शिवशक्त्यैक्य-तत्त्वविचारः / Inquiry into the Unity of Śiva and Śakti (Para–Apara Ontology)

Verse 1

कृष्ण उवाच । भगवन्परमेशस्य शर्वस्यामिततेजसः । मूर्तिभिर्विश्वमेवेदं यथा व्याप्तं तथा श्रुतम्

Wika ni Kṛṣṇa: “O Mapalad na Guro! Narinig ko na ang buong sansinukob na ito, gaya ng sinasabi, ay lubos na napapaloob at napupuno ng sari-saring anyo ni Śarva (Panginoong Śiva), ang Kataas-taasang Panginoon na may di-masukat na liwanag.”

Verse 2

अथैतज्ज्ञातुमिच्छामि याथात्म्यं पमेशयोः । स्त्रीपुंभावात्मकं चेदं ताभ्यां कथमधिष्ठितम्

Ngayon ay nais kong malaman ang tunay na kalikasan ng Kataas-taasang Panginoon at ng Kataas-taasang Diyosa. Kung ang sansinukob na ito ay binubuo ng mga simulain ng babae at lalaki, paano ito pinamamahalaan at pinananatili ng dalawang iyon?

Verse 3

उपमन्युरुवाच । श्रीमद्विभूतिं शिवयोर्याथात्म्यं च समासतः । वक्ष्ये तद्विस्तराद्वक्तुं भवेनापि न शक्यते

Sinabi ni Upamanyu: “Ilalarawan ko nang maikli ang pinagpalang kaluwalhatian at tunay na kalikasan ni Śiva at ng Kanyang Banal na Kabiyak. Ang magsalita nito nang ganap at detalyado ay hindi maaari—kahit para kay Bhava (si Śiva) mismo.”

Verse 4

शक्तिः साक्षान्महादेवी महादेवश्च शक्तिमान् । तयोर्विभूतिलेशो वै सर्वमेतच्चराचरम्

Si Śakti ay tunay na ang Dakilang Diyosa mismo, at si Mahādeva ang nagtataglay ng Śakti. Ang buong sansinukob na ito—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay isa lamang munting bahagi ng vibhūti, ang kaningningan, ng Banal na Magkaparis na iyon.

Verse 5

वस्तु किंचिदचिद्रूपं किंचिद्वस्तु चिदात्मकम् । द्वयं शुद्धमशुद्धं च परं चापरमेव च

May ilang katotohanan na likas na acit, yaong walang kamalayan; at may ilan namang cit, yaong may kamalayan. Kaya ang dalawang pag-uuring ito ay tinatawag ding dalisay at di-dalisay, at gayundin ay para (mas mataas) at apara (mas mababa).

Verse 6

यत्संसरति चिच्चक्रमचिच्चक्रसमन्वितम् । तदेवाशुद्धमपरमितरं तु परं शुभम्

Ang naglilipat-lipat sa samsara ay ang kamalayang prinsipyo (cit) na nakabigkis sa gulong ng di-malay (acit); iyon lamang ang marumi at mababang kalagayan. Ngunit ang iba pa—ang Kataas-taasan—ay mapalad at lampas sa lahat.

Verse 7

अपरं च परं चैव द्वयं चिदचिदात्मकम् । शिवस्य च शिवायाश्च स्वाम्यं चैतत्स्वभावतः

Ang mababa at ang mataas—ang dalawang-aspektong katotohanang binubuo ng may-malay (cit) at di-malay (acit)—ay likas na nasa pagka-Panginoon ni Śiva at ni Śivā.

Verse 8

शिवयोर्वै वशे विश्वं न विश्वस्य वशे शिवौ । ईशितव्यमिदं यस्मात्तस्माद्विश्वेश्वरौ शिवौ

Tunay nga, ang buong sansinukob ay nasa ilalim ng pamamahala ni Śiva at ni Śivā (Śakti); hindi si Śiva ang nasa ilalim ng pamamahala ng sansinukob. Sapagkat ang daigdig na ito ay dapat pamunuan at ituwid, kaya si Śiva ay tinatawag na Viśveśvara—Panginoon ng sansinukob.

Verse 9

यथा शिवस्तथा देवी यथा देवी तथा शिवः । नानयोरंतरं विद्याच्चंद्रचन्द्रिकयोरिव

Kung ano si Śiva, gayon din ang Diyosa; kung ano ang Diyosa, gayon din si Śiva. Huwag mag-isip ng anumang pagkakaiba sa kanila—gaya ng buwan at liwanag ng buwan.

Verse 10

चंद्रो न खलु भात्येष यथा चंद्रिकया विना । न भाति विद्यमानो ऽपि तथा शक्त्या विना शिवः

Kung paanong ang buwang ito ay hindi tunay na nagniningning nang walang liwanag ng buwan, gayundin si Śiva—bagaman laging umiiral—ay hindi nagniningning nang walang Śakti.

Verse 11

प्रभया हि विनायद्वद्भानुरेष न विद्यते । प्रभा च भानुना तेन सुतरां तदुपाश्रया

Kung paanong ang araw na ito ay hindi maaaring umiral nang wala ang kanyang liwanag, gayundin ang liwanag ay ganap na nakasalalay sa araw. Sa gayon din, ang nahayag na kapangyarihan at ang nagtataglay ng kapangyarihan ay di-mapaghihiwalay—ngunit ang kapangyarihan ay laging nananahan sa Panginoon bilang kanyang sandigan.

