang mga paunang paglilinis gaya ng pagligo, lumalapit ang alagad sa Śiva-maṇḍala na magkadikit ang mga palad at nakatuon sa pagninilay. Ibinubunyag ng guru ang maṇḍala hanggang sa yugto ng pagtalì ng mata (netrabandhana), saka isinasagawa ng alagad ang pagbuga/paghagis ng mga bulaklak (puṣpāvakiraṇa); ang lugar na bagsakan ng bulaklak ang nagiging palatandaan upang italaga ng guro ang kaukulang pangalan o tungkulin ng alagad. Pagkaraan, dinadala siya sa nirmālya-maṇḍala, sumasamba kay Īśāna (Śiva), at naghahandog ng mga alay sa apoy ni Śiva (śivānala). Kasama rin ang panlunas: kung nakakita ang alagad ng di-mabuting panaginip, itinatakda ang homa na 100/50/25 handog gamit ang ugat na mantra (mūla-vidyā) upang payapain ang kapintasan. Sumusunod ang mga hakbang na may tanda sa katawan (sinulid na itinatali sa tuktok-buhol at ibinababa), ang ādhāra-pūjā na kaugnay ng balangkas ng nivṛtti-kalā, at nagwawakas sa pagsamba kay Vāgīśvarī at sa sunod-sunod na homa. Ang mental na yojana ng guru at ang pinahihintulutang mudrā ay nagbibigay sa alagad ng sabayang “pagpasok” sa lahat ng kalagayan ng kapanganakan (sarva-yoniṣu), tanda ng pagbabagong-anyo ng pagkakakilanlan at karapat-dapat na paglahok. Sa kabuuan, ito’y manwal ng maṇḍala-sentrong pagpapabanal kung saan ang mantra, galaw, at alay sa apoy ang nagsasakatuparan ng paglilinis, pagtatalaga, at espirituwal na pag-iisa.
साधक-दीक्षा तथा मन्त्रसाधन (Puraścaraṇa and the Discipline of the Mantra-Sādhaka)
Inilalahad ng Adhyaya 19 ang maayos na paraan kung paano itinatatag ng guru ang isang karapat-dapat na sādhaka at ipinapasa ang Śaiva vidyā/mantra. Ipinapaliwanag ni Upamanyu ang sunod-sunod na ritwal: pagsamba sa maṇḍala, paglalagay sa kumbha, homa, pag-upo/pagpoposisyon sa alagad, at pagtatapos ng mga paunang paghahanda ayon sa naunang itinakdang ayos. Isinasagawa ng guru ang abhiṣeka at pormal na iginagawad ang “pinakamataas na mantra,” at tinatapos ang vidyopadeśa sa isang ritwal na paglipat ng kaalamang Śaiva—sa pamamagitan ng pagbuhos ng tubig na may bulaklak (puṣpāmbu) sa palad ng bata/alagad. Pinupuri ang mantra bilang nagbibigay ng mga kaganapan at biyaya sa mundong ito at sa susunod, sa grasya ni Parameṣṭhin (Śiva). Matapos makuha ang pahintulot ni Śiva, itinuturo ng guru ang sādhana at Śiva-yoga. Pagkatapos, isinasagawa ng alagad ang mantra-sādhana na may pagtuon sa viniyoga; ang disiplinadong pagsasanay na ito ang tinatawag na puraścaraṇa ng mūla-mantra. Nililinaw din ng kabanata na para sa mumukṣu (naghahangad ng kalayaan), hindi sapilitan ang labis na pagsisikap sa ritwal, bagaman mapalad pa rin kung isasagawa.
शिवाचार्याभिषेकविधिः / Rite of Consecrating a Śiva-Teacher (Śivācārya Abhiṣeka)
Inilalarawan ng Adhyaya 20 ang pormal na pagkakasunod ng abhiṣeka upang italaga ang isang alagad na nahubog na ng saṃskāra at tumutupad sa Pāśupata-vrata bilang isang Śivācārya, ayon sa angkop na kwalipikasyong yogiko at ritwal. Nagsisimula ito sa pagbuo ng maṇḍala “gaya ng nauna” at pagsamba kay Parameśvara. Itinatatag ang limang kalaśa sa mga direksiyon at sa gitna, na may itinalagang kapangyarihan/antas ng Śaiva: Nivṛtti sa silangan/harap, Pratiṣṭhā sa kanluran, Vidyā sa timog, Śānti sa hilaga, at Parā sa gitna. Isinasagawa ang mga ritong pananggalang (rakṣā), ang dhainavī mudrā, pagbasbas sa mga sisidlan sa pamamagitan ng mantra, at mga handog hanggang sa pūrṇāhuti ayon sa kaugalian. Ipinapasok ang alagad sa maṇḍala (walang takip ang ulo) at tinatapos ang mantra-tarpaṇa at iba pang paghahanda. Pinauupo siya ng guro para sa abhiṣeka, isinasagawa ang sakalīkaraṇa (pagpapaganap ng kabuuan), ipinapakita ang anyong limang-kalā, at ritwal na “ipinauubaya” ang alagad kay Śiva. Sunod-sunod ang abhiṣeka mula sa sisidlang Nivṛtti; pagkatapos ay inilalagay ng guro ang “kamay ni Śiva” sa ulo at pormal siyang inaatasan bilang Śivācārya. Nagpapatuloy pa ang pagsamba at ang itinakdang homa na 108 ulit, na nagtatapos sa huling ganap na handog.
