
Ang Adhyaya 36 ay isang pagtuturo sa anyong diyalogo: hinihiling ni Kṛṣṇa ang “pinakamainam” na paraan ng pratiṣṭhā para sa Liṅga at sa Bera (iniinstalang anyong-ikon) ayon sa turo ni Śiva. Sumagot si Upamanyu ng sunod-sunod na tuntunin: pumili ng mapalad na araw (maliwanag na kalahati ng buwan, hindi salungat), gumawa ng Liṅga ayon sa sukat ng śāstra, at pumili ng angkop na pook matapos suriin ang lupa. Inilalarawan ang mga paunang upacāra, nagsisimula sa pagsamba kay Gaṇeśa, kasunod ang paglilinis ng lugar at paglipat ng Liṅga sa pook-paligo. Iginuguhit/iniukit ang mga marka ayon sa śilpaśāstra gamit ang gintong panulat at pigmento gaya ng kuṅkuma. Nililinis ang Liṅga at piṇḍikā sa mga halo ng lupa at tubig at sa pañcagavya. Matapos ang pagsamba kasama ang pedestal/vedikā, dinadala ang Liṅga sa banal na imbakan ng tubig at inilalagak para sa adhivāsa (ritwal na pamamahinga/pagpupuspos). Ang bulwagan ng adhivāsa ay nilalagyan ng torana, mga bakod, mga kuwintas na darbha, walong elepanteng pangdireksiyon, walong palayok ng Dikpāla, at mga sagisag na aṣṭamaṅgala; sinasamba ang mga Dikpāla. Sa gitna, itinatayo ang maluwang na pīṭha na may tanda ng upuang-lotus, mula sa makinang o kahoy na materyal, bilang paghahanda sa mga susunod na hakbang ng pag-aanyaya at paglalagak ng kabanalan.
Verse 1
श्रीकृष्ण उवाच । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि प्रतिष्ठाविधिमुत्तमम् । लिंगस्यापि च बेरस्य शिवेन विहितं यथा
Sinabi ni Śrī Kṛṣṇa: “O kagalang-galang, nais kong marinig ang pinakadakilang paraan ng pagtatalaga—kung paanong itinakda ni Śiva para sa Liṅga at para rin sa banal na larawan (bera).”
Verse 2
उपमन्युरुवाच । अनात्मप्रतिकूले तु दिवसे शुक्लपक्षके । शिवशास्त्रोक्तमार्गेण कुर्याल्लिंगं प्रमाणवत्
Sinabi ni Upamanyu: “Sa araw na hindi salungat sa sarili (ibig sabihin, mapalad at nakalilinis), sa maliwanag na kalahati ng buwan, dapat likhain ang Śiva-liṅga na may wastong sukat, ayon sa landas na itinuro sa mga kasulatan ni Śiva.”
Verse 3
स्वीकृत्याथ शुभस्थानं भूपरीक्षां विधाय च । दशोपचारान्कुर्वीत लक्षणोद्धारपूर्वकान्
Matapos piliin ang isang mapalad na pook at masusing suriin ang lupa, dapat isagawa ang sampung paglilingkod sa pagsamba—nagsisimula sa wastong pagmamarka at paghahanda ng lugar—upang ang ritwal ay maitatag nang tama para kay Panginoong Śiva.
Verse 4
तेषां दशोपचाराणां पूर्वं पूज्य १ विनायकम् । स्थानशुद्ध्यादिकं कृत्वालिंगं स्नानालयं नयेत्
Sa sampung paglilingkod na ritwal (daśopacāra), dapat munang sambahin si Vināyaka (Gaṇeśa). Pagkaraan, matapos ang paglilinis ng pook at mga kaugnay na ritwal, dalhin ang Śiva-liṅga sa pook-paligo upang isagawa ang banal na pagligo (abhiṣeka).
Verse 5
शलाकया कांचनया २ कुंकुमादिरसाक्तया । लक्षितं लक्षणं शिल्पशास्त्रेण विलिखेत्ततः
Pagkatapos, gamit ang estilong ginto na isinawsaw sa katas ng kunkuma (safron) at mga katulad nito, iguhit at ukitin—ayon sa mga tuntunin ng śilpaśāstra—ang mga itinakdang mapalad na palatandaan (lakṣaṇa).
Verse 6
अष्टमृत्सलिलैर्वाथ पञ्चमृत्सलिलैस्तथा । लिङ्गं पिंडिकया सार्धं पञ्चगव्यैश्च शोधयेत्
Dapat linisin nang ritwal ang Śiva-liṅga, kasama ang pedestal nito (piṇḍikā), sa pamamagitan ng tubig na hinaluan ng walong uri ng banal na lupa, at gayundin ng tubig na hinaluan ng limang (banal) na lupa; at linisin din ito sa pañcagavya—ang limang panlinis na mula sa baka.
