Adhyaya 13
Vayaviya SamhitaUttara BhagaAdhyaya 1360 Verses

पञ्चाक्षरीविद्यायाḥ कलियुगे मोक्षोपायः | The Pañcākṣarī Vidyā as a Means of Liberation in Kali Yuga

Ang Adhyaya 13 ay isang doktrinal na diyalogo: inilalarawan ni Devī ang kalagayan ng Kali-yuga—ang panahon ay “kaluṣita” (nadungisan), mahirap lampasan; napapabayaan ang dharma; humihina ang asal ng varṇāśrama; laganap ang krisis panlipunan at panrelihiyon; at napuputol ang paghahatid ng aral sa ugnayang guru–śiṣya. Itinanong niya kung paano maliligtas ang mga deboto ni Śiva sa ganitong mga hadlang. Sumagot si Īśvara na umasa sa Kanyang “paramā vidyā”—ang pañcākṣarī na nagpapasaya sa puso—at tiniyak na ang may panloob na buhay na hinubog ng bhakti ay makakamit ang paglaya kahit sa Kali. Pagkaraan, pinatindi ang suliranin: ang mga tao’y nababahiran ng pagkukulang sa isip, salita, at katawan; maaaring di-karapat-dapat sa karma, maging “patita” (nalugmok), kaya’t ang tanong: ang bawat gawa ba nila’y hahantong lamang sa impiyerno? Muling pinagtibay ni Śiva ang Kanyang paulit-ulit na panata sa daigdig: kahit ang nalugmok na deboto ay maaaring palayain sa pamamagitan ng vidyā na ito; at inihayag Niya ang binabantayang “rahasya”—na ang pagsamba sa Kanya na may mantra (samaṃtraka-pūjā) ay isang tiyak at mapagpasiyang pagligtas. Kaya ang daloy ng kabanata: pagsusuri sa Kali-yuga → kawalang-kakayahang ritwal/etikal → solusyong mantra-bhakti → banal na garantiya → lihim na pahintulot sa pagsambang may mantra para sa mga nalugmok.

Shlokas

Verse 1

देव्युवाच । कलौ कलुषिते काले दुर्जये दुरतिक्रमे । अपुण्यतमसाच्छन्ने लोके धर्मपराङ्मुखे

Wika ng Diyosa: “Sa panahon ng Kali—kapag ang panahon ay nadungisan, mahirap daigin at mahirap tawirin—kapag ang daigdig ay natatakpan ng dilim na bunga ng masamang gawa, at ang mga tao’y tumalikod sa dharma…”

Verse 2

क्षीणे वर्णाश्रमाचारे संकटे समुपस्थिते । सर्वाधिकारे संदिग्धे निश्चिते वापि पर्यये

“Kapag humina ang pagsunod sa varṇa at āśrama, kapag dumating ang panahon ng kagipitan, at kapag ang wastong landas ng lahat ng tungkuling panrelihiyon ay nagiging kaduda-duda—o kahit tila napagpasyahan na ngunit biglang nag-iba—”

Verse 3

तदोपदेशे विहते गुरुशिष्यक्रमे गते । केनोपायेन मुच्यंते भक्तास्तव महेश्वर

“Kapag naputol ang banal na pagtuturo at nawala ang wastong pagmamana ng guru at alagad, sa anong paraan maliligtas at mapapalaya ang Iyong mga deboto, O Maheśvara?”

Verse 4

ईश्वर उवाच । आश्रित्य परमां विद्यां हृद्यां पञ्चाक्षरीं मम । भक्त्या च भावितात्मानो मुच्यंते कलिजा नराः

Sinabi ni Īśvara: “Sa pagkanlong sa Aking kataas-taasang vidyā—ang limang-pantig na mantra na nananahan sa puso—ang mga taong isinilang sa panahon ng Kali, na ang kalooban ay pinuspos ng bhakti, ay mapapalaya.”

Verse 5

मनोवाक्कायजैर्दोषैर्वक्तुं स्मर्तुमगोचरैः । दूषितानां कृतघ्नानां निंदकानां छलात्मनाम्

Yaong mga may maruming likas—walang utang-na-loob, mapanlait, at mapanlinlang—ay inuudyukan ng mga kapintasan na nagmumula sa isip, salita, at katawan; dahil sa mga ito, hindi sila karapat-dapat kahit magsalita man o umalaala sa dalisay na katotohanan ni Śiva na lampas sa karaniwang pag-iisip.

