
இந்த अध्यாயத்தில் தக்ஷ யாகத்திற்குப் பிந்தைய போர் மேலும் தீவிரமாகிறது. பிரம்மா கூறுகிறார்—அபத்துகளை நீக்கும் சங்கரனை உள்ளத்தில் நினைத்து வீரபத்ரன் தெய்வ ரதத்தில் ஏறி பரம ஆயுதங்களைத் தயார் செய்து சிங்ககர்ஜனை செய்கிறான். விஷ்ணு பாஞ்சஜன்ய சங்கை முழங்க, முன்பு ஓடிய தேவர்கள் மீண்டும் போர்க்களத்துக்கு திரும்புகின்றனர். பின்னர் சிவகணங்களுக்கும் லோகபாலர்/வசுக்கள்/ஆதித்யர்கள் ஆகிய தேவசேனைகளுக்கும் இடையில் அச்சமூட்டும் த்வந்த்வ யுத்தம் நடைபெறுகிறது; பேரொலிகள் வானை நிரப்புகின்றன. நந்தி இந்திரனை எதிர்கொள்கிறான்; மற்ற தேவர்களும் தத்தம் கணநாயகர்களுடன் மோதுகின்றனர். இருபுற வீரமும் ‘ஒருவரை ஒருவர் வதைத்தனர்’ என்ற முரண்பாடான வர்ணனையும் வருகிறது—இது சாதாரண மரணம் அல்ல, புராணத் தெய்வ சக்தியின் நாடக வெளிப்பாடு. சிவஸ்மரணம் பாதுகாப்பான சரணம், யாக ஒழுங்கைக் காக்க தேவ வரிசைகள் ஒன்றுகூடுதல், கணங்கள் சிவனின் திருத்தும் கோபத்தின் கருவிகள் என்பதையும் अध्यாயம் வலியுறுத்துகிறது.
Verse 1
ब्रह्मोवाच । वीरभद्रोथ युद्धे वै विष्णुना स महाबलः । संस्मृत्य शंकरं चित्ते सर्वापद्विनिवारणम्
பிரம்மா கூறினார்—அப்போது மஹாபலன் வீரபத்ரன் விஷ்ணுவுடன் நடந்த போரில், உள்ளத்தில் எல்லா ஆபத்தையும் நீக்கும் சங்கரனை நினைத்தான்।
Verse 2
आरुह्य स्यंदनं दिव्यं सर्ववैरिविमर्दनः । गृहीत्वा परमास्त्राणि सिंहनादं जगर्ज ह
ஒளிமிகு தெய்வீகத் தேரில் ஏறி, எல்லா பகைவரையும் நசைக்கும் வீரன் உன்னத ஆயுதங்களை ஏந்தி, சிங்கநாதம் போல் கர்ஜித்தான்.
Verse 3
विष्णुश्चापि महाघोषं पांचजन्या भिधन्निजम् । दध्मौ बली महाशंखं स्वकीयान् हर्षयन्निव
விஷ்ணுவும் மகாபலத்துடன் தன் ‘பாஞ்சஜன்ய’ எனும் மகாசங்கினை ஊதினார்; அதன் பேரொலி தம் மக்களை மகிழ்வித்து ஊக்கமளிப்பதுபோல் முழங்கியது।
Verse 4
तच्छ्रुत्वा शंखनिर्ह्रादं देवा ये च पलायिताः । रणं हित्वा गताः पूर्वं ते द्रुतं पुनराययुः
அச் சங்கநாதத்தை கேட்டவுடன், முன்பு போர்க்களத்தை விட்டு ஓடிய தேவர்கள் அனைவரும் விரைந்து மீண்டும் திரும்பி வந்தனர்।
Verse 5
वीरभद्र गणैस्तेषां लोकपालास्सवासवाः । युद्धञ्चक्रुस्तथा सिंहनादं कृत्वा बलान्विताः
அப்போது வீரபத்ரன் தன் கணங்களுடன், இந்திரன் முதலிய தேவர்களுடன் கூடிய லோகபாலர்களை எதிர்த்து போரிட்டான்; வலிமையுடன் சிங்கநாதம் போல் முழங்கி யுத்தம் செய்தனர்।
Verse 6
गणानां लोकपालानां द्वन्द्वयुद्धं भयावहम् । अभवत्तत्र तुमुलं गर्जतां सिंहनादतः
அங்கே சிவகணங்களுக்கும் லோகபாலர்களுக்கும் இடையில் அச்சமூட்டும், பேரொலியுடன் கூடிய இரட்டைப் போர் எழுந்தது; சிங்கநாதக் கர்ஜனையால் களம் அதிர்ந்தது।
Verse 7
नन्दिना युयुधे शक्रोऽनलो वै वैष्णवास्तथा । कुबेरोपि हि कूष्माण्डपतिश्च युयुधे बली
சக்ரன் (இந்திரன்) நந்தியுடன் போரிட்டான்; அனலன் (அக்னி)வும், வைஷ்ணவக் கணங்களும் போரில் இறங்கின. குபேரனும் போரிட்டான்; கூஷ்மாண்டர்களின் வல்லமைமிக்க தலைவனும் சமரத்தில் சேர்ந்தான்.