Verse 7
सवेदिकं समभ्यर्च्य दिव्याद्यं तु जलाशयम् । नीत्वाधिवासयेत्तत्र लिंगं पिंडिकया सह
Matapos sambahin nang wasto ang banal na imbakan ng tubig kasama ang altar nito (vedikā), dalhin ang banal na tubig na karapat-dapat sa ritwal; at doon isagawa ang adhivāsa, ang pagtatalaga at paglalagak ng Śiva-liṅga kasama ang pedestal (piṇḍikā).
Verse 8
अधिवासालये शुद्धे सर्वशोभासमन्विते । सतोरणे सावरणे दर्भमालासमावृते
Sa malinis na bulwagang adhivāsa (bulwagan ng pagpapabanal), na pinalamutian ng lahat ng kagandahan—may mapalad na tarangkahan at angkop na mga bakod, at napaliligiran ng mga kuwintas na yari sa sagradong damong darbha—doon dapat ganapin ang ritwal.
Verse 9
दिग्गजाष्टकसंपन्ने दिक्पालाष्टघटान्विते । अष्टमंगलकैर्युक्ते कृतदिक्पालकार्चिते
Ito’y nilangkapan ng walong dambuhalang elepante ng walong dako, kasama ang walong Dikpāla na may mga palayok na pang-ritwal; pinalamutian ng walong mapalad na sagisag, at marapat na sinamba ng mga Tagapagbantay ng mga Dako.
Verse 10
तेजसं दारवं वापि कृत्वा पद्मासनांकितम् । विन्यसेन्मध्यतस्तत्र विपुलं पीठकालयम्
Pagkaraang likhain ang isang maningning na luklukan—maging mula sa makinang na metal o kahoy—na may tatak ng Padmāsana (luklukang-lotus), ilagay sa pinakagitna roon ang isang malapad na pundasyong-pedestal bilang pīṭha ng pagsamba.
Verse 11
द्वारपालान्समभ्यर्च्य भद्रादींश्चतुरःक्रमात् । समुद्रश्च विभद्रश्च सुनंदश्च विनंदकः
Matapos sambahin nang wasto ang mga tagapagbantay ng tarangkahan, simula kay Bhadra ayon sa tamang pagkakasunod—Samudra, Vibhadra, Sunanda, at Vinandaka—magpapatuloy ang deboto sa susunod na bahagi ng ritwal.
Verse 12
स्नापयित्वा समभ्यर्च्य लिंगं वेदिकया सह । सकूर्चाभ्यां तु वस्त्राभ्यां समावेष्ट्यं समंततः
Pagkatapos paliguan at sambahin nang wasto ang Śiva-liṅga kasama ang vedikā nito, balutin ito sa lahat ng panig ng dalawang telang may gilid (kūrcha).
Verse 13
प्रापय्य शनकैस्तोयं पीठिकोपरि शाययेत् । प्राक्शिरस्कमधःसूत्रं पिंडिकां चास्य पश्चिमे
Matapos dahan-dahang ibuhos ang tubig, ihiga ito sa ibabaw ng pedestal. Iharap ang ulo sa silangan; ilagay sa ibaba ang tali ng paggabay, at ilagay sa kanlurang panig nito ang bilugang pundasyon (suporta).
Verse 14
सर्वमंगलसंयुक्तं लिंगं तत्राधिवासयेत् । पञ्चरात्रं त्रिरात्रं वाप्येकरात्रमथापि वा
Doon, isagawa ang seremonyal na paglalagak at pagpapabanal sa Liṅga—na puspos ng lahat ng pagpapala—at panatilihin itong nananahan sa kabanalan sa loob ng limang gabi, o tatlong gabi, o kahit isang gabi lamang.
Verse 15
विसृज्य पूजितं तत्र शोधयित्वा च पूर्ववत् । संपूज्योत्सवमार्गेण शयनालयमानयेत्
Pagkatapos tapusin ang pagsamba roon, linisin muli (ang lugar at mga gamit) gaya ng dati. Pagkaraan, matapos parangalan ang Panginoon ayon sa ritong pangdiriwang, ihatid (ang banal na sagisag/diyos na naitalaga) sa silid-pahingahan.
Verse 16
तत्रापि शयनस्थानं कुर्यान्मंडलमध्यतः । शुद्धैर्जलैः स्नापयित्वा लिंगमभ्यर्चयेत्क्रमात्
Doon din, maghanda ng himlayan sa pinakasentro ng itinalagang maṇḍala. Matapos paliguan ang Liṅga ng dalisay na tubig, sambahin ang Liṅga ayon sa wastong pagkakasunod ng ritwal.
