Satikhanda
सतीसंक्षेपचरित्रवर्णनम् — Summary Description of Satī’s Narrative
அத்தியாயம் 1-ல் சதீகண்டம் தொடங்குகிறது. முன்பு சிவனைப் பற்றிக் கேட்டவற்றை நினைத்து, நாரதர் சூதரிடம் மேலும் விரிவான மங்களமான சிவகதையை வேண்டுகிறார். அவர் ஒரு தத்துவச் சிக்கலை முன்வைக்கிறார்—நிர்விகார, நிரத்வந்த்வ யோகியான சிவன் எவ்வாறு தெய்வத் தூண்டுதலால் பராசக்தியை மணந்து கிருஹஸ்தனானார்? பின்னர் வம்சவழி கேள்வி எழுப்புகிறார்—சதி முதலில் தக்ஷனின் மகள் தாக்ஷாயணி என்றும், பின்னர் ஹிமவான்/பர்வதனின் மகள் பார்வதி என்றும் கூறப்படுகிறாள்; ஒரே சக்தி எவ்வாறு இரு குலங்களின் மகளாக எண்ணப்படலாம், மேலும் சதி பார்வதி ரூபத்தில் மீண்டும் சிவனை எவ்வாறு அடைந்தாள்? சூதர் பரம்பரைச் சூழலை விளக்கி பிரம்மாவின் பதிலைச் சொல்கிறார். பிரம்மா இந்தக் கதாச்ரவணம் ‘சபல ஜன்ம’ பலன் தரும் என அனுமதித்து, அடையாளத் தொடர்ச்சியும் சிவவிவாக லீலையின் தத்துவமும் விளங்கும் சுபகதையைத் தொடங்குகிறார்.
कामप्रादुर्भावः — The Manifestation/Arising of Kāma
அத்தியாயம் 2-இல் நைமிஷாரண்ய முனிவர்களிடம் சூதர்—முந்தைய உரையைக் கேட்ட பின் ஒரு தலைசிறந்த முனிவர் பாபநாசினியான வரலாற்றை வேண்டினார் எனக் கூறுகிறார். பின்னர் உரையாடல் நாரதர்–பிரம்மா பக்கம் மாறுகிறது; நாரதர் வணக்கத்துடன், ஶம்புவின் மங்களக் கதையை கேட்கத் தீராத ஆசை கொண்டதாகச் சொல்லி, சதியுடன் தொடர்புடைய சிவனின் புனிதச் செயல்களை முழுமையாக விளக்குமாறு வேண்டுகிறார். அவர் தொடர்ச்சியாகக் கேட்கிறார்—தக்ஷன் இல்லத்தில் சதியின் தோற்றம், சிவன் மணம்செய்ய மனம் எவ்வாறு திரும்பியது, தக்ஷன் கோபத்தால் சதி உடலைத் துறந்து ஹிமவானின் மகளாக மறுபிறவி எவ்வாறு பெற்றாள், பார்வதியாக மீண்டும் வந்ததும் கடுந்தவம் செய்த காரணமும், திருமணம் எவ்வாறு நடந்தது, மேலும் ஸ்மரனை அழித்த சிவனுடன் அர்த்தாங்கினி நிலை எவ்வாறு பெற்றாள். பிரம்மா பதிலைத் தொடங்கி இதை மிகப் புனிதமானது, தெய்வீகமானது, ‘ரகசியங்களில் மிக ரகசியம்’ என வர்ணிக்கிறார். முடிவில் அத்தியாயம் ‘காமப்ராதுர்பாவம்’ என அழைக்கப்படுகிறது; சதி–பார்வதி வரிசையில் காமதேவனின் பங்கு மற்றும் சிவனின் எதிர்வினை இணைக்கப்படவுள்ளதாகச் சுட்டுகிறது।
कामशापानुग्रहः (Kāmaśāpānugraha) — “The Curse and Grace Concerning Kāma”
இந்த அதிகாரத்தில் பிரம்மா மற்றும் முனிவர்களின் அதிகாரபூர்வ உரைகளால் காமனின் அடையாளம், தோற்றம், உலகங்களில் அவனுக்கான இடம் காரணத்துடன் விளக்கப்படுகிறது. வெறும் பார்வையாலேயே மரீசி முதலிய சிருஷ்டி முனிவர்கள் புதிதாக எழுந்த ஆசைத் தத்துவத்திற்கு பெயரும் பணியும் நிர்ணயிக்கிறார்கள்—மன்மதன், காமன், மதன், கந்தர்ப்பன்; இவை ஒரே பொருள் அல்ல, ஆசையின் வேறுபட்ட செயல்முகங்களைச் சுட்டும் பெயர்கள். அவன் எல்லா நிலையங்களிலும் பரவியவன் என நிர்ணயித்து, தக்ஷன் வம்சத்துடன் தொடர்புபடுத்தி தக்ஷன் அவனுக்கு மனைவி அளிப்பான் என்கிறார்கள். அந்த மணமகள் ‘சந்த்யா’ எனும் அழகி; பிரம்மாவின் மனத்திலிருந்து பிறந்த (மனோபவா) கன்னி என்று கூறப்படுகிறது. தலைப்பு காட்டுவது போல, பின்னர் சாபத்தால் கட்டுப்பாடும், அனுக்ரஹத்தால் பிரபஞ்ச ஒழுங்கில் இணைப்பும் நிகழும்.
कामविवाहवर्णनम् / Description of Kāma’s Marriage
அத்தியாயம் 4 உரையாடல் வடிவில் அமைந்துள்ளது. சிவன் தன் தாமத்திற்குச் சென்ற பின் நிகழ்ந்தவற்றைத் தொடரச் சொல்லி நாரதர் பிரம்மாவை வேண்டுகிறார். பிரம்மா கூறுகிறார்—முன்னர் சொன்ன வார்த்தைகளை நினைத்து தக்ஷன் காமன் (மன்மதன்) என்பவனை அழைத்து, தன் உடலிலிருந்து தோன்றிய, மங்கள வடிவமும் நற்குணங்களும் உடைய கன்னியை அவனுக்குத் தகுந்த மனைவியாக அளித்தான். அவளுக்கு ‘ரதி’ என்று பெயரிட்டு விதிப்படி திருமணம் நடைபெற்றது. ரதியைப் பார்த்தவுடன் காமன் மகிழ்ந்து மயங்கினான்; இங்கு காமம் வெறும் குழப்பம் தரும் வேட்கை அல்ல, தர்மத்தின் எல்லைக்குள் திருமணம், குலவரிசை, அங்கீகாரமான இணைவு ஆகியவற்றால் ஒழுங்குபடுத்தப்படும் தத்துவம் எனக் காட்டப்படுகிறது. ரதியின் அழகு வர்ணனையும் காமனின் ஈர்ப்பும், பின்னர் சிவனின் தவவலிமை மற்றும் உலகாட்சியுடன் காமம் சந்திக்கும் நிகழ்வுகளுக்கான முன்னறிவிப்பாக அமைகின்றன.
संध्याचरित्रवर्णनम् (Sandhyā-caritra-varṇana) — “Account of Sandhyā’s Story”
இந்த அதிகாரத்தில் சூதர் கூறுவது: முன் நிகழ்வுகளை கேட்ட பின் நாரதர் பிரம்மாவிடம் சந்த்யையைப் பற்றி விசாரிக்கிறார்—மானசபுத்ரர்கள் தத்தம் தாமங்களுக்கு சென்றபின் சந்த்யை எங்கே சென்றாள், பின்னர் என்ன செய்தாள், அவள் யாரை மணந்தாள் என்று. தத்துவஞானியான பிரம்மா சங்கரனை நினைத்து வம்ச-தத்துவ விளக்கத்தைத் தொடங்குகிறார். சந்த்யை பிரம்மாவின் மனத்தில் பிறந்த மகள்; அவள் தவம் செய்து உடலைத் துறந்து, மறுபிறப்பில் அருந்ததியாகப் பிறந்தாள். இவ்வாறு சந்த்யையின் ஆதிக் கதையால் தவமும் தெய்வ விதியும் கொண்டு அருந்ததி எனும் பத்திவிரதை आदர்ஷம் நிறுவப்படுகிறது.
संध्याचरित्रवर्णनम् (Sandhyā-caritra-varṇanam) — “Narration of Sandhyā’s Austerity and Encounter with Śiva”
பிரம்மா அறிவுடைய கேட்பவரிடம், சந்த்யையின் மகத்தான தவத்தைச் செவிமடுத்தல் சேர்க்கப்பட்ட பாவங்களை உடனே அழிக்கும் பரிசுத்த சக்தியுடையது என உரைக்கிறார். வசிஷ்டர் இல்லம் திரும்பியபின், தவத்தின் உள்ளார்ந்த நோக்கும் நியமமும் உணர்ந்த சந்த்யை, ப்ருஹல்லோஹித நதிக்கரையில் தவம் தொடங்குகிறாள். வசிஷ்டர் உபதேசித்த மந்திரத்தை சாதனமாகக் கொண்டு ஒருமுக பக்தியுடன் சங்கரனை வழிபடுகிறாள்; சதுர்யுக காலம் முழுவதும் சம்புவில் மனத்தை நிலைநிறுத்தி கடும் தவம் செய்கிறாள். தவத்தால் மகிழ்ந்த சிவன் அருள்புரிந்து தன் சுவரூபத்தை வெளிப்படுத்துகிறார்—உள்ளிலும் வெளியிலும், ஆகாயத்திலும். சந்த்யை தியானித்த அதே ரூபத்தில் ஆண்டவன் நேரில் தோன்றி, தியானமும் பிரத்யக்ஷ தரிசனமும் இணைந்ததைக் காட்டுகிறார். அமைதியான புன்னகையுடன் உள்ள இறைவனைப் பார்த்த சந்த்யை ஆனந்தத்துடன் பக்தி கலந்த தயக்கமடைகிறாள்; எவ்வாறு ஸ்தோத்திரம் செய்வேன் என எண்ணி கண்களை மூடி உள்ள்முகமாகி, ஸ்துதி/ஆணை பெறத் தயாராகிறாள்.