Verse 12

एवं परस्परापेक्षा शक्तिशक्तिमतोः स्थिता । न शिवेन विना शक्तिर्न शक्त्या च विना शिवः

Kaya nito, itinatag ang pag-asa sa isa’t isa ng Śakti at ng Nagmamay-ari ng Śakti (Śiva): kung wala si Śiva, walang Śakti; at kung wala ang Śakti, wala ring Śiva.

Verse 13

शक्तौयया शिवो नित्यं भक्तौ मुक्तौ च देहिनाम् । आद्या सैका परा शक्तिश्चिन्मयी शिवसंश्रया

Sa pamamagitan ng Kanyang sariling Kapangyarihan (Śakti), si Śiva ay laging naroroon sa bhakti at sa paglaya ng mga nilalang na may katawan. Yaong unang-una, iisa, at kataas-taasang Śakti—na dalisay na kamalayan—ay nananahan kay Śiva at si Śiva ang tanging kanlungan niya.

Verse 14

यामाहुरखिलेशस्य तैस्तैरनुगुणैर्गुणैः । समानधर्मिणीमेव शिवस्य परमात्मनः

Ipinahahayag nila na Siya ang tunay na katapat ng Panginoon ng lahat, na pinagkalooban ng mga katangiang angkop; tunay ngang ang Kanyang kalikasan ay kapareho ng kay Śiva, ang Kataas-taasang Sarili.

Verse 15

सैका परा च चिद्रूपा शक्तिः प्रसवधर्मिणी । विभज्य बहुधा विश्वं विदधाति शिवेच्छया

Siya ay iisa, kataas-taasan, at may kalikasan ng dalisay na kamalayan—ang mapanlikhang Kapangyarihan. Sa paghahati ng kanyang sarili sa maraming anyo, hinuhubog niya ang sansinukob ayon sa kalooban ni Shiva.

Verse 16

सा मूलप्रकृतिर्माया त्रिगुणा च त्रिधा स्मृता । शिवया च विपर्यस्तं यया ततमिदं जगत्

Ang kapangyarihang iyon ay tinatawag na Ugat na Kalikasan—Māyā—na may tatlong guṇa at nauunawaang tatluhan ang anyo. Sa pamamagitan niya, sa ilalim ng pagbaling ng pananaw kaugnay ni Śiva, ang buong sansinukob na ito ay nalalatag at nahahayag.

Verse 17

एकधा च द्विधा चैव तथा शतसहस्रधा । शक्तयः खलु भिद्यंते बहुधा व्यवहारतः

Ang mga banal na kapangyarihan (Śakti) ay tunay na sinasabing iisa, dalawa, at maging daan-daan at libo-libo; sapagkat sa gamit ng daigdig at ng kasulatan, sila’y inihihiwalay at tinutukoy sa maraming paraan.

Verse 18

शिवेच्छया पराशक्तिः शिवतत्त्वैकतां गता । ततः परिस्फुरत्यादौ सर्गे तैलं तिलादिव

Sa kalooban ni Śiva, ang Parāśakti—ang Kataas-taasang Lakas—ay pumapasok sa pagkakaisa sa mismong tattva ni Śiva. Pagkaraan, sa pasimula ng paglikha, siya’y nahahayag at pumipintig na lumalaganap—gaya ng langis na lumilitaw mula sa butil ng linga at iba pa.

Verse 19

ततः क्रियाख्यया शक्त्या शक्तौ शक्तिमदुत्थया । तस्यां विक्षोभ्यमाणायामादौ नादः समुद्बभौ

Pagkaraan nito, sa pamamagitan ng kapangyarihang tinatawag na Kriyā—sumibol mula sa Maytaglay ng Śakti at kumikilos sa loob ng Śakti—nang unang magalaw ang Śakti, sumilang ang Nāda, ang sinaunang Tunog.

Verse 20

नादाद्विनिःसृतो बिंदुर्बिंदोदेवस्सदाशिवः । तस्मान्महेश्वरो जातः शुद्धविद्या महेश्वरात्

Mula sa Nāda (ang unang Tunog) lumitaw ang Bindu (ang binhing-tuldok). Ang Bindu ring iyon ang Deva, si Sadāśiva. Mula sa Kanya isinilang si Maheśvara, at mula kay Maheśvara sumibol ang Śuddha-vidyā—ang dalisay na kaalamang nagbabalanse at umaakay sa kaluluwa tungo sa paglaya.

Verse 21

सा वाचामीश्वरी शक्तिर्वागीशाख्या हि शूलिनः । या सा वर्णस्वरूपेण मातृकेपि विजृम्भते

Ang makapangyarihang Soberana ng Pananalita—na tinatawag na Vāgīśā—ay Śakti ng Panginoong Śiva na may hawak na Trisula. Siya, sa anyo ng mga titik, ay lumalawak at nahahayag bilang Mātṛkā, ang banal na hanay ng mga tunog.

Verse 22

अथानंतसमावेशान्माया कालमवासृजत् । नियतिञ्च कलां विद्यां कलातोरागपूरुषौ

Pagkaraan, si Māyā, sa pagpasok sa Walang-Hanggan (Ananta), ay nagpalabas ng Kāla (Panahon), at gayundin ng Niyati (kaayusan at hangganan ng kosmos), Kalā (limitadong kakayahan), Vidyā (limitadong kaalaman); at mula sa Kalā ay sumibol ang Rāga (pagkakapit/pagnanasa) at Puruṣa (ang nakagapos na sarili).

