शक्तितत्त्ववर्णनम् / Exposition of the Principle of Śakti

Verse 1

उपमन्युरुवाच । शक्तिस्स्वाभविकी तस्य विद्या विश्वविलक्षणा । एकानेकस्य रूपेण भाति भानोरिव प्रभा

Wika ni Upamanyu: Likas sa Kanya ang Kanyang Śakti; ang Kanyang vidyā ay natatangi, lampas sa buong sansinukob. Ang iisang kataas-taasang katotohanan ay nagniningning sa anyo ng marami—gaya ng liwanag ng araw na wari’y sari-sari ang paglitaw.

Verse 2

अनंताः शक्तयो यस्या इच्छाज्ञानक्रियादयः । मायाद्याश्चाभवन्वह्नोर्विस्फुलिंगा यथा तथा

Walang hanggan ang mga kapangyarihan (Śakti) Niya—gaya ng kapangyarihan ng kalooban, kaalaman, at pagkilos. Mula sa Kanya sumibol ang Māyā at ang iba pa, tulad ng mga tilamsik ng apoy na nagmumula sa apoy.

Verse 3

सदाशिवेश्वराद्या हि विद्या ऽविद्येश्वरादयः । अभवन्पुरुषाश्चास्याः प्रकृतिश्च परात्परा

Mula sa Kataas-taasang Katotohanan, nahayag ang mga banal na kapangyarihan na nagsisimula kay Sadāśiva—na tinatawag na mga Panginoon ng Vidyā (dalisay na kaalaman). Mula roon din umusbong ang mga Panginoon ng Avidyā (limitadong kaalaman). Gayundin, ang mga kaluluwang indibidwal (puruṣa) at ang sinaunang Kalikasan (prakṛti), na lumalampas maging sa lampas, ay lumitaw.

Verse 4

महदादिविशेषांतास्त्वजाद्याश्चापि मूर्तयः । यच्चान्यदस्ति तत्सर्वं तस्याः कार्यं न संशयः

Mula sa Mahat (dakilang prinsipyo) hanggang sa mga elementong naging tiyak, at pati ang mga anyong may katawan na nagsisimula sa balat at iba pa—anumang iba pang umiiral, lahat ay bunga ng Kaniya; walang pag-aalinlangan.

Verse 5

सा शक्तिस्सर्वगा सूक्ष्मा प्रबोधानंदरूपिणी । शक्तिमानुच्यते देवश्शिवश्शीतांशुभूषणः

Ang Śakti na yaon ay laganap sa lahat at napakapino, na ang likas ay ang ligayang nagigising sa kamalayan. At ang Panginoong Śiva—na pinalalamutian ng Buwan na may malamig na sinag—ay tinatawag na Śaktimān, ang Tagapagtangan ng Śakti na iyon.

Verse 6

वेद्यश्शिवश्शिवा विद्या प्रज्ञा चैव श्रुतिः स्मृतिः । धृतिरेषा स्थितिर्निष्ठा ज्ञानेच्छाकर्मशक्तयः

Ang dapat makilala ay si Śiva; ang kaalamang naghahayag sa Kaniya ay si Śivā (ang mapalad na kapangyarihan Niya). Gayundin, ang mataas na pag-unawa, ang Veda (śruti) at ang tradisyon (smṛti), ang pagtitiyaga, ang katatagan, ang matibay na paninindigan, at ang mga kapangyarihan ng kaalaman, kalooban, at gawa—lahat ng ito ay may iisang kalikasan ng Śiva.

Verse 7

आज्ञा चैव परं ब्रह्म द्वे विद्ये च परापरे । शुद्धविद्या शुद्धकला सर्वं शक्तिकृतं यतः

Ang ‘Ājñā’ (banal na kautusang makadiyos) ay tunay na ang Kataas-taasang Brahman. May dalawang kaalaman—ang mataas at ang mababa. Ang Dalisay na Kaalaman at ang Dalisay na Kapangyarihan ay gayon, sapagkat ang lahat ay nagaganap sa pamamagitan ng Śakti.