संध्यायाः शुद्धिः सूर्यलोकप्रवेशश्च — Purification of Sandhyā and Her Entry into the Solar Sphere
இந்த அதிகாரத்தில் பிரம்மா ஒரு முனிவுக்கு வரம் அளித்து மேதாதிதி இருப்பிடத்திற்குச் செல்கிறார். ஷம்புவின் அருளால் சந்த்யா பிறரால் அறியப்படாமல் இருக்கிறாள்; ஆனால் தவம் கற்றுத்தந்த பிராமண-பிரம்மச்சாரி தபஸ்வியை அவள் நினைவுகூர்கிறாள்—அந்த உபதேசம் பரமேஷ்டி (பிரம்மா) ஆணையின்படி வசிஷ்டர் வழங்கியதாக கூறப்படுகிறது. அந்த ஆசானை மனத்தில் நிலைநிறுத்தி, சந்த்யா அவர்மீது பதித்வ-பாவத்தை ஏற்கிறாள். மகாயாகத்தில் எரியும் அக்னியின் நடுவே அவள் முனிவர்களுக்குப் புலப்படாமல், சிவானுகிரகத்தால் மட்டுமே அறியப்பட்டு யாகத்தில் நுழைகிறாள். ‘புரோடாசமய’ உடல் உடனே எரிந்து விடுகிறது; அக்னி சிவஆணையால் சுத்தமான அவசேஷத்தை சூரியமண்டலத்திற்குக் கொண்டு செல்கிறது. சூரியன் அந்த மாற்றமடைந்த ரூபத்தை மூன்று பகுதிகளாகப் பிரித்து பித்ரு-தேவர்களின் திருப்திக்காக நிறுவுகிறான்; மேல்பகுதி காலைச் சந்த்யாவாகி, சந்த்யாவின் மும்மூர்த்த வெளிப்பாடும் அதன் யாக-பிரபஞ்ச அர்த்தமும் ஒழுங்குபடுத்தப்படுகிறது।
वसन्तस्वरूपवर्णनम् — Description of the Form/Nature of Vasant(a)
இந்த अध्यாயத்தில் சூதர், பிரஜாபதி பிரம்மாவின் வார்த்தைகளை கேட்ட பின் நாரதர் அளித்த பதிலை எடுத்துரைக்கிறார். நாரதர் பிரம்மாவை பாக்கியமுள்ள சிவபக்தராகவும் பரமசத்தியத்தை வெளிப்படுத்துபவராகவும் போற்றி, சிவனுடன் தொடர்புடைய ‘பவித்ர’மான, பாபநாசகமான, மங்களகரமான இன்னொரு வரலாற்றை கேட்கிறார். காமன் மற்றும் அவன் துணையினர் தோன்றி மறைந்த பின், சந்தியா நேரத்தில் எந்த தவம் அல்லது செயல் செய்யப்பட்டது, அதன் விளைவு என்ன என்று தெளிவாக வினவுகிறார். பின்னர் பிரம்மா நாரதரை சுபமான சிவலீலையை கேட்க அழைத்து, அவரது பக்தித் தகுதியை உறுதிப்படுத்துகிறார். சிவமாயையின் மறைவும் சம்புவின் வாக்கின் தாக்கமும் காரணமாக முன்பு தாம் மோகத்தில் ஆழ்ந்து நீண்ட உள்மன சிந்தனையில் இருந்ததாகவும், அந்த மறைவில் சிவா (சதி/சக்தி) மீது பொறாமை எழுந்ததாகவும் ஒப்புக்கொண்டு, நடந்தவற்றை கூறத் தொடங்குகிறார். தலைப்பின்படி, அடுத்த விளக்கம் வசந்தத்தின் ஸ்வரூப வெளிப்பாட்டின் வழியே சிவனின் வெளிப்படுத்தும் லீலையாக அமைக்கப்படுகிறது.
कामप्रभावः (कामा॑स्य प्रभाववर्णनम्) — The Power of Kāma and the (Ineffective) Attempt to Delude Śiva
அத்தியாயம் 9-இல் பிரம்மா முனீஸ்வரருக்கு ஒரு அதிசய நிகழ்வை அறிவிக்கிறார். மன்மதன் (காமன்) பரிவாரத்துடன் சிவதாமம் சென்று, மோககரனாகத் தனது இயல்பான தாக்கத்தை விரிவுபடுத்துகிறான்; அதே வேளையில் வசந்தம் பருவவலிமையுடன் வெளிப்பட்டு, மரங்கள் ஒரே நேரத்தில் மலர்ந்து, உலகில் காமரசம் பெருகுகிறது. ரதியுடன் காமன் பல யுக்திகளால் சாதாரண ஜீவர்களை வசப்படுத்தினாலும், கணேசனுடன் கூடிய சிவனை அவன் மயக்க இயலாது. இறுதியில் சிவனிடம் அவன் முயற்சிகள் அனைத்தும் நிஷ்பலமாகி, பிரம்மாவிடம் திரும்பி பணிவுடன் ஒப்புக்கொள்கிறான்—யோகபராயணனான சிவனை காமமோ வேறு எந்த சக்தியோ மோகிக்க முடியாது. இவ்வத்தியாயம் சிவனின் யோகசைதன்யத்தின் அஜேயத்தையும் காமமோகத்தின் எல்லையையும் போதிக்கிறது.
विष्णोर्दर्शनं स्तुतिश्च (Viṣṇu’s Manifestation and Brahmā’s Hymn)
இந்த அதிகாரத்தில் நாரதரின் கேள்விக்கு பிரம்மா பதிலளிக்கிறார்: காமன் தன் பரிவாரத்துடன் தன் ஆசிரமத்திற்குச் சென்ற பின், தன்னுள் இருந்த அகந்தை தணிந்து, சங்கரரின் இயல்பை நினைத்து வியப்பு எழுந்தது. சங்கரர் நிர்விகாரர், ஜிதாத்மா, யோகத்தில் தத்பரர் என்பதால் சாதாரண தாம்பத்திய பற்றுக்கு அப்பாற்பட்டவர் என அவர் சிந்திக்கிறார். பின்னர் சிவாத்மனாகிய ஹரி/விஷ்ணுவை சரணடைந்து பக்தியுடன் ஸ்தோத்திரம் செய்து வேண்டுகிறார். ஹரி உடனே சதுர்புஜ, பத்மநேத்திர, பீதாம்பரதாரி, கதாதர, பக்தப்ரிய ரூபத்தில் தரிசனம் அளித்து அருள் செய்கிறார். தொடர்ந்து, ஸ்துதி-பக்தி அருளைத் தூண்டும் விதமும், சிவனின் பரத்துவம் லீலை, சக்தி, தர்மார்த்த நோக்கங்களால் உலகுறவுகளுடன் எவ்வாறு ஒத்திசைகிறது என்பதும் உபதேசமாக விளக்கப்படுகிறது.
देवीयोगनिद्रास्तुतिḥ तथा चण्डिकायाः प्रादुर्भावः | Hymn to Devī Yogānidrā and the Manifestation of Caṇḍikā
இந்த அதிகாரத்தில் நாரதர் பிரம்மாவிடம்—விஷ்ணு புறப்பட்ட பின் என்ன நடந்தது, பிரம்மா என்ன செய்தார்—என்று கேட்கிறார். பிரம்மா தேவியை ஸ்துதிக்கிறார்; அவளை வித்யா‑அவித்யாத்மிகா, சுத்தா, பரப்ரஹ்மஸ்வரூபிணி, ஜகத்தாத்ரி, துர்கா, சம்புப்ரியா, திரிதேவஜனனி, சிதி‑பரமானந்தஸ்வரூபா, பரமாத்மஸ்வரூபிணி எனப் போற்றுகிறார். ஸ்துதியால் மகிழ்ந்த யோகநித்ராதேவி பிரம்மாவின் முன் சண்டிகையாக வெளிப்படுகிறாள்—நான்கு கரங்கள், சிங்கவாகனம், வரதமுத்திரை, ஒளிமிகு ஆபரணங்கள், சந்திரமுகம், திரிநேத்திரம். பின்னர் பிரம்மா மீண்டும் வணங்கி, அவளை பிரவிருத்தி‑நிவிருத்தி, ஸர்க‑ஸ்திதி போன்ற பிரபஞ்சச் செயல்களின் நிலையான சக்தியாகவும், சராசர உலகை மயக்கி ஆளும் ஆதிசக்தியாகவும் நிறுவுகிறார்; தொடர்ந்து தேவியின் பதிலும் பிரம்மாவின் வேண்டுதலும் குறிக்கப்படுகின்றன।
दक्षस्य तपः तथा जगदम्बायाः प्रत्यक्षता — Dakṣa’s Austerities and the Direct Manifestation of Jagadambā
இந்த அதிகாரம் உரையாடல் வடிவில் அமைந்துள்ளது. நாரதர், திடவிரதமும் தவமும் செய்து தக்ஷன் எவ்வாறு வரம் பெற்றான், ஜகதம்பை எவ்வாறு தக்ஷஜை (தக்ஷனின் மகள்) ஆனாள் என்று பிரம்மாவிடம் கேட்கிறார். பிரம்மா கூறுவது: ஜகதம்பையை அடைய தெய்வ அனுமதியுடன் சங்கல்பம் செய்து, அவளை இதயத்தில் நிலைநிறுத்தி, க்ஷீரோதத்தின் வடகரையில் தக்ஷன் தவம் தொடங்கினான். மூவாயிரம் திவ்ய ஆண்டுகள் மārutāśீ, நிராஹாரம், ஜலாஹாரம், பರ್ಣபுக் போன்ற கடும் நியமங்களுடன், யம-நியமங்களால் ஆதரிக்கப்பட்ட துர்கா தியானத்தை இடைவிடாது செய்தான். இறுதியில் தேவி சிவா பிரத்யக்ஷமாகத் தோன்றி தக்ஷனுக்கு தரிசனம் அளித்தாள்; அவன் க்ருதக்ருத்யனானான். பின்னர் வரத்தின் விதிமுறைகளும், தேவி தக்ஷன் மகளாக அவதரிக்கும் தத்துவமும்—தவமும் அனுக்ரஹமும் இணையும் விதமும்—சுட்டப்படுகிறது.