Verse 17
ऐशान्यां पद्ममालिख्य शुद्धलिप्ते महीतले । शिवकुंभं शोधयित्वा तत्रावाह्य शिवं यजेत्
Sa lupang nilinis at bagong pinahiran, gumuhit ng lotus sa hilagang-silangan (Īśāna). Matapos linisin sa ritwal ang Śiva-kumbha (banal na banga), anyayahan (āvāhana) si Panginoong Śiva na manahan dito at saka isagawa ang Kanyang pagsamba.
Verse 18
वेदीमध्ये सितं पद्मं परिकल्प्य विधानतः । तस्य पश्चिमतश्चापि चंडिकापद्ममालिखेत्
Sa gitna ng dambana, ayon sa itinakdang ritwal, ay maingat na ayusin ang isang puting lotus; at sa kanluran nito, iguhit din ang luklukan ng lotus ni Caṇḍikā.
Verse 19
क्षौमाद्यैर्वाहतैर्वस्त्रैः पुष्पैर्दर्भैरथापि वा । प्रकल्प्य शयनं तस्मिन्हेमपुष्पं विनिक्षिपेत्
Gamit ang linen at iba pang telang malinis na nahugasan—o kaya’y mga bulaklak at damong darbha—ihanda ang isang banal na higaan; at sa ibabaw nito, ilagay ang gintong bulaklak bilang handog.
Verse 20
तत्र लिंगं समानीय सर्वमंगलनिःस्वनैः । रक्तेन वस्त्रयुग्मेन सकूर्चेन समंततः
Doon, dalhin ang Śiva-liṅga sa nararapat na kinalalagyan sa gitna ng mga tunog na mapalad at mga pagbabasbas; saka palibutan ito sa lahat ng panig ng isang pares ng pulang tela, kasama ang sagradong kūrca, bilang bahagi ng paglalagda ng pagsasakripisyo.
Verse 21
सह पिंडिकयावेष्ट्य शाययेच्च यथा पुरा । पुरस्तात्पद्ममालिख्य तद्दलेषु यथाक्रमम्
Balutin ito kasama ng munting piṇḍikā at ihiga nang gaya ng ginawa noon. Pagkaraan, iguhit ang lotus sa harapan at magpatuloy nang ayon sa pagkakasunod sa mga talulot nito.
Verse 22
विद्येशकलशान्न्यस्येन्मध्ये शैवीं च वर्धनीम् । परीत्य पद्मत्रितयं जुहुयुर्द्विजसत्तमाः
Matapos ilagay ang mga banga ng tubig ni Vidyeśa at sa gitna ang Śaiva na sisidlang ‘Vardhanī’, ang pinakamahuhusay na dvija ay dapat umikot sa tatlong diyagram ng lotus at maghandog ng mga alay sa sagradong apoy.
Verse 23
ते चाष्टमूर्तयः कल्प्याः पूर्वादिपरितः स्थिताः । चत्वारश्चाथ वा दिक्षु स्वध्येतारस्सजापकाः
Ang walong anyong iyon ay dapat pagnilayan nang wasto, na nakalagay sa paligid, simula sa Silangan. At sa mga direksiyon ay mayroon ding apat na tagapaglingkod—mga bumibigkas ng Veda at mga nagsasagawa ng japa—na laging abala sa banal na pag-uulit ng mantra.
Verse 24
जुहुयुस्ते विरंच्याद्याश्चतस्रो मूर्तयः स्मृताः । दैशिकः प्रथमं तेषामैशान्यां पश्चिमे ऽथ वा
Ang apat na anyo na nagsisimula kay Virañci (Brahmā) ay inaalala bilang apat na nahahayag na mukha, at sila ang nagsasagawa ng paghahandog sa apoy (homa). Sa kanila, ang Daiśika—ang anyong gumagabay at nagbibigay-dīkṣā—ang una; dapat ilagay/sambahin sa hilagang-silangan, o kung hindi, sa kanluran.
Verse 25
प्रधानहोमं कुर्वीत सप्तद्रव्यैर्यथाक्रमम् । आचार्यात्पादमर्धं वा जुहुयुश्चापरे द्विजाः
Dapat niyang isagawa ang pradhāna-homa, ang pangunahing paghahandog, ayon sa wastong pagkakasunod gamit ang pitong itinakdang sangkap. Ang ilang dvija (dalawang-ulit na isinilang) ay maaari ring maghandog sa apoy ng isang-kapat o kalahating bahagi, ayon sa natanggap mula sa ācārya (guro).
Verse 26
प्रधानमेकमेवात्र जुहुयादथ वा गुरुः । पूर्वं पूर्णाहुतिं हुत्वा घृतेनाष्टोत्तरं शतम्
Dito, dapat ihandog ang pangunahing āhuti—o ang Guru ang maaaring gumawa nito. Una, matapos isagawa ang pūrṇāhuti (ganap na paghahandog), saka maghandog ng isang daan at walo na āhuti gamit ang ghṛta (ghee).
