भक्ताधिकारि-द्विजधर्म-योगिलक्षणवर्णनम् / Duties of Qualified Devotees and Marks of Yogins

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ वक्ष्यामि देवेशि भक्तानामधिकारिणाम् । विदुषां द्विजमुख्यानां वर्णधर्मसमासतः

Sinabi ni Īśvara: “Ngayon, O Devēśī—Ginang ng mga deva—ipapaliwanag Ko nang maikli ang wastong karapat-dapat at mga tungkulin: yaong sa mga debotong angkop sa landas na ito, at lalo na sa mga pantas na pangunahing kabilang sa mga ‘dalawang-ulit na isinilang,’ ayon sa mga simulain ng varṇa at dharma.”

Verse 2

त्रिः स्नानं चाग्निकार्यं च लिंगार्चनमनुक्रमम् । दानमीश्ररभावश्च दया सर्वत्र सर्वदा

Maligo nang tatlong ulit, isagawa ang mga banal na ritwal ng apoy, at sambahin ang Śiva-liṅga ayon sa wastong pagkakasunod; magbigay ng kawanggawa, panatilihin ang saloobing debosyon sa Panginoon, at magpakita ng habag sa lahat ng dako, sa lahat ng panahon—ito ang dapat sundin.

Verse 3

सत्यं संतोषमास्तिक्यमहिंसा सर्वजंतुषु । ह्रीश्रद्धाध्ययनं योगस्सदाध्यापनमेव च

Katotohanan, kasiyahan ng loob, pananampalataya sa Banal (āstikya), at di-karahasan sa lahat ng nilalang; kahinhinan, mapitagang pananampalataya, pag-aaral ng banal na aral, disiplina ng yoga, at palagiang pagtuturo sa iba—ito ang mga birtud na pinupuri.

Verse 4

व्याख्यानं ब्रह्मचर्यं च श्रवणं च तपः क्षमा । शौचं शिखोपवीतं च उष्णीषं चोत्तरीयकम्

Ang pagtuturo ng banal na aral, ang pagpapanatili ng disiplina ng brahmacarya, ang masidhing pakikinig sa kasulatan, ang pag-aayuno at pagtitiis; ang kalinisan, ang tuktok na buhol ng buhok (śikhā) at ang banal na sinulid (upavīta), ang putong, at ang pang-itaas na balabal—ito ang mga itinakdang tanda at pagsasanay ng debotong Shaiva.

Verse 5

निषिद्धासेवनं चैव भस्मरुद्राक्षधारणम् । पर्वण्यभ्यर्चनं देवि चतुर्दश्यां विशेषतः

O Devī, iwasan ang mga ipinagbabawal, at isuot nang wasto ang banal na abo (bhasma) at mga butil ng rudrākṣa; at sambahin (si Śiva) sa mga araw ng banal na pagtalima—lalo na sa caturdaśī, ang ika-labing-apat na araw ng buwan.

Verse 6

पानं च ब्रह्मकूर्चस्य मासि मासि यथाविधि । अभ्यर्चनं विशेषेण तेनैव स्नाप्य मां प्रिये

“At buwan-buwan, inumin ang paghahandang Brahmakūrca ayon sa itinakdang tuntunin. Pagkatapos, O minamahal, sambahin mo Ako nang may natatanging debosyon, at sa mismong sangkap na iyon ay paliguan mo Ako (sa banal na pagligo).”

Verse 7

सर्वक्रियान्न सन्त्यागः श्रद्धान्नस्य च वर्जनम् । तथा पर्युषितान्नस्य यावकस्य विशेषतः

Huwag talikuran ang pagkaing sumusuporta sa lahat ng banal na tungkulin; at huwag ding tanggihan ang pagkaing inihandog nang may śraddhā (pananampalataya). Gayundin, iwasan ang pagkaing lipas o panis—lalo na ang pagkaing gawa sa yāvaka (magaspang na lugaw/handang sebada).