Verse 8
तदेन्द्रेण हतो नन्दी वज्रेण शतपर्वणा
அப்போது நூறு மூட்டுகளுடைய வஜ்ரத்தால் இந்திரன் நந்தியைத் தாக்கி வீழ்த்தினான்.
Verse 9
नन्दिना च हतश्शक्रस्त्रिशूलेन स्तनांतरे
மேலும் நந்தி திரிசூலத்தால் சக்ரனை மார்பின் நடுவே குத்தி வீழ்த்தினான்.
Verse 10
बलिनौ द्वावपि प्रीत्या युयुधाते परस्परम् । नानाघातांश्च कुर्वंतौ नन्दिशक्रौ जिगीषया
இருவரும் வலிமைமிக்கவர்கள்; பரஸ்பர அன்புடன் ஒருவரையொருவர் போரிட்டனர். வெற்றியை நாடி நந்தியும் சக்ரனும் பலவகை அடிகளைப் பரிமாறினர்.
Verse 11
शक्त्या जघान चाश्मानं शुचिः परमकोपनः । सोपि शूलेन तं वेगाच्छितधारेण पावकम्
அப்போது பேர்கோபத்தால் எரிந்த சுசி, கல்லை எறிவதுபோல் சக்தி ஆயுதத்தால் பாவகனைத் தாக்கினான். பாவகனும் உடனே வேகமாக கூர்மையான திரிசூலத்தால் அவனை எதிர்தாக்கினான்.
Verse 12
यमेन सह संग्रामं महालोको गणाग्रणीः । चकार तुमुलं वीरो महादेवं स्मरन्मुदा
மகாதேவனை மகிழ்ச்சியுடன் நினைத்து, சிவகணங்களின் முன்னணி வீரன் மகாலோகன் யமனுடன் கடும், துமுலமான போரினை நிகழ்த்தினான்।
Verse 13
नैरृतेन समागम्य चंडश्च बलवत्तरः । युयुधे परमास्त्रैश्च नैरृतिं निबिडं वयन्
நைர்ருதியை போரில் எதிர்கொண்டு, மேலும் வலிமை பெற்ற சண்டன் பரமாஸ்திரங்களை எறிந்து, நைர்ருதியின் மீது அடர்த்தியான இடைவிடாத தாக்குதல்களின் வலை நெய்தான்।
Verse 14
वरुणेन समं वीरो मुंडश्चैव महाबलः । युयुधे परया शक्त्या त्रिलोकीं विस्मयन्निव
வீரமும் மகாபலமும் கொண்ட முண்டன், வருணனுடன் சமமாகப் போரிட்டான்; பரம சக்தியால் போராடி, மும்முலகையும் வியப்புறச் செய்தான் போலிருந்தான்।
Verse 15
वायुना च हतो भृंगी स्वास्त्रेण परमोजसा । भृंगिणा च हतो वायुस्त्रिशूलेन प्रतापिना
உயர்ந்த ஓஜஸால் நிறைந்த தன் ஆயுதத்தால் வாயு ப்ருங்கியை வீழ்த்தினான்; அதேபோல் வீரத் தாபம் கொண்ட ப்ருங்கி, பிரகாசிக்கும் திரிசூலத்தால் வாயுவையும் வீழ்த்தினான்।
Verse 16
कुबेरेणैव संगम्य कूष्मांडपतिरादरात् । युयुधे बलवान् वीरो ध्यात्वा हृदि महेश्वरम्
குபேரனுடன் இணைந்து, கூஷ்மாண்டர்களின் போற்றத்தக்க தலைவன் முதலில் இதயத்தில் மகேஸ்வரனைத் தியானித்து, பின்னர் வலிமைமிக்க வீரனாய் உறுதியுடன் போரிட்டான்।
Verse 17
योगिनीचक्रसंयुक्तो भैरवीनायको महान् । विदीर्य्य देवानखिलान्पपौ शोणितमद्भुतम्
யோகினிகளின் வட்டத்துடன் இணைந்த மகா பைரவீ-நாயகன் எல்லாத் தேவர்களையும் பிளந்து அவர்களின் அதிசய இரத்தத்தை அருந்தினான்— இது ஆண்டவனின் கொடிய, காவல் சக்தியின் அச்சமூட்டும் வெளிப்பாடு.
