पाशुपतज्ञानप्रश्नः — Inquiry into Pāśupata Knowledge (Paśu–Pāśa–Paśupati)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । किं तत्पाशुपतं ज्ञानं कथं पशुपतिश्शिवः । कथं धौम्याग्रजः पृष्टः कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा

Wika ng mga rishi: “Ano nga ba ang kaalamang Pāśupata? Paano si Śiva ang Paśupati, Panginoon ng mga nilalang? At paanong ang nakatatandang kapatid ni Dhaumya ay tinanong tungkol dito ni Kṛṣṇa, na ang mga gawa’y di-napapagod at di-nababalisa?”

Verse 2

एतत्सर्वं समाचक्ष्व वायो शंकरविग्रह । तत्समो न हि वक्तास्ति त्रैलोक्येष्वपरः प्रभुः

O Vāyu, anyo ni Śaṅkara, ipaliwanag mo nang ganap ang lahat ng ito. Sapagkat sa tatlong daigdig, wala nang ibang panginoon na makapagsasalita nang kapantay mo.

Verse 3

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां महर्षीणां प्रभंजनः । संस्मृत्य शिवमीशानं प्रवक्तुमुपचक्रमे

Wika ni Sūta: Nang marinig ang mga salita ng mga dakilang rishi, si Prabhañjana—na inalaala si Panginoong Śiva, ang Kataas-taasang Īśāna—ay nagsimulang magsalita.

Verse 4

वायुरुवाच । पुरा साक्षान्महेशेन श्रीकंठाख्येन मन्दरे । देव्यै देवेन कथितं ज्ञानं पाशुपतं परम्

Sinabi ni Vāyu: Noong una, sa Bundok Mandara, ang Panginoon mismo—si Maheśa na tinatawag na Śrīkaṇṭha—ay nagturo sa Diyosa ng kataas-taasang kaalamang Pāśupata.

Verse 5

तदेव पृष्टं कृष्णेन विष्णुना विश्वयोनिना । पशुत्वं च सुरादीनां पतित्वं च शिवस्य च

Ang bagay na iyon din ang itinanong ni Kṛṣṇa—si Viṣṇu, pinagmulan ng sansinukob: ang kalagayang paśutva (pagiging kaluluwang nakagapos) maging sa mga diyos at iba pa, at ang patitva, ang pagka-Panginoon ni Śiva.

Verse 6

यथोपदिष्टं कृष्णाय मुनिना ह्युपमन्युना । तथा समासतो वक्ष्ये तच्छृणुध्वमतंद्रिताः

Gaya ng itinuro ng pantas na si Upamanyu kay Kṛṣṇa, gayon ko rin ngayon ito isasalaysay nang maikli. Makinig kayo nang taimtim, huwag maging pabaya.

Verse 7

पुरोपमन्युमासीनं विष्णुःकृष्णवपुर्धरः । प्रणिपत्य यथान्यायमिदं वचनमब्रवीत्

Pagkaraan, si Viṣṇu na may anyong maitim ang kulay ay lumapit kay Upamanyu na nakaupo sa harap; yumukod at nagpatirapa ayon sa nararapat, at saka nagsalita ng ganito.

Verse 8

श्रीकृष्ण उवाच । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि देव्यै देवेन भाषितम् । दिव्यं पाशुपतं ज्ञानं विभूतिं वास्य कृत्स्नशः

Wika ni Śrī Kṛṣṇa: “O kagalang-galang, nais kong marinig nang buo ang banal na kaalamang Pāśupata na sinabi ng Diyos sa Diyosa, at gayundin ang ganap na salaysay ng mga vibhūti, ang mga sagradong kapangyarihan nito.”

Verse 9

कथं पशुपतिर्देवः पशवः के प्रकीर्तिताः । कैः पाशैस्ते निबध्यंते विमुच्यंते च ते कथम्

Paano tinatawag ang Panginoon na Paśupati (Panginoon ng mga kaluluwang nakagapos)? Sino ang tinutukoy na mga paśu (mga indibiduwal na kaluluwa)? Sa anong mga gapos (pāśa) sila iginagapos, at paano sila pinalalaya mula sa mga gapos na iyon?

