शिवस्य विश्वव्याप्तिः—अष्टमूर्तिः पञ्चब्रह्म च | Śiva’s Cosmic Pervasion: Aṣṭamūrti and the Pañcabrahma Forms

Verse 1

तस्य देवादिदेवस्य मूर्त्यष्टकमयं जगत् । तस्मिन्व्याप्य स्थितं विश्वं सूत्रे मणिगणा इव । शर्वो भवस्तथा रुद्र उग्रो भीमः पशोः पतिः

Ang sansinukob na ito ay binubuo ng walong anyo ng Diyos ng mga diyos. Ang buong kosmos ay nananahan sa Kanya, gaya ng mga kumpol ng hiyas na nakasinsin sa iisang sinulid. Siya si Śarva, Bhava, Rudra, Ugra, Bhīma, at Paśupati—Panginoon ng lahat ng kaluluwang nakagapos.

Verse 3

ब्रह्मा विष्णुस्तथा रुद्रो महेशानस्सदाशिवः । मूर्तयस्तस्य विज्ञेया याभिर्विश्वमिदं ततम् । अथान्याश्चापि तनवः पञ्च ब्रह्मसमाह्वयाः । तनूभिस्ताभिराव्याप्तमिह किंचिन्न विद्यते

Si Brahmā, Viṣṇu, Rudra, Maheśāna, at Sadāśiva—sila’y dapat maunawaang mga hayag na anyo Niya, na sa pamamagitan ng mga ito’y nalulukuban ang buong sansinukob. Mayroon pa ring limang iba pang katawan, na sama-samang tinatawag na “Limang Brahman”; sa mga katawang iyon, wala ni anuman dito na hindi Niya napapalooban.

Verse 5

ईशानः पुरुषो ऽघोरो वामः सद्यस्तथैव च । ब्रह्माण्येतानि देवस्य मूर्तयः पञ्च विश्रुताः । ईशानाख्या तु या तस्य मूर्तिराद्या गरीयसी । भोक्तारं प्रकृतेः साक्षात्क्षेत्रज्ञमधितिष्ठति

Īśāna, Puruṣa, Aghora, Vāma, at Sadyojāta—sila ang limang tanyag na mūrti, ang limang anyong-Brahman ng Panginoon. Sa kanila, ang mūrting tinatawag na Īśāna ang una at pinakadakila; siya ang namamahala sa kṣetrajña, ang nakaaalam ng “bukid,” ang tuwirang nakararanas sa loob ng Prakṛti.

Verse 7

स्थाणोस्तत्पुरुषाख्या या मूर्तिर्मूर्तिमतः प्रभोः । गुणाश्रयात्मकं भोग्यमव्यक्तमधितिष्ठति । धर्माद्यष्टांगसंयुक्तं बुद्धितत्त्वं पिनाकिनः । अधितिष्ठत्यघोराख्या मूर्तिरत्यंतपूजिता

Sa Panginoong nahahayag bilang Sthāṇu, ang mūrting tinatawag na Tatpuruṣa ang namamahala sa avyakta, ang di-nahahalatang prinsipyo na siyang bagay ng pagdanas at sandigan ng mga guṇa. At ang mūrting Aghora, na lubhang sinasamba, ang namamahala sa buddhi-tattva ni Pinākin (Śiva), na may walong sangkap na nagsisimula sa dharma.

Verse 9

वामदेवाह्वयां मूर्तिं महादेवस्य वेधसः । अहंकृतेरधिष्ठात्रीमाहुरागमवेदिनः । सद्यो जाताह्वयां मूर्तिं शम्भोरमितवर्चसः । मानसः समधिष्ठात्रीं मतिमंतः प्रचक्षते

Ipinahahayag ng mga nakaaalam sa Āgama na ang anyong Vāmadeva ni Mahādeva ang namamahala sa ahaṃkāra, ang diwa ng “ako.” At sinasabi rin ng marurunong na si Śambhu na may di-masukat na ningning—sa anyong Sadyojāta—ang namamahala sa manas, ang isip.

Verse 11

श्रोत्रस्य वाचः शब्दस्य विभोर्व्योम्नस्तथैव च । ईश्वरीमीश्वरस्येमामीशाख्यां हि विदुर्बुधाः । त्वक्पाणिस्पर्शवायूनामीश्वरीं मूर्तिमैश्वरीम् । पुरुषाख्यं विदुस्सर्वे पुराणार्थविशारदाः

Nalalaman ng mga pantas na ito ang anyong Īśā ng makapangyarihang kapangyarihan ng Panginoon: siya ang namamahala sa pandinig, sa pananalita, sa tunog, at sa eter na lumalaganap sa lahat. Gayundin, yaong bihasa sa aral ng Purāṇa ay kumikilala na ang anyong Puruṣa ang naghaharing katawan ng Panginoon na namamahala sa balat, mga kamay, paghipo, at sa hiningang-buhay.

