प्रयागे महत्समाजः — शिवदर्शनं दक्षागमनं च (The Great Assembly at Prayāga: Śiva’s Appearance and Dakṣa’s Arrival)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । पुराभवच्च सर्वेषामध्वरो विधिना महान् । प्रयागे समवेतानां मुनीनां च महा त्मनाम्

பிரம்மா கூறினார்—முன்னொரு காலத்தில் பிரயாகத்தில், விதிப்படி முறையாக நிறைவேற்றப்பட்ட, அனைவரின் நலனுக்கான ஒரு மாபெரும் அத்வரம் (யாகம்) நிகழ்ந்தது; அங்கு மகாத்ம முனிவர்கள் ஒன்றுகூடியிருந்தனர்.

Verse 2

तत्र सिद्धास्समायातास्सनकाद्यास्सुरर्षयः । सप्रजापतयो देवा ज्ञानिनो ब्रह्मदर्शिनः

அங்கு சித்தர்கள் வந்தனர்; சனக முதலிய தேவரிஷிகளும் வந்தனர். பிரஜாபதிகளுடன் தேவர்கள்—ஞானிகள், பிரம்மதரிசிகள்—அங்குச் சேர்ந்தனர்.

Verse 3

अहं समागतस्तत्र परिवारसमन्वितः । निगमैरागमैर्युक्तो मूर्तिमद्भिर्महाप्रभैः

நானும் அங்கு என் பரிவாரத்துடன் வந்தேன்; மேலும் மகாபிரபாவமுடைய, உருவமுற்றவையாக விளங்கும் நிகமங்களும் ஆகமங்களும் எனுடன் இணைந்திருந்தன.

Verse 4

समाजोभूद्विचित्रो हि तेषामुत्सवसंयुः । ज्ञानवादोऽभवत्तत्र नानाशास्त्रस मुद्भवः

அவர்களின் கூடுகை உண்மையிலே வியப்பூட்டும் திருவிழா-சபையாக அமைந்தது. அங்கே பல சாஸ்திரங்களில் இருந்து தோன்றிய ஆன்மிக ஞானவாதம் அந்தச் சபையிலே எழுந்தது.

Verse 5

तस्मिन्नवसरे रुद्रस्सभवानीगणः प्रभुः । त्रिलोकहितकृत्स्वामी तत्रागात्सूक्तिकृन्मुने

அந்த வேளையில், முனிவரே, ஆண்டவன் ருத்ரர் பவானியுடனும் அவளது கணங்களுடனும் அங்கே வந்தார். மூவுலக நலனைக் கருதும் ஸ்வாமி, மங்களமான பொருத்தமான சொற்களை உரைத்தபடி வந்தார்.

Verse 6

दृष्ट्वा शिवं सुरास्सर्वे सिद्धाश्च मुनयस्तथा । अनमंस्तं प्रभुं भक्त्या तुष्टुवुश्च तथा ह्यहम्

சிவனைத் தரிசித்து எல்லா தேவர்களும், சித்தர்களும், முனிவர்களும் அந்தப் பிரபுவை பக்தியுடன் வணங்கி ஸ்தோத்திரம் செய்தனர்; நானும் அவ்வாறே செய்தேன்.

Verse 7

तस्थुश्शिवाज्ञया सर्वे यथास्थानं मुदान्विताः । प्रभुदर्शनसंतुष्टाः वर्णयन्तो निजं विधिम्

சிவனின் ஆணையினால் அனைவரும் மகிழ்ச்சியுடன் தத்தம் இடங்களில் முறையாக நின்றனர். ஆண்டவனின் தரிசனத்தால் திருப்தியடைந்து, தங்கள் தங்கள் தர்மமும் சேவைமுறையும் பற்றி ஒருவருக்கொருவர் உரைத்தனர்.

Verse 8

तस्मिन्नवसरे दक्षः प्रजापतिपतिः प्रभुः । आगमत्तत्र सुप्रीतस्सुवर्चस्वी यदृच्छया

அதே வேளையில் பிரஜாபதிகளின் தலைவனாகிய வல்லமைமிக்க தக்ஷன், யாத்ருச்சையாக அங்கே வந்தடைந்தான். அவன் மகிழ்ச்சியுடன், சிறப்பான ஒளியால் பிரகாசித்தான்.

