काम्यकर्मविभागः — Taxonomy of Kāmya (Desire-Motivated) Śaiva Rites

Verse 1

श्रीकृष्ण उवाच । भगवंस्त्वन्मुखादेव श्रुतं श्रुतिसमं मया । स्वाश्रितानां शिवप्रोक्तं नित्यनैमित्तिकं तथा

Wika ni Śrī Kṛṣṇa: “O kagalang-galang na guro, narinig ko mula sa iyong sariling bibig ang aral na kapantay ng Veda sa kapangyarihan—yaong itinakda ni Śiva para sa mga kumakanlong sa Kanya: ang mga pang-araw-araw na pagtalima at ang mga paminsan-minsang ritwal na tungkulin din.”

Verse 2

इदानीं श्रोतुमिच्छामि शिवधर्माधिकारिणाम् । काम्यमप्यस्ति चेत्कर्म वक्तुमर्हसि साम्प्रतम्

Ngayon ay nais kong marinig ang tungkol sa mga karapat-dapat sa dharma ni Śiva. Kung mayroon ding mga ritwal na kāmya-karma, yaong ginagawa dahil sa pagnanais ng bunga, ipaliwanag mo ito sa sandaling ito.

Verse 3

उपमन्युरुवाच । अस्त्यैहिकफलं किञ्चिदामुष्मिकफलं तथा । ऐहिकामुष्मिकञ्चापि तच्च पञ्चविधं पुनः

Sinabi ni Upamanyu: “May bunga na ukol sa mundong ito, at gayundin ay may bunga na ukol sa kabilang-buhay. Mayroon ding bunga na kapwa ukol sa mundong ito at sa kabilang-buhay; at yaon ay muli pang may limang uri.”

Verse 4

किंचित्क्रियामयं कर्म किंचित्कर्म तपो मयम् । जपध्यानमयं किंचित्किंचित्सर्वमयं तथा

May karma na higit na binubuo ng gawaing ritwal; may karma na higit na binubuo ng pag-aayuno at pagdidisiplina (tapas). May karma na binubuo ng japa at pagninilay; at may karma rin na sumasaklaw sa lahat—niyayakap ang bawat paraan ng pagsasanay espirituwal.

Verse 5

क्रियामयं तथा भिन्नं होमदानार्चनक्रमात् । सर्वशक्तिमतामेव नान्येषां सफलं भवेत्

Ang pagsamba na nakabatay sa gawa—na inihihiwalay bilang sunod-sunod na homa (handog sa apoy), dāna (pagkakaloob), at arcana (ritwal na pag-aalay at pagpupuri)—ay namumunga lamang sa mga may ganap na lakas na espirituwal; sa iba, hindi ito nagiging tunay na mabunga.

Verse 6

शक्तिश्चाज्ञा मदेशस्य शिवस्य परमात्मनः । तस्मात्काम्यानि कर्माणि कुर्यादाज्ञाधरोद्विजः

Ang Kapangyarihan (Śakti) at ang banal na utos (ājñā) ay siyang kautusan Ko—si Śiva, ang Kataas-taasang Sarili. Kaya, O dalawang-beses-na-ipinanganak, ang nagtatangan ng utos na iyon ay magsagawa ng mga ritong kāmya ayon sa banal na utos.

Verse 7

अथ वक्ष्यामि काम्यं हि चेहामुत्र फलप्रदम् । शैवैर्माहेश्वरैश्चैव कार्यमंतर्बहिः क्रमात्

Ngayon ay ipaliliwanag Ko ang disiplina ng kāmya na nagbibigay-bunga kapwa sa buhay na ito at sa kabilang-buhay. Ito’y dapat isagawa ng mga Śaiva at Māheśvara, ayon sa wastong kaayusan, sa loob at sa labas.

Verse 8

शिवो महेश्वरश्चेति नात्यंतमिह भिद्यते । यथा तथा न भिद्यंते शैवा माहेश्वरा अपि

Dito, ang mga pangalang “Śiva” at “Maheśvara” ay hindi tunay na magkaiba sa diwa. Gayundin, ang mga Śaiva at ang mga Māheśvara ay hindi rin dapat ituring na magkahiwalay.

Verse 9

शिवाश्रिता हि ते शैवा ज्ञानयज्ञरता नराः । माहेश्वरास्समाख्याता कर्मयज्ञरता भुवि

Ang mga Śaiva na kumakalinga kay Śiva at nakatuon sa handog na sakripisyo ng kaalamang espirituwal (jñāna-yajña) ay tunay na pinagpala. Sa mundong ito, yaong nakatuon sa sakripisyo ng gawa at tungkuling ritwal (karma-yajña) ay tinatawag na mga Māheśvara.