Verse 8

मद्यस्य मद्यगन्धस्य नैवेद्यस्य च वर्जनम् । सामान्यं सर्ववर्णानां ब्राह्मणानां विशेषतः

Ang pag-iwas sa nakalalasing na alak, maging sa amoy nito, at ang pagtanggi sa naivedya (handog) na nadungisan nito ay pangkalahatang tuntunin para sa lahat ng varṇa—lalo na para sa mga Brāhmaṇa.

Verse 9

क्षमा शांतिश्च सन्तोषस्सत्यमस्तेयमेव च । ब्रह्मचर्यं मम ज्ञानं वैराग्यं भस्मसेवनम्

Kapatawaran, kapayapaan at kasiyahan; katotohanan at hindi pagnanakaw; brahmacarya, ang kaalamang Akin; vairāgya, at taimtim na paggamit ng bhasma (banal na abo)—ito ang Aking mga birtud at pagsasagawa na umaakay sa kaluluwang nakagapos tungo sa mapagpalayang biyaya ni Śiva.

Verse 10

सर्वसंगनिवृत्तिश्च दशैतानि विशेषतः । लिंगानि योगिनां भूयो दिवा भिक्षाशनं तथा

Ang ganap na paglayo sa lahat ng pagkakapit—ang sampung ito, lalo na, ang natatanging palatandaan ng mga yogin. Bukod dito, kumakain lamang sila ng pagkaing limos (bhikṣā), at sa araw lamang.

Verse 11

वानप्रस्थाश्रमस्थानां समानमिदमिष्यते । रात्रौ न भोजनं कार्यं सर्वेषां ब्रह्मचारिणाम्

Para sa mga nananahan sa yugto ng vānaprastha, ang kaparehong disiplina ay itinakda rin. Para sa lahat ng brahmacārin, hindi dapat kumain sa gabi.

Verse 12

अध्यापनं याजनं च क्षत्रियस्याप्रतिग्रहः । वैश्यस्य च विशेषेण मया नात्र विधीयते

Ang pagtuturo ng Veda at ang pamumuno sa mga handog na yajña ay hindi itinakda rito para sa isang Kṣatriya; para sa kanya, ang iniutos ay ang hindi pagtanggap ng mga kaloob. Lalo na para sa isang Vaiśya, ang mga gawaing pari na ito ay hindi Ko itinatadhana sa ganitong diwa.

Verse 13

रक्षणं सर्ववर्णानां युद्धे शत्रुवधस्तथा । दुष्टपक्षिमृगाणां च दुष्टानां शातनं नृणाम्

“(Tungkulin niya ang) pag-iingat sa lahat ng varṇa; at sa digmaan, ang pagpatay sa mga kaaway. Gayundin, (dapat) lipulin ang masasamang ibon at mababangis na hayop, at parusahan at pasukuin ang masasamang tao.”

Verse 14

अविश्वासश्च सर्वत्र विश्वासो मम योगिषु । स्त्रीसंसर्गश्च कालेषु चमूरक्षणमेव च

“Magkaroon ng pag-iingat at di-pagkatiwala sa lahat ng dako; ngunit magtiwala sa Aking mga yogin. Ang pakikisalamuha sa babae ay dapat lamang sa wastong mga panahon; at gayundin, ituon lamang ang sarili sa pagbabantay sa hukbo.”

Verse 15

सदा संचारितैश्चारैर्लोकवृत्तांतवेदनम् । सदास्त्रधारणं चैव भस्मकंचुकधारणम्

Sa pamamagitan ng mga espiya na laging gumagalaw, patuloy na nalalaman ang mga pangyayari at kalakaran ng daigdig; at lagi ring may pagdadala ng sandata, at pagsusuot ng balabal na abo (bhasma) bilang banal na pantakip.