दक्षस्य प्रजावृद्ध्युपायः — Dakṣa’s Means for Increasing Progeny
அத்தியாயம் 13-ல் நாரதர், தக்ஷன் மகிழ்ச்சியுடன் ஆசிரமத்திற்குத் திரும்பிய பின் என்ன நிகழ்ந்தது என்று பிரம்மாவிடம் கேட்கிறார். பிரம்மா கூறுவது: தன் ஆணைப்படி தக்ஷன் சங்கல்ப/மானச ஸர்கமாக பலவகை படைப்பை செய்தான். ஆனால் படைக்கப்பட்ட உயிர்களின் நிலையைப் பார்த்த தக்ஷன், ‘பிரஜைகள் பெருகவில்லை; முதலில் உருவானபடியே நிலைத்திருக்கின்றன’ என்று பிரம்மாவிடம் தெரிவிக்கிறான். பிரஜாவிருத்திக்கான நடைமுறை உபாயத்தை வேண்டுகிறான். பிரம்மா, ‘பஞ்சஜனத்துடன் தொடர்புடைய அழகிய அசிக்னீயை மனைவியாக ஏற்று; மைதுன-தர்மத்தின் மூலம் பிரஜாஸர்கம் முன்னேறும்’ என்று உபதேசிக்கிறார். இதை பின்பற்றினால் மங்களம்; “சிவன் உனக்கு நன்மை செய்வான்” என ஆசீர்வதிக்கிறார். பின்னர் தக்ஷன் திருமணம் செய்து புதல்வர்களை பெற, ஹர்யஷ்வ வம்சம் தொடங்குகிறது. இவ்வத்தியாயம், பிரஜனனம் சிருஷ்டி-நிர்வாகத்தில் தர்மசம்மதமான வழி என்றும், மங்களத்தின் பரம ஆதாரம் சிவனே என்றும் நிறுவுகிறது.
दक्षस्य दुहितृविवाहवर्णनम् / The Marriages of Dakṣa’s Daughters (Genealogical Allocation)
அத்தியாயம் 14-ல் பிரம்மா தக்ஷப் பிரஜாபதியின் சந்ததி மற்றும் மகள்களின் திருமணப் பகிர்வை வம்சவரிசையாக விளக்குகிறார். பிரம்மா வந்து தக்ஷனை அமைதிப்படுத்தி, பின்னர் தக்ஷனுக்கு அறுபது மகள்கள் பிறந்ததாகக் கூறுகிறார். அந்த மகள்கள் தர்மன், கश्यபன், சோமன்/சந்திரன் மற்றும் பிற ரிஷி-தேவர்களுக்கு மணமளிக்கப்படுகின்றனர்; இதனால் மூவுலகங்களின் மக்கள் பெருக்கமும் சிருஷ்டி விரிவும் சந்ததி வலையால் விளக்கப்படுகிறது. சிவா/சதியின் நிலை அல்லது வரிசை குறித்து கல்ப வேறுபாடு சுட்டப்படுகிறது. இறுதியில் மகள்கள் பிறந்த பின் தக்ஷன் ஜகதம்பிகை (சிவா/சதி)யை பக்தியுடன் மனத்தில் தாங்கிக் கொள்கிறான்; இது பின்னர் யாக அதிகாரமும் தேவியின் ஷைவ அடையாளமும் இடையிலான பதற்றத்திற்கான முன்னறிவிப்பாகும்।
सतीचरिते पितृगृहे आशीर्वाद-वचनम् तथा यौवनारम्भः — Satī at her father’s house: blessings and the onset of youth
இந்த அத்தியாயத்தில் பிரம்மா தக்ஷனின் இல்லத்தில் சதீச் சரிதத்தை நினைவுகூர்கிறார். தந்தையின் அருகில் நின்ற சதீயை மூவுலகின் சாரமாக விளக்குகிறார். தக்ஷன் பிரம்மாவையும் நாரதரையும் மரியாதை செய்து நமஸ்கரிக்க, சதீயும் உலக மரபுக்கேற்ப பக்தியுடன் வணங்குகிறாள். பின்னர் தக்ஷன் அளித்த மங்கள ஆசனத்தில் சதீ அமர, பிரம்மா-நாரதர் அங்கேயே இருப்பார்கள். பிரம்மா ஆசீர்வதித்து—சதீ விரும்புபவனும் அவளை விரும்புபவனும் அவளின் கணவன் ஆகட்டும்; அவன் சர்வஜ்ஞன், ஜகதீஸ்வரன்; மற்றொரு மனைவியை முன்பும் எடுக்கவில்லை, இப்போதும் எடுக்கவில்லை, இனியும் எடுக்கமாட்டான்—என்று கூறி மறைமுகமாக சிவனைச் சுட்டுகிறார். சிறிது நேரம் கழித்து தக்ஷனின் அனுமதியுடன் பிரம்மா, நாரதர் புறப்படுகிறார்கள். தக்ஷன் மகிழ்ந்து சதீயை பரமதேவியாக மனதில் ஏற்கிறான். பின்னர் சதீ இனிய இளமை விளையாட்டுகளால் பால்யத்தைத் தாண்டி யௌவனத் தொடக்கத்தில் நுழைகிறாள்; தவமும் உள்ளார்ந்த மேன்மையும் காரணமாக அவளின் அழகு மேலும் வளர்கிறது.
देवर्षि-प्रश्नः तथा असुर-वध-हेतुनिवेदनम् | The Devas’ Petition and the Cause for Slaying Asuras
இந்த அதிகாரத்தில் பிரம்மா கூறுகிறார்—ஹரி (விஷ்ணு) முதலியோர் செய்த ஸ்துதியை கேட்ட சங்கரன் மிக மகிழ்ந்து மென்மையாகச் சிரிக்கிறார். பிரம்மா-விஷ்ணு தங்கள் துணைவியருடன் ஒன்றாக வந்ததைப் பார்த்து சிவன் முறையாக வரவேற்று வருகையின் காரணத்தை வினவுகிறார். ருத்ரன் தேவர்கள், முனிவர்களிடம் உண்மையுடன் தங்கள் நோக்கமும் செய்யவேண்டிய காரியமும் சொல்லுமாறு கேட்கிறார்; ஸ்துதியால் தாம் அருள்நிலையிலிருப்பதையும் தெரிவிக்கிறார். விஷ்ணுவின் தூண்டுதலால் பிரம்மா விண்ணப்பிக்கிறார்—எதிர்காலத்தில் பல அசுரர்கள் எழுவர்; சிலரை பிரம்மா, சிலரை விஷ்ணு, சிலரை சிவன், மேலும் சிலரை சிவனின் வீரியத்திலிருந்து பிறக்கும் புத்ரன் வதம் செய்ய வேண்டும். சில அசுரர்கள் ‘மாயா-வத்யர்’—சாதாரண பலத்தால் அல்ல, தெய்வீக மாயை/யுக்தியால் வெல்லப்பட வேண்டியவர்கள். தேவர்களின் நலம், உலகின் நிலைமை சிவகருணையின்மேல் சார்ந்தது; அவர் அருளால் பயங்கர அசுரர்கள் அழிந்து உலகில் அபயம் நிலைபெறும்—இதுவே இந்த அதிகாரத்தின் விண்ணப்பப் பொருள்.
नन्दाव्रत-समाप्तिः तथा शङ्करस्य प्रत्यक्ष-दर्शनम् (Completion of the Nandā-vrata and Śiva’s Direct Appearance)
அத்தியாயம் 17-ல் சதீதேவியின் நந்தாவிரத நிறைவு கூறப்படுகிறது. தேவர்கள் புகழ்ந்த பின், ஆஸ்வின மாத சுக்லபட்ச அஷ்டமியில் சதீ உபவாசம் செய்து பூஜை-தியானத்தில் ஒருமுகப்படுகிறார். விரதம் முடிந்ததும் ஹரன் நேரடியாகத் தோன்றுகிறார்—வெண்மையான அழகிய தேகம், பஞ்சமுகம், திரிநேத்திரம், சந்திரசேகரன், பஸ்ம ஒளியுடன், சதுர்புஜன், திரிசூலதாரி, அபய-வர முத்திரைகள், தலையில் கங்கையுடன். சதீ நாணமும் பக்தியும் கொண்டு அவரது பாதங்களில் வணங்குகிறாள். சிவன் ‘தக்ஷகன்னியே’ என்று அழைத்து விரதத்தில் மகிழ்ந்து வரம் கேள் என்கிறார்; உள்ளார்ந்த எண்ணத்தை அறிந்திருந்தும் அருளும் போதனையும் கருதி அவள் விருப்பத்தை வெளிப்படுத்தச் செய்கிறார். பிரம்மாவின் உரை சிவனின் பரமாதிகாரமும் உபதேச நோக்கமும் வெளிப்படுத்துகிறது.