Verse 8

माया च प्रकृतिर्जीवो विकारो विकृतिस्तथा । असच्च सच्च यत्किंचित्तया सर्वमिदं ततम्

Si Māyā, ang Prakṛti (likas na pinagmulan), ang jīva (kaluluwang indibidwal), ang pagbabago at mga kalagayang nabago—anumang tawaging di-totoo o totoo—ang buong sansinukob na ito ay nilulukuban at pinupuno ng kapangyarihang iyon.

Verse 9

सा देवी मायया सर्वं ब्रह्मांडं सचराचरम् । मोहयत्यप्रयत्नेन मोचयत्यपि लीलया

Ang Diyosa na iyon, sa pamamagitan ng Kanyang māyā, ay walang kahirap-hirap na nililinlang ang buong sansinukob—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw; at sa Kanyang līlā (banal na paglalaro), Siya rin ay nagpapalaya sa mga nilalang mula sa pagkagapos.

Verse 10

अनया सह सर्वेशः सप्तविंशप्रकारया । विश्वं व्याप्य स्थितस्तस्मान्मुक्तिरत्र प्रवर्तते

Kasama ng kapangyarihang ito, ang Panginoon ng lahat (Sarveśa) ay nananatiling lumulukob sa buong sansinukob sa dalawampu’t pitong anyo; kaya dito nagsisimula ang pag-usad ng mukti, ang paglaya.

Verse 11

मुमुक्षवः पुरा केचिन्मुनयो ब्रह्मवादिनः । संशयाविष्टमनसो विस्मृशंति यथातथम्

Noong unang panahon, may ilang muni—mga naghahangad ng paglaya at mga tagapagturo ng Brahman—na nasaklot ng pag-aalinlangan sa loob; at dahil nalito ang isip, sila’y nagsalita at muling nagsuri ng mga bagay nang magulo at walang ayos.

Verse 12

किं कारणं कुतो जाता जीवामः केन वा वयम् । कुत्रास्माकं संप्रतिष्ठा केन वाधिष्ठिता वयम्

Ano ang sanhi (ng pag-iral na ito), at saan tayo nagmula? Sa pamamagitan ninuman tayo nabubuhay? Nasaan ang tunay nating saligan, at sino ang nagtataguyod at namamahala sa atin?

Verse 13

केन वर्तामहे शश्वत्सुखेष्वन्येषु चानिशम् । अविलंघ्या च विश्वस्य व्यवस्था केन वा कृता

Sa pamamagitan ng sino tayo ay patuloy—walang patid—na nananatili sa walang-hanggang ligaya at sa iba pang mga karanasan? At sa pamamagitan ng sino itinatag ang di-malalabag na kaayusan ng sansinukob?

Verse 14

कालस्य भावो नियतिर्यदृच्छा नात्र युज्यते । भूतानि योनिः पुरुषो योगी चैषां परो ऽथ वा

Dito, hindi maituturing na ang “bunga ng panahon” lamang, ni ang tadhana, ni ang pagkakataon ang tunay na sukdulang sanhi. Ang mga nilikhang nahayag, ang Prakṛti—ang unang Kalikasan, sinapupunan ng mga anyo—ang Puruṣa, ang indibidwal na kaluluwa, at maging ang Yogin na sinasabing lampas sa mga ito—lahat ng ito’y hindi huling hantungan sa sarili (tanging ang Kataas-taasang Panginoon, si Śiva, ang transendenteng Katotohanan).

Verse 15

अचेतनत्वात्कालादेश्चेतनत्वेपि चात्मनः । सुखदुःखानि भूतत्वादनीशत्वाद्विचार्यते

Bagaman ang Sarili (ātman) ay may kamalayan, ang pagdanas ng ligaya at pighati ay sinusuri na nagmumula sa pakikisalamuha nito sa di-malay—gaya ng panahon at iba pa—at dahil bilang nilalang na may katawan (bhūta) ay hindi ito ganap na malaya, hindi nagsasarili (anīśa).

