
Dharmaranya Mahatmya
This section is anchored in the sacred landscape associated with Vārāṇasī (Kāśī) and the named forest-region Dharmāraṇya. It presents the area as a densely sacralized tīrtha-field served by major deities (Brahmā, Viṣṇu, Maheśa), directional guardians, divine mothers, and celestial beings, thereby situating local topography within pan-Indic cosmological governance. The narrative also encodes a social-religious ecology: communities of learned brāhmaṇas, ritual performance, śrāddha offerings, and merit-transfer doctrines are tied to the place’s identity.
40 chapters to explore.

धर्मारण्यकथाप्रस्तावः (Prologue to the Dharmāraṇya Narrative)
အခန်း (၁) တွင် နိုင်မိရှက்ஷೇತ್ರ (Naimiṣa-kṣetra) ၌ ပုရာဏသဘင်ပုံစံဖြင့် စတင်ကာ Śaunaka နှင့် ရှင်သန်ပညာရှိများက Sūta (Lomaharṣaṇa) ကို ကြိုဆိုပြီး အချိန်ကြာမြင့်စွာ စုဆောင်းလာသော အပြစ်များကို ပျော်ဝင်စေမည့် သန့်စင်သော ကထာတစ်ပုဒ်ကို တောင်းဆိုကြသည်။ Sūta သည် ဂုဏ်ပြုအာဝါဟနာများဖြင့် စတင်၍ ဘုရားကရုဏာအောက်တွင် tīrtha များ၏ အမြင့်ဆုံး အကျိုးကို ဖော်ပြမည်ဟု ကြေညာသည်။ ထို့နောက် ဒုတိယကထာအလွှာအဖြစ် Dharma (Yama/ Dharmarāja) သည် Brahmā ၏ သဘင်သို့ သွားရောက်ကာ နတ်များ၊ ရှင်များ၊ ဝေဒများနှင့် သဘောတရားများကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအဖြစ် ထင်ဟပ်စေသော အလုံးစုံပါဝင်သည့် စကြဝဠာသဘင်ကို မြင်တွေ့သည်။ ထိုနေရာတွင် Vyāsa က “Dharmāraṇya-kathā” ကို ဟောကြားပြီး ၎င်းသည် သဒ္ဓါပြည့်ဝ၊ ကျယ်ပြန့်၍ dharma-artha-kāma-mokṣa အတွက် အကျိုးပေးသော ကထာဟု ချီးမွမ်းသည်။ Saṃyaminī သို့ ပြန်လာသော Dharma သည် Nārada ကို လက်ခံရာတွင် Nārada က ယမမင်းသည် နူးညံ့၍ ပျော်ရွှင်သော စိတ်နေစိတ်ထားဖြစ်နေသည်ကို အံ့ဩသည်။ ယမမင်းက Dharmāraṇya-kathā ကို နားထောင်ခြင်းကြောင့် စိတ်ပြောင်းလဲလာပြီး အပြစ်ကြီးများမှတောင် သန့်စင်လွတ်မြောက်စေနိုင်သည့် အာနိသင်ရှိကြောင်း ရှင်းပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် Nārada သည် လူ့လောက (Yudhiṣṭhira ၏ နန်းတော်) သို့ ဆက်သွားပြီး၊ လာမည့် ဟောပြောချက်များတွင် မူလအစ၊ ကာကွယ်မှု၊ အချိန်အစဉ်၊ အတိတ်ဖြစ်ရပ်များ၊ အနာဂတ်အကျိုးဆက်များနှင့် tīrtha များ၏ အဆင့်အတန်းတို့ကို စနစ်တကျ မိတ်ဆက်မည်ဟု အခန်းက အဆုံးသတ်သည်။