Verse 13

चक्षुषश्चरणस्यापि रूपस्याग्नेस्तथैव च । अघोराख्यामधिष्ठात्रीं मूर्तिमाहुर्मनीषिणः । रसनायाश्च पायोश्च रसस्यापां तथैव च । ईश्वरीं वामदेवाख्यां मूर्तिं तन्निरतां विदुः

Ipinahahayag ng mga pantas na ang banal na Anyo (mūrti) na namamahala sa mata at sa mga paa, at gayundin sa anyong nakikita at sa apoy, ay ang Anyong tinatawag na Aghorā. At nalalaman nila na ang makapangyarihang Anyong-Diyosa na tinatawag na Vāmadevī ang namamahala sa dila at sa sangkap ng pagdumi, at gayundin sa lasa at sa mga tubig—na nakatatag sa mga gawang iyon.

Verse 15

घ्राणस्य चैवोपस्थस्य गंधस्य च भुवस्तथा । सद्यो जाताह्वयां मूर्तिमीश्वरीं संप्रचक्षते । मूर्तयः पञ्च देवस्य वंदनीयाः प्रयत्नतः । श्रेयोर्थिभिर्नरैर्नित्यं श्रेयसामेकहेतवः

Ipinahahayag nila ang anyo ng Makapangyarihang Diyosa—na tinatawag na Sadyojātā—na namamahala sa pang-amoy, sa sangkap na panglahi, sa halimuyak, at sa lupa. Ang limang anyo ng Panginoon ay dapat sambahin nang buong pagsisikap ng mga taong naghahangad ng Pinakamataas na Kabutihan, sapagkat sila ang iisang sanhi ng lahat ng tunay na pagpapala.

Verse 17

ईशानश्च महादेवो मूर्तयश्चाष्ट विश्रुताः

Si Īśāna—ang Mahādeva—ay may walong tanyag na pagpapakita (mūrti).

Verse 19

भूम्यंभोग्निमरुद्व्योमक्षेत्रज्ञार्कनिशाकराः । अधिष्ठिता महेशस्य शर्वाद्यैरष्टमूर्तिभिः । चराचरात्मकं विश्वं धत्ते विश्वंभरात्मिका । शार्वीर्शिवाह्वया मूर्तिरिति शास्त्रस्य निश्चयः

Lupa, tubig, apoy, hangin, eter, ang Kṣetrajña (ang nakaaalam sa “bukirin,” ang may-malay na sarili), ang araw at ang buwan—ang mga ito’y pinamamahalaan ni Mahēśa sa pamamagitan ng Kanyang walong mūrti na nagsisimula kay Śarva. Sa kapangyarihang sumasalo sa lahat, ang buong sansinukob—maging ang gumagalaw at di-gumagalaw—ay pinananatili. Tiyak na ipinapasya ng kasulatan na ito ang anyong Śārvī, na tinatawag ding “Śiva”.

Verse 21

संजीवनं समस्तस्य जगतस्सलिलात्मिका । भावीति गीयते मूर्तिभवस्य परमात्मनः । बहिरंतर्गता विश्वं व्याप्य तेजोमयी शुभा । रौद्री रुद्राव्यया मूर्तिरास्थिता घोररूपिणी

Siya ang kapangyarihang nagbabalik-buhay sa buong sansinukob, na may likas na katangian ng tubig. Kaya siya’y inaawit bilang “Bhāvī,” ang kapangyarihang nagpapahayag ng Kataas-taasang Sarili na nagiging anyo. Nilulukuban niya ang buong kosmos, sa labas at sa loob; siya’y mapalad at puspos ng maningning na tejas. Siya’y nananatiling di-nasisira bilang Rudrā—Roudrī sa anyo—na may nakapanghihilakbot na anyo.