Verse 10

इति संचोदितः श्रीमानुपमन्युर्महात्मना । प्रणम्य देवं देवीं च प्राह पुष्टो यथा तथा

Kaya nga, nang mahikayat ng dakilang kaluluwa, ang marangal na Upamanyu—pagkatapos yumukod sa Diyos at sa Diyosa—ay nagsalita, pinalakas at pinalakas-loob, ayon sa pagkakaudyok sa kanya.

Verse 11

उपमन्युरुवाच । ब्रह्माद्याः स्थावरांताश्च देवदेवस्य शूलिनः । पशवः परिकीर्त्यंते संसारवशवर्तिनः

Wika ni Upamanyu: “Mula kay Brahmā pababa, hanggang sa mga nilalang na di-nakakilos, lahat ay tinatawag na ‘paśu’ kaugnay ni Śūlin, ang Diyos ng mga diyos—sapagkat sila’y nasa ilalim pa ng paghahari ng saṃsāra.”

Verse 12

तेषां पतित्वाद्देवेशः शिवः पशुपतिः स्मृतः । मलमायादिभिः पाशैः स बध्नाति पशून्पतिः

Sapagkat Siya ang Panginoon nila, ang Deva-īśa na si Śiva ay inaalala bilang Paśupati. Ang Panginoong iyon ang gumagapos sa mga paśu sa pamamagitan ng mga tali (pāśa) gaya ng mala (likas na karumihan), māyā, at iba pa.

Verse 13

स एव मोचकस्तेषां भक्त्या सम्यगुपासितः । चतुर्विंशतितत्त्वानि मायाकर्मगुणा अमी

Siya lamang ang Tagapagpalaya nila kapag sinamba nang wasto sa pamamagitan ng bhakti. Ang mga ito—ang dalawampu’t apat na tattva, kasama ang māyā, karma, at mga guṇa—ang mga gapos na pinatatawid Niya sa kaluluwa.

Verse 14

विषया इति कथ्यन्ते पाशा जीवनिबन्धनाः । ब्रह्मादिस्तम्बपर्यंतान् पशून्बद्ध्वा महेश्वरः

Ang mga bagay na dinarama ng pandama ay tinatawag na “pāśa,” mga tali ng pagkabihag, sapagkat itinatali nila ang kaluluwang may katawan sa buhay-makamundo. Kaya si Mahādeva, ang Mahēśvara, ay nagbubuklod sa lahat ng nilalang bilang “paśu”—mula kay Brahmā hanggang sa pinakahuling tuod—sa ilalim ng hangganan.

Verse 15

पाशैरेतैः पतिर्देवः कार्यं कारयति स्वकम् । तस्याज्ञया महेशस्य प्रकृतिः पुरुषोचिताम्

Sa pamamagitan ng mga bigkis na ito (pāśa), ang Panginoon—si Pati, ang Banal na Guro—ay nagpapaganap ng sarili Niyang gawaing kosmiko. Sa utos ni Mahēśa, kumikilos ang Prakṛti ayon sa kalagayang angkop sa puruṣa (kaluluwang may katawan), hinuhubog ang karanasan ayon sa kanyang kundisyon.

Verse 16

बुद्धिं प्रसूते सा बुद्धिरहंकारमहंकृतिः । इन्द्रियाणि दशैकं च तन्मात्रापञ्चकं तथा

Mula rito sumisilang ang buddhi (talino); mula sa buddhi nalilikha ang ahaṅkāra, ang gumagawa ng damdaming “ako.” Mula sa ahaṅkāra lumilitaw ang labing-isang kakayahan—ang sampung pandama kasama ang isip—at gayundin ang limang tanmātra (mga banayad na sangkap).

Verse 17

शासनाद्देवदेवस्य शिवस्य शिवदायिनः । तन्मात्राण्यपि तस्यैव शासनेन महीयसा

Sa makapangyarihang kautusan ni Śiva—ang Diyos ng mga diyos, tagapagkaloob ng pagpapala—maging ang mga banayad na sangkap (tanmātra) ay nananatili sa ilalim ng Kanyang tanging utos, pinangangalagaan at pinamamahalaan ng Kanyang dakilang kapangyarihan.

