पूजाविधान-व्याख्या (Pūjāvidhāna-vyākhyā) — Exposition of the Procedure of Worship

Verse 1

उपमन्युरुवाच । व्याख्यां पूजाविधानस्य प्रवदामि समासतः । शिवशास्त्रे शिवेनैव शिवायै कथितस्य तु

Sinabi ni Upamanyu: Ipahahayag ko nang maikli ang paliwanag sa itinakdang paraan ng pagsamba, ayon sa Śiva-śāstra—na mismong si Śiva ang nagsalita kay Śivā (Pārvatī).

Verse 2

अंगमभ्यंतरं यागमग्निकार्यावसानकम् । विधाय वा न वा पश्चाद्बहिर्यागं समाचरेत्

Matapos maisagawa—o kahit hindi maisagawa—ang panloob na pagsamba na isang sangkap (aṅga) ng ritwal at nagtatapos sa itinakdang mga handog sa apoy, dapat ding isagawa pagkaraan ang panlabas na pagsamba nang wasto.

Verse 3

तत्र द्रव्याणि मनसा कल्पयित्वा विशोध्य च । ध्यात्वा विनायकं देवं पूजयित्वा विधानतः

Doon, matapos ayusin sa isip ang mga kailangang sangkap ng ritwal at linisin ang mga ito, magnilay sa Panginoong Vināyaka; at ayon sa itinakdang paraan, sambahin ang banal na Diyos na iyon.

Verse 4

दक्षिणे चोत्तरे चैव नंदीशं सुयशं तथा । आराध्य मनसा सम्यगासनं कल्पयेद्बुधः

Sa kanan at sa kaliwa, ang marunong na nagsasanay ay dapat sumamba sa isip kay Nandīśa—ang dakilang may tanyag na karangalan; at matapos siyang parangalan nang wasto sa loob, ay ayusin at upuan nang nararapat ang upuang pangsamba.

Verse 5

आराधनादिकैर्युक्तस्सिंहयोगासनादिकम् । पद्मासनं वा विमलं तत्त्वत्रयसमन्वितम्

Taglay ang pagsamba (ārādhana) at mga kaugnay na disiplina, nararapat na gamitin ang Siṃha-yogāsana at iba pang upuang yogiko, o ang dalisay na Padmāsana—na sinusuportahan ng pag-unawa sa tatlong prinsipyo: Pati, Paśu, at Pāśa.

Verse 6

तस्योपरि शिवं ध्यायेत्सांबं सर्वमनोहरम् । सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वावयवशोभनम्

Sa ibabaw niyon, magnilay sa Panginoong Śiva kasama si Ambā (Umā)—ang lubos na kaakit-akit sa lahat ng isipan—ganap sa bawat mapalad na tanda, at nagniningning sa ganda ng lahat ng Kanyang sangkap.

Verse 7

सर्वातिशयसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् । रक्तास्यपाणिचरणं कुंदचंद्रस्मिताननम्

Siya’y pinagkalooban ng lahat ng kadakilaan at pinalamutian ng lahat ng alahas; mapula ang bibig, mga kamay at mga paa, at ang Kanyang mukha—nakangiting tulad ng bulaklak na sampaguita at ng buwan—ay nagniningning.

Verse 8

शुद्धस्फटिकसंकाशं फुल्लपद्मत्रिलोचनम् । चतुर्भुजमुदाराङ्गं चारुचंद्रकलाधरम्

Siya’y nagniningning na gaya ng dalisay na kristal, may tatlong mata na tulad ng ganap na namukadkad na lotus; may apat na bisig, marangal ang anyo, at may kaakit-akit na gasuklay ng buwan—ito ang mapalad na saguna na anyo ni Panginoong Śiva na dapat pagnilayan.

Verse 9

वरदाभयहस्तं च मृगटंकधरं हरम् । भुजंगहारवलयं चारुनीलगलांतरम्

Namataan niya si Hara: ang mga kamay ay nagbibigay ng biyaya at nag-aalis ng takot; tangan ang usa at palakol; ang ahas ay palamuti bilang kuwintas at pulseras sa bisig; at sa marikit na lalamunan ay may malalim na bughaw na tanda—si Śiva, ang mahabaging Pati, tagapangalaga ng paśu na nakagapos at tagapagkaloob ng mapalad na kalayaan.

Verse 10

सर्वोपमानरहितं सानुगं सपरिच्छदम् । ततः संचिंतयेत्तस्य वामभागे महेश्वरीम्

Dapat niyang pagnilayan Siya—na lampas sa lahat ng paghahambing—kasama ang Kanyang mga tagasunod at banal na kalipunan; at pagkatapos ay pagnilayan si Maheśvarī sa Kanyang kaliwang panig.

Verse 11

प्रफुल्लोत्पलपत्राभां विस्तीर्णायतलोचनाम् । पूर्णचंद्राभवदनां नीलकुंचितमूर्धजाम्

Malapad at mahaba ang Kanyang mga mata, tulad ng mga talulot ng ganap na namukadkad na bughaw na lotus; ang Kanyang mukha’y nagniningning na gaya ng kabilugan ng buwan; at ang Kanyang buhok ay maitim at marikit na kulot.

Verse 12

नीलोत्पलदलप्रख्यां चन्द्रार्धकृतशेखराम् । अतिवृत्तघनोत्तुंगस्निग्धपीनपयोधराम्

Siya’y nagniningning na gaya ng talulot ng bughaw na lotus, at may gasuklay na gasuklay ang gasuklay na buwan bilang putong. Ang Kanyang dibdib ay labis na ganap—bilog, mataas, siksik, makinis at matatag—nagniningning sa mapalad na kagandahan.