Verse 9

मां प्रणम्य स दक्षो हि न्युष्टस्तत्र मदाज्ञया । ब्रह्माण्डाधिपतिर्मान्यो मानी तत्त्वबहिर्मुखः

என்னை வணங்கி அந்த தக்ஷன் என் ஆணையினால் அங்கேயே தங்கினான். அண்டத்தின் மதிக்கத்தக்க அதிபதியாக இருந்தும் அவன் அகந்தையுடன், தத்துவத்தின் உள்ளார்ந்த உண்மையிலிருந்து விலகி வெளிப்புறத்தில் மனம் செலுத்தினான்.

Verse 10

स्तुतिभिः प्रणिपातैश्च दक्षस्सर्वैस्सुरर्षिभिः । पूजितो वरतेजस्वी करौ बध्वा विनम्रकैः

அனைத்து தேவர்களும் ரிஷிகளும் ஸ்தோத்திரங்களாலும் வணக்கங்களாலும் தக்ஷனைப் போற்றினர். வரங்களின் ஒளியால் பிரகாசித்த தக்ஷனை, தாழ்மையுடையோர் கைகளை கூப்பி பக்தியுடன் வழிபட்டனர்.

Verse 11

नानाविहारकृन्नाथस्स्वतंत्र परमोतिकृत् । नानामत्तं तदा दक्षं स्वासनस्थो महेश्वरः

அப்போது பலவித லீலைகளில் விளையாடும், முழு சுயாதீனமும் பரமோன்னதமும் உடைய மகேஸ்வரன் தன் ஆசனத்திலேயே அமர்ந்து, பலவகை அகந்தையால் மயங்கிய தக்ஷனை நோக்கினார்।

Verse 12

दृष्टाऽनतं हरं तत्र स मे पुत्रोऽप्रसन्नधीः । अकुपत्सहसा रुद्रे तदा दक्षः प्रजापतिः

அங்கே ஹரன் (சிவன்) வணங்காததைப் பார்த்த என் மகன்—மனமகிழ்வில்லாத தக்ஷப் பிரஜாபதி—திடீரென ருத்ரனிடம் கோபமுற்றான்।

Verse 13

क्रूरदृष्ट्या महागर्वो दृष्ट्वा रुद्रं महाप्रभुम् । सर्वान्संश्रावयन्नुच्चैरवोचज्ज्ञानवर्जितः

மகாப்ரபுவாகிய, பேரொளி கொண்ட ருத்ரனைப் பார்த்த அந்தப் பெருமிதக்காரன் கொடிய பார்வையால் நோக்கி, அனைவரும் கேட்கும்படி உரக்கப் பேசினான்; ஏனெனில் அவன் உண்மை ஞானவிவேகம் அற்றவன்.

Verse 14

एते हि सर्वे च सुरासुरा भृशं नमंति मां विप्रवरास्तथर्षयः । कथं ह्यसौ दुर्जनवन्महामनास्त्वभूत्तु यः प्रेतपिशाचसंवृतः

இவர்கள் அனைவரும்—தேவர்கள், அசுரர்கள்—மிகுந்த பக்தியுடன் என்னை வணங்குகின்றனர்; சிறந்த பிராமணர்களும் ரிஷிகளும் அப்படியே. அப்படியிருக்க, பேய்-பிசாசுகளால் சூழப்பட்ட அந்த மகாமனத்தவன் எவ்வாறு துஷ்டனைப் போல நடக்கிறான்?

Verse 15

श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना । लुप्तक्रियो भूतपिशाचसेवितो मत्तोऽविधो नीतिविदूषकस्सदा

‘இவன் சுடுகாட்டில் வாழ்பவன், முற்றிலும் வெட்கமற்றவன்—இப்போதும் என்னை வணங்காதது ஏன்? இவனுடைய கிரியைகள் அழிந்துவிட்டன; பூத-பிசாசுகள் சூழ்ந்து சேவிப்பவன்; மதுவெறியன் போல கட்டுப்பாடற்றவன், எப்போதும் நெறியை இகழ்பவன்.’