Verse 6

लुब्धानां वक्रमनसामपि मत्प्रवणात्मनाम् । मम पञ्चाक्षरी विद्या संसारभयतारिणी

Kahit sa mga sakim at sa may baluktot na isip—kung ang kalooban nila’y tumungo sa Akin—ang Aking limang-pantig na banal na mantra ay ang kaalamang nagliligtas, na tumatawid sa takot ng pag-iral sa sanlibutan.

Verse 7

मयैवमसकृद्देवि प्रतिज्ञातं धरातले । पतितो ऽपि विमुच्येत मद्भक्तो विद्ययानया

O Diyosa, paulit-ulit Kong ipinangako sa ibabaw ng lupa: kahit ang Aking deboto ay nalugmok man, sa pamamagitan ng kaalamang nagpapalaya na ito ay mapapalaya rin siya.

Verse 8

ततः कथं विमुच्येत पतितो विद्यया ऽनया । ईश्वर उवाच । तथ्यमेतत्त्वया प्रोक्तं तथा हि शृणु सुन्दरि

Pagkaraan ay nagtanong siya: “Kung gayon, paano mapapalaya ang nalugmok sa pamamagitan ng kaalamang ito?” Sumagot ang Panginoon: “Tunay ang sinabi mo. Kaya makinig ka, O marikit.”

Verse 9

रहस्यमिति मत्वैतद्गोपितं यन्मया पुरा । समंत्रकं मां पतितः पूजयेद्यदि मोहितः

Sa pag-aakalang, “Ito’y isang lihim,” noon ay itinago ko ito. Sapagkat kung ang isang naligaw at nahulog sa kasalanan ay sasamba sa Akin kasama ng mantra, ito’y (magkakabisa pa rin); kaya ito’y binantayan bilang hiwaga.

Verse 10

नारकी स्यान्न सन्देहो मम पञ्चाक्षरं विना । अब्भक्षा वायुभक्षाश्च ये चान्ये व्रतकर्शिताः

Kung wala ang aking limang-pantig na mantra, walang pag-aalinlangan na ang tao’y mapapasa-impiyerno—kahit yaong nabubuhay sa tubig lamang, nabubuhay sa hangin lamang, at ang iba pang pinanghihina ng mga pag-aayuno, panata, at disiplina.

Verse 11

तेषामेतैर्व्रतैर्नास्ति मम लोकसमागमः । भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव यो हि मां सकृदर्चयेत्

Para sa kanila, sa pamamagitan ng gayong mga panata ay walang pagdating sa aking dako. Ngunit sinumang sumamba sa Akin kahit minsan, nang may debosyon sa pamamagitan ng Limang-Pantig na Mantra, ay nakakamit ang pakikipag-isa sa Akin.

Verse 12

सो ऽपि गच्छेन्मम स्थानं मन्त्रस्यास्यैव गौरवात् । तस्मात्तपांसि यज्ञाश्च व्रतानि नियमास्तथा

Maging siya man ay makararating sa aking sariling dako, dahil lamang sa dakilang kamahalan ng mantrang ito. Kaya’t ang mga pag-aayuno, mga handog na sakripisyo, mga panata, at mga disiplina (ay dapat maunawaang) natutupad at nagiging ganap sa pamamagitan nito.

Verse 13

पञ्चाक्षरार्चनस्यैते कोट्यंशेनापि नो समः । बद्धो वाप्यथ मुक्तो वा पाशात्पञ्चाक्षरेण यः

Ang iba pang mga paraan ay hindi man lamang katumbas ng isang bahagi sa sampung milyon ng pagsamba sa limang-pantig na mantra, ang Pañcākṣara. Nakagapos man o napalaya na, sinumang kumakapit sa Pañcākṣara ay pinalalaya mula sa mga tali (pāśa).

Verse 14

पूजयेन्मां स मुच्येत नात्र कार्या विचारणा । अरुद्रो वा सरुद्रो वा सकृत्पञ्चाक्षरेण यः

Ang sinumang sumasamba sa Akin ay napapalaya—hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o mahabang pagninilay pa. Maging hindi Rudra o Rudra man, ang sinumang (kahit minsan) dumulog sa limang-pantig na mantra ay tumatamo ng biyayang ito.

