स्कन्दसरः (Skandasara) — तीर्थवर्णनम् / Description of the Skandasara Sacred Lake

Verse 1

सूत उवाच । तत्र स्कंदसरो नाम सरस्सागरसन्निभम् । अमृतस्वादुशिशिरस्वच्छा गाधलघूदकम्

Wika ni Sūta: “Doon ay may isang lawa na tinatawag na Skanda-saras, lawak na parang karagatan—ang tubig ay matamis na gaya ng amṛta, malamig, malinaw na kristal, malalim, at gayunma’y banayad at magaan ang agos.”

Verse 2

समंततः संघटितं स्फटिको पलसंचयैः । सर्वर्तुकुसुमैः फुल्लैश्छादिताखिलदिङ्मुखम्

Sa lahat ng panig, ito’y siksik na nabuo mula sa mga bunton ng palāśa na tila kristal; at ang lahat ng dako sa bawat direksiyon ay natakpan ng ganap na namumukadkad na mga bulaklak ng bawat panahon.

Verse 3

शैवलैरुत्पलैः पद्मैः कुमुदैस्तारकोपमैः । तरंगैरभ्रसंकाशैराकाशमिव भूमिगम्

Ito’y pinalamutian ng lumot, utpala (asul na lotus), padma (lotus) at kumuda (puting liryo sa tubig) na kumikislap na parang mga bituin; at sa mga alon na nagniningning na tila ulap, ang lupa’y wari’y mismong kalangitan.

Verse 4

सुखावतरणारोहैः स्थलैर्नीलशिलामयैः । सोपानमार्गौ रुचिरैश्शोभमानाष्टदिङ्मुखम्

Ito’y nagniningning sa mga kaaya-ayang terasa para sa madaling pagbaba at pag-akyat, yari sa madilim na bughaw na bato; at may magagandang landas-hagdan—marilag, nakaharap sa walong direksiyon.

Verse 5

तत्रावतीर्णैश्च यथा तत्रोत्तीर्णश्च भूयसा । स्नातैः सितोपवीतैश्च शुक्लाकौपीनवल्कलैः

Doon, marami ang lumusong sa tubig at saka muling umahon nang ayon sa kaayusan; matapos maligo, suot nila ang puting banal na sinulid (yajñopavīta) at nakabihis ng dalisay na puting bahag at kasuotang balat-kahoy.

Verse 6

जटाशिखायनैर्मुंडैस्त्रिपुंड्रकृतमंडनैः । विरागविवशस्मेरमुखैर्मुनिकुमारकैः

Naroon ang mga kabataang muni—may ilan na ang jata ay nakatali sa tuktok, may ilan na ahit ang ulo—na pinalamutian ng tatlong guhit ng abo (tripuṇḍra). Sa kanilang mukha’y may banayad na ngiting bunga ng paglayo sa pagnanasa, at sila’y kumikilos na lubos na nakalubog sa pagtalikod sa mundo.

Verse 7

घटैः कमलिनीपत्रपुटैश्च कलशैः शिवैः । कमण्डलुभिरन्यैश्च तादृशैः करकादिभिः

May mga banga ng tubig, mga takip na yari sa dahon ng lotus, mga mapalad na pitsel na iniaalay kay Śiva, at mga kamandalu at iba pang katulad na sisidlan gaya ng karaka at iba pa—sa gayon inayos ang pagsamba.

Verse 8

आत्मार्थं च परार्थं च देवतार्थं विशेषतः । आनीयमानसलिलमात्तपुष्पं च नित्यशः

Ang tubig na dinala para sa pagsamba at ang mga bulaklak na tinipon ay dapat ihandog araw-araw—para sa kabutihang espirituwal ng sarili, para sa kapakinabangan ng iba, at lalo na para sa Diyos, si Panginoong Śiva.

Verse 9

अंतर्जलशिलारूढैर्नीचानां स्पर्शशंकया । आचारवद्भिर्मुनिभिः कृतभस्मांगधूसरैः

Dahil sa pangambang madikit sa marumi, ang mga muning may disiplina—na ang katawan ay namumuti-abo sa banal na bhasma na ipinahid—ay umupo sa mga batong nasa loob ng tubig, pinananatili ang wastong asal at tuntunin.