Dharmāraṇya-Māhātmya: Vārāṇasī’s Sacred Forest, Merit of Death, and Ancestral Rites
ဤအধ্যာယသည် ဗျာသမုနိ၏ ကာသီ/ဝါရာဏသီကို အလှဆင်သကဲ့သို့ ချီးမွမ်းခြင်းဖြင့် စတင်ကာ ထိုဒေသအတွင်း အထူးမြတ်သော သန့်ရှင်းတောတစ်ခုဖြစ်သည့် «ဓမ္မာရဏ္ယ» ကို မိတ်ဆက်သည်။ ထိုတော၏ သာသနာတန်ခိုးကို ပြသရန် ဘြဟ္မာ၊ ဗိဿဏု၊ မဟေရှ၊ အိန္ဒြာ၊ လောကပါလ/ဒိက္ပါလများ၊ မာတೃများ၊ ရှိဝ-ရှက္တိများ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများနှင့် အပ္စရာများ စသည့် နတ်တော်နှင့် အနတ်တော်အဖော်အပါများကို စာရင်းပြု၍ အမြဲတမ်း ပူဇော်ကန်တော့ရာ သန့်ရှင်းနေရာဟု ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ကယ်တင်ခြင်းအယူဝါဒသို့ ပြောင်းလဲကာ ထိုနေရာတွင် သေဆုံးသူများသည် ပိုးမွှားတိရစ္ဆာန်မှစ၍ အထက်တန်းသတ္တဝါများအထိ မုက္ခတည်မြဲခြင်းနှင့် ဗိဿဏုလောကသို့ ရောက်ခြင်းကို ရရှိမည်ဟု ဖလသြုတိပုံစံ အရေအတွက်ဖော်ပြချက်များဖြင့် ကတိပေးသည်။ ထို့ပြင် ယဝ၊ ဝရီဟိ၊ နှမ်း၊ ဂျီ၊ ဘိလွာရွက်၊ ဒူရ္ဝာမြက်၊ ဂျဂ္ဂရီနှင့် ရေတို့ဖြင့် ပိဏ္ဍာပူဇာ ဆက်ကပ်ခြင်းသည် မျိုးဆက်အရေအတွက်နှင့် မျိုးရိုးလိုင်းအလိုက် ဘိုးဘွားများကို ကယ်တင်နိုင်ကြောင်း သင်ကြားသည်။ ဓမ္မာရဏ္ယ၏ သဟဇာတ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်—သစ်ပင်၊ လျှောပင်၊ ငှက်များနှင့် သဘာဝရန်သူများကြားတွင်တောင် ကြောက်ရွံ့မှုမရှိခြင်း—ကို ဓမ္မတရားနှင့် ကိုက်ညီသော ပတ်ဝန်းကျင်အဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်။ အပြစ်ပေးနိုင်သကဲ့သို့ ကရုဏာပေးနိုင်သော ဘြာဟ္မဏများ၏ တည်ရှိမှုနှင့် ဝေဒပညာလေ့လာကာ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းသော ပညာရှိဘြာဟ္မဏအသိုင်းအဝိုင်းများကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ အဆုံးတွင် ယုဓိဋ္ဌိရ၏ မေးခွန်း—ဓမ္မာရဏ္ယကို ဘယ်အချိန် ဘာကြောင့် တည်ထောင်သနည်း၊ မြေပြင်ပေါ် တီရ္ထဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းနှင့် ဘြာဟ္မဏနေထိုင်ရာများ (၁၈,၀၀၀ အပါအဝင်) မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း—ကို ထုတ်ဖော်ကာ နောက်အခန်းအတွက် အကြောင်းပြချက်ကို ချိတ်ဆက်ပေးသည်။

Dharmarāja’s Tapas in Dharmāraṇya and the Devas’ Attempted Distraction (धर्मारण्ये धर्मराजतपः–देवव्याकुलता–अप्सरःप्रेषणम्)