Verse 16

तद्ध्यानयोगानुगतां प्रपश्यञ्छक्तिमैश्वरीम् । पाशविच्छेदिकां साक्षान्निगूढां स्वगुणैर्भृशम्

Sa pagpasok sa pagninilay na iyon sa pamamagitan ng yoga ng dhyāna, namasdan niya ang Makapangyarihang Banal na Śakti—hayag na naroroon—na pumuputol sa mga gapos ng paśu (kaluluwang nakagapos), ngunit nananatiling lubhang nakatago, natatabingan ng sarili Niyang mga katangian.

Verse 17

तया विच्छिन्नपाशास्ते सर्वकारणकारणम् । शक्तिमंतं महादेवमपश्यन्दिव्यचक्षुषा

Sa pamamagitan niya, naputol ang kanilang mga tali ng pagkagapos; at sa banal na paningin ay namasdan nila si Mahādeva, ang makapangyarihang Panginoon, ang Sanhi ng lahat ng sanhi.

Verse 18

यः कारणान्यशेषाणि कालात्मसहितानि च । अप्रमेयो ऽनया शक्त्या सकलं यो ऽधितिष्ठति

Siya na naglalaman sa Kanyang Sarili ng lahat ng sanhi nang walang natitira—kasama ang Panahon bilang mismong diwa—ang di-masusukat na Panginoong Śiva, sa pamamagitan ng Kanyang Śakti, ang siyang sumasandig at namamahala sa buong sansinukob.

Verse 19

ततः प्रसादयोगेन योगेन परमेण च । दृष्टेन भक्तियोगेन दिव्यः गतिमवाप्नुयुः

Pagkaraan nito, sa pamamagitan ng yoga ng biyaya (prasāda—kaloob ni Śiva), at ng kataas-taasang Yoga, at sa hayag na landas ng bhakti-yoga, mararating nila ang banal na kalagayan—ang transendenteng hantungan ni Śiva.

Verse 20

तस्मात्सह तथा शक्त्या हृदि पश्यंति ये शिवम् । तेषां शाश्वतिकी शांतिर्नैतरेषामिति श्रुतिः

Kaya nga, yaong kasama ang Śakti ay minamasdan si Śiva sa loob ng puso ay nagkakamit ng walang hanggang kapayapaan; sa iba, hindi gayon—ganito ang pahayag ng Śruti.

Verse 21

न हि शक्तिमतश्शक्त्या विप्रयोगो ऽस्ति जातुचित् । तस्माच्छक्तेः शक्तिमतस्तादात्म्यान्निर्वृतिर्द्वयोः

Walang kailanman, sa anumang oras, ang paghihiwalay sa pagitan ng Taglay ng Kapangyarihan (Śaktimān—Śiva) at ng Kanyang Kapangyarihan (Śakti). Kaya, sapagkat iisa ang diwa ng Śakti at ng Makapangyarihan, ang ganap na pamamahinga at paglaya ng kapwa ay natitiyak sa mismong di-pagkakaiba na iyon.

Verse 22

क्रमो विवक्षितो नूनं विमुक्तौ ज्ञानकर्मणोः । प्रसादे सति सा मूर्तिर्यस्मात्करतले स्थिता

Tunay nga, sa pagtalakay ng paglaya (mokṣa), nilalayong may takdang pagkakasunod ang kaalaman (jñāna) at gawa (karma). Sapagkat kapag naroon ang biyaya (prasāda), ang banal na pagpapakita ay wari’y nakalagay sa palad—madaling maabot nang tuwiran at matatag na natatamo.

Verse 23

देवो वा दानवो वापि पशुर्वा विहगो ऽपि वा । कीरो वाथ कृमिर्वापि मुच्यते तत्प्रसादतः

Maging diyos man o asura, hayop man o ibon—maging loro o kahit uod—sa biyaya lamang ni Śiva, ang nilalang na iyon ay napapalaya.