Verse 10

तस्मादाभ्यन्तरे कुर्युः शैवा माहेश्वरा वहिः । न तु प्रयोगो भिद्येत वक्ष्यमाणस्य कर्मणः

Kaya nga, maging Śaiva sa kalooban, at sa panlabas ay Māheśvara; ngunit ang itinakdang pamamaraan ng ritwal na ituturo pa lamang ay huwag baguhin o sirain.

Verse 11

परीक्ष्य भूमिं विधिवद्गंधवर्णरसादिभिः । मनोभिलषिते तत्र वितानविततांबरे

Matapos siyasatin nang wasto ang lupa—sa halimuyak, kulay, lasa, at iba pa—sa pook na kalugod-lugod sa isip, ilatag ang kanopi at ayusin ang malawak na pantakip sa itaas para sa ritwal.

Verse 12

सुप्रलिप्ते महीपृष्ठे दर्पणोदरसंनिभे । प्राचीमुत्पादयेत्पूर्वं शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना

Sa lupang pinahiran at inihandang pantay—kinis na gaya ng loob ng salamin—dapat munang itakda ang Silangan, ayon sa paraang itinuro ng mga śāstra.

Verse 13

एकहस्तं द्विहस्तं वा मण्डलं परिकल्पयेत् । आलिखेद्विमलं पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम्

Dapat magbalangkas ng isang ritwal na maṇḍala na kasinlaki ng isang dangkal o dalawang dangkal; at sa loob nito ay iguhit ang isang dalisay na lotus na may walong talulot at may gitnang pusod (karnikā).

Verse 14

रत्नहेमादिभिश्चूर्णैर्यथासंभवसंभृतैः । पञ्चावरणसंयुक्तं बहुशोभासमन्वितम्

Gamit ang mga pulbos mula sa hiyas, ginto, at iba pang katulad—na natipon ayon sa kakayahan—ihanda ito na may limang balot o sapin (āvaraṇa), at puspos ng ningning at karilagan.

Verse 15

दलेषु सिद्धयः कल्प्याः केसरेषु सशक्तिकाः । रुद्रा वामादयस्त्वष्टौ पूर्वादिदलतः क्रमात्

Sa mga talulot, dapat pagnilayan ang mga siddhi, ang mga ganap na kaganapang espirituwal; at sa mga hibla ng bulaklak, pagnilayan ang mga Śakti, ang mga banal na Kapangyarihan na kasama nila. Ang walong Rudra—nagsisimula kay Vāma—ay dapat pagnilayan sa wastong ayos, mula sa talulot sa Silangan at sunod-sunod na magpatuloy.

Verse 16

कर्णिकायां च वैराग्यं बीजेषु नव शक्तयः । स्कन्दे शिवात्मको धर्मो नाले ज्ञानं शिवाश्रयम्

Sa kaloob-looban (pericarp) ay naroon ang pagwawalang-kapit; sa mga pantig na binhi ay ang siyam na śakti. Sa tangkay ay ang dharma na ang diwa ay si Śiva, at sa daluyan (nāḍī) ay ang kaalamang nakasandig kay Śiva lamang.

Verse 17

कर्णिकोपरि चाग्नेयं मंडलं सौरमैन्दवम् । शिवविद्यात्मतत्त्वाख्यं तत्त्वत्रयमतः परम्

Sa ibabaw ng pericarp ay naroon ang maṇḍala ni Agni, kasama ang mga bilog ng araw at ng buwan. Higit pa roon ay ang tatlong tattva: tattva ni Śiva, tattva ng Vidyā, at tattva ng Ātman—na lampas sa mabababang antas.

Verse 18

सर्वासनोपरि सुखं विचित्रकुसुमान्वितम् । पञ्चावरणसंयुक्तं पूजयेदंबया सह

Sa pinakamainam sa lahat ng upuan, na maginhawa at pinalamutian ng sari-saring bulaklak, dapat sambahin (si Śiva) kasama ang Banal na Ina (Ambā), na inayos ang ritwal ayon sa limang sapin ng paglalagom (pañcāvaraṇa).

Verse 19

शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम् । विद्युद्वलयसंकाशजटामुकुटभूषितम्

Nagpakita Siya na tila dalisay na kristal—payapa, malinaw, at nagniningning sa malamig na liwanag na nakaaaliw—pinalamutian ng koronang jata, kislap ay gaya ng singsing ng kidlat.

Verse 20

शार्दूलचर्मवसनं किञ्चित्स्मितमुखांबुजम् । रक्तपद्मदलप्रख्यपादपाणितलाधरम्

Nakasuot Siya ng balat ng tigre; ang mukha niyang tulad ng lotus ay may banayad na ngiti. Ang mga talampakan, palad, at mga labi ay kumikislap sa kulay ng pulang talulot ng lotus.

