शिवज्ञान-प्रश्नः तथा सृष्टौ शिवस्य स्वयमाविर्भावः (Inquiry into Śiva-knowledge and Śiva’s self-manifestation in creation)

Verse 1

कृष्ण उवाच । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि शिवेन परिभाषितम् । वेदसारे शिवज्ञानं स्वाश्रितानां विमुक्तये

Sinabi ni Kṛṣṇa: “O kagalang-galang, nais kong marinig ang kaalaman tungkol kay Śiva—na ipinahayag mismo ni Śiva—na siyang diwa ng mga Veda at nagbibigay ng kalayaan sa mga kumakalinga sa Kanya.”

Verse 2

अभक्तानामबुद्धीनामयुक्तानामगोचरम् । अर्थैर्दशर्धैः संयुक्तं गूढमप्राज्ञनिंदितम्

Ang aral na ito ay hindi naaabot ng mga walang debosyon, ng mga salat sa unawa, at ng mga walang pagpipigil. Taglay ang sampung malalalim na kahulugan, nananatili itong nakatago—at nilalait pa ng mga mangmang.

Verse 3

वर्णाश्रमकृतैर्धर्मैर्विपरीतं क्वचित्समम् । वेदात्षडंगादुद्धृत्य सांख्याद्योगाच्च कृत्स्नशः

Sa ilang bagay, ito’y salungat sa mga tungkuling dharma ng varṇa at āśrama; sa ilang bagay naman, ito’y kaayon. Ito’y hinango nang buo mula sa Veda kasama ang anim na sangay nito, at gayundin mula sa Sāṃkhya at Yoga.

Verse 4

शतकोटिप्रमाणेन विस्तीर्णं ग्रंथसंख्यया । कथितं परमेशेन तत्र पूजा कथं प्रभोः

Ang aral na ito ay ipinahayag ng Kataas-taasang Panginoon at napakalawak—sa bilang ng mga bahagi ay umaabot sa sandaang koṭi. Sa gayong napakalaking pahayag, O panginoon, paano isasagawa ang pagsamba sa Panginoon?

Verse 5

कस्याधिकारः पूजादौ ज्ञानयोगादयः कथम् । तत्सर्वं विस्तरादेव वक्तुमर्हसि सुव्रत

Sino ang may karapatang magsagawa ng pagsamba at ng mga kaugnay na gawain? At paano isinasagawa ang landas ng kaalaman at yoga? O ikaw na may dakilang panata, nararapat mong ipaliwanag ang lahat ng iyon nang masinsinan.

Verse 6

उपमन्युरुवाच । शैवं संक्षिप्य वेदोक्तं शिवेन परिभाषितम् । स्तुतिनिंदादिरहितं सद्यः प्रत्ययकारणम्

Sinabi ni Upamanyu: “Ang aral na Śaiva na ito—pinaiikli mula sa ipinahayag sa mga Veda at ipinaliwanag ng mismong Śiva—ay malaya sa papuri at panlalait at iba pa, at nagiging agarang sanhi ng tuwirang katiyakan sa espiritu (pratyaya).”

Verse 7

गुरुप्रसादजं दिव्यमनायासेन मुक्तिदम् । कथयिष्ये समासेन तस्य शक्यो न विस्तरः

Ipinanganak mula sa biyaya ng Guru, ang banal na aral na ito’y nagbibigay ng moksha nang walang hirap. Isasalaysay ko ito nang maikli, sapagkat ang ganap na lawak nito’y hindi kayang mailahad nang lubos.

Verse 8

सिसृक्षया पुराव्यक्ताच्छिवः स्थाणुर्महेश्वरः । सत्कार्यकारणोपेतस्स्वयमाविरभूत्प्रभुः

Sa pagnanais na iluwal ang paglikha, si Śiva—ang matatag na Panginoon, si Maheśvara—ay kusang nagpakita mula sa sinaunang Di-nahahayag, bilang dakilang Maykapangyarihan na taglay ang katotohanan ng sanhi at bunga.