शिवाश्रम-नित्यनैमित्तिककर्मविधिः / Śaiva Āśrama-Duties: Daily and Occasional Rites (Morning Purity & Bath Procedure)
Binubuksan ng Adhyaya 21 ang kahilingan ni Kṛṣṇa na ilahad nang tumpak ang mga tungkulin ng nagsasagawa sa Śaiva-āśrama ayon sa sariling śāstra ni Śiva, na inihihiwalay ang nitya at naimittika na karma. Sumagot si Upamanyu sa pamamagitan ng sunod-sunod na gawain sa umaga: bumangon sa bukang-liwayway, magnilay kay Śiva kasama si Ambā (Śakti), at saka gawin ang mga pangangailangang pangkatawan sa isang liblib na lugar. Inilalarawan ang śauca o paglilinis, ang paglilinis ng ngipin at mga pamalit kapag walang panglinis na patpat o kapag ipinagbabawal sa ilang araw ng kalendaryong lunar; iniuutos din ang paulit-ulit na pagmumog ng tubig para sa paglilinis ng bibig. Pagkatapos ay tinatalakay ang “vāruṇa snāna” (ritwal na pagligo sa tubig) sa ilog, imbakan ng tubig, lawa, o sa bahay: paghawak sa mga gamit sa pagligo, pag-alis ng panlabas na dumi, paggamit ng lupa (mṛd) sa paglilinis, at kalinisan matapos maligo. Sinusundan ito ng tagubilin sa pagsusuot ng malilinis na kasuotan at muling pagpapadalisay. Itinatakda rin ang mga pagbabawal: ang brahmacārin, tapasvī, balo at iba pa ay dapat umiwas sa pabangong paligo at mga gawaing parang pag-aayos o pagdadamit-palamuti. Ang pagligo ay ginagawang ganap na ritwal: suot ang upavīta, nakatali ang śikhā, lumubog sa tubig, magsagawa ng ācamanā, ilagay ang “tri-maṇḍala” sa tubig, mag-japa ng mantra habang nakalubog, alalahanin si Śiva, at magwakas sa sariling abhiṣeka gamit ang banal na tubig—ginagawang disiplina ng Śaiva na nakasentro sa mantra ang pang-araw-araw na gawain ng katawan.
न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया (Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification)
Sa Adhyāya 22, inilalahad ni Upamanyu ang nyāsa bilang tatlong-anyo ng disiplina na umaayon sa kosmikong proseso: sthiti (pagpapatatag), utpatti (pagpapakita/paglikha), at saṃhṛti (muling pagsipsip o paglalagom). Una, inuuri ang nyāsa ayon sa āśrama (gṛhastha, brahmacārin, yati, vānaprastha), saka itinatakda ang lohika ng direksiyon at pagkakasunod para sa sthiti-nyāsa at utpatti-nyāsa (ang saṃhṛti ay pabaligtad na ayos). Sumusunod ang teknikal na pagkakasunod ng ritwal: paglalagay ng mga varṇa/ponemang yunit na may bindu, pag-iinstall kay Śiva sa mga daliri at palad, astranyāsa sa sampung direksiyon, at pagninilay sa limang kalā na iniuugnay sa limang elemento. Inilalagay ang mga ito sa mga sentro ng maselang katawan (puso, lalamunan, ngalangala, pagitan ng kilay, brahmarandhra) at “tinatali” ng kani-kaniyang bīja; sinusuportahan ang paglilinis sa pamamagitan ng japa ng pañcākṣarī-vidyā. Kasunod ang mga gawaing yogiko: pagpigil sa prāṇa, pagputol sa bhūtagranthi gamit ang astra-mudrā, at pag-akay sa sarili sa suṣumnā upang lumabas sa brahmarandhra at makiisa sa Śiva-tejas. Ang sunod-sunod na pagpapatuyo sa vāyu, pagsunog sa kālāgni, muling pagsipsip ng mga kalā, at “amṛta-plāvana” (pagbaha ng nektar) ay muling bumubuo ng vidyā-maya na katawan (katawang hinubog ng mantra). Nagtatapos ang kabanata sa karanyāsa, dehanyāsa, aṅganyāsa, varṇanyāsa sa mga kasukasuan, ṣaḍaṅga-nyāsa at mga kaugnay na set, at digbandha, at nagbibigay rin ng pinaikling paraan. Layunin nito ang dehātma-śodhana tungo sa śivabhāva upang maging wasto ang pagsamba kay Parameśvara.
पूजाविधान-व्याख्या (Pūjāvidhāna-vyākhyā) — Exposition of the Procedure of Worship
Binubuksan ng Adhyaya 23 sa pagsasalaysay ni Upamanyu ng maikling paliwanag ng pūjā-vidhāna ayon sa aral ni Śiva na ipinasa kay Śivā. Inilalatag ang pagkakasunod ng ritwal: tapusin ng nagsasagawa ang panloob na yāga (ābhyantara-yāga), maaaring isara sa mga sangkap ng handog-sa-apoy, at saka magpatuloy sa panlabas na yāga (bahir-yāga). Binibigyang-diin ang wastong pag-aayos ng isip at paglilinis ng mga sangkap ng pagsamba, kasunod ang dhyāna at pormal na pagsamba kay Vināyaka upang alisin ang mga hadlang. Pagkaraan, pinararangalan sa isip ang mga tagapaglingkod, lalo na sina Nandīśa at Suyaśas, na inilalagay sa timog at hilaga, at inihahanda ang angkop na āsana—upuang leon/yogic o dalisay na upuang lotus na may “tatlong tattva”. Sa upuang ito, masusing iniimadyin si Sāmbā Śiva: walang kapantay, maringal ang palamuti, apat ang kamay, tatlo ang mata, may mga sandata/kumpas na varada/abhaya, mṛga at ṭaṅka, may palamuting ahas at ningning ng bughaw na lalamunan. Sa dulo (sa bahaging sinipi), itinuturo ang pagninilay kay Maheśvarī sa kaliwang panig ni Śiva, na nagpapakita ng liturhikong pananaw ng magkaparis na Śiva–Śakti.