Verse 18
क्षेत्रपालास्तथा तत्र बुभुक्षुः सुरपुंगवान् । काली चापि विदार्यैव तान्पपौ रुधिरं बहु
அங்கே க்ஷேத்ரபாலர்களான வலிமைமிக்க தேவர்வீரர்கள் போர்த் தாகத்தால் பசித்தனர். அப்போது காளியும் அவர்களைப் பிளந்து மிகுந்த இரத்தத்தை அருந்தினாள்.
Verse 19
अथ विष्णुर्महातेजा युयुधे तैश्च शत्रुहा । चक्रं चिक्षेप वेगेन दहन्निव दिशो दश
பின்னர் மகா தேஜஸுடைய பகைநாசகன் விஷ்ணு அவர்களுடன் போரிட்டான்; மேலும் வேகமாகத் தன் சக்கரத்தை எறிந்தான், பத்து திசைகளையும் எரிப்பதுபோல்.
Verse 20
क्षेत्रपालस्समायांतं चक्रमालोक्य वेगतः । तत्रागत्यागतो वीरश्चाग्रसत्सहसा बली
வேகமாக வந்த சக்கரத்தைப் பார்த்த மகாபலன் க்ஷேத்ரபாலன் உடனே அங்கே வந்து, முன்னிலையிலேயே திடீரென அதை பிடித்தான்।
Verse 21
चक्रं ग्रसितमालोक्य विष्णुः परपुरंजयः । मुखं तस्य परामृज्य तमुद्गालितवानरिम्
சக்கரம் விழுங்கப்பட்டதைப் பார்த்த பரபுரஞ்சயன் விஷ்ணு அவன் வாயைத் துடைத்து, அந்த பகைவனைச் சக்கரத்தை உமிழச் செய்தான்।
Verse 22
स्वचक्रमादाय महानुभावश्चुकोप चातीव भवैकभर्त्ता । महाबली तैर्युयुधे प्रवीरैस्सक्रुद्धनानायुधधारकोस्त्रैः
தன் சக்கரத்தை எடுத்துக் கொண்டு, மகத்தான உள்ளத்தையுடைய பவனாகிய ஒரே அரசன் மிகுந்த கோபமுற்றான். பெரும் வலிமையுடன், கோபத்தில் பலவகை ஆயுதங்களையும் அஸ்திரங்களையும் ஏந்திய வீரர்களுடன் போரிட்டான்.
Verse 23
चक्रे महारणं विष्णुस्तैस्सार्द्धं युयुधे मुदा । नानायुधानि संक्षिप्य तुमुलं भीमविक्रमम्
அப்போது விஷ்ணு மகாபோரைக் கிளப்பி, அவர்களுடன் மகிழ்ச்சியுடன் போரிட்டான். பலவகை ஆயுதங்களைத் திரட்டி எறிந்து, பெருங்கலவரப் போரைக் கொண்டு வந்து, பயங்கர வீரத்தைக் காட்டினான்.
Verse 24
अथ ते भैरवाद्याश्च युयुधुस्तेन भूरिशः । नानास्त्राणि विमुंचंतस्संकुद्धाः परमोजसा
பின்னர் பைரவ முதலிய உக்கிர கணங்கள் பெருந்தொகையாய் அவனுடன் போரிட்டனர். மிகுந்த கோபமும் உச்ச வலிமையும் கொண்டு பலவகை அஸ்திரங்களை விடுத்தனர்.