Verse 16

राज्ञां ममाश्रमस्थानामेष धर्मस्य संग्रहः । गोरक्षणं च वाणिज्यं कृषिर्वैश्यस्य कथ्यते

Para sa mga hari at sa mga nakatatag sa mga disiplina ng mga āśrama, ito ang maikling buod ng dharma. Para sa Vaiśya, itinuturo na ang tungkulin ay pag-iingat sa mga baka, pangangalakal, at pagsasaka.

Verse 17

शुश्रूषेतरवर्णानां धर्मः शूद्रस्य कथ्यते । उद्यानकरणं चैव मम क्षेत्रसमाश्रयः

Ipinahahayag na ang dharma ng Śūdra ay ang paglilingkod sa iba pang mga uri. Gayundin, ang paggawa ng mga hardin at ang pagkanlong sa aking banal na nasasakupan (banal na lupain/templong-lupa) ay inirerekomenda rin.

Verse 18

धर्मपत्न्यास्तु गमनं गृहस्थस्य विधीयते । ब्रह्मचर्यं वनस्थानां यतीनां ब्रह्मचारिणाम्

Para sa maybahay (gṛhastha), iniuutos ang pagsasama ng mag-asawa sa sariling asawang ayon sa dharma. Ngunit para sa mga naninirahan sa gubat, sa mga yati na tumalikod sa daigdig, at sa mga brahmacārī na mag-aaral, itinatakda ang brahmacarya—banal na pagpipigil at kalinisan.

Verse 19

स्त्रीणां तु भर्तृशुश्रूषा धर्मो नान्यस्सनातनः । ममार्चनं च कल्याणि नियोगो भर्तुरस्ति चेत्

Para sa mga babae, ang tapat na paglilingkod sa asawa ang walang-hanggang dharma—wala nang iba. O mapalad na babae, ang pagsamba sa Akin ay nagiging tungkulin mo rin, kung may tagubilin o pahintulot ng asawa.

Verse 20

या नारी भर्तृशुश्रूषां विहाय व्रततत्परा । सा नारी नरकं याति नात्र कार्या विचारणा

Ang babaeng tumatalikod sa masusing paglilingkod sa asawa at nagiging tapat lamang sa mga panata at pagtalima—ang gayong babae ay mapupunta sa impiyerno; hindi na kailangan pang pag-isipan ito.

Verse 21

अथ भर्तृविहीनाया वक्ष्ये धर्मं सनातनम् । व्रतं दानं तपः शौचं भूशय्यानक्तभोजनम्

Ngayon ay ipahahayag ko ang walang hanggang dharma para sa babaeng nawalan ng asawa: pagtalima sa mga panata, pagbibigay-daan (kawanggawa), pag-aayuno at pagninilay na may pagtitiis, kalinisan, pagtulog sa lupa, at pagkain lamang nang minsan sa gabi—mga disiplina itong nagpapatatag ng isip at nagbabalik-loob kay Śiva, ang Panginoong nagbibigay ng kalayaan (mokṣa).

Verse 22

ब्रह्मचर्यं सदा स्नानं भस्मना सलिलेन वा । शांतिर्मौनं क्षमा नित्यं संविभागो यथाविधि

Ang palagiang pagsunod sa brahmacarya (kalinisan at pagpipigil), ang walang humpay na pagdalisay sa pamamagitan ng pagligo—sa bhasma (banal na abo) o sa tubig—kasama ang kapayapaan ng loob, mauna (disiplinadong pananahimik), di-nagkukulang na pagpapatawad, at wastong pagbabahagi ng yaman ayon sa tuntunin ng śāstra: ito’y dapat isagawa lagi.

Verse 23

अष्टाभ्यां च चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां विशेषतः । एकादश्यां च विधिवदुपवासोममार्चनम्

Sa ikawalong araw, sa ika-labing-apat, at lalo na sa araw ng kabilugan ng buwan—at gayundin sa Ekadashi (ika-labing-isa)—dapat mag-ayuno nang ayon sa tuntunin at magsagawa ng pagsamba sa Akin (Śiva) nang wasto.