Verse 21

सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वाभरणभूषितम् । दिव्यायुधवरैर्युक्तं दिव्यगंधानुलेपनम्

Taglay Niya ang lahat ng mapalad na tanda at pinalamutian ng lahat ng alahas; may kasamang mahuhusay na sandatang dibino, at pinahiran ng mababangong unguwentong makalangit.

Verse 22

पञ्चवक्त्रं दशभुजं चन्द्रखण्डशिखामणिम् । अस्य पूर्वमुखं सौम्यं बालार्कसदृशप्रभम्

Si Śiva ay may limang mukha at sampung bisig, may koronang hiyas na may sagisag ng gasuklay na buwan. Ang Kanyang mukhang silangan ay banayad at mapalad, nagniningning na tila araw na bagong sumisikat.

Verse 23

त्रिलोचनारविंदाढ्यं कृतबालेंदुशेखरम् । दक्षिणं नीलजीमूतसमानरुचिरप्रभम्

Sa dakong timog ng banal na anyong iyon, namasdan niya ang Panginoon: ang tatlong mata’y gaya ng mga lotus, at ang munting gasuklay na buwan ay suot bilang hiyas sa tuktok; ang marikit na liwanag ay tulad ng madilim-asul na ulap-ulan—mapalad, mahabagin, at karapat-dapat pagnilayan ng kaluluwang nakagapos na humihingi ng biyaya ni Pati (Śiva).

Verse 24

भ्रुकुटीकुटिलं घोरं रक्तवृत्तेक्षणत्रयम् । दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं स्फुरिताधरपल्लवम्

Kakila-kilabot pagmasdan: ang mga kilay ay nakakunot sa mabagsik na pagsimangot; taglay ang tatlong bilog na matang pula-dugo; may nakalilitaw na pangil na nakapanghihilakbot, di-matitinag at di-malalapitan—ang mga labi, gaya ng usbong, ay nanginginig sa rumaragasang kapangyarihan.

Verse 25

उत्तरं विद्रुमप्रख्यं नीलालकविभूषितम् । सविलासं त्रिनयनं चन्द्राभरणशेखरम्

Ang hilagang anyo Niya’y nagningning na parang pulang koral, pinalamutian ng madilim-asul na kulot na buhok; may laya at ganda, tatlong-mata, at ang gasuklay na buwan ay nakalagay bilang palamuti sa tuktok ng ulo.

Verse 26

पश्चिमं पूर्णचन्द्राभं लोचनत्रितयोज्ज्वलम् । चन्द्ररेखाधरं सौम्यं मंदस्मितमनोहरम्

Nakaharap sa kanluran, Siya’y nagniningning na parang kabilugan ng buwan, maningning sa tatlong matang nagliliwanag. Taglay ang tanda ng gasuklay na buwan, banayad at mapalad, binibihag Niya ang puso sa marahang, kaakit-akit na ngiti.

Verse 27

पञ्चमं स्फटिकप्रख्यमिंदुरेखासमुज्ज्वलम् । अतीव सौम्यमुत्फुल्ललोचनत्रितयोज्ज्वलम्

Ang ikalimang anyo ay kumikislap na parang kristal, maningning sa tanda ng gasuklay na buwan. Lubhang banayad at mapalad ang anyo, at nagniningning sa karilagan ng tatlong matang nakadilat nang maluwang.

Verse 28

दक्षिणे शूलपरशुवज्रखड्गानलोज्ज्वलम् । सव्ये च नागनाराचघण्टापाशांकुशोज्ज्वलम्

Sa kanang mga kamay, Siya’y nagniningning sa trisula, palakol, vajra, espada, at naglalagablab na apoy; at sa kaliwang mga kamay, Siya’y nagniningning sa ahas, palasong bakal, kampana, lubid na panghuli, at pang-udyok (goad).

Verse 29

निवृत्त्याजानुसंबद्धमानाभेश्च प्रतिष्ठया । आकंठं विद्यया तद्वदाललाटं तु शांतया

Mula sa mga tuhod hanggang pusod, itatag (ipahid) ang banal na abo, vibhūti, sa diwa ng pagtalikod sa makamundo. Mula pusod paitaas, ipahid ito nang may katatagan; hanggang lalamunan, sa pamamagitan ng vidyā, ang kaalamang espirituwal; at gayundin sa noo, sa payapang katahimikan.

Verse 30

तदूर्ध्वं शांत्यतीताख्यकलया परया तथा । पञ्चाध्वव्यापिनं साक्षात्कलापञ्चकविग्रहम्

Higit pa roon, sa pamamagitan ng kataas-taasan at lampas-sa-lahat na kapangyarihang tinatawag na “Śāntyatītā,” tuwirang natatanto ang Panginoon na lumalaganap sa limang landas ng pagpapahayag—Siya na ang mismong anyo ay ang limang kalā, ang limang banal na kapangyarihan.