Verse 9

जनयामास च तदा ऋषिर्विश्वाधिकः प्रभुः । देवानां प्रथमं देवं ब्रह्माणं ब्रह्मणस्पतिम्

Pagkaraan, ang Kataas-taasang Panginoon—na higit sa buong sansinukob—ay lumikha kay Brahmā, ang unang diyos sa mga diyos, ang tagapangasiwa ng banal na kaalaman (Brahmaṇaspati).

Verse 10

ब्रह्मापि पितरं देवं जायमानं न्यवैक्षत । तं जायमानं जनको देवः प्रापश्यदाज्ञया

Maging si Brahmā ay namasdan ang banal na Ama habang Siya’y nagkakahayag. Ang Ama ring iyon, sa mismong paglitaw, ay nakita ng diyos na pinagmulan ayon sa Kanyang utos.

Verse 11

दृष्टो रुद्रेण देवो ऽसावसृजद्विश्वमीश्वरः । वर्णाश्रमव्यवस्थां च चकार स पृथक्पृथक्

Namasdan ni Rudra, ang Panginoong iyon—Īśvara—ay lumikha ng sansinukob; at itinatag din Niya ang natatanging kaayusan ng mga varṇa at mga āśrama, bawat isa sa nararapat nitong kinalalagyan.

Verse 12

सोमं ससर्ज यज्ञार्थे सोमाद्द्यौस्समजायत । धरा च वह्निः सूर्यश्च यज्ञो विष्णुश्शचीपतिः

Para sa layon ng yajña, nilikha Niya si Soma. Mula kay Soma sumilang ang kalangitan; at gayundin ang Daigdig, Apoy, Araw, ang yajña mismo, si Viṣṇu, at si Śacīpati (Indra).

Verse 13

ते चान्ये च सुरा रुद्रं रुद्राध्यायेन तुष्टुवुः । प्रसन्नवदनस्तस्थौ देवानामग्रतः प्रभुः

Ang mga diyos na iyon—at ang iba pa—ay nagpuri kay Rudra sa pamamagitan ng Rudrādhyāya. Taglay ang mukhang lugod, tumindig ang Panginoon sa harap ng mga diyos, inihahayag ang Kanyang mapagpalang presensiyang may anyo (saguṇa) sa mga deboto.

Verse 14

अपहृत्य स्वलीलार्थं तेषां ज्ञानं महेश्वरः । तमपृच्छंस्ततो देवाः को भवानिति मोहिताः

Para sa Kanyang banal na lila, inalis ni Maheśvara ang kanilang pagkaunawa. Kaya’t ang mga diyos, nalilito, ay nagtanong sa Kanya: “Sino Ka?”

Verse 15

सो ऽब्रवीद्भगवान्रुद्रो ह्यहमेकः पुरातनः । आसं प्रथममेवाहं वर्तामि १ च सुरोत्तमाः

Pagkatapos ay nagsalita si Bhagavān Rudra: “Tunay, Ako lamang ang Sinaunang Isa. Ako ang unang umiral; at Ako’y patuloy na nananatili, di nagbabago, O pinakamahuhusay sa mga diyos.”

Verse 16

भविष्यामि च मत्तोन्यो व्यतिरिक्तो न कश्चन । अहमेव जगत्सर्वं तर्पयामि स्वतेजसा

Ako lamang ang mananatili; bukod sa Akin ay wala nang iba, walang hiwalay sa Akin. Ako Mismo ang buong sansinukob, at sa sarili Kong likás na liwanag ay Aking inaalalayan at binubusog ito.

Verse 17

अपश्यंतस्तमीशानं स्तुवंतश्चैव सामभिः । व्रतं पाशुपतं कृत्वा त्वथर्वशिरसि स्थितम्

Bagaman hindi nila tuwirang namasdan ang Panginoong Īśāna, pinuri nila Siya sa pamamagitan ng mga himnong Sāma; at matapos isagawa ang panatang Pāśupata, sila’y nanatiling nakaugat sa Atharvaśiras—namamahinga sa lihim na aral na naghahayag kay Paśupati, ang Panginoon ng lahat ng nilalang.