Verse 10

इतस्ततो ऽप्सु मज्जद्भिरिष्टशिष्टैः शिलागतैः । तिलैश्च साक्षतैः पुष्पैस्त्यक्तदर्भपवित्रकैः

Dito at doon, ang mga iginagalang at disiplinadong deboto—na lumulubog sa tubig—ay nagsagawa ng pagsamba gamit ang mga batong kinuha sa ilog, mga butil ng linga, buo at di-nabasag na bigas (akṣata), at mga bulaklak, matapos isantabi ang singsing na darbha na pampabanal.

Verse 11

देवाद्यमृषिमध्यं च निर्वर्त्य पितृतर्पणम् । निवेदयेदभिज्ञेभ्यो नित्यस्नानगतान् द्विजान्

Matapos maisagawa nang wasto ang mga handog na tarpaṇa—una sa mga Deva, saka sa gitna ng mga Ṛṣi, at gayundin sa mga Pitṛ—dapat ipabatid sa mga marurunong na dvija (dalawang-ulit na isinilang) na nakatapos na ng arawang paliligo (at karapat-dapat anyayahan sa ritwal).

Verse 12

स्थानेस्थाने कृतानेकबलिपुष्पसमीरणैः । सौरार्घ्यपूर्वं कुर्वद्भिःस्थंडलेभ्यर्चनादिकम्

Sa iba’t ibang dako, matapos ayusin ang maraming handog—mga bali at bulaklak, kasama ang pagpaypay bilang paglilingkod—dapat munang ialay ang arghya sa Diyos-Araw; saka mula sa mga pook na iyon na nabendisyunan, isagawa ang arcanā at iba pang mga ritwal.

Verse 13

क्वचिन्निमज्जदुन्मज्जत्प्रस्रस्तगजयूथपम् । क्वचिच्च तृषयायातमृगीमृगतुरंगमम्

Sa isang dako, nakita ang mga pinuno ng kawan ng elepante na lumulubog at muling umaahon, nagkawatak-watak ang hanay; sa iba naman, ang mga inahing usa, mga usa at mga kabayong matutulin—dahil sa uhaw—ay nagsisiksik na sumulong.

Verse 14

क्वचित्पीतजनोत्तीर्णमयूरवरवारणम् । क्वचित्कृततटाघातवृषप्रतिवृषोज्ज्वलम्

Sa ilang dako, ito’y nagmistulang maringal na elepante na sinasakyan ng mga tagasunod na nakadamit-dilaw; sa ibang dako naman, ito’y kumikislap na parang makapangyarihang toro na sumasalpok sa pampang ng ilog, naglalagablab sa lakas ng torong humaharap sa toro.

Verse 15

क्वचित्कारंडवरवैः क्वचित्सारसकूजितैः । क्वचिच्च कोकनिनदैः क्वचिद्भ्रमरगीतिभिः

Sa ilang dako, umalingawngaw ang sigaw ng mga ibong kāraṇḍava; sa iba, ang huni ng mga tagak (sārasa); sa iba pa, ang tawag ng mga kokila; at sa iba, ang awit ng mga bubuyog na umuugong.

Verse 16

स्नानपानादिकरणैः स्वसंपद्द्रुमजीविभिः । प्रणयात्प्राणिभिस्तैस्तैर्भाषमाणमिवासकृत्

Sa pamamagitan ng mga nilalang na iyon—na namumuhay na tila mga punong kalpataru na tumutupad ng hiling sa sariling kasaganaan—na abala sa pagligo, pag-inom, at iba pang paglilingkod, siya’y paulit-ulit na binabati at kinakausap nang may pag-ibig, na wari’y malapit na pakikipag-usap nang muli’t muli.

Verse 17

कूलशाखिशिखालीनकोकिलाकुलकूजितैः । आतपोपहतान्सर्वान्नामंत्रयदिवानिशम्

Sa koro ng mga kokila na nakadapo sa mga sanga sa pampang at sa tuktok ng mga ito, umalingawngaw ang gubat sa awit, na wari’y walang tigil na tumatawag sa pangalan ng lahat ng nilalang na napagod at tinamaan ng init ng araw, araw at gabi.