पूजास्थानशुद्धिः पात्रशोधनं च — Purification of the Worship-Space and Preparation of Ritual Vessels
Inilalahad ng Adhyaya 24 ang sunod-sunod na paraan upang gawing karapat-dapat sa ritwal ang kapaligiran para sa Śiva-pūjā. Itinuturo ni Upamanyu: (1) paglilinis ng lugar ng pagsamba sa pamamagitan ng pagwiwisik ng tubig habang binibigkas ang mūla-mantra at paglalagay ng mga bulaklak na binasa sa mabangong tubig-sandal; (2) pag-aalis ng mga hadlang (vighna) gamit ang astra-mantra, kasunod ang pagtakip na pananggalang (avaguṇṭhana), paglalagay ng “baluting” selyo (varma), at paglalapat ng astra sa mga direksiyon upang itakda ang sagradong saklaw; (3) paglalatag ng damong darbha at paglilinis sa pagwiwisik at kaugnay na gawain, saka paglilinis ng lahat ng sisidlan at pagsasagawa ng dravya-śuddhi (pagpapadalisay ng mga sangkap); (4) pagtukoy sa apat na sisidlan—prokṣaṇī, arghya, pādya, at ācamanīya—pagkatapos ay paghuhugas, pagwiwisik, at pagpapabanal sa “tubig ni Śiva”; (5) paglalagay ng mga mapalad na bagay na mayroon, gaya ng mga metal at hiyas, pabango, bulaklak, butil, dahon, at darbha; (6) pag-aangkop ng idinadagdag ayon sa gamit: malamig at kaaya-ayang halimuyak para sa tubig-paligo at inumin; uśīra at sandal para sa pādya; pulbos na pampalasa tulad ng elā at kamper; at sa arghya ang dulo ng kuśa, akṣata, sebada/trigo/linga, ghee, mustasa, bulaklak, at bhasma. Ang diwa ng kabanata ay ang maayos na pagpapabanal: espasyo → pag-iingat → sisidlan → tubig → handog, upang maging mabisa at ayon sa dharma ang pagsamba.
आवरणपूजाविधानम् / The Procedure of Āvaraṇa (Enclosure) Worship
Inilalahad ng adhyaya na ito ang isang teknikal na dagdag sa pūjā, na ipinakilala ni Upamanyu bilang mga bagay na dati’y “hindi pa naipahayag nang buo”: ang tamang oras at paraan ng pagsasagawa ng āvaraṇa-arcana (pagsamba sa mga pabilog na saklaw/enclosure) kaugnay ng pag-aalay ng havis, pag-aalay ng ilawan, at nīrājana. Inilalarawan ang isang magkakasentrong ritwal na nakasentro kay Śiva (at Śivā), nagsisimula sa pagbigkas ng mantra para sa unang saklaw at unti-unting lumalawak palabas sa pamamagitan ng paglalagay ayon sa mga direksiyon. Tinutukoy ang sunod-sunod na direksiyon (aiśānya, pūrva, dakṣiṇa, uttara, paścima, āgneya, atbp.), kinikilala ang ‘garbha-āvaraṇa’ (pinakaloob na saklaw) bilang kalipunan ng mga mantra, at inilalagay sa panlabas na bilog ang mga diyos at kapangyarihan, kabilang ang mga tagapagbantay ng loka/dik gaya nina Indra (Śakra), Yama, Varuṇa, Kubera (Dhanada), Agni (Anala), Nirṛti, Vāyu/Māruta at mga kaugnay na banal na nilalang. Itinatakda rin ang magalang na tindig at mapagnilay na pagtuon (magkasanib ang palad, nakaupo nang panatag) habang tinatawag ang bawat diyos ng saklaw sa pamamagitan ng pangalan at mga pormulang “namas”. Sa kabuuan, ang kabanata ay isang “mapa” ng ritwal: ginagawang sunod-sunod na liturhiya ang kaayusang kosmolohikal sa paligid ng sentrong Śiva–Śakti.
पञ्चाक्षरमाहात्म्यम् / The Greatness of the Pañcākṣarī (Five-Syllable) Mantra
Ang Adhyaya 26 ay aral ni Upamanyu na nagtatanghal sa debosyon sa mantra ni Śiva bilang higit sa ibang landas ng matinding pag-aayuno o paghahandog. Nagsisimula ito sa pagbanggit ng sukdulang kasalanan—tulad ng pagpatay sa Brahmana, pag-inom ng alak, pagnanakaw, paglapastangan sa higaan ng guro, pagpatay sa ina o ama, pagpatay sa bayani o sa sanggol sa sinapupunan—at saka ipinahahayag na ang pagsamba kay Śiva bilang pinakamataas na sanhi (paramakāraṇa) sa pamamagitan ng mantra, lalo na ang pañcākṣarī, ay unti-unting naglilinis sa mga kasalanang ito, na inilalarawan sa sunod-sunod na pagdalisay sa loob ng labindalawang taon. Itinatakda rin ang huwarang deboto: tanging Śiva-bhakti, pagpipigil sa mga pandama, at payak ngunit disiplinadong pamumuhay (hal. nabubuhay sa limos), na sapat kahit para sa itinuturing na “nalugmok.” Binibigyang-diin na ang mabibigat na panata—tubig lamang, hangin lamang, at iba pang austeridad—ay hindi awtomatikong nagtitiyak ng pag-abot sa Śivaloka; ngunit kahit isang pagsamba na may taimtim na pañcākṣarī ay makapagdudulot ng pagdating sa tahanan ni Śiva dahil sa likas na kapangyarihan ng mantra. Sa huli, itinatangi na ang tapas at yajña (kahit ibigay ang buong yaman bilang dakṣiṇā) ay di maihahambing sa pagsamba sa mūrti ni Śiva, at iginigiit na ang sumasamba sa pañcākṣara—maging nakagapos pa o kalauna’y mapalaya—ay tiyak na pinalalaya, nang walang karagdagang pag-aalinlangan. Kinikilala rin ang iba’t ibang anyo ng mantra (Rudra/di-Rudra, ṣaḍakṣara, sūkta-mantra), subalit ang mapagpasya ay ang Śiva-bhakti.