Verse 27
मूर्ध्नि मूलेन लिंगस्य शिवहस्तं प्रविन्यसेत् । शतमर्धं तदर्धं वा क्रमाद्द्रव्यैश्च सप्तभिः
Sa paglalagay ng “kamay ni Śiva” (Śiva-mudrā) sa tuktok ng ulo, na nakaayon sa ugat ng Liṅga, isagawa ang ritwal ayon sa wastong pagkakasunod gamit ang pitong sangkap—maaaring buong isang daan (handog/pagbigkas), o kalahati nito, o kalahati pa ng kalahati.
Verse 28
हुत्वाहुत्वा स्पृशेल्लिंगं वेदिकां च पुनः पुनः । पूर्णाहुतिं ततो हुत्वा क्रमाद्दद्याच्च दक्षिणाम्
Matapos maghandog ng mga alay (homa) nang paulit-ulit, dapat paulit-ulit ding hipuin ng sumasamba ang Śiva-liṅga at ang altar. Pagkaraan, matapos ihandog ang pūrṇāhuti (pangwakas na alay), ibigay nang ayon sa pagkakasunod ang itinakdang dakṣiṇā (handog na gantimpala).
Verse 29
आचार्यात्पादमर्धं वा होत्ःणां स्थपतेरपि । तदर्धं देयमन्येभ्यः सदस्येभ्यश्च शक्तितः
Mula sa nararapat na handog na kabayaran, magbigay ng isang-kapat—o kung hindi, kalahati—sa ācārya (guro), at gayundin sa mga paring hotṛ at sa sthapati (tagapangasiwa ng ritwal). Pagkaraan, ang kalahati ng bahaging iyon ay ipamahagi, ayon sa kakayahan, sa iba pang mga tagapaglingkod ng ritwal at sa marurunong na kasapi ng kapulungan.
Verse 30
ततः श्वभ्रे वृषं हैमं कूर्चं वापि निवेश्य च । मृदंभसा पञ्चगव्यैः पुनः शुद्धजलेन च
Pagkaraan, sa isang hukay ay ilagay ang gintong toro, o kung hindi, ang bungkos na kūrca na pang-ritwal. Pagkatapos ay linisin ito sa pamamagitan ng lupa at tubig, sa limang kaloob ng baka (pañcagavya), at muli sa dalisay na tubig.
Verse 31
शोधितां चंदनालिप्तां श्वभ्रे ब्रह्मशिलां क्षिपेत् । करन्यासं ततः कृत्वा नवभिः शक्तिनामभिः
Pagkapaglinis sa banal na Brahma-śilā at paghaplos dito ng paste ng sandalwood, ilagay ito sa inihandang hukay. Pagkatapos, isagawa ang kara-nyāsa at basbasan ang mga kamay sa pamamagitan ng pagbigkas sa mga pangalan ng siyam na Śakti.
Verse 32
हरितालादिधातूंश्च बीजगंधौषधैरपि । शिवशास्त्रोक्तविधिना क्षिपेद्ब्रह्मशिलोपरि
Dapat din niyang ilagay ang mga mineral gaya ng haritāla (orpiment) at iba pa—kasama ang mga binhi, mga pabango, at mga halamang-gamot—sa ibabaw ng Brahma-śilā, na mahigpit na sumusunod sa paraang itinuro sa mga kasulatan ni Śiva.
Verse 33
प्रतिलिंगं तु संस्थाप्य क्षीरं वृक्षसमुद्भवम् । स्थितं बुद्ध्वा तदुत्सृज्य लिंगं ब्रह्मशिलोपरि
Matapos itindig ang isang pamalit na liṅga, inilagay niya roon ang maputing katas na parang gatas na nagmumula sa puno. Nang matanto niyang ito’y matatag na, iniwan niya iyon at saka itinatag ang liṅga sa banal na batong Brahma-śilā.
Verse 34
प्रागुदक्प्रवरां किंचित्स्थापयेन्मूलविद्यया । पिंडिकां चाथ संयोज्य शाक्तं मूलमनुस्मरन्
Sa pamamagitan ng mūla-vidyā (ugat na kaalaman/mantra), ilagay ito nang bahagyang nakahilig sa silangan at hilaga. Pagkatapos, pagdugtungin ang piṇḍikā at sa loob-loob ay alalahanin ang Śākta na ugat-mantra.
Verse 35
बन्धनं बंधकद्रव्यैः कृत्वा स्थानं विशोध्य च । दत्त्वा चार्घ्यं च पुष्पाणि कुर्युर्यवनिकां पुनः
Matapos ihanda ang pagbibigkis gamit ang angkop na mga sangkap at linisin ang pook, maghandog sila ng arghya at mga bulaklak; saka muling ayusin ang tabing (yavanikā) sa nararapat na lugar.