Verse 18

उत्तरे तस्य सरसस्तीरे कल्पतरोरधः । वेद्यां वज्रशिलामय्यां मृदुले मृगचर्मणि

Sa hilaga, sa pampang ng lawaing iyon, sa ilalim ng punong kalpataru na tumutupad ng hiling, sa isang dambanang yari sa batong matigas na parang vajra, at sa malambot na balat ng usa—(nararapat siyang maupo/iluklok).

Verse 19

सनत्कुमारमासीनं शश्वद्बालवपुर्धरम् । तत्कालमात्रोपरतं समाधेरचलात्मनः

Nasdan nila si Sanatkumāra na nakaupo—laging taglay ang anyo ng isang batang lalaki—na sa sandaling iyon lamang ay pansamantalang lumabas sa samādhi; ang kanyang kalooban ay di matinag at matatag.

Verse 20

उपास्यमानं मुनिभिर्योगींद्रैरपि पूजितम् । ददृशुर्नैमिषेयास्ते प्रणताश्चोपतस्थिरे

Nakita ng mga pantas ng Naimiṣāraṇya ang Kanya—na laging pinagninilayan ng mga muni at sinasamba maging ng mga panginoon ng mga yogin. Yumukod silang may pagpipitagan at tumayong malapit sa tapat na paglilingkod.

Verse 21

यावत्पृष्टवते तस्मै प्रोचुः स्वागतकारणम् । तुमुलः शुश्रुवे तावद्दिवि दुंदुभिनिस्वनः

Habang sinisimulan nilang ipaliwanag sa kanya—na nagtanong—ang dahilan ng kanilang pagsalubong, sa sandaling iyon din ay narinig sa langit ang malakas na ugong ng mga tambol na pangkalangitan.

Verse 22

ददृशे तत्क्षणे तस्मिन्विमानं भानुसन्निभम् । गणेश्वरैरसंख्येयैः संवृतं च समंततः

Sa sandaling iyon, lumitaw ang isang sasakyang pangkalangitan na nagniningning na parang araw, at napalilibutan sa lahat ng panig ng di-mabilang na mga Gaṇeśvara—mga pangkat na tagapaglingkod ni Śiva.

Verse 23

अप्सरोगणसंकीर्णं रुद्रकन्याभिरावृतम् । मृदंगमुरजोद्घुष्टं वेणुवीणारवान्वितम्

Yaon ay napupuno ng mga pangkat ng apsarā at napalilibutan ng mga anak na babae ni Rudra; umaalingawngaw ang pagtambol ng mṛdaṅga at muraja, at sinasabayan ng tugtugin ng plauta at vīṇā.

Verse 24

चित्ररत्नवितानाढ्यं मुक्तादामविराजितम् । मुनिभिस्सिद्धगंधर्वैर्यक्षचारणकिन्नरैः

Ito’y pinalamutian ng maringal na vitāna na may mga hiyas na kahanga-hanga at pinagniningning ng mga kuwintas ng perlas; pinalilibutan at inaalalayan ng mga muni, Siddha, Gandharva, Yakṣa, Cāraṇa, at Kinnara.

Verse 25

नृत्यद्भिश्चैव गायद्भिर्वादयद्भिश्च संवृतम् । वीरगोवृषचिह्नेन विद्रमद्रुमयष्टिना

Napapaligiran ito ng mga sumasayaw, umaawit, at tumutugtog ng mga instrumento; at may tatak ng sagisag ng magiting na toro, na nakataas sa tungkod na yari sa pulang kahoy na tulad ng koral.

Verse 26

कृतगोपुरसत्कारं केतुना मान्यहेतुना । तस्य मध्ये विमानस्य चामरद्वितयांतरे

Matapos parangalan nang wasto ang gopura na tarangkahan ng banal na pavilon, at itindig ang watawat bilang tanda ng paggalang, sa pinakagitna ng vimāna—sa pagitan ng dalawang chāmara na pamaypay ng hari—(siya’y nasilayan/inalagay doon).