Verse 16

पाखंडिनो दुर्जनपाप शीला दृष्ट्वा द्विजं प्रोद्धतनिंदकाश्च । वध्वां सदासक्तरतिप्रवीणस्तस्मादमुं शप्तुमहं प्रवृत्तः

அந்த அந்தணனைப் பார்த்து—அவன் பாசண்டன், துர்ஜனன், பாவச்செயல்களில் பழகியவன், அகந்தையால் வீங்கிய நிந்தகன், பிறர் மனைவியின்மேல் எப்போதும் ஆசை கொண்ட காமத்தில் தேர்ந்தவன்—ஆகையால் அவனைச் சபிக்க நான் முனைந்தேன்।

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा स महाखलस्तदा रुषान्वितो रुद्रमिदं ह्यवोचत् । शृण्वंत्वमी विप्रवरास्तथा सुरा वध्यं हि मे चार्हथ कर्तुमेतम्

பிரம்மா கூறினார்—இவ்வாறு சொல்லி அந்த மிகத் தீயவன் கோபம் கொண்டவனாய் ருத்ரனை நோக்கி: ‘இங்கு உள்ள முதன்மை அந்தணரும் தேவரும் கேளுங்கள். இவன் கொல்லத் தகுதியானவன்; ஆகவே என் பொருட்டு இவனை கொல்லச் செய்யுங்கள்’ என்றான்।

Verse 18

दक्ष उवाच । रुद्रो ह्ययं यज्ञबहिष्कृतो मे वर्णेष्वतीतोथ विवर्णरूपः । देवैर्न भागं लभतां सहैव श्मशानवासी कुलजन्म हीनः

தக்ஷன் கூறினான்—இந்த ருத்ரனை நான் யாகத்திலிருந்து விலக்கினேன். இவர் வர்ண ஒழுங்கைத் தாண்டியவர்; வழக்கமான மரியாதைச் சின்னங்கள் இன்றிய உருவத்தவர். தேவர்களுடன் இவருக்கு பங்கு கிடையாது; இவர் சுடுகாட்டில் வாழ்பவர், குலப் பிறப்பில் தாழ்ந்தவர்.

Verse 19

ब्रह्मोवाच । इति दक्षोक्तमाकर्ण्य भृग्वाद्या बहवो जनाः । अगर्हयन् दुष्टसत्त्वं रुद्रं मत्त्वामरैस्समम्

பிரம்மா கூறினார்—தக்ஷன் சொன்னவற்றைக் கேட்ட ப்ருகு முதலிய பலர், ருத்ரரை தீய இயல்புடையவர் என எண்ணி, அவரை மற்ற தேவர்களுக்கு சமமானவர் என்று மட்டும் கருதி, அவரை இகழ்ந்து பேசினர்.

Verse 20

नन्दी निशम्य तद्वाक्यं लालाक्षोतिरुषान्वितः । अब्रवीत्त्वरितं दक्षं शापं दातुमना गणः

அந்த வார்த்தைகளை கேட்ட நந்தி கோபத்தால் கண்கள் சிவந்தவனாய் ஆனான். சாபம் அளிக்கத் துணிந்த அந்த கணன் தாமதமின்றி தக்ஷனை நோக்கி பேசினான்.

Verse 21

नन्दीश्वर उवाच । रेरे शठ महा मूढ दक्ष दुष्टमते त्वया । यज्ञबाह्यो हि मे स्वामी महेशो हि कृतः कथम्

நந்தீஸ்வரர் கூறினார்—“அடே வஞ்சகனே, பேர்மூடனான தக்ஷா! தீய எண்ணமுடையவனே, என் ஆண்டவன் மகேஸ்வரனை யாகத்திலிருந்து நீ எவ்வாறு விலக்கினாய்?”

Verse 22

यस्य स्मरणमात्रेण भवंति सफला मखाः । तीर्थानि च पवित्राणि सोयं शप्तो हरः कथम्

யாரை நினைத்த மாத்திரத்தால் யாகங்கள் பலன் பெறுகின்றன; தீர்த்தங்கள் புனிதமடைகின்றன—அந்த ஹரன் (சிவன்) எவ்வாறு சபிக்கப்படுவான்?