Verse 25
इत्थं तेषां रणं दृष्ट्वा हरिणातुलतेजसा । विनिवृत्य समागम्य तान्स्वयं युयुधे बली
இவ்வாறு ஒப்பற்ற ஒளியுடைய ஹரியுடன் அவர்களின் போரைப் பார்த்த அந்த வலிமைமிக்கவன் திரும்பி, மீண்டும் முன்னே வந்து தானே அவர்களுடன் போரிட்டான்.
Verse 26
अथ विष्णुर्महातेजाश्चक्रमुद्यम्य मूर्च्छितः । युयुधे भगवांस्तेन वीरभद्रेण माधवः
அப்போது மகாதேஜஸ்ஸுடைய விஷ்ணு சக்கரத்தை உயர்த்தி, போர்மயக்கத்தில் ஆவிஷ்டனானான். பகவான் மாதவன் அந்த வீரபத்ரனுடன் போரிட்டான்.
Verse 27
तयोः समभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् । महावीराधिपत्योस्तु नानास्त्रधरयोर्मुने
முனிவரே! அந்த இருவருக்கிடையில் மிகக் கொடிய, மெய்சிலிர்க்கச் செய்யும் போர் எழுந்தது—மகாவீரர்களின் தலைவர்களாகிய, பலவகை ஆயுதம் தாங்கிய இருவருக்கிடையே.
Verse 28
विष्णोर्योगबलात्तस्य देवदेव सुदारुणाः । शङ्खचक्रगदाहस्ता असंख्याताश्च जज्ञिरे
தேவர்களின் தேவனே! விஷ்ணுவின் யோகபலத்தால் அவனிடமிருந்து எண்ணற்ற, மிகக் கடுமையான தெய்வ வீரர்கள் தோன்றினர்; அவர்களின் கைகளில் சங்கு, சக்கரம், கதையாயுதம் இருந்தது.
Verse 29
ते चापि युयुधुस्तेन वीरभद्रेण भाषता । विष्णुवत् बलवंतो हि नानायुधधरा गणाः
வீரபத்ரன் ஆணையின்படி அவர்களும் போரில் இறங்கினர். பலவகை ஆயுதம் தாங்கிய சிவகணங்கள் விஷ்ணுவைப் போல வலிமைமிக்கவர்கள்; அஞ்சாது போரிட்டனர்.
Verse 30
तान्सर्वानपि वीरोसौ नारायणसमप्रभान् । भस्मीचकार शूलेन हत्वा स्मृत्वा शिवं प्रभुम्
அந்த வீரன் பரமாதிபதி சிவபெருமானை நினைந்து, நாராயணனுக்கு ஒப்பான ஒளியுடைய அந்த எல்லா வீரர்களையும் கொன்று, திரிசூலத்தால் சாம்பலாக்கினான்.
Verse 31
ततश्चोरसि तं विष्णुं लीलयैव रणाजिरे । जघान वीरभद्रो हि त्रिशूलेन महाबली
பின்னர் போர்க்களத்தில் மகாபலன் வீரபத்ரன், விளையாட்டெனக் கருதி, விஷ்ணுவின் மார்பில் திரிசூலத்தால் தாக்கினான்.
Verse 32
तेन घातेन सहसा विहतः पुरुषोत्तमः । पपात च तदा भूमौ विसंज्ञोभून्मुने हरिः
அந்த அடியால் திடீரென தாக்கப்பட்ட புருஷோத்தமன் ஹரி (விஷ்ணு) உடனே தரையில் விழுந்தான்; ஓ முனிவரே, அவன் மயக்கமடைந்தான்।
Verse 33
ततो यज्ञोद्भुतं तेजः प्रलयानलसन्निभम् । त्रैलोक्यदाहकं तीव्रं वीराणामपि भीकरम्
பின்னர் அந்த யாகத்திலிருந்து பிரளய அக்கினியை ஒத்த ஒரு கொழுந்தெழும் தேஜஸ் எழுந்தது—மிகத் தீவிரம், மும்முலகையும் எரிக்கவல்லது, வீரர்களையும் அச்சுறுத்தும் பயங்கரம்.