अग्निकार्य-होमविधिः (Agnikārya and Homa Procedure)
Ang Adhyaya 27 ay isang paglalahad ng pamamaraan ni Upamanyu tungkol sa agnikārya—kung paano itatag at gawing banal ang apoy ng ritwal, at saka isagawa ang homa bilang pagsamba kay Mahādeva. Sa simula, itinatakda ang mga pinahihintulutang lugar at sisidlan: kuṇḍa (hukay ng apoy), sthaṇḍila (inihandang lupa), vedi (altar), o mga sisidlang bakal at bagong mapalad na luwad. Matapos itanim ang apoy ayon sa vidhāna at matapos ang mga paunang saṃskāra, iniuutos na sambahin si Mahādeva at magpatuloy sa mga handog. Pagkaraan, tinatalakay ang disenyo ng ritwal: sukat ng kuṇḍa (isa o dalawang hasta), mga anyong bilog o parisukat, at ang paggawa ng vedi at maṇḍala. Ipinakikilala ang mga detalye sa loob tulad ng walong-talulot na lotus (aṣṭadalāmbuja) sa gitna, mga sukat ng taas/angat sa aṅgula, at ang tuntunin ng pagsukat (24 aṅgula = isang kara/hasta). May tagubilin din tungkol sa isa hanggang tatlong mekhalā (mga pabilog na guhit), matibay at maayos na pagkakabuo sa lupa, mga alternatibong anyong yoni, at mga detalye ng paglalagay at pagharap. Binabanggit ang mga materyal at paglilinis: pagpapahid sa kuṇḍa/vedi ng dumi ng baka at tubig, at paghahanda ng maṇḍala sa tubig na may dumi ng baka, habang sinasabi ring may ilang sukat ng sisidlan na hindi mahigpit na itinakda. Sa kabuuan, ito’y isang gabay na ritwal-arkitektural para sa Śaiva homa na nakasentro kay Mahādeva.
नैमित्तिकविधिक्रमः (Occasional Rites and Their Procedure)
Inilalahad ng Adhyaya 28 ang mga tagubilin ni Upamanyu tungkol sa mga naimittika na pagsasagawa (mga ritwal na isinasagawa sa takdang pagkakataon) para sa mga tagasunod ng Śiva-āśrama, na malinaw na inuugat sa landas na pinahihintulutan ng Śivaśāstra. Itinatakda nito ang banal na panahon bilang iskedyul ng ritwal: mga pagtalima buwan-buwan at kada kalahating buwan (lalo na sa aṣṭamī, caturdaśī, at mga araw ng parvan), at mas masidhing pagsamba sa mga sandaling may bigat-kosmico gaya ng paglipat ng ayana, viṣuva (equinox), at mga eklipse. Ipinakikilala rin ang paulit-ulit na disiplina buwanan: paghahanda ng brahmakūrca, pagpapaligo (abhiṣeka) kay Śiva gamit ito, pag-aayuno, at pagkain sa natira—pinupuri bilang pambihirang prāyaścitta (pagbabayad-sala), kahit sa mabibigat na kasalanan tulad ng brahmahatyā. Pagkaraan, binibilang ang mga ritwal at kaloob na nakaayon sa buwan–nakṣatra: nīrājana sa Pauṣa sa ilalim ng Puṣya; pag-aalay ng kumot na may ghṛta sa Māgha sa ilalim ng Maghā; pagsisimula ng mahotsava sa huling Phālguna; ritwal ng duyan (dolā) sa kabilugan ng buwan ng Caitra sa ilalim ng Citrā; pagdiriwang ng mga bulaklak sa Vaiśākha sa ilalim ng Viśākhā; pagbibigay ng palayok ng malamig na tubig sa Jyeṣṭha sa ilalim ng Mūlā; pavitrāropaṇa sa Āṣāḍha sa ilalim ng Uttarāṣāḍhā; paghahanda ng maṇḍala sa Śrāvaṇa; at kasunod nito ang mga ritwal ng paglalaro ng tubig at pagwiwisik na panglinis sa mga itinakdang nakṣatra. Sa kabuuan, ang kabanata ay isang balangkas ng kalendaryong liturhikal na pinagsasama ang vrata, masidhing pūjā, dāna, at mga anyo ng pagdiriwang.
काम्यकर्मविभागः — Taxonomy of Kāmya (Desire-Motivated) Śaiva Rites
Binubuksan ng Adhyaya 29 sa paghingi ni Śrī Kṛṣṇa kay Upamanyu na ipaliwanag kung ang mga may karapatang magsagawa ng Śiva-dharma (śivadharmādhikāriṇaḥ) ay may mga kāmya-karma pa, bukod sa mga tungkuling nitya/naimittika na naituro na. Sumagot si Upamanyu sa pag-uuri ng mga bunga bilang aihika (sa mundong ito), āmūṣmika (sa kabilang-buhay), at pinagsama; at inilahad ang limang anyo ng pagsasagawa ayon sa paraan: kriyā-maya (gawaing ritwal), tapaḥ-maya (pagpapakasakit/asketismo), japa–dhyāna-maya (pag-uulit ng mantra at pagninilay), at sarva-maya (pinagsasama ang mga paraan), na ang kriyā ay may mga sunod-sunod na bahagi gaya ng homa, dāna, at arcana. Binigyang-diin niya na ang ritwal na gawa ay nagbubunga nang ganap lalo na sa may śakti (kakayahan/pagpapahintulot), sapagkat ang śakti ay kinikilala bilang ājñā—utos o pahintulot ni Śiva, ang Paramātman; kaya ang may taglay na pahintulot ni Śiva ang nararapat magsagawa ng kāmya na mga ritwal. Pagkaraan, ipinakilala niya ang mga ritong nagbibigay-bunga kapwa dito at sa kabilang-buhay, na isinasagawa ng mga Śaiva at Māheśvara sa kaayusang panloob/panlabas. Nilinaw niya na ang “Śiva” at “Maheśvara” ay hindi tunay na magkaiba, kaya ang Śaiva at Māheśvara ay hindi rin hiwalay sa diwa: ang Śaiva ay umaasa kay Śiva at nakatuon sa jñāna-yajña (handog ng kaalaman), samantalang ang Māheśvara ay nakatuon sa karma-yajña (handog ng gawa). Kaya ang Śaiva ay higit na panloob at ang Māheśvara ay higit na panlabas, ngunit ang pangunahing pamamaraan ng ritong susunod ay iisa—nagkakaiba lamang sa diin (antar/bahiḥ).