सतीप्राप्तिविषये ब्रह्मरुद्रसंवादः | The Brahmā–Śiva Dialogue on Attaining Satī
இந்த அதிகாரம் உட்சம்பாஷணையாக அமைந்துள்ளது. நாரதர், தாம் ருத்ரரின் அருகிலிருந்து சென்ற பின் என்ன நிகழ்ந்தது என்று பிரம்மாவிடம் கேட்கிறார். பிரம்மா ஹிமவத் பகுதியில் மகாதேவரை அணுகி, சிவன் சதீ-ப்ராப்தி குறித்து மீண்டும் மீண்டும் சந்தேகம், பிரிவுத் துயரம் ஆகியவற்றால் உள்ளத்தில் கலங்கியிருப்பதை காண்கிறார். சிவன் உலகநடைக்கு ஏற்றவாறு, இயல்பான (பிராக்ருதம் போன்ற) பேச்சில் தேவர்களின் மூத்தவரான பிரம்மாவிடம்—சதீ நோக்கில் என்ன ஏற்பாடுகள் செய்தீர்? என் மன்மதத் தாபத்தைத் தணிக்கும் செய்தியைச் சொல்லும்—என்று வினவுகிறார். சதீ மீது ஒருமுக நிஷ்டையை உறுதிப்படுத்தி, பிற மாற்றுகளை மறுத்து, அபேத உணர்வால் அவளை அடைதல் நிச்சயம் எனக் கூறுகிறார். அப்போது பிரம்மா சிவனை ஆறுதல் கூறி, அந்த வார்த்தைகளை லோகாசாரத்துக்கு ஒத்ததாகக் கருதி, சதீ தன் மகளாக இருப்பதால் சிவனுக்கே அளிக்கப்படுவாள்—இந்த திருமணம் தெய்வத் தீர்மானமாக முன்பே நிர்ணயிக்கப்பட்டது—என்று உறுதிப்படுத்துகிறார்; பின்னர் வரும் செய்யுள்கள் உறுதி, விதிமுறை, தெய்வ-உலக ஒழுங்கின் இசைவை விரிவாகச் சொல்கின்றன।
विष्णोः स्तुतिः—शिवसतीरक्षावचनम् (Viṣṇu’s Hymn and the Petition for Śiva–Satī’s Protection)
இந்த அதிகாரத்தில் பிரம்மா, ஹரன் (சிவன்) மீது திருப்தியடைந்து தக்ஷன் செய்த பெருந்தானங்களை விவரிக்கிறார்—பிராமணர்களுக்கு கன்யாதானம் போன்ற பரிசுகள், தட்சிணைகள் வழங்கப்பட்டன. பின்னர் கருடத்வஜன் விஷ்ணு லக்ஷ்மியுடன் மகிழ்ந்து வந்து, கைகூப்பி சிவனைத் துதிக்கிறார்; சிவனை தேவதேவன், கருணாசாகரன் எனப் போற்றி, சிவன் எல்லா உயிர்களின் தந்தை, சதி உலகமாதா என உறுதிப்படுத்துகிறார். தெய்வத் தம்பதியரை தர்மரட்சைக்கும் துஷ்டநிக்ரஹத்திற்கும் லீலாவதாரங்களாகக் கூறி, தேவர்கள்-மனிதர்கள் மீது நிரந்தர பாதுகாப்பும், சம்சாரப் பயணிகளுக்கு மங்களமும் வேண்டுகிறார்; மேலும் சதியைப் பற்றிய பார்வை அல்லது கேள்வி வழியாக எழும் அநியாயக் காமத்தைத் தடைசெய்யும் ரட்சாவசனத்தையும் யாசிக்கிறார். சிவன் ‘ஏவமஸ்து’ என்று அருள்கிறார்; விஷ்ணு தன் தாமத்திற்கு திரும்பி விழாக்களை ஏற்பாடு செய்து நிகழ்வை மறைவாக வைத்திருப்பார். இறுதியில் கிருஹ்யவிதி, அக்னிகார்யம் முதலிய இல்லறச் சடங்குகள் கூறப்படுகின்றன.
शिवानुकम्पा, ब्रह्मणो निर्भयत्वं च (Śiva’s Compassion and Brahmā’s Fearlessness)
இந்த அதிகாரத்தில் சங்கரன் பிரம்மாவைத் தீங்கிழைக்காமல் விலகிய பின் தேவர்களிடையே மீண்டும் நம்பிக்கையும் தைரியமும் நிலைபெறுவது கூறப்படுகிறது. நாரதரின் வேண்டுகோளால் பிரம்மா சதி–சிவரின் புனிதமான, எல்லாப் பாவங்களையும் அழிக்கும் வரலாற்றை வெளிப்படுத்துகிறார். சபையில் தேவர்கள் மற்றும் பரிவாரத்தார் கைகூப்பி சங்கரனைப் போற்றி ஜயகோஷம் செய்கிறார்கள்; பிரம்மாவும் பல மங்கள ஸ்தோத்திரங்களை அர்ப்பணிக்கிறார். மகிழ்ந்த பலுலீலாகர சிவன் அனைவரின் முன்னும் பிரம்மாவை அச்சமின்றி இருக்க ஆணையிட்டு, தன் தலையைத் தானே தொடுமாறு கூறுகிறார். ஆணையை நிறைவேற்றியவுடன் வृषபத்வஜத்துடன் தொடர்புடைய தெய்வீக ரூபம் வெளிப்பட்டு, இந்திரன் முதலியோர் காண்கிறார்கள். இந்த லீலை ஆணைபாலனை, சிவனின் பரமத்துவத்தைப் பொதுவில் உறுதிப்படுத்தி, பயம்-அகந்தையை நீக்கி தர்ம சமநிலையை மீள நிறுவுகிறது.
शिवसतीविवाहोत्तरलीला — Post‑marital Līlā of Śiva and Satī
இந்த அதிகாரத்தில் நாரதர் சிவ‑சதியின் திருமணத்திற்குப் பிந்தைய மங்களமான நடத்தை பற்றி மேலும் விவரம் கேட்கிறார். பிரம்மா திருமணக் கதையிலிருந்து அடுத்ததாக, சிவன் தன் கணங்களுடன் தன் தாமத்திற்கு மீண்டு, பவாசாரத்திற்கு ஏற்ற முறையான ஒழுக்கத்தில் மகிழ்கிறான் என்று கூறுகிறார்; இங்கு தெய்வீக வாழ்வின் சமூக‑யாகச் சூழல் முன்னிலையாகிறது. பின்னர் வீரூபாக்ஷன் தாக்ஷாயணியை அணுகி, நந்தி முதலிய கணங்களை குகை‑நதிக்கரை போன்ற இயற்கை இடங்களிலிருந்து அழைத்து ஒழுங்குபடுத்தி வழிநடத்துகிறான்; புதுமணத் தேவியை மையமாகக் கொண்டு கணப் படை மறுசீரமைக்கப்படுகிறது. கருணைக் கடலான சிவன் லௌகிக மரியாதைக்கு ஏற்ப பணியாளர்களை உரையாடி, தெய்வ அதிகாரம் மக்கள் அறிந்த நெறிகளின் வழியும் வெளிப்படுகிறது என்பதை காட்டுகிறார். ஆக, திருமணோத்தர லீலை, சதியைச் சுற்றிய கணங்களின் படிநிலை ஒழுங்கு, மற்றும் சாதாரண மொழி‑சமூக வடிவங்களால் தர்ம ஒழுங்கு போதனை ஆகியவை இவ்வதிகாரத்தின் சாரம்.
घनागमवर्णनम् / Description of the Monsoon’s Onset (Satī’s Address to Śiva)
அத்தியாயம் 22 பிரம்மாவின் உரையால் தொடங்கி, பின்னர் சதீதேவி சிவனை நேரடியாக உரைக்கும் உரையாடலாக நகர்கிறது. ஜலதாகமம்/கனாகமம்—மழைமேகங்களின் வருகை—உணர்ச்சியையும் குறியீட்டுப் பொருளையும் தீவிரப்படுத்தும் இலக்கிய-தெய்வீக உத்தியாக அமைக்கப்படுகிறது. சதி பக்தி நிறைந்த நெருக்கமான அழைப்புகளால் மகாதேவனைச் சம்போதித்து, கவனமாகக் கேட்க வேண்டுமென வேண்டுகிறாள். பின்னர் பருவமழையின் விரிவான வர்ணனை—பலவண்ண மேகக்கூட்டங்கள், பலத்த காற்று, இடிமுழக்கம், மின்னல், சூரிய-சந்திரன் மறைதல், பகலும் இரவுபோல் தோன்றுதல், உலகமெங்கும் மேகங்கள் அலைந்து மூடுதல். காற்றில் மரங்கள் நடனமாடுவது போலத் தெரிகின்றன; வானம் அச்சமும் விரகமும் கலந்த மேடையாகிறது. இவ்வுருவகம் பிரிவுத் துயரின் (விரக) உள்ளகக் கலக்கத்தின் வெளிப்பாடாக விளங்குகிறது. சதீகண்டத்தின் பெரிய ஓட்டத்தில் இது வரவிருக்கும் கவலைகளுக்கான முன்னறிவிப்பு போன்ற முன்னுரை மற்றும் கைலாசம் சார்ந்த தர்மத் திணறல்களுக்கு மனநிலையை அமைக்கும் இடைநிறுத்தமாகும்.
सतीकृतप्रार्थना तथा परतत्त्वजिज्ञासा — Satī’s Prayer and Inquiry into the Supreme Principle
அத்தியாயம் 23-இல் பிரம்மா கூறுவது: சங்கரருடன் நீண்ட தெய்வீக விஹாரத்திற்குப் பின் சதி உள்ளார்ந்த திருப்தி பெற்று வைராக்யநிலை அடைகிறாள். அவள் தனிமையில் சிவனை அணுகி சாஷ்டாங்க நமஸ்காரம் செய்து அஞ்சலி செலுத்தி ஆழ்ந்த ஸ்துதி பாடுகிறாள்—தேவதேவ, மகாதேவ, கருணாசாகர, ஆற்றோர்க்கு அருள்புரியும் த்ராதா; மேலும் பரமபுருஷன், ரஜஸ்-ஸத்த்வ-தமஸ்களுக்கு அப்பாற்பட்டவன், நிர்குணனும் ஸகுணனும், சாட்சி, அவிகார ஈச்வரன். பின்னர் தன் பாக்கியத்தை நினைத்து ‘பரம் தத்துவம்’ பற்றிய உபதேசத்தை வேண்டுகிறாள்—அதனால் ஜீவன் சுகம் பெற்று சம்சார துயரை எளிதில் கடக்க; விஷயாசக்தனும் பரமபதம் அடைந்து ‘சம்சாரி’யாக இராதிருக்க. உயிர்களின் உயர்வுக்காக ஆதிசக்தி எழுப்பும் ஜிஞ்ஞாசையே இவ்வத்தியாயத்தின் மையம்.