Verse 18

महाभूतान्यशेषाणि भावयंत्यनुपूर्वशः । ब्रह्मादीनां तृणान्तानां देहिनां देहसंगतिम्

Ang lahat ng dakilang elemento, walang natitira, ay sunod-sunod na lumilikha ng kalagayang may katawan ng mga nilalang, binubuo ang pagkakabuo ng mga katawan para sa lahat—mula kay Brahmā hanggang sa isang talim ng damo.

Verse 19

महाभूतान्यशेषाणि जनयंति शिवाज्ञया । अध्यवस्यति वै बुद्धिरहंकारोभिमन्यते

Sa utos ni Śiva, nalilikha ang lahat ng dakilang elemento. Tunay, ang buddhi ang nagtatakda at nagpapasya, samantalang ang ahaṃkāra ay umaangkin at kumikilala sa sarili bilang “ako”.

Verse 20

चित्तं चेतयते चापि मनः संकल्पयत्यपि । श्रोत्रादीनि च गृह्णन्ति शब्दादीन्विषयान् पृथक्

Ang citta (sangkap ng kamalayan) ang luklukan ng pagkamalay, at ang manas (isip) ang bumubuo ng mga balak at pasya. Ang mga pandama, mula sa tainga, ay hiwa-hiwalay na sumasagap ng kani-kanilang bagay—gaya ng tunog at iba pa.

Verse 21

स्वानेव नान्यान्देवस्य दिव्येनाज्ञाबलेन वै । वागादीन्यपि यान्यासंस्तानि कर्मेन्द्रियाणि च

Sa banal na lakas ng utos ng Panginoon, nanatili sila sa kani-kanilang saklaw at hindi sa iba; gayundin, ang pananalita at iba pa—anuman ang mga iyon—ay naging mga sangkap ng pagkilos (karmendriya).

Verse 22

यथा स्वं कर्म कुर्वन्ति नान्यत्किंचिच्छिवाज्ञया । शब्दादयोपि गृह्यंते क्रियन्ते वचनादयः

Kung paanong ang mga nilalang ay gumaganap lamang ng kanilang mga itinalagang tungkulin—at wala nang iba pa maliban sa utos ni Shiva—gayundin ang tunog at ang iba pa ay nararamdaman, at ang pananalita at ang iba pa ay isinasagawa, sa pamamagitan lamang ng Kanyang kapangyarihan.

Verse 23

अविलंघ्या हि सर्वेषामाज्ञा शंभोर्गरीयसी । अवकाशमशेषाणां भूतानां संप्रयच्छति

Tunay nga, para sa lahat ng nilalang, ang utos ni Shambhu ay hindi malalabag at lubhang mabigat; nagbibigay ito ng wastong saklaw at itinalagang kalagayan sa bawat nilalang nang walang kataliwasan.

Verse 24

आकाशः परमेशस्य शासनादेव सर्वगः । प्राणाद्यैश्च तथा नामभेदैरंतर्बहिर्जगत्

Sa utos lamang ni Parameśvara (Śiva), ang ākāśa—ang kalawakan—ay lumalaganap sa lahat ng dako; at gayundin, sa pamamagitan ng mga pagkakaiba ng pangalan gaya ng prāṇa at iba pa, ito’y kumikilos sa loob at labas ng sansinukob.

Verse 25

बिभर्ति सर्वं शर्वस्य शासनेन प्रभञ्जनः । हव्यं वहति देवानां कव्यं कव्याशिनामपि

Sa utos ni Śarva (Panginoong Śiva), si Prabhañjana—ang Hangin—ang nagtataguyod at nagpapanatili ng lahat. Dinadala niya ang havya, ang handog para sa mga deva, at gayundin ang kavya, ang handog para sa mga Pitṛ, ang tumatanggap ng kavya.