Verse 18

भस्मसंछन्नसर्वांगा बभूवुरमरास्तदा । अथ तेषां प्रसादार्थं पशूनां पतिरीश्वरः

Pagkaraan, ang mga diyos ay nabalutan sa buong katawan ng banal na abo (bhasma). At upang igawad sa kanila ang biyaya, ang Panginoon—si Īśvara, ang Pati (Guro at May-ari) ng lahat ng paśu, ang mga kaluluwang nakagapos—ay kumilos at nagpakita.

Verse 20

सगणश्चोमया सार्धं सान्निध्यमकरोत्प्रभुः । यं विनिद्रा जितश्वासा योगिनो दग्धकिल्बिषाः

Ang Panginoon, kasama ang Kanyang mga gaṇa at si Umā sa Kanyang tabi, ay lumapit at nanahan sa mapagpalang presensya—Siya na pinagninilayan ng mga yogin na walang antok, nagwawagi sa hininga, at ang mga kasalanan ay napaso at naglaho.

Verse 21

हृदि पश्यंति तं देवं ददृशुर्देवपुंगवाः । यामाहुः परमां शक्तिमीश्वरेच्छानुवर्तिनीम्

Sa pagtanaw sa Diyos na iyon sa loob ng puso, nakita Siya ng mga pinakadakila sa mga diyos. Nakilala nila Siya bilang Kataas-taasang Śakti—Siya na laging sumusunod sa kalooban ni Īśvara nang hindi lumilihis.

Verse 22

तामपश्यन्महेशस्य वामतो वामलोचनाम् । ये विनिर्धूतसंसाराः प्राप्ताः शैवं परं पदम्

Namataan nila Siya—ang Kapangyarihan sa kaliwang panig ni Mahādeva, ang may marikit na mga mata—sa Kanyang biyaya, yaong mga nakapagpagpag ng gapos ng sanlibutan ay nakakamit ang sukdulang kalagayang Śaiva, ang pinakamataas na tahanan ni Śiva.

Verse 23

नित्यसिद्धाश्च ये वान्यं ते च दृष्टा गणेश्वराः । अथ तं तुष्टुवुर्देवा देव्या सह महेश्वरम्

Nakita rin doon ang mga walang hanggang ganap (nityasiddha) at ang mga pangkat ng mga panginoon ng Gaṇa. Pagkaraan, ang mga Deva, kasama ang Diyosa, ay umawit ng mga himno ng papuri kay Mahādeva (Maheśvara).

Verse 24

स्तोत्रैर्माहेश्वरैर्दिव्यैः श्रोतैः पौराणिकैरपि । देवो ऽपि देवानालोक्य घृणया वृषभध्वजः

Maging ang Panginoon—si Śiva na may watawat na toro—nang makita ang mga diyos ay naantig sa habag, habang sila’y nagpupuri sa Kanya sa pamamagitan ng mga banal na himnong Maheśvara at ng mga iginagalang na awiting Purāṇiko na minana sa pakikinig ng tradisyon.

Verse 25

अर्थमहत्तमं देवाः पप्रच्छुरिममादरात् । देवा ऊचुः । भगवन्केन मार्गेण पूजनीयो ऽसि भूतले

Nais maunawaan ang pinakadakilang diwa, magalang na nagtanong ang mga Deva. Wika ng mga Deva: “O Bhagavan, sa anong landas at paraan Ka dapat sambahin dito sa lupa?”

Verse 26

कस्याधिकारः पूजायां वक्तुमर्हसि तत्त्वतः । ततः सस्मितमालोक्य देवीं देववरोहरः

“Sino ang tunay na may adhikāra sa pagsamba? Ipaliwanag mo ito ayon sa tunay na tattva.” Pagkasabi nito, ang pinakamainam sa mga diyos ay tumingin sa Diyosa na may banayad na ngiti.