Verse 24

इति संक्षेपतः प्रोक्तो मयाश्रमनिषेविणाम् । ब्रह्मक्षत्रविशां देवि यतीनां ब्रह्मचारिणाम्

“Gayon, O Diyosa, aking inilahad nang maikli ang mga pagtalima para sa mga nananahan sa mga disiplina ng mga āśrama—para sa mga brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, at gayundin para sa mga yatī (mga nagtalikod na asceta) at mga brahmacārin (mga mag-aaral na may pagpipigil).”

Verse 25

तथैव वानप्रस्थानां गृहस्थानां च सुन्दरि । शूद्राणामथ नारीणां धर्म एष सनातनः

“Gayundin, O marikit, ito ang walang hanggang dharma para sa mga nasa yugto ng vānaprastha (naninirahan sa gubat) at para rin sa mga maybahay; gayundin para sa mga Śūdra at para sa mga babae.”

Verse 26

ध्येयस्त्वयाहं देवेशि सदा जाप्यः षडक्षरः । वेदोक्तमखिलं धर्ममिति धर्मार्थसंग्रहः

O Diyosa, Ginang ng mga diyos, lagi mo Akong pagnilayan; at ang anim-na-pantig na mantra (ṣaḍakṣara) ay dapat laging bigkasin sa japa. “Ang buong dharma ayon sa Veda”—ito nga ang buod at diwa ng layunin ng dharma.

Verse 27

अथ ये मानवा लोके स्वेच्छया धृतविग्रहाः । भावातिशयसंपन्नाः पूर्वसंस्कारसंयुताः

At yaong mga tao sa mundong ito na, sa sariling kalooban, ay tumatanggap ng anyong may katawan (vigraha), puspos ng tindi ng bhāva sa loob at may kasamang bakas ng saṃskāra mula sa nakaraan—ganyan sila dapat maunawaan.

Verse 28

विरक्ता वानुरक्ता वा स्त्र्यादीनां विषयेष्वपि । पापैर्न ते विलिंपंते १ पद्मपत्रमिवांभसा

Maging siya’y walang pagkapit (virakta) o may pagkapit pa (anurakta) sa mga bagay ng pandama—gaya ng babae at iba pa—hindi siya nadudungisan ng kasalanan, tulad ng tubig na hindi kumakapit sa dahon ng lotus.

Verse 29

तेषां ममात्मविज्ञानं विशुद्धानां विवेकिनाम् । मत्प्रसादाद्विशुद्धानां दुःखमाश्रमरक्षणात्

Para sa mga may pag-unawa (viveka) at nalinis, sumisilang ang kaalaman sa Aking tunay na Sarili. Gayunman, kahit sa mga nalinis, sa Aking biyaya, nananatili ang hirap na dulot ng pag-iingat at pagpapanatili ng āśrama—ang disiplinadong kaayusan ng buhay.

Verse 30

नास्ति कृत्यमकृत्यं च समाधिर्वा परायणम् । न विधिर्न निषेधश्च तेषां मम यथा तथा

Para sa kanila, wala nang “dapat gawin” o “hindi dapat gawin”; ni ang samādhi ang tanging kanlungan nila. Para sa kanila, wala ring utos at wala ring pagbabawal—gaya rin ng sa Akin, gayon din.

Verse 31

तथेह परिपूर्णस्य साध्यं मम न विद्यते । तथैव कृतकृत्यानां तेषामपि न संशयः

Gayon din dito, para sa ganap na napagkaganap, wala nang anumang dapat Kong makamtan. Sa gayon ding paraan, para sa mga nakatupad na ng dapat tupdin, walang alinlangan ukol dito.