द्वितीयतृतीयावरणपूजाक्रमः | The Sequence of the Second and Third Enclosure Worship (Āvaraṇa-pūjā)
Ang Adhyaya 30 ay isang teknikal na paglalahad ng āvaraṇa-pūjā sa loob ng mandalikong pagsamba ng tradisyong Śaiva. Nagsisimula ito sa paunang pagsamba sa tabi nina Śiva at Śivā: unang pinararangalan si Gaṇeśa (Heramba) at si Ṣaṇmukha/Skanda (Kārttikeya) sa pamamagitan ng gandha (pabango) at kaugnay na handog. Pagkatapos ay inilalarawan ang unang bakod (prathamāvaraṇa): mula kay Īśāna at sumusunod sa ayos ng mga direksiyon, isinasagawa ang pagsamba sa bawat diyos na may kasamang śakti (saśaktika) hanggang sa Sadyānta. Kasama ring sinasamba ang mga pantulong na bahagi gaya ng ṣaḍaṅga (puso at iba pa) para kina Śiva at Śivā, ayon sa paglalagay sa direksiyon ng apoy at iba pang direksiyon. Ang walong Rudra na nagsisimula kay Vāma, kasama ang kani-kanilang Vāmā-Śakti, ay maaaring sambahin nang sunod-sunod sa paligid ng mga panig. Matapos ang unang bakod, lumilipat ang teksto sa ikalawang bakod (dvitīyāvaraṇa), na nagtatakda ng mga anyo ni Śiva kasama ang śakti sa mga talulot ayon sa direksiyon (dikpatra): Ananta sa silangan, Sūkṣma sa timog, Śivottama sa kanluran, at Ekanetra sa hilaga; at kasunod ang mga paglalagay sa mga pagitaning direksiyon tulad nina Ekarudra, Trimūrti, Śrīkaṇṭha, at Śikhaṇḍīśa kasama ang śakti/katugmang puwesto. Ipinahihiwatig din na sa ikalawang bakod ay kabilang ang mga pinunong cakravartin bilang sinasamba, at sa ikatlong bakod (tṛtīyāvaraṇa) ay pinararangalan ang Aṣṭamūrti kasama ang kanilang mga śakti. Sa kabuuan, ito’y isang “mapa ng ritwal” na nagpapakita ng antas ng mga bakod, teolohiya ng direksiyon, at ng prinsipyo na ang bawat banal na pagpapakita ay ganap lamang kapag may kaakibat na śakti.
पञ्चावरणमार्गस्थं योगेश्वरस्तोत्रम् (Pañcāvaraṇa-mārga Stotra to Yogeśvara Śiva)
Binubuksan ng Adhyaya 31 sa pagsasalita ni Upamanyu kay Kṛṣṇa, na ipinahahayag ang isang banal na stotra para kay Yogeśvara Śiva, na itinuro sa balangkas ng pañcāvaraṇa-mārga—isang limang antas na paraan ng pagsamba at pagninilay. Agad na nangingibabaw ang anyo ng himno: siksik na mga epithets, paulit-ulit na “jaya jaya” at mga pagpupugay na “namaḥ”. Sa sistematikong paglalatag ng teolohiya, pinupuri si Śiva bilang nag-iisang Panginoon ng sansinukob, likas na dalisay na kamalayan, at katotohanang lampas sa salita at maging sa isip. Inilalarawan Siya bilang nirañjana (walang dungis), nirādhāra (walang sandigan ngunit sumusuporta sa lahat), niṣkāraṇodaya (pinagmulan na walang sanhi), nirantaraparānanda (di-napaputol na sukdulang kaligayahan), at nirvṛtikāraṇa (sanhi ng kapayapaan at mokṣa). Itinatampok din ang Kanyang ganap na kapangyarihan, pagiging di-maihahambing, paglaganap sa lahat nang walang hadlang, at kawalang-kupas. Bilang kabanata, ito’y liturhiya ng pagbigkas at buod ng aral, na gumagabay sa deboto sa nakaayos na pagninilay upang maganap ang karma at makamtan ang bungang espirituwal.