Verse 36
यथायोग्यं निषेकादि लिंगस्य पुरतस्तदा । आनीय शयनस्थानात्कलशान्विन्यसेत्क्रमात्
Pagkatapos, sa nararapat na paraan, isagawa ang mga paunang ritwal na nagsisimula sa niṣeka (pagwiwisik) sa harap ng Liṅga; at dalhin ang mga kalaśa (banga ng ritwal) mula sa kanilang pahingahan at ayusin ayon sa pagkakasunod.
Verse 37
महापूजामथारभ्य संपूज्य कलशान्दश । शिवमंत्रमनुस्मृत्य शिवकुंभजलांतरे
Sa pagsisimula ng dakilang pūjā, at matapos sambahin nang wasto ang sampung kalaśa, alalahanin ang mantra ni Śiva at basbasan ito sa loob ng tubig na nasa Śiva-kumbha (banga ni Śiva).
Verse 38
अंगुष्ठानामिकायोगादादाय तमुदीरयेत् । न्यसेदीशानभागस्य मध्ये लिंगस्य मंत्रवित्
Sa pagdudugtong ng hinlalaki at palasingsingan, kunin iyon ng nakaaalam ng mantra at bigkasin ang mantra; pagkaraan, ang bihasa sa mantra ay ilagak iyon sa gitna ng Liṅga, sa bahaging Īśāna.
Verse 39
शक्तिं न्यसेत्तथा विद्यां विद्येशांश्च यथाक्रमम् । लिङ्गमूले शिवजलैस्ततो लिंगं निषेचयेत्
Pagkaraan, isagawa niya ang nyāsa ng Śakti, gayundin ng Vidyā at ng mga Vidyeśa ayon sa wastong pagkakasunod. Pagkatapos nito, sa paanan ng Liṅga, gamit ang banal na tubig na inialay kay Śiva, ibuhos at paliguan ang Liṅga.
Verse 40
वर्धन्यां पिंडिकालिंगं विद्येशकलशैः पुनः । अभिषिच्यासनं पश्चादाधाराद्यं प्रकल्पयेत्
Ilagay ang Liṅga kasama ang piṇḍikā (pedestal) sa sisidlang pangkonsagrasyon, at muli itong paliguan sa mga kalasa ng banal na tubig na iniaalay kay Vidyeśvara. Pagkaraan, ayusin ang āsana at saka ihanda nang wasto ang mga suporta, simula sa ādhāra (pinakapundasyon).
Verse 41
कृत्वा पञ्चकलान्यासं दीप्तं लिंगमनुस्मरेत् । आवाहयेच्छिवौ साक्षात्प्राञ्जलिः प्रागुदङ्मुखः
Matapos isagawa ang nyāsa ng limang kalā, magnilay sa maningning na Liṅga. Na magkadikit ang mga palad sa paggalang, nakaharap sa silangan o hilaga, anyayahan si Śiva mismo na dumalo at manahan.
Verse 42
सर्वाभरणशोभाढ्यं सर्वमंगलनिस्वनैः । ब्रह्मविष्णुमहेशार्कशक्राद्यैर्देवदानवैः
Ito’y nagningning sa ganda ng bawat palamuti, at umalingawngaw sa lahat ng mapalad na tunog—na sinasaksihan at pinupuri nina Brahmā, Viṣṇu, Maheśa, ang diyos ng Araw, Indra at iba pa, kasama ang mga deva at maging ang mga Dānava.
Verse 43
आनंदक्लिन्नसर्वांगैर्विन्यस्तांजलिमस्तकैः । स्तुवद्भिरेव नृत्यद्भिर्नामद्भिरभितो वृतम्
Sa palibot, napaliligiran ito ng mga deboto—ang bawat sangkap ng katawan ay nababasa ng kaligayahang banal, ang mga kamay ay pinagdurugtong sa añjali at inilalagay sa tuktok ng ulo; ang ilan ay pumupuri, ang ilan ay sumasayaw, at ang iba’y yumuyuk at nagpapatirapa sa pagsamba sa Panginoong Śiva.
Verse 44
ततः पञ्चोपचारांश्च कृत्वा पूजां समापयेत् । नातः परतरः कश्चिद्विधिः पञ्चोपचारकात्
Pagkaraan nito, matapos isagawa ang limang karaniwang handog (pañcopacāra), dapat tapusin ang pagsamba. Wala nang ritwal na higit na mataas kaysa sa limang-bahaging paraan ng pagsamba na ito.