Verse 31

ईशानमुकुटं देवं पुरुषाख्यं पुरातनम् । अघोरहृदयं तद्वद्वामगुह्यं महेश्वरम्

Siya ang Maheśvara: ang Kanyang putong ay Īśāna—sinauna at pinakaugat, kilala bilang Puruṣa. Gayundin, ang Kanyang puso ay Aghora; at ang lihim na hiwaga sa kaliwang panig ay Vāma.

Verse 32

सद्यपादं च तन्मूर्तिमष्टत्रिंशत्कलामयम् । मातृकामयमीशानं पञ्चब्रह्ममयं तथा

Tinatawag din Siya na Sadyapāda; ang anyong iyon Niya ay binubuo ng tatlumpu’t walong kalā (mga kapangyarihang dibino). Siya ang Īśāna na puspos ng mga Mātṛkā (banal na mga matriks ng tunog), at gayundin ay Pañcabrahman—ang limang mukha/katotohanan ni Śiva.

Verse 33

ओंकाराख्यमयं चैव हंसशक्त्या समन्वितम् । तथेच्छात्मिकया शक्त्या समारूढांकमंडलम्

Siya ay may likas na kalikasan ng Oṁ at kaisa ng Haṁsa-Śakti. Gayundin, nakasakay sa icchā-śakti, ang kapangyarihan ng Kalooban, taglay Niya sa kandungan ang maningning na maṇḍala.

Verse 34

ज्ञानाख्यया दक्षिणतो वामतश्च क्रियाख्यया । तत्त्वत्रयमयं साक्षाद्विद्यामूर्तिं सदाशिवम्

Sa Kanyang kanan ay ang Śakti na tinatawag na Jñāna (Kaalaman), at sa Kanyang kaliwa ay ang Śakti na tinatawag na Kriyā (Gawa). Siya mismo ang Sadāśiva—ang anyo ay dalisay na Vidyā—na naglalaman ng tatlong prinsipyo: Pati, Paśu, at Pāśa.

Verse 35

मूर्तिमूलेन संकल्प्य सकलीकृत्य च क्रमात् । संपूज्य च यथान्यायमर्घान्तं मूलविद्यया

Matapos anyayahan sa isip si (Śiva) sa pamamagitan ng ugat ng banal na anyo, at saka unti-unting gawing ganap ang pagninilay, dapat Siyang sambahin ayon sa wastong tuntunin—hanggang sa pag-aalay ng arghya—sa pamamagitan ng mūla-vidyā, ang ugat na mantra.

Verse 36

मूर्तिमन्तं शिवं साक्षाच्छक्त्या परमया सह । तत्रावाह्य महादेवं सदसद्व्यक्तिवर्जितम्

Doon, anyayahan si Śiva—na tunay na naroroon sa anyong may katawan—kasama ang Kanyang kataas-taasang Śakti. Pagkaraan, sambahin si Mahādeva, na lampas sa hayag at di-hayag, at higit sa lahat ng hangganan ng pagkakabukod-bukod.

Verse 37

पञ्चोपकरणं कृत्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । ब्रह्मभिश्च षडङ्गैश्च ततो मातृकया सह

Matapos ihanda ang limang kailangan sa ritwal (pañcopakaraṇa), sambahin ang Parameśvara. Pagkaraan, sa pamamagitan ng mga Brahma-mantra at ng anim na sangkap na pantulong (ṣaḍaṅga), at pagkatapos ay kasama ang Mātṛkā—ang hanay ng mga banal na titik—ganapin ang pagsamba.

Verse 38

प्रणवेन शिवेनैव शक्तियुक्तेन च क्रमात् । शांतेन वा तथान्यैश्च वेदमन्त्रैश्च कृत्स्नशः

Dapat isagawa ang ritwal ayon sa wastong pagkakasunod sa pamamagitan ng Praṇava (Oṁ) at ng mantrang “Śiva” na kaisa ng Śakti; o kaya’y sa pamamagitan ng mantrang Śānti, at gayundin ng iba pang mga mantrang Veda nang buo.

Verse 39

पूजयेत्परमं देवं केवलेन शिवेन वा । पाद्यादिमुखवासांतं कृत्वा प्रस्थापनं विना

Dapat sambahin ang Kataas-taasang Panginoon—maging ang Ganap na Diyos Mismo o si Śiva lamang—sa pag-aalay mula sa tubig para sa mga paa (pādya) hanggang sa pabango para sa bibig (mukhavāsa), ngunit hindi isinasagawa ang pangwakas na pagpapauwi o pagpapawalang-bisa (visarjana) sa diyos.

Verse 40

पञ्चावरणपूजां तु ह्यारभेत यथाक्रमम्

Pagkaraan, dapat simulan ang pagsamba sa limang pabalat o enclosures (pañcāvaraṇa-pūjā) ayon sa itinakdang wastong pagkakasunod.