Verse 24

गर्भस्थो जायमानो वा बालो वा तरुणोपि वा । वृद्धो वा म्रियमाणो वा स्वर्गस्थो वाथ नारकी

Maging nasa sinapupunan pa, isinisilang, bata o kabataan; maging matanda o nasa bingit ng kamatayan—maging nasa langit o nahulog sa impiyerno—saklaw pa rin ng nagliligtas na biyaya ni Śiva at ng bisa ng debosyong Śaiva.

Verse 25

पतितो वापि धर्मात्मा पंडितो मूढ एव वा । प्रसादे तत्क्षणादेव मुच्यते नात्र संशयः

Maging nalugmok man o matuwid, maging marunong o nalilinlang—sa biyaya ni Śiva, agad na napapalaya; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 26

अयोग्यानां च कारुण्याद्भक्तानां परमेश्वरः । प्रसीदति न संदेहो विगृह्य विविधान्मलान्

Dahil sa habag kahit sa mga di-karapat-dapat, ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara) ay nagiging mapagpala sa Kanyang mga deboto—walang pag-aalinlangan—pagkat Kanyang sinasakmal at inaalis ang sari-saring dungis nila.

Verse 27

प्रसदादेव सा भक्तिः प्रसादो भक्तिसंभवः । अवस्थाभेदमुत्प्रेक्ष्य विद्वांस्तत्र न मुह्यति

Ang bhakti na iyon ay sumisibol lamang mula sa prasāda (biyaya ng Diyos), at ang prasāda naman ay isinilang mula sa bhakti. Sa pag-unawang ito’y pagkakaiba ng mga antas na espirituwal, ang marunong ay hindi nalilinlang dito.

Verse 28

प्रसादपूर्विका येयं भुक्तिमुक्तिविधायिनी । नैव सा शक्यते प्राप्तुं नरैरेकेन जन्मना

Ang pagkakamit na ito, na nauuna sa biyaya ng Panginoon, ay nagkakaloob ng ligaya sa daigdig at ng kalayaan (moksha); ngunit hindi ito matatamo ng tao sa iisang buhay lamang.

Verse 29

अनेकजन्मसिद्धानां श्रौतस्मार्तानुवर्तिनाम् । विरक्तानां प्रबुद्धानां प्रसीदति महेश्वरः

Nagiging mapagpala si Mahādeva sa mga naging ganap sa maraming kapanganakan—sa mga tapat sa mga tuntuning Veda at Smārta, sa mga walang pagkapit, at sa mga gising sa espiritu.

Verse 30

प्रसन्ने सति देवेश पशौ तस्मिन्प्रवर्तते । अस्ति नाथो ममेत्यल्पा भक्तिर्बुद्धिपुरस्सरा

O Panginoon ng mga diyos, kapag Ikaw ay naging mapagpala, kahit sa kaluluwang nakagapos (paśu) ay sumisibol ang paggising: “May Tagapagtanggol ako.” Kaya nagsisimula ang munting debosyon na pinangungunahan ng pag-unawa—ang unang pagliko ng kaluluwa tungo sa Panginoon nito.

Verse 31

तपसा विविधैश्शैवैर्धर्मैस्संयुज्यते नरः । तत्र योगे तदभ्यासस्ततो भक्तिः परा भवेत्

Sa pamamagitan ng pag-aayuno at pagsasanay (tapas), ang tao ay napagkakalooban ng sari-saring tungkulin at disiplina ng Shaiva. Mula roon sumisibol ang Yoga at ang matatag na pagsasanay nito; at mula sa pagsasanay, dumarating ang sukdulang debosyon (parā-bhakti).

Verse 32

परया च तया भक्त्या प्रसादो लभ्यते परः । प्रसादात्सर्वपाशेभ्यो मुक्तिर्मुक्तस्य निर्वृतिः

Sa pamamagitan ng kataas-taasang bhakti na iyon, natatamo ang dakilang biyaya ng Panginoong Śiva. Mula sa biyayang iyon dumarating ang paglaya sa lahat ng gapos (pāśa); at sa pinalayang nilalang, sumisilang ang huling kapayapaan at ganap na kaluwalhatian.