Verse 26

पाकाद्यं च करोत्यग्निः परमेश्वरशासनात् । संजीवनाद्यं सर्वस्य कुर्वत्यापस्तदाज्ञया

Sa utos ni Parameśvara (Panginoong Śiva), ang apoy ay gumaganap ng pagluluto at iba pang gawang tulad nito; at sa utos ding iyon, ang mga tubig ay nagsasagawa ng pagbibigay-buhay at pagpapanatili sa lahat ng nilalang.

Verse 27

विश्वम्भरा जगन्नित्यं धत्ते विश्वेश्वराज्ञया । देवान्पात्यसुरान् हंति त्रिलोकमभिरक्षति

Sa utos ni Viśveśvara (Panginoong Śiva, ang Panginoon ng sansinukob), ang banal na kapangyarihang sumusuporta sa lahat ay patuloy na nagtataguyod sa sansinukob; pinoprotektahan niya ang mga diyos, nilulupig ang mga asura, at pinangangalagaan ang tatlong mundo.

Verse 28

आज्ञया तस्य देवेन्द्रः सर्वैर्देवैरलंघ्यया । आधिपत्यमपां नित्यं कुरुते वरुणस्सदा

Sa Kanyang utos—na hindi malalabag kahit ng lahat ng mga diyos—si Varuṇa, ang panginoon sa mga Deva, ay patuloy na gumagamit ng walang hanggang kapangyarihan sa mga katubigan.

Verse 29

पाशैर्बध्नाति च यथा दंड्यांस्तस्यैव शासनात् । ददाति नित्यं यक्षेन्द्रो द्रविणं द्रविणेश्वरः

Kung paanong sa mismong utos Niya, ang mga dapat parusahan ay ginagapos ng mga silo, gayon din si Yakṣendra Kubera—Panginoon ng kayamanan at tagapamahala ng mga yaman—ay walang humpay na nagkakaloob ng kasaganaan, sa pagsunod sa gayunding kautusan ng Kataas-taasan.

Verse 30

पुण्यानुरूपं भूतेभ्यः पुरुषस्यानुशासनात् । करोति संपदः शश्वज्ज्ञानं चापि सुमेधसाम्

Sa kautusan ng Kataas-taasang Persona (Pati), tinatanggap ng mga nilalang ang bunga na ganap na ayon sa kanilang kabutihan; at sa mga may malinaw na pag-iisip, patuloy Niyang ipinagkakaloob ang kasaganaan at tunay na kaalaman.

Verse 31

निग्रहं चाप्यसाधूनामीशानश्शिवशासनात् । धत्ते तु धरणीं मूर्ध्ना शेषः शिवनियोगतः

Sa utos ni Śiva, si Īśāna man ay pumipigil sa masasama; at sa pagtatalaga ni Śiva, si Śeṣa ang nagdadala sa Daigdig sa ibabaw ng kaniyang ulo.

Verse 32

यामाहुस्तामसीं रौद्रीं मूर्तिमंतकरीं हरेः । सृजत्यशेषमीशस्य शासनाच्चतुराननः

Yaong tinatawag na tamasiko at raudrī—mabangis na kapangyarihang nagbubunga ng pagkakakatawang-tao—sa ilalim ng utos ng Panginoon (Īśa), nililikha ni Brahmā na may apat na mukha ang buong nalalabing sangnilikha.

Verse 33

अन्याभिर्मूर्तिभिः स्वाभिः पाति चांते निहन्ति च । विष्णुः पालयते विश्वं कालकालस्य शासनात्

Sa pamamagitan ng iba pa Niyang mga anyong nahayag, si Viṣṇu ay nag-iingat at sa wakas ay nagdudulot din ng pagkalusaw. Pinananatili ni Viṣṇu ang sansinukob tanging sa utos ni Kālakāla—ang Panginoong lampas sa Panahon (Śiva).

Verse 34

सृजते त्रसते चापि स्वकाभिस्तनुभिस्त्रिभिः । हरत्यंते जगत्सर्वं हरस्तस्यैव शासनात्

Sa pamamagitan ng Kaniyang tatlong katawan (tatlong kapangyarihan), nililikha Niya at pinakikilos ang lahat ng nilalang; at sa wakas, si Hara (Śiva) ay muling nagtitipon at nagwawakas sa buong sansinukob—tanging sa Kaniyang banal na utos.