Verse 27

स्वरूपं दर्शयामास घोरं सूर्यात्मकं परम् । सर्वैश्वर्यगुणोपेतं सर्वतेजोमयं परम्

Ipinahayag Niya ang Kanyang sariling pinakamataas na Svarūpa—nakapanghihilakbot sa kamahalan, may likas na araw at lampas sa lahat—taglay ang lahat ng katangiang pang-Panginoon, at lubos na binubuo ng walang-hanggang liwanag na banal.

Verse 28

शक्तिभिर्मूर्तिभिश्चांगैर्ग्रहैर्देवैश्च संवृतम् । अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रमर्धनारीकमद्भुतम्

Napapaligiran Siya ng mga Śakti, ng mga anyong nahayag, ng mga sangkap ng katawan, ng mga planeta (graha), at ng mga diyos—isang kahanga-hangang Panginoon na may walong bisig at apat na mukha, na lumilitaw sa mahiwagang anyo ni Ardhanārīśvara (kalahating lalaki, kalahating babae).

Verse 29

दृष्ट्वैवमद्भुताकारं देवा विष्णुपुरोगमाः । बुद्ध्वा दिवाकरं देवं देवीं चैव निशाकरम्

Nang makita ang gayong kahanga-hangang anyo, ang mga diyos—na pinangungunahan ni Viṣṇu—ay nakilala ang Panginoon bilang Araw, at naunawaan din ang Diyosa bilang Buwan.

Verse 30

पञ्चभूतानि शेषाणि तन्मयं च चराचरम् । एवमुक्त्वा नमश्चक्रुस्तस्मै चार्घ्यं प्रदाय वै

Sa pagpapahayag, “Ang limang natitirang elemento, at ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, ay mismong kalikasan Niya,” sila’y yumukod at nagbigay-galang sa Kanya, at ayon sa ritwal ay naghandog ng arghya—ang banal na alay na tubig ng paggalang.

Verse 32

सिंदूरवर्णाय सुमण्डलाय सुवर्णवर्णाभरणाय तुभ्यम् । पद्माभनेत्राय सपंकजाय ब्रह्मेन्द्रनारायणकारणाय

Pagpupugay sa Iyo—may ningning na kulay sindūr at anyong mapalad at maningning; pinalamutian ng gintong alahas; may matang tulad ng lotus at kaugnay ng lotus; ang pinagmulan at sanhi kung saan nagmumula sina Brahmā, Indra, at Nārāyaṇa.

Verse 33

सुरत्नपूर्णं ससुवर्णतोयं सुकुंकुमाद्यं सकुशं सपुष्पम् । प्रदत्तमादाय सहेमपात्रं प्रशस्तमर्घ्यं भगवन्प्रसीद

O Bhagavān, mahabag ka. Tanggapin nawa ang dakilang handog na arghya—punô ng mahuhusay na hiyas, hinaluan ng tubig at ginto, pinabanguhan ng saffron at iba pang mapalad na sangkap, may kasamang damong kuśa at mga bulaklak—na inihain sa sisidlang ginto.

Verse 34

नमश्शिवाय शांताय सगणायादिहेतवे । रुद्राय विष्णवे तुभ्यं ब्रह्मणे सूर्यमूर्तये

Pagpupugay kay Śiva, ang mapayapang Panginoon, na kasama ng Kaniyang mga gaṇa ay siyang unang sanhi. Sa Iyo ako yumuyuko—Ikaw rin si Rudra, si Viṣṇu, at si Brahmā, at ang Iyong anyo’y nagniningning na gaya ng Araw.

Verse 35

यश्शिवं मण्डले सौरे संपूज्यैव समाहितः । प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने प्रदद्यादर्घ्यमुत्तमम्

Sinumang may natipong isip at wagas na pagsamba kay Śiva sa loob ng maṇḍala ng Araw, ay nararapat maghandog sa Kanya ng pinakamainam na arghya sa tatlong banal na sandhyā—umaga, tanghali, at gabi.