Verse 45
प्रतिष्ठां लिंगवत्कुर्यात्प्रतिमास्वपि सर्वतः । लक्षणोद्धारसमये कार्यं नयनमोचनम्
Kahit para sa mga imahen (pratimā), sa lahat ng pagkakataon ay dapat isagawa ang pagtatalaga o pag-aanyo (pratiṣṭhā) gaya ng para sa Śiva-liṅga. At sa oras ng pagpapanumbalik ng mga mapalad na tanda at anyo (lakṣaṇoddhāra), kailangang gawin ang ritwal ng “pagbubukas ng mga mata” (nayana-mocana).
Verse 46
जलाधिवासे शयने शाययेत्तान्त्वधोमुखीम् । कुम्भोदशायितां मंत्रैर्हृदि तां सन्नियोजयेत्
Sa panahon ng pag-aanyo sa tubig (jalādhivāsa), ihiga ang banal na tali/kurdon na iyon sa higaan ng ritwal, na nakaharap pababa. Pagkakalagay nito sa kumbha (banga ng tubig), sa pamamagitan ng mga mantra ay itanim ito nang matatag sa puso, na ninanamnam ang panloob na presensiyang kaisa ng kapangyarihan ni Śiva.
Verse 47
कृतालयां परामाहुः प्रतिष्ठामकृतालयात् । शक्तः कृतालयः पश्चात्प्रतिष्ठाविधिमाचरेत्
Ipinahahayag nilang higit na dakila ang pagtatalaga na isinasagawa sa natapos na dambana kaysa sa ginagawa sa lugar na hindi pa ganap ang dambana. Kaya, kapag ang templo ay maayos nang natapos at may kakayahan, saka isagawa ang itinakdang ritwal ng paglalagay (pratiṣṭhā).
Verse 48
अशक्तश्चेत्प्रतिष्ठाप्य लिंगं बेरमथापि वा । शक्तेरनुगुणं पश्चात्प्रकुर्वीत शिवालयम्
Kung hindi pa kayang magtayo muna ng templo, itatag muna ang Liṅga—o kahit ang banal na larawan (bera). Pagkaraan, ayon sa sariling kakayahan, itayo ang dambana ni Śiva.
Verse 49
गृहार्चां च पुनर्वक्ष्ये प्रतिष्ठाविधिमुत्तमम् । कृत्वा कनीयसंबेरं लिंगं वा लक्षणान्वितम्
Muli kong ipaliliwanag ang dakilang ritwal ng pag-aangkin at pag-aanyaya (pratiṣṭhā) para sa pagsamba sa tahanan. Kapag naihanda ang maliit na banal na anyo (bera) o ang Liṅga na may wastong mga tanda ayon sa śāstra, saka isagawa ang pagtatalaga.
Verse 50
अयने चोत्तरे प्राप्ते शुक्लपक्शे शुभे दिने । देवीं कृत्वा शुभे देशे तत्राब्जं पूर्ववल्लिखेत्
Kapag dumating ang mapalad na hilagang paglalakbay (Uttarāyaṇa), sa maliwanag na kalahati ng buwan sa isang mabuting araw, itatag ang Diyosa sa banal na pook; at doon iguhit ang mandala ng lotus gaya ng naunang itinuro.
Verse 51
विकीर्य पत्रपुष्पाद्यैर्मध्ये कुंभं निधाय च । परितस्तस्य चतुरः कलशान् दिक्षु विन्यसेत्
Pagkatapos iwisik ang mga dahon, bulaklak, at iba pa, ilagay sa gitna ang sagradong banga ng tubig (kumbha). At sa paligid nito, ayusin ang apat na pitsel na pang-ritwal (kalasa) sa apat na direksiyon.
Verse 52
पञ्च ब्रह्माणि तद्बीजैस्तेषु पञ्चसु पञ्चभिः । न्यस्य संपूज्य मुद्रादि दर्शयित्वाभिरक्ष्य च
Sa pamamagitan ng nyāsa, ilagay ang limang Brahma-mantra kasama ang kanilang mga bīja sa limang kaukulang pook sa tulong ng limang nyāsa; at sambahin ang mga ito nang ganap. Pagkaraan, matapos ipakita ang mga mudrā at iba pang palatandaang pang-ritwal, magsagawa ng banal na pag-iingat upang mapangalagaan ang ritwal at ang sarili.
Verse 53
विशोध्य लिंगं बेरं वा मृत्तोयाद्यैर्यथा पुरा । स्थापयेत्पुष्पसंछन्नमुत्तरस्थे वरासने
Matapos linisin at dalisayin ang Liṅga—o ang imahen (bera)—sa pamamagitan ng lupa, tubig, at iba pang itinakdang paraan ayon sa sinaunang kaugalian, dapat itong iluklok na natatakpan ng mga bulaklak sa isang marangal na upuan na inilagay sa gawing hilaga.