Verse 35

सृजत्यपि च विश्वात्मा त्रिधा भिन्नस्तु रक्षति । कालः करोति सकलं कालस्संहरति प्रजाः

Kahit sa paglikha, ang Kaluluwa ng Sansinukob—bagaman wari’y nahahati sa tatlo—ay tunay na nag-iingat at nagtatanggol. Ang Panahon ang gumagawa ng lahat; at ang Panahon din ang lumulutas at naglulusaw sa lahat ng nilalang.

Verse 36

कालः पालयते विश्वं कालकालस्य शासनात् । त्रिभिरंशैर्जगद्बिभ्रत्तेजोभिर्वृष्टिमादिशन्

Ang Panahon ay nagtataguyod sa sansinukob ayon sa utos ng Panginoong siyang Tagapaghari maging ng Panahon. Sa tatlong bahagi ng Kaniyang maningning na kapangyarihan, pinapasan Niya ang mga daigdig at itinatakda ang pag-ulan upang maging maayos ang paglikha.

Verse 37

दिवि वर्षत्यसौ भानुर्देवदेवस्य शासनात् । पुष्णात्योषधिजातानि भूतान्याह्लादयत्यपि

Sa utos ng Diyos ng mga diyos (Śiva), ang Araw ay nagpapabuhos ng ulan sa kalangitan; pinayayabong niya ang lahat ng uri ng halamang-gamot at pinasasaya rin ang mga nilalang.

Verse 38

देवैश्च पीयते चंद्रश्चन्द्रभूषणशासनात् । आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ मरुतस्तथा

Sa utos ng Panginoong may Buwan bilang palamuti (Śiva), maging ang Buwan ay ‘iniinom’ (kinukuha ang katas ng liwanag) ng mga diyos. Gayundin, ang mga Āditya, Vasu, Rudra, Aśvin, at Marut ay nakikibahagi—bawat isa’y pinananatili sa bisa ng Kaniyang kautusan.

Verse 39

खेचरा ऋषयस्सिद्धा भोगिनो मनुजा मृगाः । पशवः पक्षिणश्चैव कीटाद्याः स्थावराणि च

Ang mga nilalang na gumagalaw sa himpapawid, ang mga ṛṣi at mga siddha, ang mga nāga, ang mga tao at mababangis na hayop—mga alagang hayop at iba pang mababagsik, mga ibon din, mga insekto at iba pa, at maging ang mga di-nakakilos na anyo ng buhay: lahat ng ito’y kabilang.

Verse 40

नद्यस्समुद्रा गिरयः काननानि सरांसि च । वेदाः सांगाश्च शास्त्राणि मंत्रस्तोममखादयः

Mga ilog, karagatan, bundok, kagubatan at mga lawa; ang mga Veda kasama ang mga sangay na pantulong, ang mga Śāstra, at ang mga kalipunan ng mantra at mga handog na yajña—lahat ng ito’y nasasaklaw ng laganap na kaayusan ng Panginoon at nagpapasakop kay Śiva, ang kataas-taasang Pati.

Verse 41

कालाग्न्यादिशिवांतानि भुवनानि सहाधिपैः । ब्रह्मांडान्यप्यसंख्यानि तेषामावरणानि च

Mula kay Kālāgni hanggang kay Śiva, umiiral ang mga daigdig kasama ang kani-kanilang mga namumunong tagapamahala. Di-mabilang din ang mga “itlog ng sansinukob” (brahmāṇḍa), at gayundin ang di-mabilang na mga balot na pumapalibot sa mga iyon.

Verse 42

वर्तमानान्यतीतानि भविष्यन्त्यपि कृत्स्नशः । दिशश्च विदिशश्चैव कालभेदाः कलादयः

Ang lahat—kasalukuyan, nakaraan, at maging hinaharap—ay nalalaman nang ganap; gayundin ang mga direksiyon at mga pagitan nitong direksiyon, ang mga hati ng panahon, at ang iba’t ibang sukat na nagsisimula sa kalā.