Verse 36

प्रणमेद्वा पठेदेताञ्छ्लोकाञ्छ्रुतिमुखानिमान् । न तस्य दुर्ल्लभं किंचिद्भक्तश्चेन्मुच्यते दृढम्

Kung ang isa’y yumukod sa paggalang o bigkasin ang mga talatang ito—na ang diwa’y nakaugat sa pahayag ng Veda—walang bagay na di maaabot ng gayong deboto; at kung tunay ang bhakti, tiyak at matatag ang kanyang paglaya.

Verse 37

तस्मादभ्यर्चयेनित्यं शिवमादित्यरूपिणम् । धर्मकामार्थमुक्त्यर्थं मनसा कर्मणा गिरा

Kaya nararapat sambahin araw-araw si Panginoong Śiva sa Kanyang anyong araw, upang makamtan ang dharma, artha, kāma, at sa huli ang mokṣa—sa isip, sa gawa, at sa salita.

Verse 38

अथ देवान्समालोक्य मण्डलस्थो महेश्वरः । सर्वागमोत्तरं दत्त्वा शास्त्रमंतरधाद्धरः

Pagkaraan, si Mahādeva, na nakaupo sa loob ng banal na maṇḍala, ay tumingin sa mga deva. Matapos ipagkaloob sa kanila ang kataas-taasang kasulatan—ang diwa at kaganapan ng lahat ng Āgama—si Śiva, ang Tagapagpanatili, ay naglaho sa kanilang paningin.

Verse 39

तत्र पूजाधिकारो ऽयं ब्रह्मक्षत्रविशामिति । ज्ञात्वा प्रणम्य देवेशं देवा जग्मुर्यथागतम्

Doon ay naunawaan nila na ang karapatang magsagawa ng pagsambang iyon ay para sa mga Brahmana, Kshatriya, at Vaishya. Kaya’t yumukod ang mga diyos sa Panginoon ng mga Deva at umalis, bumalik sa daang kanilang dinaanan.

Verse 40

अथ कालेन महता तस्मिञ्छास्त्रे तिरोहिते । भर्तारं परिपप्रच्छ तदंकस्था महेश्वरी

Pagkaraan ng mahabang panahon, nang ang banal na aral na iyon ay natabingan, si Maheshvarī (Pārvatī), na nakaupo sa kandungan ng kanyang Panginoon, ay magalang na muling nagtanong sa kanyang asawa (Śiva).

Verse 41

तया स चोदितो देवो देव्या चन्द्रविभूषणः । अवदत्करमुद्धृत्य शास्त्रं सर्वागमोत्तरम्

Sa pag-uudyok ng Diyosa, ang Diyos na iyon—si Śiva na may palamuting gasuklay na buwan—ay itinaas ang kanyang kamay at ipinahayag ang kataas-taasang aral, na higit sa lahat ng Āgama.

Verse 42

प्रवर्तितं च तल्लोके नियोगात्परमेष्ठिनः । मयागस्त्येन गुरुणा दधीचेन महर्षिणा

At ang banal na pagsasagawa/pagtuturo na iyon ay pinasimulan sa daigdig na yaon ayon sa utos ni Parameṣṭhin (Brahmā)—sa pamamagitan ko, ng kagalang-galang na gurong si Agastya, at ng dakilang rishi na si Dadhīci.

Verse 43

स्वयमप्यवतीर्योर्व्यां युगावर्तेषु शूलधृक् । स्वाश्रितानां विमुक्त्यर्थं कुरुते ज्ञानसंततिम्

Maging Siya mismo—ang Panginoong may hawak ng Trisula—ay kusang bumababa sa daigdig sa mga pag-ikot ng mga yugto; at upang palayain ang mga sumisilong sa Kanya, itinatatag Niya ang di-napupunit na pagmamana ng kaalamang nagliligtas.

