नैमित्तिकविधिक्रमः (Occasional Rites and Their Procedure)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि शिवाश्रमनिषेविणाम् । शिवशास्त्रोक्तमार्गेण नैमित्तिकविधिक्रमम्

Sinabi ni Upamanyu: “Mula ngayon, ipaliliwanag ko—ayon sa landas na itinuturo sa mga Śiva-śāstra—ang maayos na pagkakasunod ng mga naimittika (paminsan-minsang) ritwal para sa mga namumuhay sa disiplina ni Śiva.”

Verse 2

सर्वेष्वपि च मासेषु पक्षयोरुभयोरपि । अष्टाभ्यां च चतुर्दश्यां तथा पर्वाणि च क्रमात्

Sa bawat buwan, sa kapwa dalawang kalahati (papalaki at papaliit na buwan), sa ikawalong tithi at sa ika-labing-apat na tithi, at gayundin sa mga banal na araw ng parvan ayon sa pagkakasunod, isagawa ang pagsamba kay Śiva.

Verse 3

अयने विषुवे चैव ग्रहणेषु विशेषतः । कर्तव्या महती पूजा ह्यधिका वापि शक्तितः

Sa mga solstis at ekwinoks, at lalo na sa panahon ng eklipse, dapat magsagawa ng dakilang pagsamba kay Śiva; o ayon sa kakayahan, magsagawa pa ng higit na masaganang pagsamba.

Verse 4

मासिमासि यथान्यायं ब्रह्मकूर्चं प्रसाध्य तु । स्नापयित्वा शिवं तेन पिबेच्छेषमुपोषितः

Buwan-buwan, ayon sa itinakdang tuntunin, ihanda nang wasto ang banal na halong panlinis na tinatawag na brahmakūrca. Pagkatapos paliguan si Panginoong Śiva nito at mag-ayuno, inumin ang natira bilang sagradong nalabi (śeṣa).

Verse 5

ब्रह्महत्यादिदोषाणामतीव महतामपि । निष्कृतिर्ब्रह्मकूर्चस्य पानान्नान्या विशिष्यते

Kahit sa napakabibigat na kasalanan—gaya ng brahmahatyā (pagpatay sa isang brāhmaṇa) at iba pa—walang pagtubos na itinuturing na hihigit sa pag-inom na itinakda sa panatang Brahmakūrca.

Verse 6

पौषे पुष्यनक्षत्रे कुर्यान्नीराजनं विभोः । माघे मघाख्ये नक्षत्रे प्रदद्याद्घृतकंबलम्

Sa buwan ng Pauṣa, kapag namamayani ang nakṣatra na Puṣya, dapat isagawa ang mapalad na nīrājana (ārati) para sa Panginoong Śiva na sumasaklaw sa lahat. Sa buwan ng Māgha, kapag dumarating ang bituing Maghā, dapat ihandog ang telang lana na binabad sa ghee bilang handog ng debosyon.

Verse 7

फाल्गुने चोत्तरान्ते वै प्रारभेत महोत्सवम् । चैत्रे चित्रापौर्णमास्यां दोलां कुर्याद्यथाविधि

Sa pagtatapos ng Phālguna, tunay na dapat simulan ang dakilang pagdiriwang. Pagdating ng buwan ng Caitra, sa araw ng kabilugan ng buwan sa ilalim ng nakṣatra na Citrā, isagawa ang ritwal ng duyan (dolā) ayon sa itinakdang tuntunin, upang parangalan ang Panginoon sa maayos at napapanahong pagsamba.

Verse 8

वैशाख्यां तु विशाखायां कुर्यात्पुष्पमहालयम् । ज्येष्ठे मूलाख्यनक्षत्रे शीतकुम्भं प्रदापयेत्

Sa buwan ng Vaiśākha, kapag namamayani ang konstelasyong Viśākhā, dapat maghanda ng dakilang “tahanan ng mga bulaklak” (puṣpa-mahālaya) para sa pagsamba kay Śiva. Sa buwan ng Jyeṣṭha, kapag naroon ang nakṣatrang Mūlā, dapat maghandog ng palayok ng malamig na tubig—isang debosyong nagpapaginhawa sa mga nilalang at nakalulugod sa Panginoon.

Verse 9

आषाढे चोत्तराषाढे पवित्रारोपणं तथा । श्रावणे प्राकृतान्यापि मण्डलानि प्रकल्पयेत्

Sa mga buwan ng Āṣāḍha at sa ilalim ng asterismong Uttarāṣāḍhā, dapat isagawa nang wasto ang paglalagay ng mga sagradong pavitra (binasbasang sinulid/garland na pananggalang) para kay Śiva. At sa buwan ng Śrāvaṇa, dapat ding ihanda ang mga karaniwang maṇḍala para sa pagsamba.