Verse 34
क्रोधरक्तेक्षणः श्रीमान् पुनरुत्थाय स प्रभुः । प्रहर्तुं चक्रमुद्यम्य ह्यतिष्ठत्पुरुषर्षभः
கோபத்தால் சிவந்த கண்களுடன் அந்த ஸ்ரீமான் பிரபு மீண்டும் எழுந்தான்; தாக்குவதற்காக சக்கரத்தை உயர்த்தி, மனிதர்களில் சிறந்தவன் போருக்கு ஆயத்தமாக நின்றான்।
Verse 35
तस्य चक्रं महारौद्रं काला दित्यसमप्रभम् । व्यष्टंभयददीनात्मा वीरभद्रश्शिवः प्रभुः
அவனுடைய அந்த மஹாரௌத்ரச் சக்கரம் பிரளயசூரியன் போல ஒளிர்ந்தது; ஆனால் சிவஸ்வரூபப் பெருமான் வீரபத்ரன் அசையாது அதைத் தடுத்து நிலைநிறுத்தினான்।
Verse 36
मुने शंभोः प्रभावात्तु मायेशस्य महाप्रभोः । न चचाल हरेश्चक्रं करस्थं स्तंभितं ध्रुवम्
முனிவரே! மாயாதீசனான மஹாப்ரபு சம்புவின் பேராற்றலால், ஹரியின் கையில் இருந்த சக்கரமும் அசையவில்லை; அது துருவம்போல் உறுதியாக நிலைத்தது।
Verse 37
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां द्वितीये सतीखंडे यज्ञविध्वं सवर्णनो नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः
இவ்வாறு ஸ்ரீ சிவமஹாபுராணத்தின் இரண்டாம் ருத்ரஸம்ஹிதையின் இரண்டாம் சதீகண்டத்தில் ‘யாக நாசத்தின் வர்ணனை’ எனும் முப்பத்தேழாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।
Verse 38
ततो विष्णुः स्तंभितो हि वीरभद्रेण नारद । यज्वोपमंत्रणमना नीरस्तंभनकारकम्
அப்போது, நாரதா, வீரபத்ரனால் விஷ்ணு நிச்சயமாக நிலைநிறுத்தப்பட்டான்; யாகப் புரோகிதர்களை மந்திரத்தால் அழைக்க எண்ணினாலும், அவன் தடைசெய்யும் வல்லமை பயனின்றி போனது।
Verse 39
ततस्स्तंभननिर्मुक्तः शार्ङ्गधन्वा रमेश्वरः । शार्ङ्गं जग्राह स क्रुद्धः स्वधनुस्सशरं मुने
பின்னர் தடைநிலையிலிருந்து விடுபட்ட சார்ங்கதன்வா ரமேசுவரன் கோபமுற்றான்; முனிவரே, அவன் தன் சார்ங்க வில்லைக் கணைகளுடன் எடுத்தான்।
Verse 40
त्रिभिश्च धर्षितो बाणैस्तेन शार्ङ्गं धनुर्हरेः । वीरभद्रेण तत्तात त्रिधाभूत्तत्क्षणान्मुने
அவன் எய்த மூன்று அம்புகளால் தாக்கப்பட்டு அடக்கப்பட்ட ஹரியின் சார்ங்க வில், அன்பனே, அந்தக் கணமே வீரபத்ரனால், முனிவரே, மூன்று துண்டுகளாக உடைந்தது।
Verse 41
अथ विष्णुर्मया वाण्या बोधितस्तं महागणम् । असह्यवर्चसं ज्ञात्वा ह्यंतर्धातुं मनो दधे
அப்போது என் சொற்களால் அறிவுறுத்தப்பட்ட விஷ்ணு அந்த மகாகணத்தை உணர்ந்தார். அவனுடைய தாங்கமுடியாத ஒளிவீச்சை அறிந்து, விஷ்ணு மறைந்து போக மனத்தை வைத்தார்।
Verse 42
ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं भविष्यं सतीकृतं दुष्प्रसहं परेषाम् । गताः स्वलोकं स्वगणान्वितास्तु स्मृत्वा शिवं सर्वपतिं स्वतंत्रम्
சதியால் நிகழவிருந்த, பிறரால் அடக்க இயலாத அந்த எதிர்காலமெல்லாம் அறிந்து, அவர்கள் தங்கள் தங்கள் கணங்களுடன் தத்தம் உலகங்களுக்கு திரும்பினர்; சுதந்திரனும் அனைத்திற்கும் அதிபதியுமான சிவனை நினைத்தனர்।