Verse 44

ऋभुस्सत्यो भार्गवश्च ह्यंगिराः सविता द्विजाः । मृत्युः शतक्रतुर्धीमान्वसिष्ठो मुनिपुंगवः

Kabilang sa mga binanggit dito sina Ṛbhu, Satya, Bhārgava, at Aṅgiras; si Savitā na tinatawag na dwija; si Mṛtyu; ang marunong na Śatakratu (Indra); at si Vasiṣṭha—ang pinakadakila sa mga pantas.

Verse 45

सारस्वतस्त्रिधामा च त्रिवृतो मुनिपुंगवः । शततेजास्स्वयं धर्मो नारायण इति श्रुतः

Siya ay nakikilala bilang Sārasvata, bilang Tridhāman, at bilang Trivṛta—ang pinakadakila sa mga pantas. Siya rin ay tanyag bilang Śatatejas, bilang mismong Dharma na nagkatawang-tao, at naririnig ding tinatawag na Nārāyaṇa.

Verse 46

स्वरक्षश्चारुणिर्धीमांस्तथा चैव कृतंजयः । कृतंजयो भरद्वाजो गौतमः कविरुत्तमः

Naroon sina Svarakṣa, Cāruṇi, ang marunong na Dhīmān, at si Kṛtaṃjaya; gayundin sina Kṛtaṃjaya, Bharadvāja, Gautama, at ang pinakadakilang pantas na Kavi—sila ang mga iginagalang na ṛṣi na binibilang dito.

Verse 47

वाचःस्रवा मुनिस्साक्षात्तथा सूक्ष्मायणिः शुचिः । तृणबिंदुर्मुनिः कृष्णः शक्तिः शाक्तेय उत्तरः

Si Vācaḥsravā, ang mismong pantas; gayundin ang dalisay na Sūkṣmāyaṇi; ang pantas na Tṛṇabindu; si Kṛṣṇa; si Śakti; si Śākteya; at si Uttara—sila ang mga iginagalang na binanggit dito.

Verse 48

जातूकर्ण्यो हरिस्साक्षात्कृष्णद्वैपायनो मुनिः । व्यासावताराञ्छृण्वंतु कल्पयोगेश्वरान्क्रमात्

Si Jātūkarṇya; si Hari, ang Diyos mismo; at ang pantas na si Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa)—makinig kayo sa wastong pagkakasunod sa mga sunud-sunod na pagkakatawang-tao ni Vyāsa, ang mga dakilang Panginoon ng Yoga na lumilitaw sa bawat kalpa.

Verse 49

लैंगे व्यासावतारा हि द्वापरां तेषु सुव्रताः । योगाचार्यावताराश्च तथा शिष्येषु शूलिनः

O mga may mabuting panata, sa panahon ng Dvāpara, sa hanay ng mga deboto ng Liṅga, tunay na may mga pagkakatawang-tao na lumilitaw sa gampaning Vyāsa; at gayundin, sa hanay ng mga alagad, si Śūlin (si Śiva, ang may hawak ng Trisula) ay nagpapakita bilang mga pagkakatawang-taong guro ng Yoga.

Verse 50

तत्र तत्र विभोः शिष्याश्चत्वारः स्युर्महौजसः । शिष्यास्तेषां प्रशिष्याश्च शतशो ऽथ सहस्रशः

Sa bawat dako, ang Panginoong laganap sa lahat ay may apat na alagad na may dakilang ningning na espirituwal. At ang mga alagad na iyon ay nagkaroon pa ng sariling mga alagad at mga alagad-sa-ilalim—daan-daan, at saka libu-libo.

Verse 51

तेषां संभावनाल्लोके शैवाज्ञाकरणादिभिः । भाग्यवंतो विमुच्यंते भक्त्या चात्यंतभाविताः

Sa mundong ito, sa pamamagitan ng paggalang sa gayong mga deboto at ng pagsasagawa ng mga kautusan ni Śiva (at mga kaugnay na disiplina ng Shaiva), ang mga mapalad ay napapalaya; sa pamamagitan ng bhakti, sila’y lubusang napupuspos ng pinong paghubog sa kamalayang Śiva.