Verse 23

वृथा ते ब्रह्मचापल्याच्छप्तोयं दक्ष दुर्मते । वृथोपहसितश्चैवादुष्टो रुद्रो महा प्रभुः

ஓ தக்ஷா, தீய அறிவுடையவனே! உன் பிராமண அகந்தை, நிலையற்ற பெருமை காரணமாக இச்சாபம் வீண். நீ வீணாகவே இகழ்ந்தாய்; மகாபிரபு ருத்ரன் ஒருபோதும் தீயவன் அல்லன்.

Verse 24

येनेदं पाल्यते विश्वं सृष्टमंते विनाशितम् । शप्तोयं स कथं रुद्रो महेशो ब्राह्मणाधम

யாரால் இவ்வுலகம் காக்கப்படுகிறது, படைக்கப்பட்டது இறுதியில் லயமாக்கப்படுகிறது—அந்த ருத்ரன், அந்த மகேசன் எவ்வாறு சபிக்கப்படுவான்? ஓ பிராமணாதமா!

Verse 25

एवं निर्भत्सितस्तेन नन्दिना हि प्रजापतिः । नन्दिनं च शशापाथ दक्षो रोषसमन्वितः

இவ்வாறு நந்தியால் கண்டிக்கப்பட்ட பிரஜாபதி தக்ஷன் கோபம் கொண்டு நந்தியையும் சபித்தான்.

Verse 26

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीयखण्डे सत्युपाख्याने शिवेन दक्षविरोधो नाम षड्विंशोऽध्यायः

இவ்வாறு ஸ்ரீசிவமகாபுராணத்தின் இரண்டாம் ருத்ரஸம்ஹிதையின் இரண்டாம் காண்டமான சதீ உபாக்யானத்தில், பகவான் சிவன் உரைத்த ‘தக்ஷனின் சிவவிரோதம்’ எனும் இருபத்தாறாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।

Verse 27

पाखंडवादनिरताः शिष्टाचारबहिष्कृताः । मदिरापाननिरता जटा भस्मास्थिधारिणः

அவர்கள் பாகண்ட வாதங்களில் மூழ்கியவர்கள், சிஷ்டாசாரத்திலிருந்து விலக்கப்பட்டவர்கள்; மதுபானத்தில் ஆசை கொண்டவர்கள், ஜடாமுடி தரித்து, பஸ்மமும் எலும்புகளும் ஏந்துவோர்.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इति शप्तास्तथा तेन दक्षेण शिवकिंकराः । तच्छ्रुत्वातिरुषाविष्टोभवन्नंदी शिवप्रियः

பிரம்மா கூறினார்—இவ்வாறு தக்ஷன் சிவனின் கிங்கரர்களை சபித்தான். அதை கேட்ட சிவபிரியன் நந்தி கடும் கோபத்தில் ஆழ்ந்தான்.

Verse 29

प्रत्युवाच द्रुतं पक्षं गर्वितं तं महाखलम् । शिलादतनयो नंदी तेजस्वी शिववल्लभः

அப்போது சிலாதனின் மகனும், ஒளிமிக்கவனும், சிவனுக்கு அன்பானவனுமான நந்தி, அந்த அகந்தை கொண்ட மிகக் கொடிய பாகுபாட்டாளனுக்கு விரைவாகப் பதிலுரைத்தான்.

Verse 30

नन्दीश्वर उवाच । रे दक्ष शठ दुर्बुद्धे वृथैव शिवकिंकराः । शप्तास्ते ब्रह्मचापल्याच्छिवतत्त्वमजानता

நந்தீஸ்வரர் கூறினார்— ஏ தக்ஷா, வஞ்சகனே, தீய புத்தியுடையவனே! சிவனின் கிங்கரர்களை நீ வீணாகவே சபித்தாய்; பிரம்மனைப் போன்ற அவசரச் சபலம் காரணமாக, சிவத்தத்துவம் அறியாமல் இச்சாபம் உச்சரித்தாய்।

Verse 31

भृग्वाद्यैर्दुष्टचित्तैश्च मूढैस्स उपहासितः । महा प्रभुर्महेशानो ब्राह्मणत्वादहंमते

பிருகு முதலிய தீய மனத்தாரும் மூடர்களும் அவரை ஏளனம் செய்தனர்; ‘இவர் பிராமண நிலையைக் கொண்டார்’ என்ற அகந்தை எண்ணத்தால் மஹாப்ரபு மஹேசானை அவமதித்தனர்।