Verse 43

यच्च किंचिज्जगत्यस्मिन् दृश्यते श्रूयते ऽपि वा । तत्सर्वं शंकरस्याज्ञा बलेन समधिष्ठितम्

Anumang bagay sa sansinukob na ito—nakikita man o kahit naririnig lamang—ang lahat ay lubos na itinataguyod at pinamamahalaan ng kapangyarihan ng utos ni Śaṅkara.

Verse 44

आज्ञाबलात्तस्य धरा स्थितेह धराधरा वारिधराः समुद्राः । ज्योतिर्गणाः शक्रमुखाश्च देवाः स्थिरं चिरं वा चिदचिद्यदस्ति

Sa lakas ng Kanyang utos, nananatili rito ang daigdig; ang mga bundok, ang mga tagapagdala ng ulap, at ang mga karagatan ay nasa kani-kanilang kinalalagyan. Ang mga pangkat ng liwanag at ang mga diyos na pinangungunahan ni Indra ay nananatili rin. Anumang umiiral—may kamalayan man o wala—ay matatag sa mahabang panahon, inaalalayan ng Dakilang Panginoon (Pati).

Verse 45

उपमन्युरुवाच । अत्याश्चर्यमिदं कृष्ण शंभोरमितकर्मणः । आज्ञाकृतं शृणुष्वैतच्छ्रुतं श्रुतिमुखे मया

Sinabi ni Upamanyu: "O Kṛṣṇa, ito ay lubhang kagila-gilalas—tungkol kay Śambhu, na ang mga gawa ay hindi masusukat. Pakinggan ang gawaing ito na ginawa bilang pagsunod sa Kanyang utos, na narinig ko mula sa mismong bibig ng Veda."

Verse 46

पुरा किल सुराः सेंद्रा विवदंतः परस्परम् । असुरान्समरे जित्वा जेताहमहमित्युत

Noong unang panahon, ang mga diyos—kasama si Indra—ay nagsimulang magtalo-talo sa isa't isa. Matapos talunin ang mga asura sa labanan, ang bawat isa ay nagpahayag, "Ako lamang ang nagwagi!"

Verse 47

तदा महेश्वरस्तेषां मध्यतो वरवेषधृक् । स्वलक्षणैर्विहीनांगः स्वयं यक्ष इवाभवत्

Pagkatapos ay si Maheśvara, na nag-aanyong isang maringal na balatkayo, ay lumitaw sa gitna nila; ang Kanyang katawan ay wala ang Kanyang sariling mga natatanging marka, Siya ay naging tila isang Yakṣa sa personal.

Verse 48

स तानाह सुरानेकं तृणमादाय भूतले । य एतद्विकृतं कर्तुं क्षमते स तु दैत्यजित्

Sa pagkuha ng isang talim ng damo mula sa lupa, hinarap niya ang mga diyos: "Sinuman ang makapagpapabago nito (simpleng bagay na ito) at gawin itong iba—siya nga ang mananakop ng mga Daitya."

Verse 49

यक्षस्य वचनं श्रुत्वा वज्रपाणिः शचीपतिः । किंचित्क्रुद्धो विहस्यैनं तृणमादातुमुद्यतः

Nang marinig ang mga salita ng Yaksha, si Indra—tagapagdala ng vajra at panginoon ni Shachi—ay bahagyang nagalit; subalit sa isang mapanuyang halakhak, inihanda niyang pulutin ang talim ng damong iyon.

Verse 50

न तत्तृणमुपदातुं मनसापि च शक्यते । यथा तथापि तच्छेत्तुं वज्रं वज्रधरो ऽसृजत्

Ang talim ng damong iyon ay hindi man lamang maitaas kahit sa isip. Gayunman, upang putulin ito, ang tagapagdala ng vajra (Indra) ay inilabas at inihagis ang kanyang vajra.

Verse 51

तद्वज्रं निजवज्रेण संसृष्टमिव सर्वतः । तृणेनाभिहतं तेन तिर्यगग्रं पपात ह

Ang vajra na iyon, na wari’y ganap na nakapaloob sa sariling kapangyarihang tulad-vajra sa lahat ng panig, ay tinamaan niya na para bang isang talim lamang ng damo—at ito’y bumagsak, ang dulo’y lumihis at nahulog nang pahilis.