Verse 23

मायातः पुनरेवाभूदव्यक्तं त्रिगुणात्मकम् । त्रिगुणाच्च ततो व्यक्ताद्विभक्ताः स्युस्त्रयो गुणाः

Mula kay Māyā ay muling sumibol ang Avyakta, ang di-pa-nahahayag na may likas na tatlong guṇa. At mula sa prinsipyong tri-guṇa na iyon, kapag naging Vyakta (nahahayag), ang tatlong guṇa—sattva, rajas, at tamas—ay malinaw na nahahati.

Verse 24

सत्त्वं रजस्तमश्चेति यैर्व्याप्तमखिलं जगत् । गुणेभ्यः क्षोभ्यमाणेभ्यो गुणेशाख्यास्त्रिमूर्तयः

Sattva, rajas, at tamas—sa mga katangiang ito napupuno at nalulukuban ang buong sansinukob. At mula sa mga guṇa, kapag sila’y nayayanig, sumisibol ang tatlong anyo (Trimūrti), na tinatawag na mga Panginoon ng mga guṇa.

Verse 25

अधिष्ठितान्यनन्ताद्यैर्विद्येशैश्चक्रवर्तिभिः । शरीरांतरभेदेन शक्तेर्भेदाः प्रकीर्तिताः

Sa pamumuno ng mga Vidyeśvara—si Ananta at iba pa—na mga pangkalahatang hari ng sansinukob, ipinahahayag ang mga pagkakaiba ng Śakti ayon sa iba’t ibang paraan ng pagkataglay ng katawan, ayon sa sari-saring anyong dinaraanan niya.

Verse 26

नानारूपास्तु विज्ञेयाः स्थूलसूक्ष्मविभेदतः । रुद्रस्य रौद्री सा शक्तिर्विष्णौर्वै वैष्णवी मता

Ang mga banal na kapangyarihang ito ay dapat maunawaang may maraming anyo, na nahahati sa magaspang at maselan. Sa Rudra, ang kapangyarihang iyon ay kilala bilang Raudrī; sa Viṣṇu naman, itinuturing itong Vaiṣṇavī.

Verse 27

ब्रह्माणी ब्रह्मणः प्रोक्ता चेन्द्रस्यैंद्रीति कथ्यते । किमत्र बहुनोक्तेन यद्विश्वमिति कीर्तितम्

Ang Śakti ni Brahmā ay tinatawag na Brahmāṇī, at ang kay Indra ay sinasambit na Aindrī. Ngunit ano pa ang saysay ng mahabang pagsasalita? Anumang ipinupuri bilang “sansinukob” ay sa katotohanan yaong Kapangyarihan ding iyon—Śakti—na nahahayag bilang lahat.

Verse 28

शक्यात्मनैव तद्व्याप्तं यथा देहे ऽंतरात्मना । तस्माच्छक्तिमयं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्

Yaong Katotohanan ay napupuno at lumalaganap sa pamamagitan ng sarili Niyang kapangyarihan, gaya ng panloob na Sarili na lumalaganap sa loob ng katawan. Kaya ang buong sansinukob na ito—maging di-gumagalaw at gumagalaw—ay Śakti-maya, binubuo ng Śakti.

Verse 29

कला या परमा शक्तिः कथिता परमात्मनः । एवमेषा परा शक्तिरीश्वरेच्छानुयायिनी

Ang 'Kalā' na iyon ay ipinahayag bilang Kataas-taasang Kapangyarihan ng Kataas-taasang Sarili. Kaya ang pinakamataas na Śakti na ito ay laging sumusunod sa kalooban ng Panginoon, na kumikilos nang lubos na ayon sa layunin ni Īśvara.

Verse 30

स्थिरं चरं च यद्विश्वं सृजतीति विनिश्चयः । ज्ञानक्रिया चिकीर्षाभिस्तिसृभिस्स्वात्मशक्तिभिः

Matibay na napagpasyahan na Siya ang lumilikha ng buong sansinukob—ang di-gumagalaw at ang gumagalaw—sa pamamagitan ng Kanyang likas na mga Śakti na tatlo ang anyo: kapangyarihan ng kaalaman, kapangyarihan ng pagkilos, at kapangyarihan ng kalooban (upang ganapin).

Verse 31

शक्तिमानीश्वरः शश्वद्विश्वं व्याप्याधितिष्ठति । इदमित्थमिदं नेत्थं भवेदित्येवमात्मिका

Ang Panginoong makapangyarihan ay laging lumalaganap sa sansinukob at namamahala rito mula sa kalooban. Ang Kanyang likas na katangian ay nahahayag bilang: “Ito’y ganito; ito’y hindi ganito; ito’y nagiging ganito”—ang mismong simulain na nagtatakda at nag-aayos sa kaayusan ng daigdig.

Verse 32

इच्छाशक्तिर्महेशस्य नित्या कार्यनियामिका । ज्ञानशक्तिस्तु तत्कार्यं करणं कारणं तथा

Ang Śakti ng Kalooban ni Maheśvara ay walang hanggan at siyang nagtatakda sa lahat ng nahayag na bunga. Ang Śakti ng Kaalaman Niya naman ay siya ring bungang iyon—kapwa kasangkapan at saligang sanhi ng pagganap nito.

Verse 33

प्रयोजनं च तत्त्वेन बुद्धिरूपाध्यवस्यति । यथेप्सितं क्रियाशक्तिर्यथाध्यवसितं जगत्

Sa katotohanan, ang talino—na may anyo ng matatag na pagpapasya—ang nagtatakda ng nilalayong layon. Ayon sa ninanais, sumusulong ang kapangyarihan ng pagkilos; at ang daigdig ay lumilitaw ayon sa napagpasiyahan.