Verse 10

श्रविष्ठाख्ये तु नक्षत्रे प्रौष्ठपद्यां ततः परम् । प्रोक्षयेच्च जलक्रीडां पूर्वाषाढाश्रये दिने

Kapag namamayani ang nakṣatrang Śraviṣṭhā (Dhaniṣṭhā), at pagkatapos nito sa araw ng Prōṣṭhapadā, dapat isagawa nang wasto ang ritwal ng pagwiwisik (prokṣaṇa) at ang sagradong pagdiriwang ng tubig; gayundin, gawin ito sa araw na pinamumunuan ng Pūrvāṣāḍhā.

Verse 11

आश्वयुज्यां ततो दद्यात्पायसं च नवोदनम् । अग्निकार्यं च तेनैव कुर्याच्छतभिषग्दिने

Pagkatapos, sa buwan ng Āśvayuja, dapat maghandog ng matamis na kanin (pāyasa) at bagong lutong bagong bigas. Sa mismong mga handog na iyon, isagawa rin ang banal na ritwal ng apoy (agni-kārya) sa araw ng Śatabhiṣaj.

Verse 12

कार्तिक्यां कृतिकायोगे दद्याद्दीपसहस्रकम् । मार्गशीर्षे तथार्द्रायां घृतेन स्नापयेच्छिवम्

Sa buwan ng Kārttika, kapag nagkakatugma ang bituing Kṛttikā, maghandog ng isang libong ilawan. Gayundin, sa Mārgaśīrṣa, kapag namamayani ang Ārdrā, paliguan (abhiṣeka) si Panginoong Śiva ng ghee.

Verse 13

अशक्तस्तेषु कालेषु कुर्यादुत्सवमेव वा । आस्थानं वा महापूजामधिकं वा समर्चनम्

Kung hindi makakaya sa mga panahong iyon ang itinakdang pagsamba, maaari namang magdaos ng pagdiriwang (utsava); o magsagawa ng pormal na pag-upo sa seremonya (āsthāna); o maghandog ng dakilang pūjā; o mag-alay ng higit pang masagana at taimtim na pagsamba.

Verse 14

आवृत्ते ऽपि च कल्याणे प्रशस्तेष्वपि कर्मसु । दौर्मनस्ये दुराचारे दुःस्वप्ने दुष्टदर्शने

Kahit na ang mga gawaing mapalad at kapuri-puri ay naisakatuparan nang wasto, kung sumiklab ang panlulumo, kung madulas sa masamang asal, kung dumating ang mga bangungot, o kung makakita ng masasamang palatandaan—kilalanin ang mga ito bilang mga pagyanig sa loob na tumatawag pabalik sa pag-unawa at paglilinis na nakasentro kay Śiva.

Verse 15

उत्पाते वाशुभेन्यस्मिन्रोगे वा प्रबले ऽथ वा । स्नानपूजाजपध्यानहोमदानादिकाः क्रियः

Kapag may lumitaw na masamang palatandaan, o ibang di-mabuting kalagayan, o kung nanaig ang matinding karamdaman, dapat isagawa ang mga banal na disiplina gaya ng paliligo para sa paglilinis, pūjā, japa (pagbigkas ng mantra), dhyāna (pagmumuni), homa (handog sa apoy), dāna (kawanggawa), at mga katulad na pagsasagawa.

Verse 16

निर्मितानुगुणाः कार्याः पुरश्चरणपूर्विकाः । शिवानले च विहते पुनस्सन्धानमाचरेत्

Ang mga banal na gawain ay dapat isagawa ayon sa nararapat at sa mga paghahandang naitakda, at dapat pangunahan ng puraścaraṇa—disiplinadong pagsasanay sa mantra. At kung ang Apoy ni Śiva, ang itinalagang apoy ng ritwal, ay magambala o mamatay, dapat muling isagawa ang sandhāna, ang ritwal ng muling pagtatatag nito.

Verse 17

य एवं शर्वधर्मिष्ठो वर्तते नित्यमुद्यतः । तस्यैकजन्मना मुक्तिं प्रयच्छति महेश्वरः

Ang sinumang namumuhay na matatag sa dharma ni Śarva (Panginoong Śiva), laging gising ang kamalayan at masikap sa pagsasanay—ipinagkakaloob ni Mahādeva sa kanya ang kalayaan sa iisang buhay.