Verse 15

पूजयेत्पतितो वापि मूढो वा मुच्यते नरः । षडक्षरेण वा देवि तथा पञ्चाक्षरेण वा

O Devī, kahit ang tao’y nalugmok o nalinlang, kung siya’y sumasamba (kay Śiva) ay napapalaya—maging sa anim-na-pantig na mantra o gayundin sa limang-na-pantig na mantra.

Verse 16

स ब्रह्मांगेन मां भक्त्या पूजयेद्यदि मुच्यते । पतितो ऽपतितो वापि मन्त्रेणानेन पूजयेत्

Kung ang sinuman ay sumamba sa Akin nang may bhakti gamit ang itinakdang brahmāṅga (banal na sangkap ng pagsamba), siya’y napapalaya. Nalugmok man o hindi, dapat siyang sumamba sa mismong mantrang ito.

Verse 17

मम भक्तो जितक्रोधो सलब्धो ऽलब्ध एव वा । अलब्धालब्ध एवेह कोटिकोटिगुणाधिकः

Ang aking deboto na nagwagi sa poot—magkamit man siya ng bunga sa daigdig o wala—ay nananatiling pantay sa pagkamit at di-pagkamit dito; ang gayong tao’y nakahihigit sa iba nang di-mabilang na antas, crores sa crores.

Verse 18

तस्माल्लब्ध्वैव मां देवि मन्त्रेणानेन पूजयेत् । लब्ध्वा संपूजयेद्यस्तु मैत्र्यादिगुणसंयुतः

Kaya nga, O Diyosa, matapos makamtan Ako sa ganitong paraan, sambahin Ako sa mismong mantrang ito. At sinumang, matapos matanggap (ang mantra/ang pagkakamtan), ay sumamba sa Akin nang ganap—taglay ang mga birtud gaya ng pagkakaibigan at iba pa—siya ang tunay na nagtatagumpay sa pagsamba.

Verse 19

ब्रह्मचर्यरतो भक्त्या मत्सादृश्यमवाप्नुयात् । किमत्र बहुनोक्तेन भक्तास्सर्वेधिकारिणः

Ang nananatili sa brahmacarya at puspos ng bhakti ay makakamit ang pagkakahawig sa Akin. Ano pa ang kailangan pang sabihin? Lahat ng deboto ay karapat-dapat (sa Aking biyaya at sa landas na itinuturo Ko).

Verse 20

मम पञ्चाक्षरे मंत्रे तस्माच्छ्रेष्ठतरो हि सः । पञ्चाक्षरप्रभावेण लोकवेदमहर्षयः

Sa Aking limang-pantig na mantra, iyon nga ang pinakadakila. Sa kapangyarihan ng Pañcākṣara, ang mga daigdig, ang mga Veda, at ang mga dakilang rishi ay pinananatili at pinapaliwanagan.

Verse 21

तिष्ठंति शाश्वता धर्मा देवास्सर्वमिदं जगत् । प्रलये समनुप्राप्ते नष्टे स्थावरजंगमे

Kapag dumating ang pralaya at ang lahat ng di-gumagalaw at gumagalaw ay nalipol, ang walang-hanggang mga alituntunin ng Dharma, ang mga deva, at ang buong sansinukob na ito ay nananatili—inaalalayan sa Panginoon bilang di-nasisirang saligan.

Verse 22

सर्वं प्रकृतिमापन्नं तत्र संलयमेष्यति । एको ऽहं संस्थितो देवि न द्वितीयो ऽस्ति कुत्रचित्

“Ang lahat ng pumasok sa Prakṛti ay doon din magwawakas sa pagkalusaw. O Devī, Ako lamang ang nananatiling nakatatag; wala kailanman at saanman ang pangalawa.”

Verse 23

तदा वेदाश्च शास्त्राणि सर्वे पञ्चाक्षरे स्थिताः । ते नाशं नैव संप्राप्ता मच्छक्त्या ह्यनुपालिताः

Noon, ang mga Veda at lahat ng banal na śāstra ay naitatag sa Limang-Pantig na Mantra. Hindi sila napahamak kailanman, sapagkat iningatan at inalagaan ng Aking banal na kapangyarihan.

Verse 24

ततस्सृष्टिरभून्मत्तः प्रकृत्यात्मप्रभेदतः । गुणमूर्त्यात्मनां चैव ततोवांतरसंहृतिः

Pagkaraan, mula sa Akin ay sumibol ang paglikha—sa pamamagitan ng pagkakaiba ng Prakṛti at ng indibiduwal na ātman. At para sa mga nilalang na may katawan na hinubog ng mga guṇa, kasunod nito’y may nagaganap ding pansamantalang pagkalusaw (bahagyang pagsasanib pabalik).