Verse 34

कल्पयत्यखिलं कार्यं क्षणात्संकल्परूपिणी । यथा शक्तित्रयोत्थानं शक्तिप्रसवधर्मिणी

Siya—na ang likas na kalikasan ay saṅkalpa (kalooban)—ay humuhubog sa lahat ng bunga sa isang kisapmata; gaya ng, sa kapangyarihang magluwal ng mga lakas, pinasisibol Niya ang tatluhang śakti.

Verse 35

शक्त्या परमया नुन्ना प्रसूते सकलं जगत् । एवं शक्तिसमायोगाच्छक्तिमानुच्यते शिवः

Sa pag-uudyok ng Kataas-taasang Śakti, nalilikha ang buong sansinukob. Kaya dahil sa Kanyang pakikipag-isa sa Śakti, si Śiva ay tinatawag na “Śaktimān”, ang Tagapagtangan ng Kapangyarihan.

Verse 36

शक्तिशक्तिमदुत्थं तु शाक्तं शैवमिदं जगत् । यथा न जायते पुत्रः पितरं मातरं विना

Ang sansinukob na ito, na nagmumula sa Śakti at sa Tagapagtangan ng Śakti (Śiva), ay kapwa Śākta at Śaiva. Gaya ng anak na lalaki na hindi isinisilang kung wala ang ama at ina.

Verse 37

तथा भवं भवानीं च विना नैतच्चराचरम् । स्त्रीपुंसप्रभवं विश्वं स्त्रीपुंसात्मकमेव च

Gayundin, kung wala si Bhava (Śiva) at si Bhavānī (Śakti), ang buong sansinukob—ang gumagalaw at di-gumagalaw—ay hindi maaaring umiral. Ang daigdig ay sumisibol mula sa pambabae at panlalaki, at tunay na may likas na anyong pambabae–panlalaki.

Verse 38

स्त्रीपुंसयोर्विभूतिश्च स्त्रीपुंसाभ्यामधिष्ठितम् । परमात्मा शिवः प्रोक्तश्शिवा सा च प्रकीर्तिता

Ang kapangyarihang nahahayag bilang babae at lalaki ay pinamumunuan ng kapwa pambabae at panlalaki. Ang Kataas-taasang Sarili ay ipinahahayag na si Śiva, at ang mismong Kataas-taasang Lakas ay pinupuri bilang Śivā.

Verse 39

शिवस्सदाशिवः प्रोक्तः शिवा सा च मनोन्मनी । शिवो महेश्वरो ज्ञेयः शिवा मायेति कथ्यते

Si Śiva ay ipinahahayag na Sadāśiva, at ang Kanyang Śakti ay ang kataas-taasang Manonmanī—yaong lampas sa isip. Si Śiva ay dapat makilala bilang Maheśvara, at ang Kanyang Śakti ay tinatawag na Māyā—ang kapangyarihang nagpapahayag ng mga daigdig at nagbibigkis sa kaluluwa.

Verse 40

पुरुषः परमेशानः प्रकृतिः परमेश्वरी । रुद्रो महेश्वरस्साक्षाद्रुद्राणी रुद्रवल्लभा

Ang Puruṣa ay ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśāna), at ang Prakṛti ay ang Kataas-taasang Diyosa (Parameśvarī). Si Rudra ay tunay na si Mahādeva, si Mahēśvara mismo; at si Rudrāṇī ang minamahal na kabiyak ni Rudra.

Verse 41

विष्णुर्विश्वेश्वरो देवो लक्ष्मीर्विश्वेश्वरप्रिया । ब्रह्मा शिवो यदा स्रष्टा ब्रह्माणी ब्रह्मणः प्रिया

Si Viṣṇu ang Panginoon ng sansinukob (Viśveśvara), at si Lakṣmī ang minamahal ng Panginoong iyon. Kapag si Śiva ay kumikilos bilang Brahmā, ang Manlilikha, kung gayon si Brahmāṇī (Sarasvatī) ang minamahal ni Brahmā.

Verse 42

भास्करो भगवाञ्छंभुः प्रभा भगवती शिवा । महेंद्रो मन्मथारातिः शची शैलेन्द्रकन्यका

Si Bhāskara (Araw) ay si Bhagavān Śambhu; ang kanyang liwanag ay si Bhagavatī Śivā. Si Mahendra (Indra) ay kaaway ni Manmathārāti (Śiva), at si Śacī ay anak na babae ng Panginoon ng mga bundok (ang Diyosang isinilang sa bundok).

Verse 43

जातवेदा महादेवः स्वाहा शर्वार्धदेहिनी । यमस्त्रियंबको देवस्तत्प्रिया गिरिकन्यका

Si Jātavedā ay si Mahādeva; si Svāhā ang nagtataglay ng kalahating katawan ni Śarva. Si Yama ay ang diyos na Tryambaka; at ang minamahal niya ay ang Anak na Dalaga ng Bundok (Pārvatī).

Verse 44

निरृतिर्भगवानीशो नैरृती नगनंदनी । वरुणो भगवान्रुद्रो वारुणी भूधरात्मजा

Si Nirṛti ay ang Mapalad na Panginoong Īśa (Śiva) mismo; si Nairṛtī ay anak na dalaga ng Bundok. Si Varuṇa ay ang Mapalad na Panginoong Rudra; at si Vāruṇī ay anak ni Bhūdhara, ang tagapasan ng bundok.