Verse 18

एतद्यथोत्तरं कुर्यान्नित्यनैमित्तिकेषु यः । दिव्यं श्रीकंठनाथस्य स्थानमाद्यं स गच्छति

Sinumang magsagawa ng mga pagtalimang ito ayon sa itinakdang paraan—kapwa ang araw-araw (nitya) at ang paminsan-minsan (naimittika) na mga ritwal—ay makaaabot sa sinauna at banal na tahanan ni Śrīkaṇṭhanātha (Panginoong Śiva).

Verse 19

तत्र भुक्त्वा महाभोगान्कल्पकोटिशतन्नरः । कालांतरेच्युतस्तस्मादौमं कौमारमेव च

Doon, matapos tamasahin ang pinakadakilang kaligayahang makalangit sa loob ng daan-daang krore ng mga kalpa, nang matapos ang itinakdang panahon ay nahulog siya mula sa kahariang iyon, at pagkaraan ay nakamit din ang kalagayang Auma–Kumāra.

Verse 20

संप्राप्य वैष्णवं ब्राह्मं रुद्रलोकं विशेषतः । तत्रोषित्वा चिरं कालं भुक्त्वा भोगान्यथोदितान्

Matapos marating ang mga daigdig ni Viṣṇu at ni Brahmā—at lalo na ang kaharian ni Rudra—siya’y nananahan doon nang mahabang panahon, tinatamasa ang mga banal na ligaya gaya ng naunang inilarawan.

Verse 21

पुनश्चोर्ध्वं गतस्तस्मादतीत्य स्थानपञ्चकम् । श्रीकण्ठाज्ज्ञानमासाद्य तस्माच्छैवपुरं व्रजेत्

Pagkaraan, mula sa kahariang iyon ay umaakyat pa siya nang higit, nilalampasan ang limang tahanan; at sa pagtamo ng mapagligtas na kaalaman mula kay Śrīkaṇṭha (Panginoong Śiva), siya’y tutungo sa Śaivapura—ang sukdulang daigdig ng mga Śaiva—na malaya sa mga gapos ng kaluluwa.

Verse 22

अर्धचर्यारतश्चापि द्विरावृत्त्यैवमेव तु । पश्चाज्ज्ञानं समासाद्य शिवसायुज्यमाप्नुयात्

Kahit ang taong tapat lamang sa kalahati ng disiplina ng pagsasagawa (caryā), kung uulitin niya ito nang dalawang ulit sa gayunding paraan, pagkaraan—sa pagkamit ng tunay na kaalaman—mararating niya ang sāyujya, ang ganap na pakikipag-isa sa Panginoong Śiva.

Verse 23

अर्धार्धचरितो यस्तु देही देहक्षयात्परम् । अंडांतं वोर्ध्वमव्यक्तमतीत्य भुवनद्वयम्

Ngunit ang nilalang na may katawan na ang paglalakbay ay kalahati pa lamang—kahit matapos masira ang katawan—ay lumalampas sa hangganan ng kosmikong itlog, umaakyat sa Di-Nahahayag (Avyakta), at nilalampasan ang dalawang daigdig, mababa at mataas.

Verse 24

संप्राप्य पौरुषं रौद्रस्थानमद्रीन्द्रजापतेः । अनेकयुगसाहस्रं भुक्त्वा भोगाननेकधा

Nang marating ang marangal na tahanan ni Rudra, na pag-aari ng Panginoong pinupuri ng Hari ng mga Bundok, tinamasa niya roon ang sari-saring kaluguran sa maraming paraan sa loob ng libu-libong yuga.

Verse 25

पुण्यक्षये क्षितिं प्राप्य कुले महति जायते । तत्रापि पूर्वसंस्कारवशेन स महाद्युतिः

Kapag naubos ang bisa ng dating kabutihan, ang kaluluwa ay muling dumarating sa kalagayang makalupa at isinisilang sa isang dakila at marangal na angkan. Doon man, dahil sa lakas ng naunang saṁskāra, siya’y nagiging taong may dakilang ningning na espirituwal.

Verse 26

पशुधर्मान्परित्यज्य शिवधर्मरतो भवेत् । तद्धर्मगौरवादेव ध्यात्वा शिवपुरं व्रजेत्

Tinalikuran ang mga gawi ng paśu—ang kaluluwang nakagapos sa pagkaalipin—dapat maging deboto sa Śiva-dharma. Sa paggalang sa dharmang iyon lamang at sa pagninilay dito, mararating ang tahanan ni Śiva (Śivapura).