Verse 23

स्पंदयत्यनिलात्मदं बिभर्ति स्पंदते स्वयम् । औग्रीति कथ्यते सद्भिर्मूर्तिरुग्रस्य वेधसः । सर्वावकाशदा सर्वव्यापिका गगनात्मिका । मूर्तिर्भीमस्य भीमाख्या भूतवृंदस्य भेदिका

Pinakikilos niya ang hininga-buhay (hangin), inaalalayan ito, at siya mismo’y pumipintig bilang mismong galaw na iyon. Kaya tinatawag ito ng mga pantas na anyong Aūgrī (mabangis), ang anyo ni Ugra, ang Manlilikha. Ipinagkakaloob niya ang lahat ng kalawakan, lumalaganap sa lahat, at may likas na katangian ng langit. Ito rin ang anyong Bhīma—kilala bilang “Bhīmā”—na bumabasag sa mga pulutong ng mga nilalang (at sa kanilang mga gapos).

Verse 25

सर्वात्मनामधिष्ठात्री सर्वक्षेत्रनिवासिनी । मूर्तिः पशुपतेर्ज्ञेया पशुपाशनिकृंतनी । दीपयंती जगत्सर्वं दिवाकरसमाह्वया । ईशानाख्यमहेशस्य मूर्तिर्दिवि विसर्पति

Siya ang kapangyarihang namamahala sa loob ng lahat ng may katawan at ang nananahan sa bawat banal na larangan ng pag-iral. Siya’y dapat makilala bilang Anyo ni Paśupati, ang Tagaputol ng mga gapos na nagbubuklod sa kaluluwa (paśu). Sa pangalang “Divākara” nililiwanagan Niya ang buong sansinukob; at ang Anyo ni Maheśvara na tinatawag na Īśāna ay lumalaganap at nagniningning sa kalangitan.

Verse 27

आप्याययति यो विश्वममृतांशुर्निशाकरः । महादेवस्य सा मूर्तिर्महादेवसमाह्वया । आत्मा तस्याष्टमी मूर्तिः शिवस्य परमात्मनः । व्यापिकेतरमूर्तीनां विश्वं तस्माच्छिवात्मकम्

Ang nagpapalusog at nagpapasagana sa buong sansinukob—ang buwan na may dalang sinag na tila amṛta—ay isang hayag na Anyo ni Mahādeva, na tinatawag sa mismong pangalang “Mahādeva.” Ito ang Kanyang ikawalong Anyo, ang Sarili ni Śiva, ang Kataas-taasang Sarili. Kaya, sa Kanyang anyong laganap sa lahat at sa Kanyang anyong natatangi (may hangganan), ang buong sansinukob na ito ay may kalikasang Śiva.

Verse 29

वृक्षस्य मूलसेकेन शाखाः पुष्यंति वै यथा । शिवस्य पूजया तद्वत्पुष्यत्यस्य वपुर्जगत् । सर्वाभयप्रदानं च सर्वानुग्रहणं तथा । सर्वोपकारकरणं शिवस्याराधनं विदुः

Kung paanong sumisigla ang mga sanga kapag dinidiligan ang ugat ng puno, gayon din ang buong daigdig—na siyang katawan ng pagpapakita ni Śiva—ay umuunlad sa pagsamba kay Śiva. Nalalaman ng marurunong na ang pag-aalay at pag-araḍhana kay Śiva ay nagbibigay ng pangkalahatang kawalang-takot, nagkakaloob ng biyaya sa lahat, at nagdadala ng bawat uri ng kapakinabangan.

Verse 31

यथेह पुत्रपौत्रादेः प्रीत्या प्रीतो भवेत्पिता । तथा सर्वस्य संप्रीत्या प्रीतो भवति शंकरः । देहिनो यस्य कस्यापि क्रियते यदि निग्रहः । अनिष्टमष्टमूर्तेस्तत्कृतमेव न संशयः

Kung paanong ang ama ay nalulugod sa pag-ibig na inihahandog sa mga anak, apo, at iba pa, gayon din si Śaṅkara ay nalulugod sa mabuting kalooban at mapagmahal na pagtingin sa lahat ng nilalang. Kapag ang sinumang may katawan ay inaapi o pinipigil nang di-makatarungan, ang pinsalang iyon ay tunay na nagagawa sa Panginoong Walong-Anyo (Aṣṭamūrti) Mismo—walang pag-aalinlangan.

Verse 33

अष्टमूर्त्यात्मना विश्वमधिष्ठाय स्थितं शिवम् । भजस्व सर्वभावेन रुद्रः परमकारणम्

Sambahin si Śiva na, bilang Sarili ng walong anyo, ang namamahala at nagtataguyod sa sansinukob. Buong pagkatao mong sambahin Siya, sapagkat si Rudra ang kataas-taasang sanhi, ang sukdulang Pati sa likod ng lahat.