Verse 25

तदा नारायणश्शेते देवो मायामयीं तनुम् । आस्थाय भोगिपर्यंकशयने तोयमध्यगः

Noon, si Nārāyaṇa ay nakahimlay doon—taglay ang katawang hinubog ng Māyā—nakahiga sa higaan ng ahas, nasa gitna ng sinaunang mga tubig.

Verse 26

तन्नाभिपंकजाज्जातः पञ्चवक्त्रः पितामहः । सिसृक्षमाणो लोकांस्त्रीन्न सक्तो ह्यसहायवान्

Mula sa lotus sa pusod ng Panginoon ay isinilang ang Lolo ng Sansinukob, si Brahmā na may limang mukha. Ngunit bagaman nagnanais siyang likhain ang tatlong daigdig, hindi niya nagawa, sapagkat wala siyang sandigan—kulang sa biyaya at kapangyarihan ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 27

मुनीन्दश ससर्जादौ मानसानमितौजसः । तेषां सिद्धिविवृद्ध्यर्थं मां प्रोवाच पितामहः

Sa pasimula, nilikha ng Grandsire (Brahmā) ang sampung dakilang muni—isinilang mula sa isipan at may ningning na di masukat. Upang lumago at maganap ang kanilang siddhi, saka niya ako kinausap.

Verse 28

मत्पुत्राणां महादेव शक्तिं देहि महेश्वर । इत्येवं प्रार्थितस्तेन पञ्चवक्त्रधरो ह्यहम्

“O Mahādeva, O Maheśvara—ipagkaloob Mo ang banal na lakas (śakti) sa aking mga anak na lalaki.” Sa gayong pagsusumamo niya, Ako—si Śiva, ang Tagapagdala ng Limang Mukha—ay tumugon.

Verse 29

पञ्चाक्षराणि क्रमशः प्रोक्तवान्पद्मयोनये । स पञ्चवदनैस्तानि गृह्णंल्लोकपितामहः

Pagkaraan, itinuro Niya nang sunod-sunod ang limang banal na pantig (Pañcākṣara) sa Ipinanganak sa Loto (Brahmā). At ang Lolo ng mga daigdig ay tumanggap nito sa pamamagitan ng kanyang limang mukha.

Verse 30

वाच्यवाचकभावेन ज्ञातवान्मां महेश्वरम् । ज्ञात्वा प्रयोगं विविधं सिद्धमंत्रः प्रजापतिः

Sa pamamagitan ng ugnayan ng ipinahahayag at tagapagpahayag (kahulugan at salita), nakilala ni Prajāpati Ako—si Maheśvara. Nang maunawaan niya ang sari-saring paraan ng paggamit ng mantra, siya’y naging ganap sa mantra at nagkamit ng mantra-siddhi.

Verse 31

पुत्रेभ्यः प्रददौ मंत्रं मंत्रार्थं च यथातथम् । ते च लब्ध्वा मंत्ररत्नं साक्षाल्लोकपितामहात्

Ipinagkaloob niya sa kanyang mga anak na lalaki ang banal na mantra, at gayundin ang tunay na kahulugan nito ayon sa katotohanan. At sila, nang matanggap ang hiyas na mantra nang tuwiran mula sa Lolo ng mga daigdig (Brahmā), ay napuspos ng biyaya at banal na kapangyarihan nito.

Verse 32

तदाज्ञप्तेन मार्गेण मदाराधनकांक्षिणः । मेरोस्तु शिखरे रम्ये मुंजवान्नाम पर्वतः

Yaong mga nagnanais sumamba sa Akin ay naglakad sa landas na Aking iniutos. Sa marikit na tuktok ng Meru ay may isang bundok na tinatawag na Muñjavān.

Verse 33

मत्प्रियः सततं श्रीमान्मद्भक्तै रक्षितस्सदा । तस्याभ्याशे तपस्तीव्रं लोकं स्रष्टुं समुत्सुकाः

“Siya’y laging mahal sa Akin, laging pinagpala at masagana, at palaging iniingatan ng Aking mga deboto. Sa kanyang kalapitan, yaong sabik na lumikha ng isang daigdig ay nagsasagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay (tapas).”