Verse 43
सत्यलोकगतश्चाहं पुत्र शोकेन पीडितः । अचिंतयं सुदुःखार्तो मया किं कार्यमद्य वै
சத்தியலோகத்திற்குச் சென்ற நான் மகன் இழப்பின் துயரால் வாடினேன். கடும் வேதனையில் “இப்போது நான் என்ன செய்ய வேண்டும்?” என்று எண்ணிக்கொண்டிருந்தேன்।
Verse 44
विष्णौ मयि गते चैव देवाश्च मुनिभिस्सह । विनिर्जिता गणैस्सर्वे ये ते यज्ञोपजीविनः
விஷ்ணுவும் நானும் மறைந்தபோது, முனிவர்களுடன் இருந்த தேவர்கள்—யாகத்தையே ஆதாரமாகக் கொண்டவர்கள்—அனைவரும் கணங்களால் முற்றிலும் தோற்கடிக்கப்பட்டனர்।
Verse 45
समुपद्रवमालक्ष्य विध्वस्तं च महामखम् । मृगस्वरूपो यज्ञो हि महाभीतोऽपि दुद्रुवे
பெரும் கலவரத்தையும் மகாயாகம் சிதைந்ததையும் கண்டு, யாகம் மான் வடிவம் கொண்டு மிகுந்த அச்சத்தில் ஓடிப்போனது।
Verse 46
तं तदा मृगरूपेण धावंतं गगनं प्रति । वीरभद्रस्समादाय विशिरस्कमथाकरोत्
அப்போது அவன் மான் வடிவில் வானத்தை நோக்கி ஓடுவதைக் கண்டு வீரபத்ரன் அவனைப் பிடித்து தலை வெட்டி தலைஇல்லாதவனாக்கினான்।
Verse 47
ततः प्रजापतिं धर्मं कश्यपं च प्रगृह्य सः । अरिष्टनेमिनं वीरो बहुपत्रमुनीश्वरम्
அப்போது அந்த வீரன் மரியாதையுடன் பிரஜாபதி தர்மனையும் கச்யபனையும் உடன் அழைத்தான்; மேலும் அரிஷ்டநேமியையும் முனிவர்களின் மகாதலைவன் பஹுபத்ரனையும் சேர்த்துக் கொண்டான்.
Verse 48
मुनिमांगिरसं चैव कृशाश्वं च महागणः । जघान मूर्ध्नि पादेन दत्तं च मुनिपुंगवम्
அந்த மகா கணமானது அங்கிரஸர், கிருசாஷ்வர் மற்றும் சிறந்த முனிவரான தத்தரின் தலைகளில் தனது காலால் மிதித்தது।
Verse 49
सरस्वत्याश्च नासाग्रं देवमास्तु तथैव च । चिच्छेद करजाग्रेण वीर भद्रः प्रतापवान्
பராக்கிரமசாலியான வீரபத்திரர் தனது நகத்தின் நுனியால் சரஸ்வதியின் மூக்கின் நுனியையும், ஆஸ்து தேவனையும் துண்டித்தார்।
Verse 50
ततोन्यानपि देवादीन् विदार्य पृथिवीतले । पातयामास सोयं वै क्रोधाक्रांतातिलोचनः
பின்னர் கோபத்தால் சிவந்த கண்களை உடைய அந்த வீரபத்திரர் மற்ற தேவர்களையும் பிளந்து பூமியில் தள்ளினார்।
Verse 51
वीरभद्रो विदार्य्यापि देवान्मुख्यान्मुनीनपि । नाभूच्छांतो द्रुतक्रोधः फणिराडिव मंडितः
முக்கிய தேவர்களையும் முனிவர்களையும் பிளந்த பிறகும் வீரபத்திரர் சாந்தியடையவில்லை; அவர் நாகராஜனைப் போலக் கோபத்துடன் விளங்கினார்।
Verse 52
वीरभद्रोद्धृतारातिः केसरीव वनद्विपान् । दिशो विलोकयामास कः कुत्रास्तीत्यनुक्षणम्
வீரபத்ரன் பகைவர்களைப் பிடித்து அடக்கி, காட்டுயானைகளைத் தேடும் சிங்கம்போல் மீண்டும் மீண்டும் திசைகளை நோக்கி, கணந்தோறும்—“யார்? எங்கே இருக்கிறான்?” என்று கேட்டான்।
Verse 53