Verse 45

बालेंदुशेखरो वायुः शिवा शिवमनोहरा । यक्षो यज्ञशिरोहर्ता ऋद्धिर्हिमगिरीन्द्रजा

Si Vāyu ang may putong na batang gasuklay na buwan; si Śivā ang kaibig-ibig na kabiyak na umaakit sa puso ni Śiva. Si Yakṣa ang nag-alis ng ulo ng yajña; at si Ṛddhi ang anak na dalaga ni Himagiri, panginoon ng mga bundok.

Verse 46

चंद्रार्धशेखरश्चंद्रो रोहिणी रुद्रवल्लभा । ईशानः परमेशानस्तदार्या परमेश्वरी

Siya si Candrārdhaśekhara, ang Panginoong may gasuklay na buwan sa tuktok; at siya rin ang Buwan mismo. Si Rohiṇī ang minamahal ni Rudra. Siya si Īśāna, ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśāna); at ang marangal niyang kabiyak ay ang Kataas-taasang Diyosa (Parameśvarī).

Verse 47

अनंतवलयो ऽनंतो ह्यनंतानंतवल्लभा । कालाग्निरुद्रः कालारिः काली कालांतकप्रिया

Siya si Anantavalaya, ang Panginoong walang hanggan—tunay na Walang Wakas. Siya naman si Anantā, ang minamahal ng Walang Hanggan. Siya si Kālāgnirudra, si Rudra na apoy ng Panahon, kaaway ng Panahon. Siya si Kālī, ang minamahal ng Pumupuksa sa Panahon—kaya ang Kataas-taasang Magkapareha ay pinupuri bilang lampas sa panahon at kamatayan.

Verse 48

पुरुषाख्यो मनुश्शंभुः शतरूपा शिवप्रिया । दक्षस्साक्षान्महादेवः प्रसूतिः परमेश्वरी

Si Manu na kilala bilang Puruṣa ay si Śambhu (Śiva) mismo; si Śatarūpā ay minamahal ni Śiva. Si Dakṣa ay tunay na si Mahādeva sa katauhan, at si Prasūti ay ang Kataas-taasang Diyosa (Parameśvarī).

Verse 49

रुचिर्भवो भवानी च बुधैराकूतिरुच्यते । भृगुर्भगाक्षिहा देवः ख्यातिस्त्रिनयनप्रिया

Ipinahahayag ng mga pantas na si Ruci ay si Bhava (Śiva), at si Bhavānī ay si Ākūti. Si Bhṛgu ang banal na nilalang na tumama at nag-alis sa mata ni Bhaga, at si Khyāti ay minamahal ng Panginoong May Tatlong Mata.

Verse 50

मरीचिभगवान्रुद्रः संभूतिश्शर्ववल्लभा । गंगाधरो ऽंगिरा ज्ञेयः स्मृतिः साक्षादुमा स्मृता

Kilalanin ang kagalang-galang na Marīci bilang si Rudra, at si Saṃbhūti bilang minamahal ni Śarva (Śiva). Unawain na si Gaṅgādhara, ang Tagapagdala ng Gaṅgā, ay si Aṅgirā; at si Smṛti ay walang iba kundi si Umā mismo.

Verse 51

पुलस्त्यः शशभृन्मौलिः प्रीतिः कांता पिनाकिनः । पुलहस्त्रिपुरध्वंसी तत्प्रिया तु शिवप्रिया

Si Pulastya ay makilalang ang Panginoong may koronang buwan (Candramauḷi). Si Prīti ang minamahal na kabiyak ni Pinākin (Śiva, ang may hawak ng busog na Pināka). Si Pulaha ay kaugnay ng Tagapuksa ng Tripura; at ang kanyang iniibig ay tunay na deboto ni Śiva—minamahal ni Śiva.

Verse 52

क्रतुध्वंसी क्रतुः प्रोक्तः संनतिर्दयिता विभोः । त्रिनेत्रो ऽत्रिरुमा साक्षादनसूया स्मृता बुधैः

Ipinahahayag ng mga pantas na si Kratu ay tinatawag na “Kratudhvaṃsī” (Tagapuksa ng pagkakapit sa ritwal). Si Sannati ay sinasabing minamahal ng Panginoon. Si Atri ay inaalala rito bilang “Trinetra” (Ang Tatlong-Mata). At si Anasūyā ay kinikilala ng mga marurunong na walang iba kundi si Umā mismo.

Verse 53

कश्यपः कालहा देवो देवमाता महेश्वरी । वसिष्ठो मन्मथारातिर्देवी साक्षादरुंधती

Si Kaśyapa ay dapat makilalang diyos na Kālahā; si Devamātā ay si Maheśvarī mismo. Si Vasiṣṭha ay walang iba kundi ang kaaway ni Manmatha (Śiva), at ang Diyosa ay si Arundhatī sa ganap na anyo.

Verse 54

शंकरः पुरुषास्सर्वे स्त्रियस्सर्वा महेश्वरी । सर्वे स्त्रीपुरुषास्तस्मात्तयोरेव विभूतयः

Ang lahat ng lalaki ay si Śaṅkara (Śiva), at ang lahat ng babae ay si Maheśvarī (Śakti). Kaya’t bawat nilalang—lalaki man o babae—ay tunay na pagpapakita (vibhūti) ng dalawang iyon.