Verse 54
निधाय पुष्पं शिरसि प्रोक्षयेत्प्रोक्षणीजलैः । समभ्यर्च्य पुनः पुष्पैर्जयशब्दादिपूर्वकम्
Ilagay ang isang bulaklak sa tuktok ng ulo at wisikan ng banal na tubig ng pagwiwisik. Pagkaraan, sambahin muli sa pamamagitan ng mga bulaklak, na pinangungunahan ng mga mapalad na sigaw gaya ng “Jaya!”
Verse 55
कुम्भैरीशानविद्यांतैः स्नापयेन्मूलविद्यया । ततः पञ्चकलान्यासं कृत्वा पूजां च पूर्ववत्
Dapat niyang paliguan (abhiṣeka) ang Śiva-liṅga ng tubig mula sa mga banga, isinasagawa sa Mūla-vidyā at tinatapos sa Īśāna-vidyā. Pagkaraan, matapos gawin ang nyāsa ng Limang Kalā, isagawa ang pagsamba ayon sa naunang itinakda.
Verse 56
नित्यमाराधयेत्तत्र देव्या देवं त्रिलोचनम् । एकमेवाथ वा कुंभं मूर्तिमन्त्रसमन्वितम्
Doon, dapat niyang sambahin araw-araw ang Panginoong Tatlong-Mata (Śiva) kasama ang Diyosa. O kaya naman, maaari niyang sambahin ang iisang kumbha na pinabanal, na may mūrti (anyo ng diyos) at sinasamahan ng mantra.
Verse 57
न्यस्य पद्मांतरे सर्वं शेषं पूर्ववदाचरेत् । अत्यंतोपहतं लिंगं विशोध्य स्थापयेत्पुनः
Matapos ilagay ang lahat sa loob ng mandalang-lotus (padma), isagawa ang natitirang mga ritwal gaya ng dati. Kung ang Liṅga ay labis na napinsala, linisin at dalisayin ito nang maingat, saka muling itatag at iluklok.
Verse 58
संप्रोक्षयेदुपहतमनागुपहतं यजेत् । लिंगानि बाणसंज्ञानि स्थापनीयानि वा न वा
Kung ang ritwal o banal na bagay ay napinsala, dalisayin ito sa pamamagitan ng pagwiwisik ng banal na tubig (saṁprokṣaṇa); kung hindi napinsala, magpatuloy sa pagsamba. Tungkol naman sa mga Liṅgang tinatawag na “Bāṇa-liṅga,” maaari silang itatag—o sambahin kahit walang pormal na paglaluklok.
Verse 59
तानि पूर्वं शिवेनैव संस्कृतानि यतस्ततः । शेषाणि स्थापनीयानि यानि दृष्टानि बाणवत्
Ang mga iyon ay dati nang pinabanal at pinagtibay ni Śiva Mismo, dito at doon, sa iba’t ibang paraan. Ang mga natitira—anumang makitang nakakalat na tila mga palaso—ay tipunin at maayos na iluklok sa nararapat na kinalalagyan.
Verse 60
स्वयमुद्भूतलिंगे च दिव्ये चार्षे तथैव च । अपीठे पीठमावेश्य कृत्वा संप्रोक्षणं विधिम्
Sa kaso ng Liṅgang kusang nahayag (svayambhūta), gayundin ng banal na Liṅga o yaong itinatag ng mga Ṛṣi, kung walang pīṭha (pedestal), iluklok muna ang pīṭha at saka isagawa ayon sa tuntunin ang ritwal ng pagwiwisik na pagbasbas (saṁprokṣaṇa).
Verse 61
यजेत्तत्र शिवं तेषां प्रतिष्ठा न विधीयते । दग्धं श्लथं क्षतांगं च क्षिपेल्लिंगं जलाशये
Doon ay sambahin si Śiva; para sa gayong mga Liṅga, hindi iniuutos ang panibagong pratishtha (paglaluklok). Ngunit kung ang Liṅga ay nasunog, lumuwag, o nabali ang anumang bahagi, ito’y dapat ihulog sa isang imbakan o lawa ng tubig.
Verse 62
संधानयोग्यं संधाय प्रतिष्ठाविधिमाचरेत् । बेराद्वा विकलाल्लिंगाद्देवपूजापुरस्सरम्
Matapos pagdugtungin nang wasto ang dapat pagdugtungin, dapat isagawa ang ritwal ng pratiṣṭhā (pag-aangkin at paglalagak ng kabanalan). Maging mula sa isang imahen (bera) o mula sa isang di-ganap na liṅga, ang pamamaraan ay dapat gawin na inuuna ang pagsamba sa Deva (Śiva) bilang kinakailangang pauna.