Verse 33

अल्पभावो ऽपि यो मर्त्यस्सो ऽपि जन्मत्रयात्परम् । नयोनियंत्रपीडायै भवेन्नैवात्र संशयः

Kahit ang isang mortal na may bahagyang hilig sa espiritu—pagkaraang malampasan ang tatlong kapanganakan—hindi na siya sasailalim sa pahirap ng sinapupunan at sa malupit na mekanismo ng paulit-ulit na pagkapanganak. Walang pag-aalinlangan dito.

Verse 34

सांगा ऽनंगा च या सेवा सा भक्तिरिति कथ्यते । सा पुनर्भिद्यते त्रेधा मनोवाक्कायसाधनैः

Ang paglilingkod kay Śiva—maging sa panlabas na pagsasagawa (may “mga sangkap”) o sa panloob na walang-anyo na debosyon (walang “mga sangkap”)—ay tinatawag na bhakti. Ang bhakti na ito ay muling nahahati sa tatlo, ayon sa pagsasanay sa isip, salita, at katawan.

Verse 35

शिवरूपादिचिंता या सा सेवा मानसी स्मृता । जपादिर्वाचिकी सेवा कर्मपूजादि कायिकी

Ang pagninilay kay Śiva—sa Kanyang anyo at iba pa—ay itinuturing na paglilingkod ng isip (mānasa-sevā). Ang paglilingkod sa salita ay japa at mga kaugnay na pagbigkas; at ang paglilingkod sa katawan ay mga gawaing ritwal gaya ng pagsamba at pag-aalay.

Verse 36

सेयं त्रिसाधना सेवा शिवधर्मश्च कथ्यते । स तु पञ्चविधः प्रोक्तः शिवेन परमात्मना

Ang paglilingkod na ito, na natutupad sa pamamagitan ng tatlong disiplina, ay tinatawag na Dharma ni Śiva (Śiva-dharma). At ang Śiva-dharma na iyon ay ipinahayag ni Śiva, ang Kataas-taasang Sarili, na may limang uri.

Verse 37

तपः कर्म जपो ध्यानं ज्ञानं चेति समासतः । कर्मलिङ्गार्चनाद्यं च तपश्चान्द्रायणादिकम्

Sa kabuuan, ang mga disiplina ay: tapas (pagpapakasakit/ascetismo), karma (gawaing ritwal), japa (pag-uulit ng mantra), dhyāna (pagmumuni), at jñāna (kaalamang espirituwal). Kabilang sa karma ang pagsamba sa Śiva-liṅga at mga kaugnay na pagtalima; at kabilang sa tapas ang mga panatang gaya ng Cāndrāyaṇa at iba pang penitensiya.

Verse 38

जपस्त्रिधा शिवाभ्यासश्चिन्ता ध्यानं शिवस्य तु । शिवागमोक्तं यज्ज्ञानं तदत्र ज्ञानमुच्यते

Ang japa ay may tatlong uri; at ang paulit-ulit na pagsasanay kay Śiva, ang pagninilay at dhyāna kay Śiva—kasama ang kaalamang itinuturo sa mga Śiva Āgama—ito, sa bahaging ito, ang tinatawag na “jñāna” o kaalamang espirituwal.

Verse 39

श्रीकंठेन शिवेनोक्तं शिवायै च शिवागमः । शिवाश्रितानां कारुण्याच्छ्रेयसामेकसाधनम्

Ang Śivāgama na ito ay ipinahayag ni Śiva, ang maluwalhating Nīlakaṇṭha, kay Śivā (Pārvatī). Dahil sa habag sa mga kumakalinga kay Śiva, ito ang iisang daan tungo sa pinakamataas na kabutihan.

Verse 40

तस्माद्विवर्धयेद्भक्तिं शिवे परमकारणे । त्यजेच्च विषयासंगं श्रेयो ऽर्थी मतिमान्नरः

Kaya nga, ang taong marunong na naghahangad ng Pinakamataas na Kabutihan ay dapat patuloy na palaguin ang debosyon kay Śiva—ang Kataas-taasang Sanhi—at talikdan ang pagkakapit sa mga bagay ng pandama.