Verse 55

विषयी भगवानीशो विषयः परमेश्वरी । श्राव्यं सर्वमुमारूपं श्रोता शूलवरायुधः

Ang may-malay na nakararanas ay ang Pinagpalang Panginoong Īśa (Śiva); ang nararanasang bagay ay ang Kataas-taasang Diyosa, si Parameśvarī. Ang lahat ng dapat pakinggan ay ganap na may kalikasan ni Umā, at ang nakikinig ay ang Panginoong ang dakilang sandata ay ang trident (trisula).

Verse 56

प्रष्टव्यं वस्तुजातं तु धत्ते शंकरवल्लभा । प्रष्टा स एव विश्वात्मा बालचन्द्रावतंसकः

Ang minamahal ni Śaṅkara (Devī) ay nagtataglay sa kanyang sarili ng buong saklaw ng mga bagay na dapat itanong at malaman. At ang nagtatanong ay Siya ring Panginoon—ang Kaluluwa ng sansinukob—na may palamuting gasuklay na buwan sa Kanyang nakabuhol na buhok.

Verse 57

द्रष्टव्यं वस्तुरूपं तु बिभर्ति वक्तवल्लभा । द्रष्टा विश्वेश्वरो देवः शशिखंडशिखामणिः

Ang Minamahal ng Tagapagsalita (Śakti) ay nag-aanyong gaya ng bagay na dapat makita. Ngunit ang tunay na Nakakakita ay si Viśveśvara, Panginoon ng sansinukob—ang Diyos na may buwan na hiyas sa tuktok ng ulo.

Verse 58

रसजातं महादेवी देवो रसयिता शिवः । प्रेयजातं च गिरिजा प्रेयांश्चैव गराशनः

O Mahādevī, si Śiva ang banal na Tagatikim at Tagaranas ng lahat ng isinilang mula sa rasa (diwa at sarap). At si Girijā ang mismong anyo ng pag-ibig na isinilang; samantalang ang Minamahal—tunay nga—ay si Garāśana (Śiva), ang lumulon ng lason.

Verse 59

मंतव्यवस्तुतां धत्ते सदा देवी महेश्वरी । मंता स एव विश्वात्मा महादेवो महेश्वरः

Si Maheśvarī na Diyosa ay laging nagtatangan ng katotohanang dapat pagnilayan. At ang nagmumuni ay Siya lamang—ang Kaluluwa ng sansinukob—si Mahādeva, ang dakilang Panginoon na si Maheśvara.

Verse 60

बोद्धव्यवस्तुरूपं तु बिभर्ति भववल्लभा । देवस्स एव भगवान्बोद्धा मुग्धेन्दुशेखरः

Si Bhavavallabhā (Pārvatī), ang minamahal ni Bhava (Śiva), ay tunay na nagtataglay ng anyo ng yaong Katotohanang dapat makilala. At ang Deva ring iyon—si Bhagavān Śiva, ang kaakit-akit na may koronang gasuklay na buwan—Siya mismo ang Nakaaalam, ang Tagapagpaliwanag.

Verse 61

प्राणः पिनाकी सर्वेषां प्राणिनां भगवान्प्रभुः । प्राणस्थितिस्तु सर्वेषामंबिका चांबुरूपिणी

Para sa lahat ng nilalang, ang Pinākī (Śiva) na Mapalad na Panginoon ang mismong Prāṇa—ang hiningang-buhay na nananahan sa loob at ang Kataas-taasang Guro. At ang saligan na nagpapanatili sa prāṇa ng lahat ay si Ambikā (Pārvatī), na anyong-tubig—nagpapalusog, sumusuporta, at nagdadala ng buhay.

Verse 62

बिभर्ति क्षेत्रतां देवी त्रिपुरांतकवल्लभा । क्षेत्रज्ञत्वं तदा धत्ते भगवानंतकांतकः

Sa sandaling iyon, ang Diyosa—minamahal ni Tripurāntaka (Śiva)—ay tumatanggap ng kalagayang ‘kṣetra’ (larangan/larang ng pag-iral). Samantala, ang Mapalad na Panginoong Antakāntaka (Śiva, tagapagwasak ng Kamatayan) ay tumatanggap ng kalagayang ‘kṣetrajña’ (nakaaalam sa kṣetra).

Verse 63

अहः शूलायुधो देवः शूलपाणिप्रिया निशा । आकाशः शंकरो देवः पृथिवी शंकरप्रिया

Ang araw ay ang Diyos na may sandatang trident; ang gabi ay minamahal ng Panginoong may hawak na trident. Ang kalangitan ay si Śaṅkara mismo, ang banal na Panginoon; ang lupa ay minamahal ni Śaṅkara.

Verse 64

समुद्रो भगवानीशो वेला शैलेन्द्रकन्यका । वृक्षो वृषध्वजो देवो लता विश्वेश्वरप्रिया

Ang karagatan ay si Bhagavān Īśa (Śiva); ang dalampasigan ay ang anak na dalaga ng panginoon ng mga bundok. Ang punò ay ang Deva na may bandilang toro (Śiva); at ang baging ay yaong minamahal ni Viśveśvara (Pārvatī).

Verse 65

पुंल्लिंगमखिलं धत्ते भगवान्पुरशासनः । स्त्रिलिंगं चाखिलं धत्ते देवी देवमनोरमा

Ang Mapalad na Panginoon, ang Tagapaghari ng tatlong lungsod (Tripurāntaka), ay ganap na nagtataglay ng panlalaking prinsipyo; at ang Diyosa, ang kagalakan ng mga Deva, ay ganap na nagtataglay ng pambabaeng prinsipyo.