Verse 34

दिव्यं वर्षसहस्रं तु वायुभक्षास्समाचरन् । तेषां भक्तिमहं दृष्ट्वा सद्यः प्रत्यक्षतामियाम्

Sa loob ng isang libong banal na taon, sila’y namuhay sa hangin lamang, matatag sa kanilang pag-aayuno at pagninilay. Nang makita ko ang kanilang bhakti, agad akong nagpakita sa harap nila sa anyong hayag at nakikita.

Verse 35

ऋषिं छंदश्च कीलं च बीजशक्तिं च दैवतम् । न्यासं षडंगं दिग्बंधं विनियोगमशेषतः

Dapat na ganap na malaman: ang ṛṣi (tagakita), ang chandas (sukat), ang kīla (pako/susing pampatatag), ang bīja at ang lakas nito (bīja–śakti), at ang namumunong diyos; gayundin ang nyāsa, ang anim na sangkap (ṣaḍaṅga), ang paglalapat ng selyo sa mga direksiyon (digbandha), at ang ganap na paggamit (viniyoga) ng pagsasanay.

Verse 36

प्रोक्तवानहमार्याणां जगत्सृष्टिविवृद्धये । ततस्ते मंत्रमाहात्म्यादृषयस्तपसेधिताः

Itinuro ko sa mga mararangal para sa paglikha at paglawak ng sanlibutan. Pagkaraan, ang mga ṛṣi—na naantig sa kadakilaan ng mantrang iyon—ay matatag na nagpakasidhi sa tapas (pag-aayuno at pagninilay).

Verse 37

सृष्टिं वितन्वते सम्यक्सदेवासुरमानुषीम् । अस्याः परमविद्यायास्स्वरूपमधुनोच्यते

Ipinamamalas Niya ang paglikha sa wastong kaayusan—kasama ang mga deva, asura, at sangkatauhan. Ngayon ay ipinahahayag ang tunay na anyo ng Kataas-taasang Kaalaman na ito.

Verse 38

आदौ नमः प्रयोक्तव्यं शिवाय तु ततः परम् । सैषा पञ्चाक्षरी विद्या सर्वश्रुतिशिरोगता

Una, bigkasin ang “namaḥ”; at pagkatapos ay “śivāya”. Ito ang limang-pantig na vidyā (pañcākṣarī), na itinataas bilang korona ng lahat ng Veda.

Verse 39

सर्वजातस्य सर्वस्य बीजभूता सनातनी । प्रथमं मन्मुखोद्गीर्णा सा ममैवास्ति वाचिका

Siya ang walang-hanggang sanhi-buto ng lahat ng isinilang at ng anumang umiiral. Unang binigkas mula sa Aking sariling bibig, ang banal na Pananalita (Vācā) na iyon ay sa Akin lamang, bilang Aking kapangyarihang magpahayag.

Verse 40

तप्तचामीकरप्रख्या पीनोन्नतपयोधरा । चतुर्भुजा त्रिनयना बालेंदुकृतशेखरा

Nagniningning siya na parang gintong pinainit, na may dibdib na ganap at nakataas. Apat ang bisig at tatlo ang mata, at suot niya ang batang gasuklay na buwan bilang hiyas sa tuktok ng ulo.

Verse 41

पद्मोत्पलकरा सौम्या वरदाभयपाणिका । सर्वलक्षणसंपन्ना सर्वाभरणभूषिता

Maamo at mapalad, hawak niya ang lotus at asul na lotus; sa iba pang mga kamay ay ipinagkakaloob niya ang biyaya at kawalang-takot. Taglay ang lahat ng dakilang tanda, siya’y pinalamutian ng lahat ng alahas.

Verse 42

सितपद्मासनासीना नीलकुंचितमूर्धजा । अस्याः पञ्चविधा वर्णाः प्रस्फुरद्रश्मिमंडलाः

Nakaupo siya sa puting luklukan ng lotus, may maitim-asul na kulot na buhok, at nagniningning. Mula sa kanya’y sumiklab ang limang uri ng kulay—napaliligiran ng matingkad na mga bilog ng sinag—na kumikislap nang marilag.