मन्त्रसिद्धिः, प्रतिबन्धनिरासः, श्रद्धा-नियमाः (Mantra Efficacy, Removal of Obstacles, and the Role of Faith/Discipline)
Binubuksan ng Adhyaya 32 sa pagsasalita ni Upamanyu kay Kṛṣṇa, mula sa pangkalahatang salaysay ng pagsasanay na nagdudulot ng tagumpay “sa buhay na ito at sa kabilang-buhay” tungo sa tiyak na paglalahad ng mga bungang Śaiva na maaaring makamtan sa kasalukuyang buhay sa pamamagitan ng pinagsamang disiplina: pūjā, homa, japa, dhyāna, tapas, at dāna. Itinatakda ng kabanata ang pagkakasunod ng pamamaraan: una, ang tunay na nakauunawa sa mantra at kahulugan nito ay dapat munang magsagawa ng mantra-saṃsādhana (paghahanda/pagsasakatuparan ng mantra), sapagkat doon lamang nagiging mabunga ang mga ritwal. Pagkatapos ay ipinakikilala ang suliranin ng pratibandha—makapangyarihang di-nakikitang hadlang (adṛṣṭa) na maaaring pumigil sa bunga kahit “siddha” na ang mantra. Kapag may palatandaan ng pagharang, ang marunong ay hindi padalus-dalos; sinusuri ang mga pangitain at hudyat (śakuna-ādi) at gumagawa ng panlunas na paglinis at pag-alis ng kasalanan. May babala rin: ang maling pagsasagawa o paggawa sa kamangmangan ay humahantong sa kawalan ng bunga at panlilibak; gayundin, ang pagsasagawa ng mga ritwal para sa nakikitang bunga (dṛṣṭa-phala) nang walang tiwala ay tanda ng kawalan ng śraddhā, at ang walang pananampalataya ay hindi nagkakamit. Nililinaw na ang kabiguan ay hindi kasalanan ng diyos, sapagkat ang sumusunod sa itinakdang paraan ay tunay na nakakakita ng bunga. Sa huli, inilalarawan ang mga kundisyong tumutulong: ang sādhaka na naalisan ng hadlang ay kumikilos nang may pagtitiwala at pananampalataya; at maaaring piliing sundin ang brahmacarya at disiplinadong pagkain (haviṣya sa gabi, pāyasa, prutas) upang makamit ang siddhi.
केवलामुष्मिकविधिः — The Rite for Exclusive Otherworldly Attainment (Liṅga-Abhiṣeka and Padma-Pūjā Protocol)
Ipinahayag ni Upamanyu ang isang walang kapantay na pagtalima, isang dalisay na amuṣmika (para sa kabilang-buhay) na paraan, at sinabing sa tatlong daigdig ay walang karmang maihahambing dito. Pinatotohanan niya ang bisa ng ritwal sa pagbanggit na ito’y isinagawa ng lahat ng mga deva—lalo na nina Brahmā, Viṣṇu, at Rudra—ni Indra at ng mga lokapāla, ng siyam na graha mula kay Sūrya, ng mga brahmavid na maharṣi gaya nina Viśvāmitra at Vasiṣṭha, at ng mga rishi na deboto ni Śiva (hal. Śveta, Agastya, Dadhīca). Saklaw din nito ang mga gaṇeśvara tulad nina Nandīśvara, Mahākāla, Bhṛṅgīśa, at maging ang mga nilalang sa ilalim at nasa pagitan: daitya, dakilang nāga gaya ni Śeṣa, siddha, yakṣa, gandharva, rākṣasa, bhūta, at piśāca. Itinatampok ng kabanata ang bisa: sa pamamagitan nito, naaabot ng mga nilalang ang nararapat na kalagayan at ang mga deva ay nagiging “mga deva”; binanggit ang pagtitibay ng pagkakakilanlan—si Brahmā ay nakakamit ang brahmatva, si Viṣṇu ang viṣṇutva, si Rudra ang rudratva, si Indra ang indratva, at si Gaṇeśa ang gaṇeśatva. Pagkaraan ay inilalahad ang pamamaraan: paliguan ang liṅga ng tubig na may halimuyak ng puting sandal (sita-candana-toya), sambahin gamit ang namumukadkad na puting lotus, magpatirapa, at bumuo ng marikit na padmāsana (luklukan ng lotus) na may wastong mga tanda; kung may kakayahan, gumamit ng ginto at hiyas, at ilagay ang maliit na liṅga sa gitna ng lambat ng hibla ng lotus (kesarajāla).
लिङ्गप्रतिष्ठा-माहात्म्यम् / The Greatness of Liṅga Installation
Inilalarawan ng Adhyaya 34 ang liṅga-pratiṣṭhā (at ang kaugnay na pagtatatag ng bera/ikon) bilang ritwal na agad mabisa at makapagkakaloob ng nitya, naimittika, at kāmya na mga siddhi. Ipinahayag ni Upamanyu ang tuntuning kosmolohikal: “ang daigdig ay may anyong liṅga; ang lahat ay nakatatag sa liṅga,” kaya kapag naitindig ang liṅga, naitatag din ang katatagan, kaayusan, at pagpapala. Sa mga tanong ni Kṛṣṇa, nilinaw niya kung ano ang liṅga, paano si Maheśvara ang ‘liṅgī,’ at bakit si Śiva ay sinasamba sa anyong ito: ang liṅga ay avyakta (di-nahahayag), kaugnay ng tatlong guṇa, pinagmumulan at prinsipyo ng pagkalusaw, walang simula at wakas, at upādāna-kāraṇa (materyal na sanhi) ng sansinukob. Mula sa ugat na tulad ng prakṛti/māyā lumilitaw ang gumagalaw at di-gumagalaw na mundo; ipinakikilala ang pagkakaibang śuddha/aśuddha/śuddhāśuddha upang ipaliwanag ang mga pangunahing diyos. Kaya pinagsasama ng kabanata ang tagubilin na itatag ang liṅga nang buong pagsisikap para sa kapakanan ngayon at sa kabilang-buhay, at ang metapisikang dahilan na ginagawang kosmikong muling pag-uugat ng realidad sa kautusan (ājñā) ni Śiva ang pag-iinstall.