Verse 63
उद्वास्य हृदि संधानं त्यागं वा युक्तमाचरेत् । एकाहपूजाविहतौ कुर्याद्द्विगुणमर्चनम्
Matapos isagawa nang wasto ang seremonyal na pagpapauwi (udvāsya) sa inanyayang presensya, nararapat na magsanay ng panloob na paggunita—itaguyod si Panginoong Śiva sa puso—o kung hindi, yakapin ang landas ng pagtalikod. Kung napalampas ang arawang pagsamba sa loob ng isang araw, magsagawa ng pagsamba nang dalawang ulit bilang pagtubos at pagpapanumbalik.
Verse 64
द्विरात्रे च महापूजां संप्रोक्षणमतः परम् । मासादूर्ध्वमनेकाहं पूजा यदि विहन्यते
Kung ang pagsamba ay naputol sa loob ng dalawang gabi, magsagawa ng Mahā-Pūjā at pagkatapos ay ng saṃprokṣaṇa, ang ritwal na pagwiwisik ng banal na tubig. Ngunit kung makalipas ang isang buwan at naputol ang pagsamba sa maraming araw, dapat isagawa ang mas ganap na muling pagtatatag ng pagsamba ayon sa tuntunin.
Verse 65
प्रतिष्ठा प्रोच्यते कैश्चित्कैश्चित्संप्रोक्षणक्रमः । संप्रोक्षणे तु लिंगादेर्देवमुद्वास्य पूर्ववत्
May ilang guro ang naglalarawan sa ritwal na ito bilang “pratiṣṭhā” (pag-aanyo at pag-aalay ng kabanalan), samantalang ang iba nama’y tinatawag itong pamamaraan ng “saṃprokṣaṇa” (ritwal na pagwiwisik). Sa saṃprokṣaṇa, matapos munang isagawa ang seremonyal na pagpapauwi (udvāsya) sa Diyos na nananahan sa Liṅga at sa iba pang banal na bagay—gaya ng itinuro na noon—saka isinasagawa ang kasunod na paglilinis.
Verse 66
अष्टपञ्चक्रमेणैव स्नापयित्वा मृदंभसा । गवां रसैश्च संस्नाप्य दर्भतोयैर्विशोध्य च
Ayon sa itinakdang pagkakasunod na walo-at-lima, paliguan (ang banal na sinasamba) ng tubig na hinaluan ng luwad; saka paliguan muli ng mga katas ng baka (pañcagavya); at sa huli, dalisayin sa tubig na pinabanal ng damong darbha.
Verse 67
प्रोक्षयेत्प्रोक्षणीतोयैर्मूलेनाष्टोत्तरं शतम् । सपुष्पं सकुशं पाणिं न्यस्य लिंगस्य मस्तके
Dapat niyang wisikan ang Śiva-liṅga ng banal na tubig na pangwisik, habang inuulit ang ugat-mantra nang isang daan at walo. Pagkaraan, ang kamay na may hawak na mga bulaklak at damong kuśa ay ilapat sa tuktok (korona) ng liṅga.
Verse 68
पञ्चवारं जपेन्मूलमष्टोत्तरशतं ततः । ततो मूलेन मूर्धादिपीठांतं संस्पृशेदपि
Dapat bigkasin ang ugat-mantra nang limang ulit, at pagkatapos ay isang daan at walo. Pagkaraan nito, habang inuusal ang gayon ding ugat-mantra, hipuin ang mga banal na luklukan sa katawan mula sa ulo hanggang sa huling luklukan, upang italaga ang katawan para sa pagsamba kay Śiva.
Verse 69
पूजां च महतीं कुर्याद्देवमावाह्य पूर्ववत् । अलब्धे स्थापिते लिंगे शिवस्थाने जले ऽथ वा
Matapos anyayahan ang Diyos gaya ng dati, magsagawa ng maringal na pagsamba. Kung walang naitalagang Liṅga, maaaring sumamba sa pook na banal kay Śiva, o maging sa tubig man.
Verse 70
वह्नौ रवौ तथा व्योम्नि भगवंतं शिवं यजेत्
Sambahin si Bhagavān Śiva sa banal na apoy, sa araw, at gayundin sa bukás na kalangitan—kinikilalang Siya ang Panginoong nananahan sa loob, na nahahayag sa mga liwanag na sandigan na ito.
The chapter centers on pratiṣṭhā—installing and consecrating the liṅga (and associated bera/icon) through site selection, purification, marking by śāstric rules, and adhivāsa in a properly prepared ritual pavilion.
Directional deities, pots, and the eight elephants encode the cosmos into the ritual space, making the installation a microcosmic re-ordering where Śiva’s presence is stabilized within a fully ‘mapped’ universe of directions and guardians.
Gaṇeśa (Vināyaka) is worshipped first, followed by strict purity operations (sthānaśuddhi, pañcagavya cleansing) and śilpaśāstra-compliant marking—presented as prerequisites for valid consecration.