सती-शिवचरित्रप्रसङ्गः / The Account of Satī and Śiva’s Divine Conduct (Prelude to Detailed Narrative)
இந்த அதிகாரத்தில் நாரதர் சிவ‑சதியின் மங்களமான புகழைக் கேட்டுத், அவர்களின் பின்வரும் தெய்வீக நடத்தை மற்றும் ‘உயர்ந்த’ மகிமையை விரிவாகக் கேட்கிறார். பிரம்மா, இந்த நிகழ்வுகள் ‘லௌகிகீ கதி’—உலக வழக்கை ஏற்றுக் கொண்ட நடை—மூலம் வெளிப்படுகின்றன; இது சாதாரண காரண‑காரியமல்ல, இறைவனின் லீலை என நிறுவுகிறார். சிலர் சதிக்கு சங்கரனிடமிருந்து பிரிவு ஏற்பட்டதாகச் சொன்னாலும், வாக்‑அர்த்தம் போல அவர்களின் இயல்பான பிரிக்கமுடியாத ஒன்றுபாடு கூறப்பட்டு, உண்மைப் பிரிவு தத்துவ ரீதியாகச் சிக்கலானது எனத் தெளிவாக்கப்படுகிறது. போதனைக்காக உலகநெறியைப் பின்பற்றியும் அனைத்தும் தெய்வசங்கல்பத்தால் நடைபெறுகிறது. பின்னர் தக்ஷயாகப் பிரசங்கம்—தக்ஷனின் மகள் சதி யாகத்தில் சம்புவின் அவமதிப்பைக் கண்டு அங்கேயே தேகத்தைத் துறக்கிறாள்; பின்னர் இமயத்தில் பார்வதியாக வெளிப்பட்டு மகத்தான தவத்தால் சிவனை அடைந்து திருமணத்தால் ஒன்றாகிறாள். இறுதியில் சூதர் உரையில் நாரதர் மீண்டும் விதாதாவிடம், உலகநடைக்கு ஒத்தவாறு ஆழ்ந்த பொருளுடன் சிவ‑சதி சரிதத்தை விரிவாக விளக்குமாறு வேண்டி, அடுத்த விவரணைக்கு முன்னுரை அமைக்கிறார்।
दिव्य-भवन-छत्र-निर्माणः तथा देवसमाह्वानम् (Divine Pavilion and Canopy; Summoning the Gods)
அத்தியாயம் 25-ல் ராமன் தேவியிடம் கூறுவது: ஒருமுறை ஶம்பு தமது திவ்யலோகத்தில் மகோৎসவ ஏற்பாட்டிற்காக விஶ்வகர்மாவை அழைத்தார். விஶ்வகர்மா விசாலமான அழகிய பவனம், சிறந்த சிம்ஹாசனம், ராஜாபிஷேகச் சின்னமாகவும் மங்களரட்சகமாகவும் விளங்கும் திவ்யச் சத்ரம் (குடை) ஆகியவற்றை அமைத்தார். பின்னர் சிவன் விரைவில் முழு தேவசபையையும் கூட்டினார்—இந்திராதி தேவர்கள், சித்தர்-கந்தர்வர்-நாகர் முதலியோர், பிரம்மா தம் புத்ரர்கள் மற்றும் ரிஷிகளுடன், மேலும் தேவியரும் அப்ஸரஸ்களும் பூஜை-உత్సவப் பொருட்களுடன் வந்தனர். ‘பதினாறு-பதினாறு’ எனக் கூறப்படும் சுபக் கன்னியர் குழுக்கள் அழைக்கப்பட்டு, வீணை, மிருதங்கம் முதலிய இசை-பாடல்களால் உత్సவச் சூழல் உருவானது. அபிஷேகத்திற்கான திரவியங்கள், மூலிகைகள், தீர்த்தநீர் ஆகியவை ஐந்து கலசங்களில் நிரப்பப்பட்டு, பெரும் பிரஹ்மகோஷம் எழுந்தது. இறுதியில் வைகுண்டத்திலிருந்து ஹரி (விஷ்ணு) அழைக்கப்பட்டார்; பக்தியால் மகிழ்ந்த சிவன் நிறைவு பெற்றார், தெய்வ ஒத்துழைப்பால் புனித அபிஷேகப் பாவம் வெளிப்பட்டது.
प्रयागे महत्समाजः — शिवदर्शनं दक्षागमनं च (The Great Assembly at Prayāga: Śiva’s Appearance and Dakṣa’s Arrival)
அத்தியாயம் 26-ல் பிரம்மா, பிரயாகத்தில் விதிமுறையுடன் நடைபெற்ற ஒரு பழைய மகாயாகத்தை விவரிக்கிறார். அங்கு சனகாதி ஆதிசித்தர்கள், மகரிஷிகள், தேவர்கள், பிரஜாபதிகள்—பிரம்மதரிசிகள், ஞானிகள்—மிகப் பெரிய சபையாகக் கூடுகின்றனர். பிரம்மா தம் பரிவாரத்துடன் வருகிறார்; நிகமங்களும் ஆகமங்களும் ‘மூர்த்திமான்’ ஒளிமிக்க அதிகாரங்களாக உருவகப்படுத்தப்பட்டு, வேத-ஆகம மரபுகளின் இசைவு காட்டப்படுகிறது. பலவகைச் சபையில் பல சாஸ்திரங்களிலிருந்து ஞானவாத உரையாடல் எழுகிறது. அப்போது பவானியின் கணங்களுடன் சிவன்—மூவுலக நலன்கரன்—அருள்புரிந்து தோன்றுகிறார்; அவர் வருகையால் சபையின் மரியாதைக் கட்டமைப்பு மாறுகிறது. பிரம்மா உட்பட தேவர்கள், சித்தர்கள், ரிஷிகள் வணங்கி ஸ்துதி செய்கிறார்கள்; சிவன் ஆணையால் அனைவரும் தத்தம் இடங்களில் அமர்ந்து தரிசனத் திருப்தியுடன் யாகக் கடமைகளைப் பேசுகின்றனர். பின்னர் பிரஜாபதிகளில் முதன்மையான ஒளிவீசும் தக்ஷன் வந்து பிரம்மாவை வணங்கி, பிரம்மாவின் உத்தரவால் ஆசனம் பெறுகிறான். சுர-ரிஷிகள் ஸ்துதி, प्रणாமம் மூலம் அவனைப் போற்றுகின்றனர்; யாக ஒழுங்கில் சிவனை மதிப்பது அவசியம் என்றும், பதவி-அகந்தைத் தகராறுகளின் விதை இங்கே வெளிப்படுகிறது.
दक्षयज्ञे मुनिदेवसमागमः / The Gathering of Sages and Gods at Dakṣa’s Sacrifice
இந்த அத்தியாயத்தில் பிரம்மா, தக்ஷன் தொடங்கிய மாபெரும் யாகத்தை விவரிக்கிறார். அகஸ்தியர், காச்யபர், வாமதேவர், ப்ருகு, ததீசி, வ்யாசர், பாரத்வாஜர், கௌதமர் முதலிய பல தேவரிஷிகளும் முனிவர்களும் முறையான அழைப்புடன் கூடுகின்றனர்; யாகத்தின் வேதப் பெருமை வெளிப்படுகிறது. தேவர்கள் மற்றும் லோகபாலர்கள் சிவமாயையால் மறைக்கப்பட்ட மனத்துடன் வந்து பங்கேற்கின்றனர்; வெளிப்புறச் சிறப்பின் பின்னால் உள்ள குழப்பத்தைக் குறிக்கிறது. பிரம்மா சத்யலோகத்திலிருந்து அழைத்து மரியாதை பெறுகிறார்; விஷ்ணு வைகுண்டத்திலிருந்து பரிவாரத்துடன் வருமாறு வேண்டப்பட்டு வருகிறார். தக்ஷன் விருந்தினரைப் போற்றி, த்வஷ்ட்ரி செய்த தெய்வீக வாசஸ்தலங்களை அளிக்கிறார்; சிவனை அங்கீகரிக்காததால் வரும் முறிவுக்கான முன்னோட்டமாக இச்சபை அமைக்கப்படுகிறது।
दाक्षयज्ञप्रस्थान-प्रश्नः (Satī Inquires about the Departure for Dakṣa’s Sacrifice)
இந்த अध्यாயத்தில் பிரம்மா கூறுகிறார்—தேவர்கள் மற்றும் ரிஷிகள் தக்ஷனின் யாகோৎসவத்திற்குச் செல்கின்றனர்; ஆனால் சதி கந்தமாதனத்தில் ஒரு மண்டபத்தில் தோழிகளுடன் விளையாட்டு-விலாசத்தில் இருக்கிறாள். சந்திரன் புறப்படுவதைப் பார்த்தவுடன், நம்பிக்கைத்தோழி விஜயாவை ரோஹிணியிடம் சென்று ‘சந்திரன் எங்கே செல்கிறான்?’ என்று விசாரிக்கச் சொல்கிறாள். விஜயா சந்திரனை அணுகி முறையாகக் கேட்டு, தக்ஷ-யாகத்தின் விழா விவரங்களையும் அவன் பயணக் காரணத்தையும் அறிந்து விரைந்து திரும்பி சதியிடம் அனைத்தையும் தெரிவிக்கிறாள். சதி (காலிகா) இதைக் கேட்டு வியந்து—தக்ஷன் என் தந்தை, வீரிணி என் தாய்; அப்படியிருக்க, அன்புக் குமாரியாகிய எனக்கு ஏன் அழைப்பு இல்லை? என்று சிந்திக்கிறாள். இந்த அழைப்பின்மை தக்ஷனின் அவமதிப்பை வெளிப்படுத்தி, சதியின் மரியாதை மற்றும் சிவநிஷ்டை சார்ந்த எதிர்வினைக்குத் தளம் அமைக்கிறது.