Verse 66

शब्दजालमशेषं तु धत्ते सर्वस्य वल्लभा । अर्थस्वरूपमखिलं धत्ते मुग्धेन्दुशेखरः

Ang Minamahal ng lahat (ang Diyosa) ang nagtatangan sa buong walang-hanggang lambat ng tunog (pananalita). Ang Panginoong may koronang buwan—si Śiva—ang nagtatangan sa ganap na katotohanan ng kahulugan. Kaya ang tunog at kahulugan ay nananahan sa Banal na Magkapareha bilang kanilang likas na kalikasan.

Verse 67

यस्य यस्य पदार्थस्य या या शक्तिरुदाहृता । सा सा विश्वेश्वरी देवी स स सर्वो महेश्वरः

Anumang kapangyarihang ipinahahayag na nauukol sa alinmang nilalang o bagay—ang bawat kapangyarihang iyon ay ang Diyosa, si Viśveśvarī, ang Reyna ng sansinukob; at ang mismong bagay na iyon, sa kabuuan nito, ay si Mahādeva (Maheśvara) mismo.

Verse 68

यत्परं यत्पवित्रं च यत्पुण्यं यच्च मंगलम् । तत्तदाह महाभागास्तयोस्तेजोविजृंभितम्

Yaong pinakamataas, yaong nagpapadalisay, yaong nagdudulot ng kabutihan, at yaong mapalad—ipinahayag ng mga pinagpalang pantas na ang lahat ng iyon ay ang maningning na liwanag na sumisiklab mula sa Dalawa na magkasanib.

Verse 69

यथा दीपस्य दीप्तस्य शिखा दीपयते गृहम् । तथा तेजस्तयोरेतद्व्याप्य दीपयते जगत्

Gaya ng liyab ng lamparang nagliliyab nang maliwanag na nagpapaliwanag sa isang bahay, gayon din ang laganap na ningning ng Dalawa—na kumakalat sa lahat ng dako—ay nagpapaliwanag sa buong daigdig.

Verse 70

तृणादिशिवमूर्त्यंतं विश्वख्यातिशयक्रमः । सन्निकर्षक्रमवशात्तयोरिति परा श्रुतिः

Mula sa isang talim ng damo hanggang sa mismong anyo ni Śiva, nasasaksihan ang hagdan ng kahusayan sa tanyag na dangal sa daigdig; ngunit ayon sa kataas-taasang pahayag, para sa dalawang iyon (jīva at Śiva) may “pagka-ito” dahil sa antas ng paglapit—habang lalong lumalapit sa Panginoon, lalong nahahayag ang kalagayan.

Verse 71

सर्वाकारात्मकावेतौ सर्वश्रेयोविधायिनौ । पूजनीयौ नमस्कार्यौ चिंतनीयौ च सर्वदा

Ang dalawang ito ang mismong katawan ng lahat ng anyo at tagapagkaloob ng bawat pinakamataas na kabutihan. Sila’y laging karapat-dapat sambahin, bigyan ng pagpupugay, at pagnilayan sa lahat ng oras.

Verse 72

यथाप्रज्ञमिदं कृष्ण याथात्म्यं परमेशयोः । कथितं हि मया ते ऽद्य न तु तावदियत्तया

O Kṛṣṇa, ayon sa lawak ng iyong pag-unawa, ipinaliwanag ko sa iyo ngayon ang tunay na kalikasan at kadakilaan ng Kataas-taasang Panginoon; ngunit hindi pa ito nasasabi sa ganap na lawak at sukat.

Verse 73

तत्कथं शक्यते वक्तुं याथात्म्यं परमेशयोः । महतामपि सर्वेषां मनसो ऽपि बहिर्गतम्

Paano nga ba maipapahayag ang tunay na realidad ng mga Kataas-taasang Panginoon? Ito’y nasa labas ng abot kahit ng isipan ng lahat ng dakila—lumalampas sa saklaw ng pag-iisip mismo.

Verse 74

अंतर्गतमनन्यानामीश्वरार्पितचेतसाम् । अन्येषां बुद्ध्यनारूढमारूढं च यथैव तत्

Para sa mga ang pagninilay ay tumalikod sa loob, walang pag-aalinlangan, at inihahandog ang isip kay Īśvara (Śiva), ang katotohanang ito’y matibay na naitatatag sa talino. Ngunit sa iba, nananatili itong gayon: hindi pa naaakyat ng pag-unawa, o bahagya lamang na nasasagap.

Verse 75

येयमुक्ता विभूतिर्वै प्राकृती सा परा मता । अप्राकृतां परामन्यां गुह्यां गुह्यविदो विदुः

Ang vibhūti (pagpapamalas) na inilarawan dito ay tunay na mula sa Prakṛti, ngunit itinuturing na “mas mataas”. Subalit ang mga nakaaalam ng lihim na aral ay nauunawaan ang isa pang vibhūti na sukdulan—di-materyal, lampas sa Prakṛti, at tunay na nakatago.

Verse 76

यतो वाचो निवर्तंते मनसा चेन्द्रियैस्सह । अप्राकृती परा चैषा विभूतिः पारमेश्वरी

Ang Katotohanang yaon, na pinagbabalikan ng pananalita—kasama ng isip at mga pandama—ay ang Vibhūti, ang kapangyarihan ng Kataas-taasang Panginoon: lampas sa Prakṛti, transendente, at tunay na pinakadakilang (Parameśvarī) na Vibhūti.