प्रणवविभागः—वेदस्वरूपत्वं लिङ्गे च प्रतिष्ठा (The Division of Oṃ, Its Vedic Forms, and Its Placement in the Liṅga)
Inilalahad ng Adhyāya 35 ang isang teknikal na salaysay na mitiko at doktrinal tungkol sa Pranava (Oṃ) bilang pangunahing tanda ng tunog ng Brahman/Śiva at binhi ng pahayag ng mga Veda. Isinalaysay ni Upamanyu ang paglitaw ng umaalingawngaw na tunog na may tatak na ‘Oṃ’, ngunit hindi ito agad naunawaan nina Brahmā at Viṣṇu dahil sa nakalilitong puwersa ng rajas at tamas. Pagkaraan, ang iisang pantig ay sinuri bilang apat: A, U, M (tatlong mātrā) at isang ardhamātrā na kinikilalang nāda. Iniuugnay ng kabanata ang mga bahaging ito sa simbolismong pang-espasyo ng liṅga: A sa timog, U sa hilaga, M sa gitna; at ang nāda ay naririnig sa tuktok. Kasabay nito, itinatapat ito sa mga Veda: A=Ṛg, U=Yajus, M=Sāman, nāda=Atharvan. Iniuugnay pa ang mga pagtutumbas na ito sa mga kategoryang kosmolohikal at ritwal (guṇa, mga tungkuling paglikha, tattva, loka, kalā/adhvan, at mga kapangyarihang tulad-siddhi), na nagpapakita kung paanong ang mantra, Veda, at kaayusan ng sansinukob ay naglilinawan sa isa’t isa sa ilalim ng pananaw na Śaiva.
लिङ्ग-बेर-प्रतिष्ठाविधिः / The Procedure for Installing the Liṅga and the Bera (Icon)
Ang Adhyaya 36 ay isang pagtuturo sa anyong diyalogo: hinihiling ni Kṛṣṇa ang “pinakamainam” na paraan ng pratiṣṭhā para sa Liṅga at sa Bera (iniinstalang anyong-ikon) ayon sa turo ni Śiva. Sumagot si Upamanyu ng sunod-sunod na tuntunin: pumili ng mapalad na araw (maliwanag na kalahati ng buwan, hindi salungat), gumawa ng Liṅga ayon sa sukat ng śāstra, at pumili ng angkop na pook matapos suriin ang lupa. Inilalarawan ang mga paunang upacāra, nagsisimula sa pagsamba kay Gaṇeśa, kasunod ang paglilinis ng lugar at paglipat ng Liṅga sa pook-paligo. Iginuguhit/iniukit ang mga marka ayon sa śilpaśāstra gamit ang gintong panulat at pigmento gaya ng kuṅkuma. Nililinis ang Liṅga at piṇḍikā sa mga halo ng lupa at tubig at sa pañcagavya. Matapos ang pagsamba kasama ang pedestal/vedikā, dinadala ang Liṅga sa banal na imbakan ng tubig at inilalagak para sa adhivāsa (ritwal na pamamahinga/pagpupuspos). Ang bulwagan ng adhivāsa ay nilalagyan ng torana, mga bakod, mga kuwintas na darbha, walong elepanteng pangdireksiyon, walong palayok ng Dikpāla, at mga sagisag na aṣṭamaṅgala; sinasamba ang mga Dikpāla. Sa gitna, itinatayo ang maluwang na pīṭha na may tanda ng upuang-lotus, mula sa makinang o kahoy na materyal, bilang paghahanda sa mga susunod na hakbang ng pag-aanyaya at paglalagak ng kabanalan.
योगप्रकारनिर्णयः (Classification and Definition of Yoga)
Sa Adhyaya 37, hiniling ni Śrī Kṛṣṇa ang tumpak na paliwanag tungkol sa “pinakamahirap makamtan” na yoga (parama-durlabha): ang karapat-dapat na magsanay (adhikāra), mga sangkap (aṅga), paraan (vidhi), layon (prayojana), at pagsusuri sa sanhi ng kamatayan, upang maiwasan ng nagsasanay ang sariling kapahamakan at makamit ang agarang bisa. Sumagot si Upamanyu na ang yoga, sa diwang Śaiva, ay ang matatag na pag-anyo ng isip na nakatuon kay Śiva matapos mapigil ang mga alon ng panloob na pag-iisip. Ipinakilala rin ang limang antas ng yoga: mantra-yoga, sparśa-yoga (kaugnay ng prāṇāyāma), bhāva-yoga, abhāva-yoga, at ang lampas-lahat na mahā-yoga. Bawat isa’y inilalarawan ayon sa sandigan ng pagsasanay—pag-uulit ng mantra at pagninilay sa kahulugan, disiplina ng prāṇa, mapagnilay na bhāva, at paglusaw ng mga anyo tungo sa tunay na realidad—mula sa may-suportang pagtuon hanggang sa pinakapinong pagkalubog sa pinakamataas na yoga.
अन्तराय-उपसर्ग-विवेचनम् / Analysis of Yogic Obstacles (Antarāyas) and Upasargas
Ipinapaliwanag ni Upamanyu nang masusi ang mga hadlang na dinaranas ng mga nagsasanay ng yoga (antarāya). Binibilang niya ang sampung pangunahing sagabal: katamaran, matinding karamdaman, kapabayaan, pag-aalinlangan sa landas o sa pook ng pagsasanay, kawalang-tatag ng isip, kawalan ng pananampalataya, maling pagdama, pagdurusa, panlulumo, at pagkabalisa ng isip sa mga bagay na pandama. Pagkaraan, tinutukoy niya ang bawat isa nang may linaw: ang sakit ay may sanhi sa katawan at sa karma; ang pagdududa ay hati-hating pag-unawa sa pagitan ng mga pagpipilian; ang kawalang-tatag ay isip na walang sandigan; ang kawalan ng śraddhā ay paglakad sa yoga na walang bhāva; ang pagkalito ay baligtad na paghatol. Ang pagdurusa ay hinahati sa tatlo: ādhyātmika (panloob), ādhibhautika (mula sa nilalang/pisikal), at ādhidaivika (mula sa banal/elemental). Ang panlulumo ay mula sa nabigong pagnanasa; ang pagkabalisa ay pagkalat ng isip sa sari-saring bagay. Kapag napayapa ang mga vighna, maaaring maranasan ng yogin ang mga “banal” na upasarga—mga palatandaang malapit sa siddhi ngunit nakalilihis kung mali ang pagbasa. Anim ang binanggit: pratibhā (biglang liwanag ng pagkaunawa), śravaṇa (di-karaniwang pandinig), vārtā (pagtanggap ng balita), darśana (pangitain), āsvāda (pambihirang lasa), at vedanā (masidhing pandama sa haplos). Layunin ng kabanata na gabayan ang pag-unawa at pag-iingat upang ang sādhanā ay tumuon sa kalayaan, hindi sa pagkahumaling sa kapangyarihan.