दक्षयज्ञे सत्या अपमानबोधः — Satī Encounters Disrespect at Dakṣa’s Sacrifice
இந்த அதிகாரத்தில் சதி தந்தை தக்ஷனின் மாபெரும் யாகத்திற்கு வருகிறாள்; அங்கு தேவர்கள், அசுரர்கள், முனிவர்கள் கூடியுள்ளனர். யாகமண்டபத்தின் செழுமையைப் பார்த்து வாசலில் இறங்கி விரைவாக உள்ளே செல்கிறாள். தாய் அசிக்னி மற்றும் சகோதரிகள் உரிய மரியாதை செய்கிறார்கள்; ஆனால் தக்ஷன் திட்டமிட்டு மரியாதை காட்டவில்லை, மற்றவர்கள் சிவமாயையால் மயங்கியோ பயத்தால் கட்டுப்பட்டோ மௌனமாக இருக்கிறார்கள். சதி பெற்றோருக்கு வணங்கினாலும் ஆழ்ந்த அவமதிப்பை உணர்கிறாள்—தேவர்களுக்கு பங்குகள் வழங்கப்படுகின்றன, ஆனால் சிவனுக்கென எந்தப் பங்கும் இல்லை. கோபத்தில் அவள் தக்ஷனைத் தீவிரமாகக் கேட்கிறாள்: அசைவும் அசையாதும் அனைத்தையும் தூய்மைப்படுத்தும் சம்பு ஏன் அழைக்கப்படவில்லை? அவள் சைவ யாகத் தத்துவத்தை விளக்குகிறாள்—சிவனே யாகத்தின் ஞானி, அதன் அங்கம், தக்ஷிணை, உண்மைக் கர்த்தா; ஆகவே அவரின்றி யாகம் இயல்பாகவே குறைபடுகிறது. சிவ அங்கீகாரம் இன்றி யாகத்தின் ஆடம்பரம் ஆன்மிகச் செல்லுபடியாக்கத்தை இழக்கிறது என்பதை அதிகாரம் காட்டுகிறது.
सतीदेव्याः योगमार्गेण देहत्यागः — Satī’s Yogic Abandonment of the Body
இந்த अध्यாயத்தில் நாரதர்–பிரம்மா கேள்வி–பதில் வழியாக, தக்ஷனின் அவமதிப்பிற்குப் பின் சதீதேவியின் நடத்தை கூறப்படுகிறது. சதீ மௌனியாகி உள்ள்முகமாகி, ஆச்சமனம் முதலிய சுத்தி செய்து யோகாசனத்தில் அமர்கிறாள். பின்னர் பிராண–அபான சமநிலை, உதானத்தின் எழுச்சி, நாபிப் பகுதியிலிருந்து மேலே உள்ளக மையங்கள் வழியாக விழிப்புணர்வை உயர்த்தி சிவஸ்மரணத்தில் ஒருமுகப்படுகிறாள். யோகதாரணை மற்றும் உள்ளக அগ্নியால் அவள் தன் இச்சையால் தேஹத்தைத் துறக்கிறாள்; அவள் சங்கல்பத்தால் உடல் சாம்பலாகிறது. இதனால் தேவர்கள் முதலியோர் அதிசயமும் அச்சமும் கொண்டு கூச்சலிடுகின்றனர்—சம்புவின் பரமப்ரியா எவ்வாறு உயிர்துறந்தாள், யாரின் தூண்டுதல்? இவ்வ अध्यாயம் அடுத்த தெய்வீக விளைவுகளுக்கான திருப்புமுனையாகவும், யோகத்தின் ஆதிக்க சக்தியையும் அதர்ம அவமதிப்பு–யாக அகந்தையையும் கண்டிக்கும் போதனையாகவும் விளங்குகிறது।
नभोवाणी-दक्ष-निन्दा तथा सती-माहात्म्य-प्रतिपादनम् / The Celestial Voice Rebukes Dakṣa and Proclaims Satī’s Greatness
இந்த அதிகாரத்தில் தக்ஷ யாகக் கதையொடரில் பிரம்மா கூறுவது: யாக மண்டபத்தில் தேவர்கள் முதலியோர் முன்னிலையில் உடலற்ற ‘நபோவாணி’ எழுந்து தக்ஷனை கடுமையாகக் கண்டிக்கிறது. அவனது துர்நடத்தை, வஞ்சகம் ஆகியவை தர்மநாசகரமும் புத்திமயக்கமும் எனச் சொல்லி, ததீசி முதலியோரின் உபதேசத்தையும் சைவ நோக்கையும் அவன் ஏற்காத குற்றத்தைச் சுட்டுகிறது. ஒரு பிராமணன் கடும் சாபம் உரைத்து யாகத்தை விட்டு சென்றபின்பும் தக்ஷனின் மனம் திருந்தவில்லை என்றும் அறிவிக்கிறது. பின்னர் அதே வாணி சதியை நித்திய பூஜ்யை, திரிலோக மாதா, சங்கரனின் அர்த்தாங்கினி, செல்வம்-பாதுகாப்பு-இஷ்டவரம்-புகழ், மேலும் போகம் மற்றும் முக்தி அளிக்கும் மாஹேஸ்வரியாகப் போற்றுகிறது. தக்ஷனின் அவமதிப்பிற்கு தெளிவான நெறி-யாகத் தீர்ப்பை நிறுவி, சதியின் மரியாதை தர்மமும் யாக மங்களமும் நிறைவேற அத்தியாவசியம் என இவ்வதிகாரம் வலியுறுத்துகிறது।
व्योमवाणी-श्रवणं, गणानां शरणागमनं, सती-दाह-वृत्तान्तः — Hearing the Heavenly Voice; The Gaṇas Seek Refuge; Account of Satī’s Self-Immolation
அத்தியாயம் 32-ல் தக்ஷ யாகத்தில் ஏற்பட்ட மோதலுக்குப் பிந்தைய நிகழ்வுகள் கூறப்படுகின்றன. ‘வ்யோமவாணி’ (வானொலி அறிவிப்பு) விளைவுகள் என்ன, தக்ஷன் முதலியோர் என்ன செய்தனர், தோற்ற சிவகணங்கள் எங்கு சென்றனர் என்று நாரதர் பிரம்மாவிடம் கேட்கிறார். பிரம்மா கூறுவது: அந்த தெய்வீக ஒலி கேட்டதும் தேவர்கள் மற்றும் யாகசபையினர் திகைத்து மௌனமாய் இருந்து குழப்பமடைகிறார்கள். ப்ருகுவின் மந்திரவலிமையால் பின்வாங்கிய வீர கணங்கள் மீண்டும் ஒன்றுகூடி, உயிர்தப்பிய கணங்கள் சரணமாக சிவபெருமானை அணைகின்றனர். அவர்கள் வணங்கி அனைத்தையும் தெரிவிக்கிறார்கள்—தக்ஷனின் அகந்தை, சதியின் அவமானம், சிவனுக்குரிய யாகப் பங்கை மறுத்தல், கடுஞ்சொற்கள், தேவர்களின் அவமதிப்பு. சிவன் யாகத்திலிருந்து விலக்கப்பட்டதைப் பார்த்த சதியின் கோபம், தந்தையை கண்டித்தல், தன் உடலைத் தானே எரித்தல்—இவை சக்தியின் தீர்மான நிகழ்வாகக் கூறப்பட்டு, அகந்தைமிக்க கர்மகாண்டத்தின் வெறுமையை வெளிப்படுத்துகின்றன. சிவசரணாகதி, தெய்வநிந்தையின் தீவிரம், அதர்ம யாகத்தின் கர்ம-பிரபஞ்ச விளைவுகள் ஆகியவற்றை அத்தியாயம் வலியுறுத்துகிறது.
वीरभद्रस्य गमनप्रस्थानम् — Vīrabhadra’s Departure for Dakṣa’s Sacrifice
அத்தியாயம் 33-ல் தக்ஷ யாகக் கதை முன்னேறுகிறது. சிவனின் ஆணை கிடைத்தவுடன் சிவகணங்கள் உடனே அணிவகுக்கின்றன. பிரம்மா கூறுவது: மகேஸ்வரனை வணங்கி, மகிழ்ச்சியும் கீழ்ப்படிதலும் கொண்ட வீரபத்ரன் தக்ஷனின் யாகமண்டபம் (மக) நோக்கி விரைந்து புறப்படுகிறான். சிவன் ‘சோபைக்காக’ எண்ணற்ற கணங்களை அவனுடன் அனுப்புகிறார்; அவர்கள் முன்பும் பின்பும் இருந்து ருத்ரச்வபாவத்துடன் வீரபத்ரனைச் சூழ்ந்து காக்கின்றனர். சிவவേഷ அலங்காரத்துடன், பெரும் புஜங்களுடன், நாகாபரணங்களுடன், ரதத்தில் அமர்ந்த வீரபத்ரனின் அச்சமூட்டும் மகிமை வர்ணிக்கப்படுகிறது. சிங்கங்கள், யானைகள், நீர்வாழ் மற்றும் கலப்பு உயிர்கள் போன்ற வாகன-காவலர் பட்டியலால் இது தெய்வீகப் போர்-ஊர்வலமாக விரிகிறது. கல்பவிருட்சங்களில் இருந்து மலர்வீழ்ச்சி, கணங்களின் ஸ்துதி, விழாக்களிப்பு ஆகியவை சுபநிமித்தங்கள். இந்த அத்தியாயம் தெய்வ ஆணையிலிருந்து யாகத்தில் நிகழவிருக்கும் மோதலுக்கான பாலமாக இருந்து, சிவ அதிகாரம், கணசக்தி, சிவனை அவமதித்ததின் யாகவிதி விளைவுகளை முன்னிறுத்துகிறது.