Verse 32

मद्भक्तानां हितार्थाय मानुषं भावमाश्रिताः । रुद्रलोकात्परिभ्रष्टास्ते रुद्रा नात्र संशयः

Para sa kapakanan ng Aking mga deboto, tinanggap nila ang kalagayang pantao. Mula sa Rudra-loka sila bumaba; sila ay tunay na mga Rudra—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 33

ममानुशासनं यद्वद्ब्रह्मादीनां प्रवर्तकम् । तथा नराणामन्येषां तन्नियोगः प्रवर्तकः

Kung paanong ang Aking kautusan ang nagtutulak maging kay Brahmā at sa iba pang mga diyos upang kumilos, gayon din sa mga tao at sa lahat ng iba pa, ang mismong atas na iyon ang puwersang nagpapakilos sa kanilang gawain.

Verse 34

ममाज्ञाधारभावेन सद्भावातिशयेन च । तदालोकनमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

Sa pamamagitan ng Aking utos at pinalakas ng wagas na debosyon, sa pamamagitan lamang ng pagmamasid dito, ang pagkawasak ng lahat ng kasalanan ay magaganap.

Verse 35

प्रत्ययाश्च प्रवर्तंते प्रशस्तफलसूचकाः । मयि भाववतां पुंसां प्रागदृष्टार्थगोचराः

Para sa mga puspos ng taos-pusong bhakti sa Akin, sumisibol ang mga katiyakang nagpapatibay sa loob—mga tagapagpahiwatig ng mapalad na bunga—na ginagawang tuwirang maranasan maging ang mga katotohanang dati’y di pa natatanaw.

Verse 36

कंपस्वेदो ऽश्रुपातश्च कण्ठे च स्वरविक्रिया । आनंदाद्युपलब्धिश्च भवेदाकस्मिकी मुहुः

Panginginig, pagpapawis, pagpatak ng luha, at pagbabago ng tinig sa lalamunan—at muli’t muli, ang biglaang pagdama ng ānanda at mga katulad nito na waring walang sanhi—ay kusang sumisibol sa deboto.

Verse 37

स तैर्व्यस्तैस्समस्तैर्वा लिंगैरव्यभिचारिभिः । मंदमध्योत्तमैर्भावैर्विज्ञेयास्ते नरोत्तमाः

Ang mga pinakadakila sa mga tao ay makikilala sa mga tandang ito na di naglilihis—maging hiwa-hiwalay man o sabay-sabay na makita—na nahahayag bilang tatlong antas ng bhāva: banayad, katamtaman, at pinakamainam.

Verse 38

यथायोग्निसमावेशान्नायो भवति केवलम् । स तथैव मम सान्निध्यान्न ते केवलमानुषाः

Kung paanong ang bakal, kapag napuspos ng apoy, ay hindi na lamang bakal, gayon din—dahil sa Aking malapit na Presensya—kayo’y hindi na lamang karaniwang tao.

Verse 39

हस्तपादादिसाधर्म्याद्रुद्रान्मर्त्यवपुर्धरान् । प्राकृतानिव मन्वानो नावजानीत पंडितः

Sapagkat ang mga Rudra na nagtataglay ng katawang mortal ay may pagkakatulad gaya ng mga kamay at paa, ang marunong ay huwag magkamaling ituring silang karaniwang nilalang sa daigdig at huwag silang hamakin kailanman.

Verse 40

अवज्ञानं कृतं तेषु नरैर्व्यामूढचेतनैः । आयुः श्रियं कुलं शीलं हित्वा निरयमावहेत्

Kapag ang mga taong nalilinlang ang isip ay humahamak sa kanila, isinusuko nila ang haba ng buhay, kasaganaan, dangal ng angkan, at mabuting asal—at sa gayon ay inihahatid ang sarili sa pagbagsak na mala-impyerno. Sa pananaw na Śaiva, ang gayong kawalang-galang ay nagiging tali (pāśa) na humahadlang sa biyaya ni Śiva at sa landas ng paglaya.