Verse 13

तनुमध्यां पृथुश्रोणीं पीतसूक्ष्मवराम्बराम् । सर्वाभरणसंपन्नां ललाटतिलकोज्ज्वलाम्

Namataan niya siya—may baywang na payat at balakang na malapad—nakasuot ng pinong at maringal na dilaw na kasuotan, hitik sa lahat ng alahas, at nagniningning sa tilaka sa kanyang noo.

Verse 14

विचित्रपुष्पसंकीर्णकेशपाशोपशोभिताम् । सर्वतो ऽनुगुणाकारां किंचिल्लज्जानताननाम्

Ang kanyang mga tirintas ay pinaganda ng mga kumpol ng sari-saring bulaklak. Sa lahat ng paraan, ang kanyang anyo ay ganap na balanse at maayos, at ang mukha’y bahagyang nakayuko, marahang yumuyuko sa hiya.

Verse 15

हेमारविंदं विलसद्दधानां दक्षिणे करे । दंडवच्चापरं हस्ते न्यस्यासीनां महासने

Nakaupo siya sa dakilang trono, nagniningning, tangan ang gintong lotus sa kanang kamay; at ang isa pang kamay ay nakapahinga na tila tungkod—matatag at payapa ang anyo.

Verse 16

पाशविच्छेदिकां साक्षात्सच्चिदानंदरूपिणीम् । एवं देवं च देवीं च ध्यात्वासनवरे शुभे

Sa ganitong pagninilay, pagtuunan ang Diyosa na tunay na pumuputol sa mga tali (pāśa) at hayagang may anyong Sat-Cit-Ānanda—Pag-iral, Kamalayan, at Kaligayahan. Gayundin, pagnilayan ang Diyos at ang Diyosa habang nakaupo sa isang napakahusay at mapalad na upuan.

Verse 17

सर्वोपचारवद्भक्त्या भावपुष्पैस्समर्चयेत् । अथवा परिकल्प्यैवं मूर्तिमन्यतमां विभोः

Sa debosyon na wari’y inihahandog ang lahat ng banal na paglilingkod, sambahin Siya sa pamamagitan ng mga “bulaklak” ng panloob na paggalang. O kaya, matapos Siyang gunitain nang ganito, sambahin ang Panginoong sumasaklaw sa lahat sa alinmang anyong mapili.

Verse 18

शैवीं सदाशिवाख्यां वा तथा माहेश्वरीं पराम् । षड्विंशकाभिधानां वा श्रीकंठाख्यामथापि वा

Maging tawagin man itong Śaivī (aral), o pangalanang Sadāśiva; maging sambahin man ang kataas-taasang Māheśvarī; o banggitin ang kilala bilang “Dalawampu’t Anim” (mga tattva); o tawagin pa Siyang Śrīkaṇṭha—sa mga banal na pangalang ito, iisang Dakilang Panginoon ang tinutukoy.

Verse 19

मन्त्रन्यासादिकां चापि कृत्वा स्वस्यां तनौ यथा । अस्यां मूर्तौ मूर्तिमंतं शिवं सदसतः परम्

Matapos isagawa ang mantra-nyāsa at ang mga kaugnay na ritwal sa sariling katawan ayon sa itinakdang paraan, dapat pagnilayan si Śiva—na nag-aanyong may anyo dahil sa biyaya, ngunit nananatiling kataas-taasan lampas sa kapahayagan at di-kapahayagan—na naririto mismo sa mūrti na ito.

Verse 20

ध्यात्वा बाह्यक्रमेणैव पूजां निर्वर्तयेद्धिया । समिदाज्यादिभिः पश्चान्नाभौ होमं च भावयेत्

Matapos munang magnilay, dapat tapusin ng isa ang pagsamba sa isip ayon sa itinakdang panlabas na kaayusan ng ritwal. Pagkaraan, gamit ang mga patpat na panggatong (samid), ghee (ājya), at iba pa, dapat ding pagnilayan ang homa sa pusod—pag-aalay sa panloob na apoy bilang debosyon kay Śiva.

Verse 21

भ्रूमध्ये च शिवं ध्यायेच्छुद्धदीपशिखाकृतिम् । इत्थमंगे स्वतंत्रे वा योगे ध्यानमये शुभे

Dapat pagnilayan si Śiva sa pagitan ng mga kilay, na inihahambing Siya sa anyo ng dalisay na liyab ng lampara. Sa mapalad na yogang ito—na binubuo ng pagkalubog sa pagninilay—maaari itong isagawa na may sandigan sa isang bahagi o pook ng katawan, o kaya’y nang hiwalay bilang tuwirang meditasyon.

Verse 22

अग्निकार्यावसानं च सर्वत्रैव समो विधिः । अथ चिंतामयं सर्वं समाप्याराधनक्रमम्

Ang paraan ng pagtatapos ng ritwal ng apoy ay iisa sa lahat ng dako. Pagkaraan nito, matapos ganapin ang buong pagkakasunod ng pagsamba—na puspos ng taimtim na pagninilay—dapat isara nang wasto ang ritwal ng pag-aalay at pagdakila.

Verse 23

लिंगे च पूजयेद्देवं स्थंडिले वानले ऽपि वा

Dapat sambahin ang Banal na Panginoon sa Liṅga; o kung hindi man, maaari ring sumamba sa sthaṇḍila, ang banal na dambana, o maging sa sagradong apoy (anala).