Verse 32

ये रुद्रविमुखाश्चात्र ब्राह्मणास्त्वादृशाः खलाः । रुद्रतेजःप्रभावत्वात्तेषां शापं ददाम्यहम्

இங்கே உன்னைப் போன்ற தீய பிராமணர்கள் ருத்ரனைப் புறக்கணித்துள்ளனர்; ருத்ரதேஜஸின் வல்லமையால் இப்போது அவர்கள்மேல் நான் சாபம் உரைக்கிறேன்।

Verse 33

वेदवादरता यूयं वेदतत्त्वबहिर्मुखाः । भवंतु सततं विप्रा नान्यदस्तीति वादिनः

நீங்கள் வேதவாதங்களில் மட்டும் பற்றுடையோர்; வேதத்தின் உண்மைப் பொருளிலிருந்து விலகியோர். ஓ பிராமணர்களே, ‘இதற்கு அப்பால் ஒன்றுமில்லை’ என்று எப்போதும் வாதிப்பவர்களாகவே இருங்கள்।

Verse 34

कामात्मानर्स्स्वर्गपराः क्रोधलोभमदान्विताः । भवंतु सततं विप्रा भिक्षुका निरपत्रपाः

அந்தப் பிராமணர்கள் காமவசப்பட்டு, சொர்க்கமே குறிக்கோளாகக் கொண்டு, கோபம்-பேராசை-அகந்தையுடன் இருப்பாராக. ஓ பிராமணர்களே, அவர்கள் எப்போதும் வெட்கமற்ற பிச்சைக்காரர்களாகவே இருப்பாராக।

Verse 35

वेदमार्गं पुरस्कृत्य ब्राह्मणाश्शूद्रयाजिनः । दरिद्रा वै भविष्यंति प्रतिग्रहरता स्सदा

வேதமார்க்கத்தை முன்னிறுத்தி சூத்ரர்களுக்காக யாகம் செய்விக்கும் பிராமணர்கள் நிச்சயமாக வறுமையடைவார்கள்; ஏனெனில் அவர்கள் எப்போதும் பிரதிக்ரஹம் (தானம் பெறுதல்) மீது ஆசை கொண்டிருப்பார்கள்.

Verse 36

असत्प्रतिग्रहाश्चैव सर्वे निरयगामिनः । भविष्यंति सदा दक्ष केचिद्वै ब्रह्मराक्षसाः

அசத் பிரதிக்ரஹம் (அதர்ம தானம் பெறுதல்) செய்பவர்கள் அனைவரும் நரகத்திற்குச் செல்வர். ஓ தக்ஷா, அவர்களில் சிலர் எப்போதும் பிரஹ்மராக்ஷசராகவும் ஆகுவர்.

Verse 37

यश्शिवं सुरसामान्यमुद्दिश्य परमेश्वरम् । द्रुह्यत्यजो दुष्टमतिस्तत्त्वतो विमुखो भवेत्

பரமேஸ்வரன் சிவனை தேவர்களில் ஒரு சாதாரண தெய்வமாக எண்ணி, பின்னர் அவர்மேல் துவேஷம் செய்பவன், ஆத்மஸ்வரூபத்தில் அஜனாக இருந்தாலும் தீய புத்தியுடன் தத்துவச் சத்தியத்திலிருந்து விலகிவிடுவான்।

Verse 38

कूटधर्मेषु गेहेषु सदा ग्राम्यसुखेच्छया । कर्मतंत्रं वितनुता वेदवादं च शाश्वतम्

கபடமும் பாசாங்கும் நிறைந்த தர்மங்கள் ஆளும் இல்லங்களில், எப்போதும் கிராமிய உலகியல்சுக ஆசையால், அவர்கள் கர்மகாண்டத்தை ஒரு இயந்திரம் போலப் பரப்பி, வேதவாதத்தையே நித்திய முடிவெனப் பிரசாரம் செய்கிறார்கள்।