उत्पातवर्णनम् / Description of Portents at Dakṣa’s Sacrifice
இந்த அதிகாரத்தில், தக்ஷ யாகமண்டபத்தில் வீரபத்ரன் சிவகணங்களுடன் நகர்ந்து வரும்போது வெளிப்பட்ட உற்பாதங்களைப் பற்றி பிரம்மா விவரிக்கிறார். தக்ஷனின் உடலில் நடுக்கம் போன்ற அசுப லக்ஷணங்கள், யாகஸ்தலத்தில் நிலநடுக்கம், மதிய வேளையில் கிரக-நட்சத்திர விகாரங்கள், சூரியன் நிறமாறுதல் மற்றும் பல வளையங்கள் தோன்றுதல், உல்காபாதம்/அக்னிவৃষ্টি, நட்சத்திரங்கள் வளைந்து கீழ்நோக்கிச் செல்லுதல், கழுகு-நரி போன்றவற்றின் அபசகுன ஒலிகள், தூசியுடன் கூடிய கடும் காற்று, சுழற்காற்று, எரியும் பொருட்களின் மழை—இவை யாகநாசத்தின் முன்னறிவிப்புகள் எனக் கூறப்படுகிறது. அறநெறி-யாக ஒழுங்கு குலைந்தால், இயற்கையிலும் அதே கலக்கம் பிரதிபலிக்கும் என்பதே கருத்து।
दक्षस्य विष्णुं प्रति शरणागतिḥ — Dakṣa’s Appeal to Viṣṇu and the Teaching on Disrespect to Śiva
இந்த अध्यாயத்தில் தக்ஷன் விஷ்ணுவை யாகக் காவலன் எனச் சரணடைந்து, தன் யாகம் சிதையாமல் இருக்கவும், தன்னையும் தர்மநிஷ்டர்களையும் காக்கவும் வேண்டுகிறான். பிரம்மா, பயத்தால் தாழ்ந்து விஷ்ணுவின் பாதங்களில் விழும் தக்ஷனின் நிலையை உரைக்கிறார். விஷ்ணு அவனை எழுப்பி, சிவத்தத்துவம் அறிந்தவராக சங்கரனை நினைத்து பதிலளிக்கிறார். ஹரி கூறும் திருத்தப் போதனை: தக்ஷனின் மூலக் குறை சங்கரனை அவமதித்தல்; சங்கரனே பரம அந்தராத்மா, சர்வேஸ்வரன். ஈசுவர அவமதிப்பால் செயல்கள் பலனின்றி போகும்; மீண்டும் மீண்டும் பேரிடர்கள் வரும். அயோக்யரை மதித்து, யோக்யரை மதிக்காத இடத்தில் வறுமை, மரணம், பயம்—இம்மூன்று விளைவுகள் உண்டாகும். ஆகவே யாகச் சிக்கல் வெறும் சடங்கு தவறு அல்ல; அது நெறி-அதீதத் தலைகீழ்மை. வृषத்வஜ சிவனுக்கு மீண்டும் மரியாதை செலுத்த வேண்டும்; அவரை அவமதித்ததாலே பெரும் அபாயம் எழுந்தது.
देव-गण-समरः (Devas and Śiva’s Gaṇas Engage in Battle)
அத்தியாயம் 36-ல் தக்ஷ யாகமண்டபத்தில் உயர்ந்த பதற்றம் வெளிப்படைப் போராய் மாறுகிறது. பிரம்மா கூறுவதாவது—அகந்தையுற்ற இந்திரன் தேவர்களைத் திரட்டி, தத்தம் வாகனங்களில் வருகிறான்; இந்திரன் ஐராவதத்தில், யமன் எருமையில், குபேரன் புஷ்பக விமானத்தில். அவர்களின் ஆயத்தத்தைப் பார்த்து இரத்தமூட்டமும் கோபமும் கொண்ட தக்ஷன், இந்த மகாயாகம் உங்கள் பலத்தை நம்பியே தொடங்கப்பட்டது; அதன் நிறைவேற்றத்திற்கான ‘பிரமாணம்’ உங்கள் சக்தியே என உரைக்கிறான். தக்ஷனின் சொற்களால் தூண்டப்பட்ட தேவர்கள் போருக்கு விரைகிறார்கள். பின்னர் தேவர்சேனைக்கும் சிவகணங்களுக்கும் இடையில் கடும் சமர் எழுகிறது; லோகபாலர்கள் சிவமாயையால் மயங்கியவர்கள் எனக் கூறப்படுவதால், அவர்களின் தாக்குதல் நீதிக்காப்பல்ல, அறியாமையின் விளைவு எனத் தெளிவாகிறது. சூலம், அம்பு, வேல் முதலிய ஆயுதங்களும் சங்க-பேரி-துந்துபி முழக்கமும் யாகநிலத்தைப் போர்க்களமாக்கி, சிவசன்னிதி இன்றிய யாகம் உலக ஒழுங்கைச் சிதைக்கும் என உணர்த்துகிறது।
वीरभद्र–देवयुद्धवर्णनम् (Vīrabhadra and the Battle with the Devas)
இந்த अध्यாயத்தில் தக்ஷ யாகத்திற்குப் பிந்தைய போர் மேலும் தீவிரமாகிறது. பிரம்மா கூறுகிறார்—அபத்துகளை நீக்கும் சங்கரனை உள்ளத்தில் நினைத்து வீரபத்ரன் தெய்வ ரதத்தில் ஏறி பரம ஆயுதங்களைத் தயார் செய்து சிங்ககர்ஜனை செய்கிறான். விஷ்ணு பாஞ்சஜன்ய சங்கை முழங்க, முன்பு ஓடிய தேவர்கள் மீண்டும் போர்க்களத்துக்கு திரும்புகின்றனர். பின்னர் சிவகணங்களுக்கும் லோகபாலர்/வசுக்கள்/ஆதித்யர்கள் ஆகிய தேவசேனைகளுக்கும் இடையில் அச்சமூட்டும் த்வந்த்வ யுத்தம் நடைபெறுகிறது; பேரொலிகள் வானை நிரப்புகின்றன. நந்தி இந்திரனை எதிர்கொள்கிறான்; மற்ற தேவர்களும் தத்தம் கணநாயகர்களுடன் மோதுகின்றனர். இருபுற வீரமும் ‘ஒருவரை ஒருவர் வதைத்தனர்’ என்ற முரண்பாடான வர்ணனையும் வருகிறது—இது சாதாரண மரணம் அல்ல, புராணத் தெய்வ சக்தியின் நாடக வெளிப்பாடு. சிவஸ்மரணம் பாதுகாப்பான சரணம், யாக ஒழுங்கைக் காக்க தேவ வரிசைகள் ஒன்றுகூடுதல், கணங்கள் சிவனின் திருத்தும் கோபத்தின் கருவிகள் என்பதையும் अध्यாயம் வலியுறுத்துகிறது.