व्यपोथयद्भृगुं यावन्मणिभद्रः प्रतापवान् । पदाक्रम्योरसि तदाऽकार्षीत्तच्छ्मश्रुलुंचनम्
வீரமும் பிரதாபமும் உடைய மணிபத்ரன் நீண்ட நேரம் ப்ருகுவை அடித்து நொறுக்கினான்; பின்னர் அவன் மார்பின் மீது கால்வைத்து வலுக்கட்டாயமாக அவன் மீசையைப் பறித்தெடுத்தான்।
Verse 54
चंडश्चोत्पाटयामास पूष्णो दंतान् प्रवेगतः । शप्यमाने हरे पूर्वं योऽहसद्दर्शयन्दतः
அப்போது சண்டன் வேகமாகப் பாய்ந்து பூஷனின் பற்களைப் பறித்தெறிந்தான்—முன்பு ஹரனை இகழ்ந்தபோது பற்களைக் காட்டி சிரித்தவனே அவன்।
Verse 55
नन्दी भगस्य नेत्रे हि पातितस्य रुषा भुवि । उज्जहार स दक्षोक्ष्णा यश्शपंतमसूसुचत्
கோபத்தில் நந்தி பகனின் கண்களைப் பறித்து தரையில் வீழ்த்தினான்; பின்னர் தக்ஷனின் யாகஅக்னியால் சாபமிடுபவனைச் சுட்டெரித்தான்।
Verse 56
विडंबिता स्वधा तत्र सा स्वाहा दक्षिणा तथा । मंत्रास्तंत्रास्तथा चान्ये तत्रस्था गणनायकैः
அங்கே ஸ்வதா அவமதிக்கப்பட்டாள்; ஸ்வாஹா, தக்ஷிணாவும் அதுபோல. மந்திரங்கள், தந்திரங்கள் மற்றும் பிற விதிமுறைகளும் கணநாயகர்களால் அடக்கப்பட்டு கட்டுப்படுத்தப்பட்டன।
Verse 57
ववृषुस्ते पुरीषाणि वितानाऽग्नौ रुषा गणाः । अनिर्वाच्यं तदा चक्रुर्गणा वीरास्तमध्वरम्
கோபத்தால் அந்த வீர கணங்கள் யாகவிதானத்தின் கீழிருந்த அக்னியில் அழுக்கை மழையெனப் பொழிந்தனர்; அக்கணமே அந்த யாகத்தை சொல்லமுடியாத அளவு மாசுபட்டதும் குழப்பமுமானதுமாக மாற்றினர்.
Verse 58
अंतर्वेद्यंतरगतं निलीनं तद्भयाद्बलात् । आनिनाय समाज्ञाय वीरभद्रेः स्वभूश्चुतम्
அந்தர்வேதியின் உள்ளே மறைந்து கிடந்த அவனை, சிவசக்தியிலிருந்து எழுந்த வீரபத்ரன் அறிந்து, பயத்தினால் வலுக்கட்டாயமாகப் பிடித்து இழுத்து வந்தான்।
Verse 59
कपोलेऽस्य गृहीत्वा तु खड्गेनोपहृतं शिरः । अभेद्यमभवत्तस्य तच्च योगप्रभावतः
அவனின் கன்னத்தைப் பிடித்து வாளால் தலையில் வெட்ட முயன்றனர்; ஆனால் யோகப் பிரபாவத்தால் அந்தத் தலை அபேத்யமாகி பிளக்கப்படவில்லை।
Verse 60
अभेद्यं तच्छिरो मत्वा शस्त्रास्त्रैश्च तु सर्वशः । करेण त्रोटयामास पद्भ्यामाक्रम्य चोरसि
அந்தத் தலை எல்லா ஆயுதங்களுக்கும் அபேத்யம் என அறிந்து, மார்பின் மீது கால்களை வைத்து, தன் கையால் அதை நசுக்க முயன்றான்।
Verse 61
तच्छिरस्तस्य दुष्टस्य दक्षस्य हरवैरिणः । अग्निकुंडे प्रचिक्षेप वीरभद्रो गणाग्रणीः
அப்போது சிவகணங்களின் தலைவன் வீரபத்ரன், ஹரன் (சிவன்)க்கு பகைவனான அந்தத் தீய தக்ஷனின் தலையை யாகஅக்னிக் குண்டத்தில் எறிந்தான்।
Verse 62
रेजे तदा वीरभद्रस्त्रिशूलं भ्रामयन्करे । क्रुद्धा रणाक्षसंवर्ताः प्रज्वाल्य पर्वतोपमाः
அப்போது வீரபத்ரன் கையில் திரிசூலத்தைச் சுழற்றிக் கொண்டு ஒளிர்ந்தான். கோபத்தில் அந்தப் போரரக்கசம் போன்ற பிரளயக் கூட்டங்கள் மலைபோல் கொழுந்தெழுந்தன.