Verse 39

विनष्टानंदकमुखो विस्मृतात्मगतिः पशुः । भ्रष्टकर्मानयसदा दक्षो बस्तमुखोऽचिरात्

ஆனந்தம் அழிந்தவனாய், ஆத்மாவின் உண்மையான வழியை மறந்து, அந்தப் பசுவினைப் போன்ற தக்ஷன் எப்போதும் கர்மத்தில் வீழ்ச்சியுற்றும் நடத்தையில் வழிதவறியும் இருந்தான்; விரைவில் அவனுக்கு ஆட்டுமுகம் ஏற்பட்டது।

Verse 40

शप्तास्ते कोपिना तत्र नंदिना ब्राह्मणा यदा । हाहाकारो महानासीच्छप्तो दक्षेण चेश्वरः

அங்கே கோபித்த நந்தி அந்தப் பிராமணர்களை சபித்தபோது பெரும் அலறல் எழுந்தது; தக்ஷனும் பதிலாக ஈச்வரன் (சிவன்) மீது சாபம் இட்டான்।

Verse 41

तदाकर्ण्यामहत्यंतमनिंदंतं मुहुर्मुहुः । भृग्वादीनपि विप्रांश्च वेदसृट् शिव तत्त्ववित्

அந்த மிகக் கடுமையான நிந்தையை மீண்டும் மீண்டும் கேட்ட வேதஜனனான பிரம்மா—சிவத் தத்துவத்தை அறிந்தவர்—அதைப் பலமுறை கண்டித்தார்; மேலும் ப்ருகு முதலான பிராமண ரிஷிகளையும் கடுமையாகத் தடுத்தார்।

Verse 42

ईश्वरोपि वचः श्रुत्वा नंदिनः प्रहसन्निव । उवाच मधुरं वाक्यं बोधयंस्तं सदाशिवः

நந்தியின் சொற்களை கேட்ட இறைவனும் புன்னகைப்பதுபோல், அவனை அறிவுறுத்தும் சதாசிவன் இனிய வார்த்தைகளை உரைத்தான்।

Verse 43

सदाशिव उवाच । शृणु नंदिन् महाप्राज्ञ न कर्तुं क्रोधमर्हसि । वृथा शप्तो ब्रह्मकुलो मत्वा शप्तं च मां भ्रमात्

சதாசிவன் கூறினான்—மகாப்ராஜ்ஞ நந்தி, கேள்; நீ கோபம் கொள்ளத் தகாது. மயக்கத்தால் ‘நாமே என்னையும் சபித்தோம்’ என்று எண்ணி பிரம்ம குலம் வீணாகச் சபிக்கப்பட்டது।

Verse 44

वेदो मंत्राक्षरमयस्साक्षात्सूक्तमयो भृशम् । सूक्ते प्रतिष्ठितो ह्यात्मा सर्वेषामपि देहिनाम्

வேதம் உண்மையில் மந்திர எழுத்துகளால் ஆனது; அது மிகுதியாக ஸூக்தங்களால் நிரம்பியது. அந்த ஸூக்தங்களிலேயே எல்லா உடலுடையோரின் ஆத்மா நிலைபெற்றுள்ளது।

Verse 45

तस्मादात्मविदो नित्यं त्वं मा शप रुषान्वितः । शप्या न वेदाः केनापि दुर्द्धियापि कदाचन

ஆகையால், ஆத்மவித், கோபத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு சாபம் உரைக்காதே. வேதங்கள் எக்காலத்திலும் யாராலும்—தீய புத்தியுடையவராலும் கூட—சபிக்கத் தகுதியற்றவை.

Verse 46

अहं शप्तो न चेदानीं तत्त्वतो बोद्धुमर्हसि । शान्तो भव महाधीमन्सनकादिविबोधकः

நான் சாபத்தால் கட்டுப்பட்டவன் அல்லாதிருந்தால், நீ இப்போதே தத்துவத்தை அதன் உண்மைச் சாரத்தோடு உணரத் தகுதியானவன் ஆவாய். ஓ மகாதீமனே, சனகாதி முனிவர்களை விழிப்பூட்டியவனே, அமைதியடை.