Verse 27

छत्त्रस्य मणिदंडस्य चंद्रस्येव शुचेरधः । दिव्यसिंहासनारूढं देव्या सुयशया सह

Sa ilalim ng isang dalisay na payong na walang dungis, na ang tungkod na may hiyas ay kumikislap na parang buwan, nakita Siya na nakaluklok sa makalangit na trono, kasama ang Diyosa na may marangal na katanyagan, si Suyaśā.

Verse 28

श्रिया च वपुषा चैव त्रिभिश्चापि विलोचनैः । प्राकारैरभिकृत्यानां प्रत्यभिज्ञापकं प्रभोः

Sa pamamagitan ng Kanyang ningning at anyo, at gayundin sa tatlong mata, nakikilala ang Panginoon—ang mga natatanging palatandaang ito ang daan upang ang mga tumitingin ay makilala ang Dakilang Guro.

Verse 29

अविलंघ्य जगत्कर्तुराज्ञापनमिवागतम् । सर्वानुग्रहणं शंभोः साक्षादिव पुरःस्थितम्

Dumating ito na wari’y di-malalabag na utos ng Lumikha ng mga daigdig; at tumindig sa harap nila na para bang tuwirang naroroon—ang mismong daluyan ng biyaya ni Śambhu (Śiva) para sa lahat.

Verse 30

शिलादतनयं साक्षाच्छ्रीमच्छूलवरायुधम् । विश्वेश्वरगणाध्यक्षं विश्वेश्वरमिवापरम्

Namataan niya ang anak ni Śilāda na hayag na nahaharap—marilag, tangan ang trisula bilang pinakadakilang sandata; ang pinunò ng mga gaṇa ni Viśveśvara, na wari’y isa pang Viśveśvara (Śiva) mismo.

Verse 31

विश्वस्यापि विधात्ःणां निग्रहानुग्रहक्षमम् । चतुर्बाहुमुदारांगं चन्द्ररेखाविभूषितम्

Siya ang Isa na, maging sa mga tagapaglikha ng sansinukob, ay ganap na may kakayahang pumigil at magpala—magparusa at magbasbas. Apat ang bisig, marangal at maningning ang anyo, at pinalamutian ng tanda ng gasuklay na buwan.

Verse 32

कंठे नागेन मौलौ च शशांकेनाप्यलंकृतम् । सविग्रहमिवैश्वर्यं सामर्थ्यमिव सक्रियम्

Siya’y pinalamutian ng ahas sa leeg at ng buwan sa tuktok ng ulo; kaya ang Kanyang pagka-Panginoon ay waring nagkatawang-anyo, at ang Kanyang walang-hanggang kapangyarihan ay tila masiglang kumikilos.

Verse 33

समाप्तमिव निर्वाणं सर्वज्ञमिव संगतम् । दृष्ट्वा प्रहृष्टवदनो ब्रह्मपुत्रः सहर्षिभिः

Nang makita ang kalagayang iyon—na wari’y ganap na pagwawakas ng nirvāṇa mismo, at na para bang ang ganap na pagkaalam ay nagtipon sa iisang pagdalo—ang anak ni Brahmā, kasama ang mga ṛṣi, ay nagningning sa tuwa.

Verse 34

तस्थौ प्राञ्जलिरुत्थाय तस्यात्मानमिवार्पयन् । अथ तत्रांतरे तस्मिन्विमाने चावनिं गते

Tumindig siya at nanatiling nakatindig na nakatiklop ang mga kamay, na wari’y inihahandog ang sarili sa Kanya. Pagkaraan, sa pagitan ng sandaling iyon, nang ang makalangit na vimāna ay bumaba sa lupa,

Verse 35

आगता ब्रह्मणादिष्टाः पूर्वमेवाभिकांक्षया । श्रुत्वा वाक्यं ब्रह्मपुत्रस्य नंदीछित्त्वा पाशान्दृष्टिपातेन सद्यः

Dumating na sila nang mas maaga, sabik sa paghihintay at tumatalima sa utos ni Brahmā. Nang marinig nila ang salita ng anak ni Brahmā, si Nandī ay sa isang sulyap lamang ay agad na pinutol ang mga tali ng pagkakagapos (pāśa).