ध्यानप्रकारनिर्णयः / Determination of the Modes of Meditation (on Śrīkaṇṭha-Śiva)
Ang Adhyaya 39 ay isang teknikal na paliwanag tungkol sa dhyāna bilang disiplin na may mga antas, na nakasentro kay Śrīkaṇṭha (Śiva). Ayon kay Upamanyu, nagmumuni ang mga yogin kay Śrīkaṇṭha sapagkat ang pag-alaala sa Kanya ay agad na nagdudulot ng katuparan ng mga layunin. Ipinagkaiba ng kabanata ang sthūla-dhyāna (magaspang na pagninilay na may sinasandigang bagay) na ginagawa upang patatagin ang isip, mula sa sūkṣma at nirviṣaya na mga oryentasyon. Ipinapahayag na ang tuwirang pagninilay kay Śiva ay nagbubunga ng lahat ng siddhi; at kahit sa ibang anyo magmuni, nararapat pa ring alalahanin ang anyo ni Śiva bilang panloob na sanggunian. Inilalarawan ang dhyāna bilang paulit-ulit na pagsasanay na lumilikha ng katatagan, mula saviṣaya (may nilalaman/bagay) patungo sa nirviṣaya (walang bagay). Ang “walang-bagay na pagninilay” ay nililinaw bilang tuloy-tuloy na agos ng buddhi (buddhi-santati) na humahantong sa nirākāra na kamalayan-sa-sarili. Itinatakda rin ang pagsasanay sa sabīja (may “binhi”/suporta) at nirbīja (walang binhi), na inirerekomendang sabīja sa simula at nirbīja sa rurok para sa ganap na kaganapan; binabanggit ang prāṇāyāma bilang nagdudulot ng sunud-sunod na bunga gaya ng śānti (kapayapaan) at kaugnay na mga kalagayan.
अवभृथस्नान-तीर्थयात्रा-तेजोदर्शनम् | Avabhṛtha Bath, Tīrtha-Pilgrimage, and the Vision of Divine Radiance
Sa Adhyaya 40, mula sa naunang pagtuturo ay lumilipat ang salaysay sa pagsasagawa ng ritwal at paglalakbay sa mga tīrtha. Isinalaysay ni Sūta na matapos ihatid ni Vāyu ang ulat tungkol sa jñāna-yoga (kaugnay nina Yādava at Upamanyu) sa nagtipong mga muni at saka naglaho, ang mga pantas sa Naimiṣa ay nagpunta sa bukang-liwayway upang isagawa ang pangwakas na paliligo ng avabhṛtha para sa kanilang satra. Sa utos ni Brahmā, nagpakita si Sarasvatī bilang mapalad na ilog na may matamis at dalisay na tubig upang ganap na maisakatuparan ang ritwal; naligo ang mga pantas at tinapos ang yajña. Pagkaraan, pinayapa nila ang mga deva sa pamamagitan ng mga tubig na kaugnay kay Śiva at, inaalala ang mga nagdaang pangyayari, naglakbay patungong Vārāṇasī. Sa daan, nasalubong nila ang Bhāgīrathī (Gaṅgā) na dumadaloy pa-timog mula sa Himavat; naligo sila roon at nagpatuloy. Pagdating sa Vārāṇasī, lumusong sila sa Gaṅgā na dumadaloy pa-hilaga at sumamba sa liṅga ni Avimukteśvara ayon sa kautusan. Nang sila’y paalis na, nakita nila sa langit ang isang napakalawak at pambihirang tejas na banal, nagniningning na parang milyun-milyong araw at lumalaganap sa lahat ng dako. Maraming Pāśupata siddha—may pahid na abo at ganap na—ang dumating nang daan-daan at nagsanib sa liwanag na iyon, hudyat ng mas mataas na Śaiva na kaganapan at ng presensya ng isang transendenteng luklukan ng kapangyarihan ni Śiva.
स्कन्दसरः (Skandasara) — तीर्थवर्णनम् / Description of the Skandasara Sacred Lake
Sa Adhyaya 41, sa salaysay ni Sūta, ay isang paglalarawang nakasentro sa tīrtha. Ipinakikilala ang banal na lawa na tinatawag na Skandasara—malawak na tila karagatan ngunit ang tubig ay matamis, malamig, malinaw, at madaling lapitan. Inilalarawan ang paligid nang masinop: mga pampang na parang kristal, mga bulaklak ayon sa panahon, mga lotus at halamang-tubig, at mga alon na wari’y ulap, na lumilikha ng anyong “langit sa lupa.” Pagkaraan, lumilipat ang teksto sa kaayusang pang-ritwal: ang mga disiplinadong muni at muni-kumāra ay naliligo at kumukuha ng tubig, may mga tandang Śaiva na pagkamapanata tulad ng bhasma at tripuṇḍra, nakaputing kasuotan, at sumusunod sa ācāra. Binabanggit ang mga sisidlan at gamit sa pag-iipon at pagdadala ng tubig (ghaṭa, kalaśa, kamaṇḍalu, sisidlang dahon), at ang mga layunin nito—para sa sarili, para sa iba, at lalo na bilang handog para sa mga diyos. Sa kabuuan, itinatanghal ang banal na pook → itinakdang asal → ritwal na daloy ng tubig-tīrtha, na nagpapahiwatig ng kapakinabangan ng puṇya, kadalisayan, at debosyong nakatuon kay Śiva.