Verse 47

यज्ञोहं यज्ञकर्माहं यज्ञांगानि च सर्वशः । यतात्मा यज्ञनिरतो यज्ञबाह्योहमेव वै

நானே யஜ்ஞம்; நானே யஜ்ஞச் செயல்; யஜ்ஞத்தின் எல்லா அங்கங்களும் கூறுகளும் அனைத்துவிதமாக நானே. நான் தன்னடக்கம் கொண்டவன், யஜ்ஞத்தில் நிலைத்தவன்—யஜ்ஞத்திற்கும் அப்பாற்பட்டவனும் நானே.

Verse 48

कोयं कस्त्वमिमे के हि सर्वोहमपि तत्त्वतः । इति बुद्ध्या हि विमृश वृथा शप्तास्त्वया द्विजाः

விவேகத்துடன் சிந்தி: “இவன் யார்? நீ யார்? இவர்கள் யார்? உண்மையில் அனைத்தும் ஒரே ஆத்மா.” இவ்வாறு அறிந்து, இருமுறை பிறந்தவர்களை நீ வீணாகச் சபித்தாய் என்பதை உணர்।

Verse 49

तत्त्वज्ञानेन निर्हृत्य प्रपंचरचनो भव । बुधस्स्वस्थो महाबुद्धे नन्दिन् क्रोधादिवर्जितः

தத்துவ ஞானத்தால் உலகப் பெருக்கின் (ப்ரபஞ்ச) பிணைப்பை அகற்றி, சம்சாரச் சிக்கலை நெய்யும் ஒருவனாக இனி இராதே. ஓ மகாபுத்தி நந்தினே, கோபம் முதலியவற்றை விட்டு, உள்ளமைதியில் நிலைத்த ஞானியாக இரு।

Verse 50

ब्रह्मोवाच । एवं प्रबोधितस्तेन शम्भुना नन्दिकेश्वरः । विवेकपरमो भूत्वा शांतोऽभूत्क्रोधवर्जितः

பிரம்மா கூறினார்—சம்பு (பகவான் சிவன்) இவ்வாறு போதித்தபின் நந்திகேஸ்வரர் விவேகத்தில் நிலைபெற்று, சாந்தமும் அமைதியும் கொண்டு கோபமற்றவரானார்.

Verse 51

शिवोपि तं प्रबोध्याशु स्वगणं प्राणवल्लभम् । सगणस्स ययौ तस्मात्स्वस्थानं प्रमुदान्वितः

சிவனும் தன் உயிர்போல் அன்பான அந்த கணனை உடனே விழிப்பித்தார். பின்னர் அவன் தன் கூட்டத்துடன் மகிழ்ச்சியோடு அங்கிருந்து புறப்பட்டு தன் இருப்பிடத்திற்குச் சென்றான்।

Verse 52

दक्षोपि स रुषाविष्टस्तैर्द्धिजैः परिवारितः । स्वस्थानं च ययौ चित्ते शिवद्रो हपरायणः

தட்சனும் கோபத்தில் ஆட்கொள்ளப்பட்டவனாய் அந்த இருபிறப்பாளர்களால் சூழப்பட்டு தன் இடத்திற்குச் சென்றான்; அவன் மனம் சிவனுக்கு விரோதத்திலேயே உறுதியாக இருந்தது।

Verse 53

रुद्रं तदानीं परिशप्यमानं संस्मृत्य दक्षः परया रुषान्वितः । श्रद्धां विहायैव स मूढबुद्धिर्निंदापरोभूच्छिवपूजकानाम्

அந்நேரம் ருத்ரனை இகழ்ந்து சபித்ததை நினைத்து தக்ஷன் பேர்கோபத்தில் ஆழ்ந்தான். பக்தியைத் துறந்து, மயங்கிய மனத்துடன் சிவபூஜகர்களை நிந்திப்பதிலேயே ஈடுபட்டான்.

Verse 54

इत्युक्तो दक्षदुर्बुद्धिश्शंभुना परमात्मना । परां दुर्धिषणां तस्य शृणु तात वदाम्यहम्

பரமாத்மா சம்பு இவ்வாறு உரைத்தபின், மாறுபட்ட அறிவுடைய தக்ஷனை நோக்கி கூறப்பட்டது—“அன்புள்ளவனே, கேள்; அவனுடைய மிகுந்த பிடிவாதமும் மயக்கமும் கொண்ட தீர்மானத்தை இப்போது நான் சொல்கிறேன்.”