Verse 36

शैवं धर्मं चैश्वरं ज्ञानयोगं दत्त्वा भूयो देवपार्श्वं जगाम । सनत्कुमारेण च तत्समस्तं व्यासाय साक्षाद्गुरवे ममोक्तम्

Matapos ipagkaloob ang Dharma ng Śaiva at ang banal na landas ng jñāna-yoga, muli siyang nagtungo sa piling ng Panginoon. At ang lahat ng iyon ay sinabi ni Sanatkumāra kay Vyāsa—ang aking tuwirang Guru—nang tumpak ayon sa katotohanan.

Verse 37

व्यासेन चोक्तं महितेन मह्यं मया च तद्वः कथितं समासात् । नावेदविद्भ्यः कथनीयमेतत्पुराणरत्नं पुरशासनस्य

Ipinahayag ito sa akin ng kagalang-galang na Vyāsa, at ngayo’y isinalaysay ko sa inyo nang maikli. Ang hiyas na Purāṇa na ito, na ukol sa Panginoong namamahala sa mga lunsod (Śiva), ay hindi dapat ipaliwanag sa mga hindi nakakakilala sa Veda.

Verse 38

नाभक्तशिष्याय च नास्तिकेभ्यो दत्तं हि मोहान्निरयं ददाति । मार्गेण सेवानुगतेन यैस्तद्दत्तं गृहीतं पठितं श्रुतं वा

Huwag ipagkaloob ang aral na ito sa alagad na walang debosyon, ni sa mga walang pananampalataya; sapagkat kapag ibinigay sa kamangmangan, ito’y nagdadala sa impiyerno. Datapwat yaong tumatahak sa wastong landas at naglilingkod nang may taimtim na bhakti, tumatanggap nito—sa pagtanggap, sa pagbasa, o kahit sa pakikinig—ay karapat-dapat sa biyaya nito.

Verse 39

तेभ्यः सुखं धर्ममुखं त्रिवर्गं निर्वाणमंते नियतं ददाति । परस्परस्योपकृतं भवद्भिर्मया च पौराणिकमार्गयोगात्

Sa gayong mga deboto, tiyak na ipinagkakaloob Niya ang kaligayahan, ang tatlong layunin ng buhay na nagsisimula sa dharma, at sa wakas ang tiyak na kapayapaan ng nirvāṇa (pagpapalaya). Kaya sa pamamagitan ng landas at disiplina ng Purāṇa, may kapakinabangang nagbabalikan—para sa inyo at para rin sa akin.

Verse 40

अतो गमिष्ये ऽहमवाप्तकामः समस्तमेवास्तु शिवं सदा नः । सूते कृताशिषि गते मुनयः सुवृत्ता यागे च पर्यवसिते महति प्रयोगे

“Kaya ako’y yayaon na, sapagkat natupad na ang aking layon. Nawa’y maging mapalad ang lahat—nawa’y ang pagpapala ni Śiva ay laging sumaatin.” Nang makapagpala na si Sūta at makaalis, at nang ang dakilang paghahandog ay ganap na matapos, ang mga muning may mabuting asal ay nagkanya-kanya ring naghiwa-hiwalay.

Verse 41

काले कलौ च विषयैः कलुषायमाणे वाराणसीपरिसरे वसतिं विनेतुः । अथ च ते पशुपाशमुमुक्षयाखिलतया कृतपाशुपतव्रताः

Nang dumating ang panahon ng Kali at ang mga nilalang ay nadudungisan ng mga bagay ng pandama, pinili nilang manirahan sa paligid ng Vārāṇasī. Pagkaraan, sa paghahangad ng ganap na paglaya mula sa mga tali na gumagapos sa paśu (indibidwal na kaluluwa), isinagawa nila nang buo ang Pāśupata na panata.

Verse 42

अधिकृताखिलबोधसमाधयः परमनिर्वृतिमापुरनिंदिताः । व्यास उवाच । एतच्छिवपुराणं हि समाप्तं हितमादरात्

Yaong mga nakaabot sa samādhi ng ganap na pagkaunawang espirituwal ay nakarating sa kataas-taasang kapayapaan—o kayong walang dungis. Wika ni Vyāsa: “Sa gayon, ang Śiva Purāṇa na ito, tunay na kapaki-pakinabang, ay natapos nang may taimtim na paggalang.”