Verse 43

पीतः कृष्णस्तथा धूम्रः स्वर्णाभो रक्त एव च । पृथक्प्रयोज्या यद्येते बिंदुनादविभूषिताः

Dilaw, itim, mausok, ginintuang-kulay, at pula—kung ang bawat isa’y gagamitin nang hiwa-hiwalay at palalamutian ng bindu at nāda, nagiging angkop ito sa magkakaibang gamit-ritwal sa disiplina ni Śiva.

Verse 44

अर्धचन्द्रनिभो बिंदुर्नादो दीपशिखाकृतिः । बीजं द्वितीयं बीजेषु मंत्रस्यास्य वरानने

O marikit ang mukha, sa mga pantig-binhi ng mantrang ito, ang ikalawang binhi ay ang bindu na kahawig ng kalahating buwan; at ang nāda nito ay anyong liyab ng lampara.

Verse 45

दीर्घपूर्वं तुरीयस्य पञ्चमं शक्तिमादिशेत् । वामदेवो नाम ऋषिः पंक्तिश्छन्द उदाहृतम्

Para sa ikaapat na bahagi, itakda ang ikalimang Śakti, na may mahabang patinig sa unahan. Dito, ang ṛṣi ay pinangalanang Vāmadeva, at ang sukat ng tula ay ipinahayag na Paṅkti.

Verse 46

देवता शिव एवाहं मन्त्रस्यास्य वरानने । गौतमो ऽत्रिर्वरारोहे विश्वामित्रस्तथांगिराः

O marikit ang mukha, ang diyos ng mantrang ito ay si Śiva—tunay, Ako mismo. O marangal na dalaga, ang mga ṛṣi nito ay sina Gautama, Atri, Viśvāmitra, at gayundin si Aṅgiras.

Verse 47

भरद्वाजश्च वर्णानां क्रमशश्चर्षयः स्मृताः । गायत्र्यनुष्टुप्त्रिष्टुप्च छंदांसि बृहती विराट्

Sa wastong pagkakasunod, si Bharadvāja at ang iba pang mga ṛṣi ay inaalala kaugnay ng mga uri ng varṇa. Gayundin, itinuturo ang mga sukat: Gāyatrī, Anuṣṭubh, Triṣṭubh, Bṛhatī, at Virāṭ.

Verse 48

इन्द्रो रुद्रो हरिर्ब्रह्मा स्कंदस्तेषां च देवताः । मम पञ्चमुखान्याहुः स्थाने तेषां वरानने

Si Indra, Rudra, Hari (Viṣṇu), Brahmā, at Skanda—kasama ang kanilang mga diyos na namamahala—O marikit ang mukha, ay sinasabing nananahan sa mga luklukan ng Aking limang banal na mukha.

Verse 49

पूर्वादेश्चोर्ध्वपर्यंतं नकारादि यथाक्रमम् । अदात्तः प्रथमो वर्णश्चतुर्थश्च द्वितीयकः

Mula sa silangan at paakyat ayon sa wastong pagkakasunod—nagsisimula sa pantig na “na” at iba pa—ang unang titik ay binibigkas na walang diin (anudātta), at ang ikaapat ay may ikalawang diin (dvitīyaka).

Verse 50

पञ्चमः स्वरितश्चैव तृतीयो निहतः स्मृतः । मूलविद्या शिवं शैवं सूत्रं पञ्चाक्षरं तथा

Ang ikalimang pantig ay dapat bigkasin sa aksentong svarita, at ang ikatlo ay inaalala bilang “nihata” (pinipigil). Ito ang ugat na kaalaman—ang pormulang Śaiva na si Śiva mismo: ang banal na sūtra, ang limang-pantig na mantra rin.

Verse 51

नामान्यस्य विजानीयाच्छैवं मे हृदयं महत् । नकारश्शिर उच्येत मकारस्तु शिखोच्यते

Dapat na maunawaan ang mga pangalan at ang panloob na anyo ng dakilang Shaiva na “Puso” na ito sa Akin. Ang pantig na “na” ay tinatawag na ulo, at ang pantig na “ma” ay tinatawag na śikhā, ang tuktok na bunót ng buhok.

Verse 52

शिकारः कवचं तद्वद्वकारो नेत्रमुच्यते । यकारो ऽस्त्रं नमस्स्वाहा वषठुंवौषडित्यपि

Ang pantig na “śi” ay tinatawag na kavaca, ang baluting pananggalang; gayundin ang “va” ay itinuturo bilang netra, ang “mata” ng mantra. Ang “ya” ay ipinahahayag na astra, ang “sandata”; at gayon din ang mga sigaw-ritwal na “namaḥ”, “svāhā”, “vaṣaṭ”, “huṃ”, at “vauṣaṭ”.