Verse 41

ब्रह्मविष्णुसुरेशानामपि तूलायते पदम् । मत्तोन्यदनपेक्षाणामुद्धृतानां महात्मनाम्

Maging ang katayuang natamo nina Brahmā, Viṣṇu, at ng mga panginoon ng mga diyos ay tila walang bigat sa timbangan, kung ihahambing sa kalagayan ng mga dakilang kaluluwang pinalaya Ko, na sa Akin lamang umaasa at sa wala nang iba.

Verse 42

अशुद्धं बौद्धमैश्वर्यं प्राकृतं पौरुषं तथा । गुणेशानामतस्त्याज्यं गुणातीतपदैषिणाम्

Ang kasaganahan at kapangyarihang hinahangad sa maruming, pawang pangkaisipang paraan (bauddha), at gayundin ang mga tagumpay na makamundo na likas sa prakṛti (prākṛta) at bunga ng pagsisikap ng tao (pauruṣa)—ang mga ito’y pag-iral na nasa saklaw ng mga guṇa. Kaya para sa naghahangad ng kalagayang lampas sa guṇa, nararapat itong talikdan.

Verse 43

अथ किं बहुनोक्तेन श्रेयः प्राप्त्यैकसाधनम् । मयि चित्तसमासंगो येन केनापि हेतुना

Ano pa ang saysay ng mahabang pananalita? Iisa ang daan upang makamtan ang Pinakamataas na Kabutihan: ipaigting ang pagkapit ng isip sa Akin—sa anumang dahilan man.

Verse 44

उपमन्युरुवाच । इत्थं श्रीकण्ठनाथेन शिवेन परमात्मना । हिताय जगतामुक्तो ज्ञानसारार्थसंग्रहः

Wika ni Upamanyu: “Sa gayon, si Śiva—ang Kataas-taasang Sarili, ang Panginoong Śrīkaṇṭha—ay nagpahayag, para sa kapakanan ng mga daigdig, ng buod na nagtitipon sa diwa ng pinakadiwa ng kaalamang espirituwal.”

Verse 45

विज्ञानसंग्रहस्यास्य वेदशास्त्राणि कृत्स्नशः । सेतिहासपुराणानि विद्या व्याख्यानविस्तरः

Sa kalipunang ito ng kaalamang espirituwal, ang mga Veda at lahat ng Śāstra ay inilalahad nang buo; kasama ang Itihāsa at mga Purāṇa—ito ang pagkatutong pinalalawak sa masusing pagpapaliwanag.

Verse 46

ज्ञानं ज्ञेयमनुष्ठेयमधिकारो ऽथ साधनम् । साध्यं चेति षडर्थानां संग्रहत्वेष संग्रहः

Kaalaman, ang dapat makilala na Katotohanan, ang dapat isagawa, ang karapat-dapat na nagsasadhana, ang mga paraan, at ang layon—ito ang anim na paksa; ang aral na ito ay isang buod na nagtitipon sa lahat ng iyon.

Verse 47

गुरोरधिकृतं ज्ञानं ज्ञेयं पाशः पशुः पतिः । लिंगार्चनाद्यनुष्ठेयं भक्तस्त्वधिकृतो ऽपि यः

Ang kaalamang pinagtibay ng Guru ay dapat maunawaan bilang tunay na aral—ang tatluhang dapat makilala: Pāśa (pagkagapos), Paśu (kaluluwang nakagapos), at Pati (ang Panginoon). At ang bhakta na may wastong karapatan ay dapat magsagawa ng mga itinakdang pagsasagawa, simula sa pagsamba sa Śiva-liṅga.

Verse 48

साधनं शिवमंत्राद्यं साध्यं शिवसमानता । षडर्थसंग्रहस्यास्य ज्ञानात्सर्वज्ञतोच्यते

Ang paraan ng pag-abot ay nagsisimula sa mantra ni Śiva, at ang layuning marating ay ang maging kawangis ni Śiva. Sa pag-alam sa buod ng anim na kategorya ng aral na Śaiva, sinasabing nakakamtan ang ganap na pagkaalam—ang tunay na espirituwal na pag-unawa.