Verse 52

ततश्चान्ये सुसंरब्धा लोकपाला महाबलाः । ससृजुस्तृणमुद्दिश्य स्वायुधानि सहस्रशः

Pagkaraan, ang iba pang makapangyarihang Lokapala, nag-aalab sa galit, ay nagsipaghagis ng kani-kanilang mga sandata nang libu-libo, na itinututok sa munting talim ng damong iyon.

Verse 53

प्रजज्ज्वाल महावह्निः प्रचंडः पवनो ववौ । प्रवृद्धो ऽपांपतिर्यद्वत्प्रलये समुपस्थिते

Isang malaking apoy ang nagliyab; isang malakas na hangin ang umihip. At ang Panginoon ng mga tubig ay bumangon sa naglalakihang kapangyarihan—gaya ng nangyayari kapag ang paggunaw (pralaya) ay nalalapit na.

Verse 54

एवं देवैस्समारब्धं तृणमुद्दिश्य यत्नतः । व्यर्थमासीदहो कृष्ण यक्षस्यात्मबलेन वै

Kaya nga, bagaman nagsikap nang buong lakas ang mga deva, na tumutudla lamang sa isang hibla ng damo, nauwi sa wala ang kanilang pagsubok—O Kṛṣṇa—dahil sa likás na kapangyarihan ng Yakṣa.

Verse 55

तदाह यक्षं देवेंद्रः को भवानित्यमर्षितः । ततस्स पश्यतामेव तेषामंतरधादथ

Pagkaraan, si Indra, panginoon ng mga deva, ay nagsalita sa Yakṣa: “Sino ka, na laging nagngangalit?” At noon din, habang sila’y nakatingin, siya’y naglaho sa kanilang paningin.

Verse 56

तदंतरे हैमवती देवी दिव्यविभूषणा । आविरासीन्नभोरंगे शोभमाना शुचिस्मिता

Samantala, ang diyosang Haimavatī (Pārvatī), na may mga palamuting makalangit, ay nagpakita sa lawak ng himpapawid—nagniningning sa ganda, ang ngiti’y dalisay at payapa.

Verse 57

तां दृष्ट्वा विस्मयाविष्टा देवाः शक्रपुरोगमाः । प्रणम्य यक्षं पप्रच्छुः को ऽसौ यक्षो विलक्षणः

Sa pagkakita sa kahanga-hangang presensyang iyon, ang mga diyos na pinamumunuan ni Indra ay napuno ng pagkamangha. Yumuyukod sa Yaksha, nagtanong sila: "Sino ang pambihirang Yaksha na ito?"

Verse 58

सा ऽब्रवीत्सस्मितं देवी स युष्माकमगोचरः । तेनेदं भ्रम्यते चक्रं संसाराख्यं चराचरम्

Nakangiting sinabi ng Diyosa: "Siya ay lampas sa abot ninyong lahat. Sa pamamagitan Niya, ang umiikot na gulong na ito—na tinatawag na samsara, na binubuo ng mga gumagalaw at hindi gumagalaw—ay pinapakilos."

Verse 59

तेनादौ क्रियते विश्वं तेन संह्रियते पुनः । न तन्नियन्ता कश्चित्स्यात्तेन सर्वं नियम्यते

Sa Kanya, sa pasimula, ang sansinukob na ito ay nalikha; sa Kanya rin ito muling hinihigop at winawakasan. Walang ibang tagapag-utos na nakahihigit sa Kanya; sa halip, sa Kanya lamang pinamamahalaan at pinipigil ang lahat.

Verse 60

इत्युक्त्वा सा महादेवी तत्रैवांतरधत्त वै । देवाश्च विस्मिताः सर्वे तां प्रणम्य दिवं ययुः

Pagkasabi niya nang gayon, ang Mahādevī ay naglaho sa mismong lugar na iyon. Namangha ang lahat ng mga diyos, yumukod at sumamba sa Kanya, at saka nagbalik sa langit.