Verse 43

पठितव्यं प्रयत्नेन श्रोतव्यं च तथैव हि । नास्तिकाय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च

Dapat itong basahin at pag-aralan nang may taimtim na pagsisikap, at gayundin ay pakinggan nang buong pag-iingat. Ngunit huwag itong ituro sa walang pananampalataya, sa walang debosyon, at sa mapanlinlang.

Verse 44

अभक्ताय महेशस्य तथा धर्मध्वजाय च । एतच्छ्रुत्या ह्येकवारं भवेत्पापं हि भस्मसात्

Kahit ang hindi deboto ni Maheśa, at kahit ang nagdadala lamang ng bandila ng katuwiran, sa pagdinig nito kahit minsan, ang kasalanan ay tunay na nagiging abo.

Verse 45

अभक्तो भक्तिमाप्नोति भक्तो भक्तिसमृद्धिभाक् । पुनः श्रुते च सद्भक्तिर्मुक्तिस्स्याच्च श्रुतेः पुनः

Ang hindi deboto ay nagkakamit ng debosyon. Ang deboto ay lalo pang napupuspos at natatatag sa bhakti. Sa muling pagdinig, tumitibay ang tunay na debosyon; at sa paulit-ulit na pagdinig, sumisilang ang moksha, ang paglaya.

Verse 46

तस्मात्पुनःपुनश्चैव श्रोतव्यं हि मुमुक्षुभिः । पञ्चावृत्तिः प्रकर्तव्या पुराणस्यास्य सद्धिया

Kaya ang mga nagnanais ng paglaya ay dapat makinig dito nang paulit-ulit. Taglay ang malinaw at matuwid na pag-unawa, isagawa ang limang ulit na pagbigkas (o pagdinig) ng Purana na ito.

Verse 47

परं फलं समुद्दिश्य तत्प्राप्नोति न संशयः । पुरातनाश्च राजानो विप्रा वैश्याश्च सत्तमाः

Taglay ang hangarin sa kataas-taasang bunga, tiyak na matatamo niya ang gayong gantimpala—walang pag-aalinlangan. Noong unang panahon, ang mga hari, mga Brahmana, at mararangal na Vaiśya (matuwid na mga maybahay) ay gumawa rin nito.

Verse 48

सप्तकृत्वस्तदावृत्त्यालभन्त शिवदर्शनम् । श्रोष्यत्यथापि यश्चेदं मानवो भक्तितत्परः

Sa pag-uulit ng salaysay na iyon nang pitong ulit, nakakamit ang tuwirang darśana—ang pagtanaw—kay Panginoong Śiva. At maging ang sinumang nakikinig lamang dito nang may iisang-pusong debosyon ay napupuspos ng biyaya at kaganapan.

Verse 49

इह भुक्त्वाखिलान्भोगानंते मुक्तिं लभेच्च सः । एतच्छिवपुराणं हि शिवस्यातिप्रियं परम्

Sa mundong ito, tinatamasa niya ang lahat ng kaluguran; at sa huli, tunay niyang nakakamit ang mokṣa, ang paglaya. Sapagkat ang Śiva Purāṇa na ito ay lubhang minamahal at pinakamataas sa paningin ni Panginoong Śiva.

Verse 50

भुक्तिमुक्तिप्रदं ब्रह्मसंमितं भक्तिवर्धनम् । एतच्छिवपुराणस्य वक्तुः श्रोतुश्च सर्वदा

Ang Shiva Purana na ito ay nagkakaloob ng kapakinabangan sa daigdig at ng kalayaan (moksha); kasing-awtoritatibo ng Veda at nagpapalago ng bhakti. Sa tagapagsalaysay at tagapakinig ng Shiva Purana, ang mga bungang ito’y laging sumisibol.

Verse 51

सगणस्ससुतस्सांबश्शं करोतु स शंकरः

Nawa’y pagpalain tayo ni Śaṅkara—kasama si Gaṇa, ang Kanyang anak, at si Ambā—ng kabanalan at kagandahang-palad.