Verse 27

भोगांश्च विविधान्भुक्त्वा विद्येश्वरपदं व्रजेत् । तत्र विद्येश्वरैस्सार्धं भुक्त्वा भोगान्बहून्क्रमात्

Matapos malasap ang iba’t ibang kaluguran, mararating ng tao ang kalagayan ng mga Vidyeśvara. Doon, kasama ang mga Vidyeśvara, mararanasan niya ang maraming kasiyahan nang sunod-sunod ayon sa takda.

Verse 28

अण्डस्यांतर्बहिर्वाथ सकृदावर्तते पुनः । ततो लब्ध्वा शिवज्ञानं परां भक्तिमवाप्य च

Pagkaraan, muling umiikot sa iisang pag-ikot, sa loob at sa labas ng kosmikong itlog. Sa gayon natatamo ang tunay na kaalaman kay Śiva at kasabay nito ang sukdulang bhakti. Mula sa pagkabatid na iyon, ang kaluluwa’y humaharap sa paglaya sa ilalim ng biyaya ng Panginoon.

Verse 29

शिवसाधर्म्यमासाद्य न भूयो विनिवर्तते । यश्चातीव शिवे भक्तो विषयासक्तचित्तवत्

Kapag natamo ang pagkakatulad ng kalikasan kay Śiva (śiva-sādharmya), hindi na muling bumabalik sa gapos ng daigdig. At ang sinumang lubhang deboto ni Śiva, ang isip niya’y nalulubog kay Śiva gaya ng isip ng karaniwan ay nalulubog sa mga bagay ng pandama.

Verse 30

शिवदर्मानसो कुर्वन्नकुर्वन्वापि मुच्यते । एकावृत्तो द्विरावृत्तस्त्रिरावृत्तो निवर्तकः

Gawin man o hindi magawa ang mga tungkuling iniatas sa deboto ni Śiva, napapalaya pa rin kapag ang isip ay matatag na nakalagay kay Śiva. Ang bumaling nang minsan ay “minsang nagbabalik”; ang bumaling nang dalawang ulit ay “dalawang ulit na nagbabalik”; ngunit ang bumaling nang tatlong ulit ay nagiging “hindi na nagbabalik”.

Verse 31

न पुनश्चक्रवर्ती स्याच्छिवधर्माधिकारवान् । तस्माच्च्छिवाश्रितो भूत्वा येन केनापि हेतुना

Ngunit ang isang cakravartin, ang hari ng buong daigdig, ay hindi siyang tunay na may karapatan sa Dharma ni Śiva. Kaya’t sa pagkanlong kay Śiva—sa anumang dahilan o pagkakataon—nagiging karapat-dapat ang tao sa landas ni Śiva at sa mas mataas na bunga nito.

Verse 32

शिवधर्मे मतिं कुर्याच्छ्रेयसे चेत्कृतोद्यमः । नात्र निर्बंधयिष्यामो वयं केचन केनचित्

Kung ang taong nagsikap ay naghahangad ng tunay na kabutihan, ituon niya ang isip sa Dharma ni Śiva. Sa bagay na ito, wala kaming ipinipilit kaninuman.

Verse 33

निर्बन्धेभ्यो ऽतिवादेभ्यः प्रकृत्यैतन्न रोचते । रोचते वा परेभ्यस्तु पुण्यसंस्कारगौरवात्

Sa likas na katangian nito, ang kataas-taasang katotohanan/aral na ito ay hindi nalulugod sa pamimilit na mapang-giit o sa labis na pagtatalo. Gayunman, maaari itong maging kaaya-aya sa ilan dahil sa bigat at dangal ng kanilang mabubuting saṃskāra (puṇya-saṃskāra).

Verse 34

संसारकारणं येषां न प्ररोढुमलं भवेत् । प्रकृत्यनुगुणं तस्माद्विमृश्यैतदशेषतः

Para sa mga taong hindi sumisibol ang karumihan (mala) na sanhi ng pagkagapos sa sansara, kaya’t dapat siyasatin nang lubos ang aral na ito at tanggapin ang naaayon sa sariling likas (prakṛti), upang ang landas ay maging karapat-dapat sa paglaya sa pamamagitan ng biyaya ni Śiva.

Verse 35

शिवधर्मे ऽधिकुर्वीत यदीच्छेच्छिवमात्मनः

Kung ninanais ng isang tao si Śiva para sa sarili—ibig sabihin, ang pakikipag-isa kay Śiva at ang Kanyang biyayang nagpapalaya—dapat siyang magpakasigasig lalo sa Dharma ni Śiva (Śiva-dharma).