Verse 77

सैवेह परमं धाम सैवेह परमा गतिः । सैवेह परमा काष्ठा विभूतिः परमेष्ठिनः

Dito mismo, sa Śiva lamang naroon ang kataas-taasang tahanan; sa Śiva lamang ang pinakamataas na hantungan. Sa Śiva lamang ang sukdulang kaganapan—ang transendenteng karangalan, ang Vibhūti ng Parameṣṭhin, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 78

तां प्राप्तुं प्रयतंते ऽत्र जितश्वासा जितेंद्रियाः । गर्भकारा गृहद्वारं निश्छिद्रं घटितुं यथा

Dito, ang mga nagwagi sa hininga at nagapi ang mga pandama ay nagsisikap na maabot ang “Yaon”—ang Kataas-taasang Katotohanan ni Śiva. Gaya ng bihasang magpapalayok na maingat na nagkakabit at nagseselyo ng pintuan ng bahay upang walang siwang, gayon din ang mga yogin: pinatitibay nila ang panloob na daan, buo at di napuputol, upang marating Siya.

Verse 79

संसाराशीविषालीढमृतसंजीवनौषधम् । विभूतिं शिवयोर्विद्वान्न बिभेति कुतश्चन

Ang banal na Vibhūti ni Śiva ay tulad ng gamot na nagbabalik-buhay, na bumubuhay kahit sa nakagat ng makamandag na ahas ng saṃsāra. Ang marunong, na kumakalinga sa Vibhūti na iyon, ay hindi natatakot sa anuman mula saanman.

Verse 80

यः परामपरां चैव विभूतिं वेत्ति तत्त्वतः । सो ऽपरो भूतिमुल्लंघ्य परां भूतिं समश्नुते

Ang sinumang tunay na nakakabatid, ayon sa mismong katotohanan, sa kapwa mataas at mababang vibhūti ng Panginoon—siya, na lumalampas sa mababang kalagayan, ay nakakamit ang sukdulang vibhūti: ang pakikiisa kay Śiva na lampas sa pagkagapos.

Verse 81

एतत्ते कथितं कृष्ण याथात्म्यं परमात्मनोः । रहस्यमपि योग्यो ऽसि भर्गभक्तो भवानिति

O Kṛṣṇa, naipahayag ko na sa iyo ang tunay na kalikasan ng Kataas-taasang Sarili. Karapat-dapat ka ring tumanggap kahit ng lihim na aral na ito, sapagkat ikaw ay deboto ni Bharga (Śiva).

Verse 82

नाशिष्येभ्यो ऽप्यशैवेभ्यो नाभक्तेभ्यः कदाचन । व्याहरेदीशयोर्भूतिमिति वेदानुशासनम्

Huwag kailanman ihayag ang banal na kaluwalhatian at kapangyarihan ng Dalawang Panginoon (Śiva at Śakti) sa mga hindi alagad, ni kahit sa mga alagad na walang debosyon kay Śiva. Ito ang tagubilin ng mga Veda.

Verse 83

तस्मात्त्वमतिकल्याणपरेभ्यः कथयेन्न हि । त्वादृशेभ्यो ऽनुरूपेभ्यः कथयैतन्न चान्यथा

Kaya nga, huwag mong ipahayag ito sa mga hindi lubos na nakatuon sa pinakamataas na kabutihan. Ibahagi mo lamang sa mga tulad mo—karapat-dapat at kaayon ng landas na ito—at hindi sa iba.

Verse 84

विभूतिमेतां शिवयोर्योग्येभ्यो यः प्रदापयेत् । संसारसागरान्मुक्तः शिवसायुज्यमाप्नुयात्

Ang sinumang magkaloob ng banal na vibhūti ni Śiva (banal na abo) sa mga karapat-dapat, siya’y makalalaya sa dagat ng saṃsāra at makakamit ang sāyujya—ganap na pakikiisa sa Panginoong Śiva.

Verse 85

कीर्तनादस्य नश्यंति महान्त्यः पापकोटयः । त्रिश्चतुर्धासमभ्यस्तैर्विनश्यंति ततो ऽधिकाः

Sa pamamagitan ng kīrtana (mapagdebosyong pagbigkas) nito, napapawi ang napakalalaking koro-korong kasalanan. Kapag inulit at sinanay nang tatlo o apat na ulit, maging ang higit pang nag-uumapaw na bunton ng kasalanan ay nalulusaw lampas pa roon.

Verse 86

नश्यंत्यनिष्टरिपवो वर्धन्ते सुहृदस्तथा । विद्या च वर्धते शैवी मतिस्सत्ये प्रवर्तते

Napupuksa ang mga kaaway na mapanira at mapaminsala, at umuunlad ang mga tunay na kaibigang may mabuting hangarin. Lumalago ang kaalamang Śaiva, at ang pag-unawa ay naitatatag sa katotohanan.

Verse 87

भक्तिः पराः शिवे साम्बे सानुगे सपरिच्छिदे । यद्यदिष्टतमं चान्यत्तत्तदाप्नोत्यसंशयम्

Ang sukdulang bhakti kay Śiva—kasama si Ambā (Umā)—sa Panginoong may mga tagasunod at puspos ng banal na mga katangian, ay tiyak na nagkakaloob sa deboto ng anumang pinakamimithi niya; walang pag-aalinlangan.

Verse 88

पुनः पुनः समभ्यस्येत्तस्य नास्तीह दुर्ल्लभम्

Sa patuloy na pagsasanay nito nang paulit-ulit, para sa naghahanap na iyon ay wala nang hindi maaabot sa mundong ito—lalo na ang biyaya ni Śiva na nag-aakay lampas sa pagkagapos.