दधीच-शाप-हेतु-वर्णनम् / The Cause of Dadhīca’s Curse (Explaining Viṣṇu’s Role at Dakṣa’s Sacrifice)
அத்தியாயம் 38-ல் நாரதர் கேட்கிறார்—தக்ஷ யாகத்தில் சிவன் அவமதிக்கப்பட்டபோதும் ஹரி (விஷ்ணு) ஏன் அங்கு சென்றார்? சிவகணங்களுடன் போரிட்டது எவ்வாறு பொருத்தம்? சம்புவின் பிரளயவிக்ரம சக்தியை அறிந்தவராக இருந்தும் இவ்வாறு நடந்தது முறையல்ல என நாரதருக்கு ஐயம். பிரம்மா காரணம் கூறுகிறார்—முனிவர் ததீசி அளித்த சாபத்தால் விஷ்ணுவின் சம்யக் ஞானம் சிதைந்தது; அந்த மயக்க நிலையில் தேவர்களுடன் தக்ஷ யாகத்திற்குச் சென்றார். பின்னர் சாபத்தின் தோற்றக் கதையை பிரம்மா தொடங்குகிறார்—பாரம்பரியத்தில் நினைவுகூரப்படும் க்ஷுவ அரசன் மற்றும் ததீசியின் நெருக்கம், தவம் தொடர்பான சூழலில் மூன்று உலகங்களிலும் தீங்கு விளைத்த விவாதம், மேலும் வர்ணங்களில் யார் சிறந்தவர் என்ற வாதம். சிவபக்தனும் வேதஞானியும் ஆன ததீசி விப்ரன் (பிராமணன்) சிறந்தவன் என நிறுவுகிறார். ஆகவே விஷ்ணுவின் தக்ஷயாகப் பங்கு சிவவிரோதம் அல்ல; முன் நிகழ்ந்த தர்ம-ஆசார முரண்பாட்டில் இருந்து எழுந்த ததீசி சாபத்தின் விளைவு என இவ்வத்தியாயம் விளக்கி, அகந்தை, தர்மம், பக்தி ஆகியவற்றின் தத்துவப் பொருளைத் தொடர்வதற்கான அடித்தளத்தை அமைக்கிறது।
दधीचाश्रमगमनम् — Viṣṇu’s Disguise and Dadhīca’s Fearlessness (Kṣu’s Request)
இந்த அதிகாரத்தில் ததீசி முனிவரின் ஆசிரமத்தில் நிகழும் உரையாடலை பிரம்மா கூறுகிறார். அரசன் க்ஷு தொடர்பான காரியத்திற்காக ஜனார்தனன் ஹரி விஷ்ணு பிராமண வேடத்தில் வந்து ததீசியிடம் வரம் கேட்கிறான்—இது தெய்வீக மறைவு/சலமாகும். பரம சைவ பக்தனான ததீசி ருத்ரப் பிரசாதத்தால் முக்கால ஞானம் பெற்றவனாய் அந்த வேடத்தை உடனே அறிந்து வெளிப்படுத்தி, வஞ்சகத்தை விட்டுத் தன் உண்மை ரூபத்தை எடுத்துக் கொண்டு சங்கரனை நினை என அறிவுறுத்துகிறார். இதை பயமும் நேர்மையும் சோதிக்கும் நிகழ்வாகக் கூறி, சிவபூஜை–சிவஸ்மரணத்தில் நிலைத்ததால் தேவர்கள், தைத்யர்கள் முன்னும் தாம் அஞ்சாதவன் என அறிவித்து, எந்த அச்சமும் இருந்தால் உண்மையாய் சொல்லுமாறு விருந்தினனை அழைக்கிறார். க்ஷுவின் ‘கலபுத்தி’ போன்ற அரசியல் சூழ்ச்சிக்கு எதிராக ருத்ரகிருபையால் எழும் முனிவரின் ஞானமும் அபயமும் காட்டப்பட்டு, வரவுரையாடலின் நெறி-தத்துவப் பொருள் முன்னுரை பெறுகிறது।
दक्षयज्ञोत्तरवृत्तान्तः (Post–Dakṣa-Yajña Developments and the Appeal to Viṣṇu)
அத்தியாயம் 40-ல் தக்ஷ யாகம் வீரபத்ரரும் ருத்ரகணங்களும் அழித்த பின் நிகழ்ந்தவற்றை கூறுகிறது. வீரபத்ரன் கைலாசம் திரும்பிய பின் என்ன நடந்தது என்று நாரதர் பிரம்மாவிடம் கேட்கிறார். பிரம்மா கூறுவது: ருத்ரகணங்களால் தோற்கடிக்கப்பட்டு காயமடைந்த தேவர்கள், முனிவர்கள் பிரம்மலோகத்துக்கு வந்து வணங்கி தங்கள் துயரத்தை விரிவாக அறிவிக்கிறார்கள். ‘மகன்’ தக்ஷன் பற்றிய அதிர்ச்சியும் யாக ஒழுங்கின் முறிவும் பிரம்மாவை சோகத்தில் ஆழ்த்த, தேவர்களின் நலனுக்கான உடனடி வழியை அவர் சிந்திக்கிறார்—தக்ஷனை உயிர்ப்பித்து இடைநிறுத்தப்பட்ட யாகத்தை நிறைவு செய்து உலக யாக-ஒழுங்கை நிலைநாட்டுதல். தீர்வு எளிதில் கிடைக்காததால் பக்தியுடன் விஷ்ணுவைச் சரணடைந்து உரிய ஆலோசனை பெறுகிறார்; பின்னர் தேவர்கள், ரிஷிகளுடன் விஷ்ணுலோகம் சென்று ஸ்துதி செய்து வேண்டுகிறார்—அத்வரம் முழுமையடைய, தக்ஷன் மீண்டும் யஜமானனாக, தேவரிஷிகள் க்ஷேமம் பெற; இவ்வாறு சைவக் கதையில் விஷ்ணு நடுநிலை காப்பாளராக வெளிப்படுகிறார்।
देवस्तुतिः—शिवस्य परब्रह्मत्वं, मायाशक्तिः, कर्मफलप्रदातृत्वं च (Devas’ Hymn: Śiva as Parabrahman, Māyā-Śakti, and Giver of Karmic Fruits)
அத்தியாயம் 41-ல் விஷ்ணு முதலிய தேவர்கள் மகாதேவனைத் துதிக்கின்றனர். சிவன் ஈச்வரன்/சம்பு, பரபிரம்மம் என ஒப்புக்கொண்டு, உடலுடன் வாழும் உயிர்களை மயக்கும் ‘பரா மாயா’வை அவர் தன்னிச்சையாகப் பயன்படுத்துவதையும் சுட்டுகின்றனர். மனம்-வாக்கிற்கு அப்பாற்பட்ட சிவன், தன் சிவசக்தியால் உலகை உருவாக்கி காக்கிறான்—சிலந்தி வலை உவமையால். அவர் லௌகிக-வேத எல்லைகளின் ‘சேது’, கிரது-யாக ஒழுங்கின் நிறுவனர், எல்லா கர்மபலங்களையும் இடையறாது வழங்குபவர். ச்ரத்தா-சுத்தியுடன் தர்மநிஷ்டையாய் வேதம் அறிந்தோரைக் கௌரவித்து, பொறாமை-மயக்கத்தால் கடுஞ்சொல்லால் பிறரைப் புண்படுத்தும் நிந்தகர்களை கண்டித்து, அத்தகைய அழிவூட்டும் மனப்பாங்குகளைத் திருத்த சிவனின் அருளை வேண்டுகின்றனர்.
दक्षयज्ञ-प्रसङ्गे देवतानां आश्वासनं तथा दण्डविधानम् | Consolation of the Devas and the Ordinance of Consequences in the Dakṣa-Yajña Episode
இந்த அதிகாரத்தில் தக்ஷ யாகப் பிரசங்கம் தொடர்ந்து வருகிறது. பிரம்மா கூறுவதாவது—பிரம்மா, ஈசன்-சார்ந்த தேவர்கள் மற்றும் முனிவர்கள் சமாதானப்படுத்தியதால் ஷம்பு (சிவன்) அமைதியடைகிறார். பின்னர் அவர் கருணையுடனும் திருத்தும் நோக்குடனும் விஷ்ணுவையும் தேவர்களையும் ஆறுதல் கூறி—தக்ஷ யாகம் குலைந்தது தன்னிச்சையான தீமை அல்ல; மாயையால் உண்டான பகை, மயக்கம் ஆகியவற்றின் நியதிப் பலன்; பிறரைத் துன்புறுத்தல் அல்லது அவமதித்தல் தர்மமல்ல என்று வலியுறுத்துகிறார். அதன் பின் யாக மோதலில் ஈடுபட்டவர்களுக்கு குறிப்பிட்ட விளைவுகளும் சடங்கு-மறுசீரமைப்புகளும் நிர்ணயிக்கப்படுகின்றன—தக்ஷனின் தலை ஆட்டுத் தலைபோல் மாற்றப்படுகிறது, பகனின் பார்வை பாதிக்கப்படுகிறது (மித்ர சம்பந்தத்தால்), பூஷனின் பற்கள் உடைந்து அவன் உணவு முறையும் மாறுகிறது, ப்ருகுவுக்கு ஆட்டைப் போன்ற தாடி அடையாளம் ஏற்படுகிறது. அஷ்வின்களுக்கு பூஷனுடன் தொடர்புடைய பங்கு வழங்கப்படுகிறது; அத்வர்யு/ரித்விக் பணிகள் மறுநியமனம் பெறுகின்றன. இவ்வாறு சிவனின் கருணைமிகு அதிகாரத்தில் யாக ஒழுங்கு மீண்டும் நிலைபெற்று, தேவர்களின் தனித்த அடையாளங்களுக்கு புராண காரணம் விளக்கப்படுகிறது.
भक्तिभेदाः—ज्ञानप्रधानभक्तेः प्रशंसा (Grades of Devotees and the Praise of Knowledge-Centered Devotion)
இந்த அதிகாரத்தில் சதீகண்டத்தில் தக்ஷ யாகத்திற்குப் பிந்தைய நிகழ்வுகள் முடிவடைந்து, கதையிலிருந்து விலகி தெளிவான தத்துவ உபதேசம் முன்வைக்கப்படுகிறது. ரமேசன் (விஷ்ணு), பிரம்மா, கூடிய தேவர்கள் மற்றும் ரிஷிகள் புகழ்ந்ததால் மகாதேவன் மகிழ்கிறான் என்று பிரம்மா கூறுகிறார். சம்பு கருணைநோக்குடன் அனைவரையும் பார்த்து தக்ஷனை நேரடியாக உரைக்கிறார். தாம் முழு சுதந்திரமான ஜகதீசுவரனாக இருந்தும், விருப்பத்தால் ‘பக்தர்க்கு அடங்குபவன்’ எனும் தெய்வீக நியமத்தை அறிவிக்கிறார். பின்னர் வழிபாட்டாளர்களை நான்கு வகை—ஆர்த்தன், ஜிஜ்ஞாசு, அர்த்தார்த்தி, ஞானி—என்று வகுத்து, படிப்படியாக உயர்வைச் சொல்லி, சிவஸ்வபாவத்துடன் ஒன்றுபடும் ஞானியே மிகச் சிறந்ததும் மிகப் பிரியமானதும் எனப் புகழ்கிறார். வேதாந்த ஸ்ருதியில் நிலைபெற்ற ஆத்மஞானத்தால் மட்டுமே சிவப்ராப்தி என வலியுறுத்தி, ஞானமற்றோர் குறைந்த புரிதலுடன் முயல்கிறார்கள் என்கிறார். கர்மபந்தத்துடன் செய்யப்படும் வேதபாடம், யாகம், தானம், தவம் போன்ற வெளிப்புறச் செயல்கள் மட்டும் சிவசாக்ஷாத்காரத்தை தராது என விமர்சிக்கப்படுகிறது. ஆகவே யாகவித்வம்ச நிகழ்வு, சடங்குவாதத்தின் குற்றச்சாட்டாகவும், ஞானம் இணைந்த பக்தியால் முக்தி பெறும் நேர்மையான வழியாகவும் மறுவடிவம் பெறுகிறது.