Verse 63
अनायासेन हत्वैतान् वीरभद्रस्ततोऽग्निना । ज्वालयामास सक्रोधो दीप्ताग्निश्शलभानिव
எளிதில் அவர்களை எல்லாம் வதைத்து, கோபத்தால் தீவிரமடைந்த வீரபத்ரன் பின்னர் அக்கினியால் அவர்களை எரியவைத்தான்; கொழுந்து தீயில் பாயும் பட்டாம்பூச்சிகள் போல அவர்கள் சுட்டெரிந்தனர்।
Verse 64
वीरभद्रस्ततो दग्धान्दृष्ट्वा दक्षपुरोगमान् । अट्टाट्टहासमकरोत्पूरयंश्च जगत्त्रयम्
பின்னர் வீரபத்ரன், தக்ஷன் முதலியோர் முன்னணியில் சாம்பலானதைப் பார்த்து பேரொலியுடன் அட்டஹாசம் செய்தான்; அந்த முழக்கம் மூவுலகையும் நிறைத்தது।
Verse 65
वीरश्रिया वृतस्तत्र ततो नन्दनसंभवा । पुष्पवृष्टिरभूद्दिव्या वीरभद्रे गणान्विते
அங்கே சிவகணங்களுடன் வீரஒளியால் சூழப்பட்ட வீரபத்ரனைப் போற்ற நந்தனவனத்திலிருந்து தெய்வீக மலர்மழை பொழிந்தது।
Verse 66
ववुर्गंधवहाश्शीतास्सुगन्धास्सुखदाः शनैः । देवदुंदुभयो नेदुस्सममेव ततः परम्
பின்னர் மெதுவாக குளிர்ந்த, நறுமணம் சுமக்கும் இனிய தென்றல்கள் வீசின; அதன்பின் தேவதுந்துபிகள் ஒரேசமயத்தில் முழங்கின।
Verse 67
कैलासं स ययौ वीरः कृतकार्य्यस्ततः परम् । विनाशितदृढध्वांतो भानुमानिव सत्वरम्
பின்னர் அந்த வீரன், காரியம் நிறைவேறியவனாய், விரைவாக கைலாசம் சென்றான்—உதித்த சூரியன் அடர்ந்த இருளை உடனே அகற்றுவது போல.
Verse 68
कृतकार्यं वीरभद्रं दृष्ट्वा संतुष्टमा नसः । शंभुर्वीरगणाध्यक्षं चकार परमेश्वरः
கடமையை வெற்றியுடன் நிறைவேற்றிய வீரபத்ரனைப் பார்த்த பரமேஸ்வரன் சம்பு உள்ளமகிழ்ந்து, அவனை வீரகணங்களின் தலைவராக நியமித்தான்।
It depicts the battlefield escalation after Dakṣa’s sacrificial conflict: Vīrabhadra prepares for war, Viṣṇu sounds Pāñcajanya, the fleeing devas return, and duels erupt between Śiva’s gaṇas and the lokapālas/devas (including Nandin vs Indra).
It frames Śiva-smaraṇa as a protective and empowering act (apad-vinivāraṇa), implying that agency and victory derive from alignment with Śiva’s transcendent authority rather than from mere martial strength.
Vīrabhadra’s divine chariot and supreme weapons, Viṣṇu’s Pāñcajanya conch as a rallying signal, Indra’s vajra, and Śiva’s triśūla wielded by Nandin—each functioning as iconographic markers of cosmic jurisdiction.