Verse 53

फडित्यपि च वर्णानामन्ते ऽङ्गत्वं यदा तदा । तत्रापि मूलमंत्रो ऽयं किंचिद्भेदसमन्वयात्

Kahit ilagay ang pantig na “phaṭ” sa dulo ng mga titik at sa gayon ay maging aṅga na pantulong, nananatili pa rin itong mismong mūla-mantra—tanging may bahagyang pagkakaiba dahil sa munting pagsasaayos ng anyo.

Verse 54

तत्रापि पञ्चमो वर्णो द्वादशस्वरभूषितः । तास्मादनेन मंत्रेण मनोवाक्कायभेदतः

Doon din, ang ikalimang pantig ay pinalamutian ng labindalawang patinig. Kaya sa pamamagitan ng mantrang ito—sa magkakaibang paraan ng isip, salita, at katawan—dapat isagawa ang pagsamba at disiplinadong pagsasanay, upang ang kaluluwang nakagapos ay maakay patungo sa Panginoon, si Pati.

Verse 55

आवयोरर्चनं कुर्याज्जपहोमादिकं तथा । यथाप्रज्ञं यथाकालं यथाशास्त्रं यथामति

Dapat sambahin ang aming dalawa, at gayundin isagawa ang mga gawain tulad ng japa (pagbigkas ng mantra) at homa (handog sa apoy). Gawin ito ayon sa sariling pag-unawa, ayon sa tamang panahon, ayon sa śāstra, at ayon sa matatag na layon—upang ang debosyon ay maging disiplinado at mamunga.

Verse 56

यथाशक्ति यथासंपद्यथायोगं यथारति । यदा कदापि वा भक्त्या यत्र कुत्रापि वा कृता

Ayon sa lakas, ayon sa kakayahan at kabuhayan, ayon sa wastong disiplina ng yoga, at ayon sa hilig ng puso—anumang oras at saan mang dako—kung ito’y ginagawa nang may debosyon, tunay itong nagaganap at natatamo.

Verse 57

येन केनापि वा देवि पूजा मुक्तिं नयिष्यते । मय्यासक्तेन मनसा यत्कृतं मम सुन्दरि

O Diyosa, ang pagsambang ginawa sa anumang paraan ay maghahatid sa kalayaan—kung ito’y ginagawa nang may isip na nakatuon at nakakapit sa Akin, O aking marikit.

Verse 58

मत्प्रियं च शिवं चैव क्रमेणाप्यक्रमेण वा । तथापि मम भक्ता ये नात्यंतविवशाः पुनः

Maging sinasamba man nila ang minamahal Ko at si Shiva—sunod-sunod man o walang tiyak na ayos—gayunman, ang mga deboto Ko ay hindi lubusang walang magawa (sa harap ng gapos at pagkalito).

Verse 59

तेषां सर्वेषु शास्त्रेषु मयेव नियमः कृतः । तत्रादौ संप्रवक्ष्यामि मन्त्रसंग्रहणं शुभम्

Sa lahat ng mga śāstra na iyon, Ako lamang ang nagtakda ng tuntunin. Doon, una sa lahat, ipaliliwanag Ko nang malinaw ang mapalad na paraan ng pagtipon at pagtanggap ng mga mantra.

Verse 60

यं विना निष्फलं जाप्यं येन वा सफलं भवेत्

Kung wala Siya, ang pag-uulit ng mantra ay nagiging walang bunga; at sa Kanya lamang ito nagiging mabunga at nagtatamo ng kaganapan.

Frequently Asked Questions

Rather than a discrete mythic episode, the chapter presents a dialogue setting: Devī questions Śiva about salvation in Kali-yuga amid the collapse of dharma and guru–śiṣya instruction; Śiva replies with mantra-based soteriology centered on the pañcākṣarī.

Śiva frames the pañcākṣarī as a ‘paramā vidyā’ and a guarded ‘rahasya’: a mantra-technology that can supersede ritual unfitness and moral fallenness when paired with devotion, grounded in Śiva’s explicit vow of liberation.

Śiva is highlighted as Īśvara/Maheśvara who grants mokṣa through mantra and bhakti—functioning as the compassionate guarantor whose promise (pratijñā) makes liberation available even under Kali-yuga constraints.