Verse 49

प्रथमं कर्म यज्ञादेर्भक्त्या वित्तानुसारतः । बाह्येभ्यर्च्य शिवं पश्चादंतर्यागरतो भवेत्

Una, gawin muna ang mga gawaing tulad ng yajña at iba pang tungkulin nang may debosyon, ayon sa kakayahan ng sariling yaman. Pagkatapos sambahin si Śiva sa panlabas sa pamamagitan ng mga ritwal, saka magpakatutok sa panloob na pagsamba—ang paghahandog ng yajña sa loob ng sarili.

Verse 50

रतिरभ्यंतरे यस्य न बाह्ये पुण्यगौरवात् । न कर्म करणीयं हि बहिस्तस्य महात्मनाः

Ang dakilang kaluluwang iyon na ang kagalakan ay nasa loob at wala sa mga panlabas na ritwal—dahil sa paggalang sa kabanalan ng panloob na kadalisayan—ay hindi na kailangang gumawa ng anumang panlabas na aksyon.

Verse 51

ज्ञानामृतेन तृप्तस्य भक्त्या शैवशिवात्मनः । नांतर्न च बहिः कृष्ण कृत्यमस्ति कदाचन

O Krishna, para sa isa na nasisiyahan sa nektar ng espirituwal na kaalaman, at sa pamamagitan ng debosyon ay naging likas na katangian ni Shiva—sa loob at sa labas—ay wala nang obligadong tungkulin na dapat gawin sa anumang oras.

Verse 52

तस्मात्क्रमेण संत्यज्य बाह्यमाभ्यंतरं तथा । ज्ञानेन ज्ञेयमालोक्याज्ञानं चापि परित्यजेत्

Kaya naman, dapat unti-unting talikuran ang parehong panlabas at panloob na mga attachment. Sa pamamagitan ng tunay na kaalaman, dapat mamasdan ng isa ang Katotohanang Dapat Malaman, at sa gayon ay iwaksi rin ang kamangmangan.

Verse 53

नैकाग्रं चेच्छिवे चित्तं किं कृतेनापि कर्मणा । एकाग्रमेव चेच्चित्तं किं कृतेनापि कर्मणा

Kung ang isip ay hindi nakatuon nang iisa kay Śiva, ano ang saysay ng anumang gawa, kahit gawin pa? Ngunit kung ang isip ay tunay na nakatuon nang iisa kay Śiva, ano pa ang kailangan sa anumang gawa, kahit gawin pa?

Verse 54

तस्मात्कर्माण्यकृत्वा वा कृत्वा वांतर्बहिःक्रमात् । येन केनाप्युपायेन शिवे चित्तं निवेशयेत्

Kaya nga, gumawa man o umiwas sa mga gawa—sumunod man sa panlabas na ritwal o sa panloob na disiplina—sa anumang paraan, ilagak nang matatag ang isip kay Śiva. Mula sa pagkapirmi sa Diyos na iyon, lumuluwag ang mga gapos at nahihinog ang paglaya.

Verse 55

शिवे निविष्टचित्तानां प्रतिष्ठितधियां सताम् । परत्रेह च सर्वत्र निर्वृतिः परमा भवेत्

Para sa mga tunay at banal na ang isip ay nakalubog kay Śiva at ang pag-unawa ay matatag, sumisibol ang katahimikan at ganap na kaganapan sa lahat ng dako—dito sa daigdig at maging sa kabilang buhay.

Verse 56

इहोन्नमः शिवायेति मंत्रेणानेन सिद्धयः । स तस्मादधिगंतव्यः परावरविभूतये

Dito mismo, sa pamamagitan ng mantrang ito—“(Oṁ) Namaḥ Śivāya”—sumisilang ang mga siddhi, ang mga kaganapang espirituwal. Kaya si Panginoong Śiva ay dapat mapagtanto sa pamamagitan nito, para sa ganap na kapuspusan ng Kanyang kapangyarihan—ang parā at ang aparā vibhūti.