ဗျာသသည် နားထောင်ခြင်းက သန့်စင်မှုဖြစ်စေသော ပုရာဏဇာတ်ကြောင်းတစ်ရပ်ကို မိတ်ဆက်သည်။ တရေတာယုဂ၌ ဓမ္မရာဇ (နောက်ပိုင်းတွင် ယုဓိဋ္ဌိရဟု ခေါ်ဆို) သည် ဓမ္မာရဏျာတွင် အလွန်ပြင်းထန်သော တပဿာကို အလွန်ရှည်လျားစွာ ပြုလုပ်ကာ ကိုယ်ခန္ဓာခြောက်သွေ့ပျော့နွမ်း၊ မလှုပ်မရှား၊ အသက်ရှူအနည်းငယ်ဖြင့်သာ အသက်တည်စေသည့် အတိအကျ ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ တပဿာမှ ထွက်ပေါ်လာသော အာနုဘော်ကြောင့် အိန္ဒြာ၏ အာဏာတည်မြဲမှု ထိခိုက်မည်ကို ဒေဝတားများ စိုးရိမ်ကာ ကိုင်လာသ၌ ရှိဝထံ သွားရောက်တိုင်ပင်ကြသည်။ ဘြဟ္မာက ရှိဝကို သတ်မှတ်မရသော အလွန်မြင့်မြတ်သူ၊ ယောဂီတို့၏ အတွင်းအလင်း၊ ဂုဏသုံးပါး၏ အခြေခံ၊ ကမ္ဘာလောက ဖြစ်ပေါ်ရာ စကြဝဠာကိုယ်တော်ဟု ချီးမွမ်းသည့် စတုတိရှည်ကို ဦးဆောင်သည်။ ရှိဝက ဓမ္မရာဇသည် အန္တရာယ်မဟုတ်ကြောင်း ပြောသော်လည်း အိန္ဒြာ၏ စိတ်မငြိမ်သေး၍ အကြံပေးအစည်းအဝေး ခေါ်သည်။ ဗြဟသ္ပတိက တပဿာကို တိုက်ရိုက် မတားဆီးနိုင်ကြောင်း ပြောပြီး အပ္စရာများကို အသုံးချရန် အကြံပြုသည်။ အိန္ဒြာက ဓမ္မာရဏျာသို့ သီချင်းတေးသံ၊ အကနှင့် လှုပ်ရှားလှည့်စားမှုတို့ဖြင့် စိတ်လှုပ်ရှားစေကာ သမာဓိပျက်စီးစေရန် အမိန့်ပေးသည်။ သစ်တောနှင့် အာရှရမ်၏ သဘာဝအလှ—ပန်းပွင့်၊ ငှက်သံ၊ သဟဇာတ တိရစ္ဆာန်များ—ကို ဖော်ပြကာ စမ်းသပ်မှုအတွက် အခင်းအကျင်းတည်ဆောက်သည်။ အပ္စရာ ဗဓ္ဓနီက ဝီဏာတီး၍ လှပစွာ အကပြကာ ဓမ္မရာဇ၏ စိတ်ကို ခဏတာ လှုပ်ရှားစေသည်။ ယုဓိဋ္ဌိရက ဓမ္မ၌ တည်မြဲသူတွင် မည်သို့ စိတ်လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်နိုင်သနည်းဟု မေးရာ ဗျာသက သတိမဲ့လုပ်ရပ်များသည် ကျဆုံးမှုသို့ ခေါ်ဆောင်ကြောင်း၊ ကာမလှည့်စားမှုသည် မာယာအင်အားကြီး၍ တပဿာ၊ ဒါန၊ ကရုဏာ၊ သမယမ၊ သင်ယူမှု၊ သန့်ရှင်းမှုနှင့် အရှက်အကြောက်တို့ကို ပျက်စီးစေနိုင်ကြောင်း သတိပေးသည်။

Dharmāraṇya Māhātmya: Varddhanī–Dharma Dialogue, Śiva’s Boons, and the Institution of Dharmavāpī
ဤအဓ್ಯಾಯသည် တပစ်သာ (austerity) ၏အာနိသင်၊ ဒေဝတားတို့၏စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် သန့်ရှင်းရာနေရာတည်ထောင်ခြင်းကို အသံမျိုးစုံဖြင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးတင်ပြသည်။ ဗျာသက ဤဇာတ်ကြောင်းကို မိတ်ဆက်ရာတွင် ယမ၏တမန်များကို ကြောက်ရွံ့မှု ပျောက်ကင်းစေပြီး ဓမ္မ/ယမ၏ ဓမ္မတရားတော်အလိုတော်ကို ရှင်းလင်းပေးသည်ဟု ဆိုသည်။ တောအတွင်း ဓမ္မ/ယမသည် အပ္ဆရာ ဝဒ္ဓနီကို တွေ့၍ မည်သူမည်ဝါမေးမြန်းကာ ပရသဒ် (boon) ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။ ဝဒ္ဓနီက အိန္ဒြာသည် ဓမ္မ၏ တပစ်သာကြောင့် ကမ္ဘာလောကစည်းကမ်း ပျက်ယွင်းမည်ကို ကြောက်ရွံ့သဖြင့် မိမိကို စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သစ္စာနှင့် ဘက္တိကို နှစ်သက်သဖြင့် ဓမ္မက အိန္ဒြာလောက၌ တည်ငြိမ်မှုရစေခြင်းနှင့် သူမအမည်ဖြင့် တီရ္ထ (tīrtha) တည်ထောင်ပေးခြင်းကို ခွင့်ပြုကာ ငါးညအကျင့်နှင့် ထိုနေရာ၌ ပူဇော်/မန္တရဖတ်ရွတ်လျှင် ပုဏ္ဏမကုန်ခန်းမည်မဟုတ်ဟု သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထို့နောက် ဓမ္မသည် အလွန်ပြင်းထန်သော တပစ်သာပြုသဖြင့် ဒေဝတားတို့က ရှိဝကို အကူအညီတောင်းကြသည်။ ရှိဝရောက်လာ၍ တပစ်သာကို ချီးမွမ်းကာ ပရသဒ်ပေးရာတွင် ဓမ္မက ဤဒေသကို သုံးလောကလုံးတွင် “ဓမ္မာရဏ္ယ” ဟု ကျော်ကြားစေလိုကြောင်းနှင့် လူမဟုတ်သတ္တဝါများအပါအဝင် သတ္တဝါအားလုံးအတွက် မောက္ခပေးနိုင်သော တီရ္ထတစ်ခု တည်ထောင်ပေးရန် တောင်းဆိုသည်။ ရှိဝက အမည်ကို အတည်ပြုပြီး လင်္ဂတော်တည်ရှိမည် (ဝိශ්ဝေရှဝရ/မဟာလင်္ဂ) ဟု ကတိပြုသည်။ ဇာတ်ကြောင်းသည် ထို့နောက် ပူဇော်ပွဲနည်းလမ်းများသို့ ချဲ့ထွင်ကာ ဓမ္မေရှဝရကို သတိရပူဇော်ခြင်း၏ အာနိသင်၊ ဓမ္မဝါပီဖန်တီးခြင်း၊ ယမအတွက် ရေချိုးနှင့် တർပဏ မန္တရများ၊ ရောဂါနှင့် အပင်ပန်းကင်းစေမှု၊ ရှရဒ္ဓအချိန်များ (အမావာသျာ၊ သင်္ကရန္တိ၊ ဂြဟဏ် စသည်)၊ တီရ္ထအဆင့်နှိုင်းယှဉ်မှုနှင့် နိဂုံးဖလश्रုတိတွင် ပုဏ္ဏမြင့်မားခြင်းနှင့် သေပြီးနောက် ကောင်းရာသို့ တက်ရောက်မည်ဟု ကတိပေးသည်။

सदाचार-शौच-सन्ध्या-विधि (Ethical Conduct, Purity, and Sandhyā Procedure)
ဤအধ্যာယတွင် ယုဓိဋ္ဌိရက သဒာစာရ (ကောင်းမွန်သော အကျင့်အကြံ) သည် ဓမ္မနှင့် စည်းစိမ်တိုးပွားမှု၏ အမြစ်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပေးရန် တောင်းဆိုပြီး ဗျာသမုနိက သင်ခန်းစာပုံစံဖြင့် ဖြေကြားသည်။ သတ္တဝါတို့၏ အဆင့်အတန်းနှင့် ထူးချွန်မှုများကို အဆင့်လိုက်ဖော်ပြကာ နောက်ဆုံးတွင် ဗြာဟ္မဏပညာနှင့် ဘြဟ္မန်သို့ ဦးတည်သော စိတ်ထား (brahma-tatparatā) ကို အမြင့်ဆုံးဟု ထင်ရှားစေသည်။ သဒာစာရကို မုန်းတီးမှုနှင့် တွယ်ကပ်မှုကင်းသော ဓမ္မအမြစ်ဟု သတ်မှတ်ပြီး မကောင်းသော အကျင့်သည် လူမှုအပြစ်တင်ခြင်း၊ ရောဂါနှင့် အသက်တမ်းလျော့နည်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေကြောင်း သတိပေးသည်။ ထို့နောက် လက်တွေ့ကျသော နေ့စဉ်စည်းကမ်းများကို ဖော်ပြသည်—ယမနှင့် နိယမ (အမှန်တရား၊ အဟിംသာ၊ ထိန်းချုပ်မှု၊ သန့်ရှင်းမှု၊ သင်ယူမှု၊ အစာရှောင်ခြင်း) ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း၊ အတွင်းရန်သူများ (ကာမ၊ ကရောဓ၊ မောဟ၊ လောဘ၊ မတ်ဆရိယ) ကို အနိုင်ယူခြင်းနှင့် ဓမ္မကို တဖြည်းဖြည်း စုဆောင်းခြင်း။ လူသည် တစ်ယောက်တည်း မွေးဖွား၍ တစ်ယောက်တည်း သေဆုံးသဖြင့် သေပြီးနောက် လိုက်ပါသည့်အရာမှာ ဓမ္မတစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်ကြောင်း အထူးအလေးပေးသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် brahma-muhūrta အချိန်၌ သတိရခြင်း၊ နေထိုင်ရာမှ ဝေးရာတွင် ကိုယ်ခန္ဓာအညစ်အကြေး စွန့်ခြင်း၊ မြေနှင့် ရေဖြင့် သန့်စင်နည်း၊ ācamana စံနှုန်းများ၊ သွားသန့်စင်ရန် မသင့်သော နေ့ရက်ကန့်သတ်ချက်များ၊ မနက်ခင်းရေချိုးခြင်း၏ ကုသိုလ်နှင့် စန့်ဓျာဝိဓိကို စနစ်တကျ သင်ကြားသည်—prāṇāyāma၊ aghamarṣaṇa၊ Gāyatrī-japa၊ နေဘုရားသို့ arghya ပူဇော်ခြင်း၊ ထို့နောက် tārpaṇa နှင့် အိမ်ထောင်ရေးရာ ကိစ္စများ။ စည်းကမ်းရှိသော dvija အတွက် တည်ငြိမ်သော နಿತ್ಯ-ဓမ္မ လမ်းစဉ်ဟု နိဂုံးချုပ်ထားသည်။

गृहस्थधर्म-उपदेशः (Householder Dharma: pañcayajña, hospitality, and conduct codes)
ဤအধ্যာယသည် ဂৃহಸ್ಥ-အာစာရ (အိမ်ထောင်ရှင်၏ စည်းကမ်းနှင့် အကျင့်) ကို နည်းလမ်းကျကျ သင်ကြားသော အခန်းဖြစ်သည်။ ဗျာသက အိမ်ထောင်ရှင်သည် လူမှုဘဝနှင့် ယဇ္ဈာစီးပွားရေး၏ အခြေခံတိုင်ဖြစ်ကြောင်း ထားပြပြီး ဒေဝတားများ၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) များ၊ ရှိများ၊ လူသားများနှင့် သတ္တဝါများတိုင်တိုင် အိမ်ထောင်ရှင်၏ ထောက်ပံ့မှုကို မလွဲမသွေ အားထားရကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် “ဝေဒနွား” (trayi-mayī dhenu) ဟူသော ဥပမာဖြင့် နို့ခေါင်းလေးခု—svāhā, svadhā, vaṣaṭ, hanta—ကို ဒေဝတား၊ ဘိုးဘွား၊ ရှိ/ယဇ္ဈာစည်းကမ်းနှင့် လူသားအပေါ် တာဝန်များ၏ သင်္ကေတအဖြစ် ချိတ်ဆက်ကာ နေ့စဉ် ဝေဒပဋ္ဌာန်းဖတ်ရှုခြင်းနှင့် အာဟာရပေးကမ်းခြင်းတို့ကို တစ်ခုတည်းသော တာဝန်အဖြစ် ထားပြသည်။ အခန်းသည် နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်ရမည့် အစဉ်အလာများ—သန့်စင်ခြင်း၊ တർပဏ (tarpana)၊ ပူဇော်ခြင်း၊ သတ္တဝါတို့အတွက် ဘလိ (bali) ပူဇော်ခြင်းနှင့် အတိသတ္ကာရ (atithi-satkara) အဖြစ် ဧည့်သည်ကို ဂုဏ်ပြုဧည့်ခံခြင်း—ကို အသေးစိတ်ညွှန်ကြားသည်။ “အတိသိ” ကို အထူးသဖြင့် ဗြာဟ္မဏ ဧည့်သည်ဟု သတ်မှတ်ကာ မနှောင့်ယှက်ဘဲ လေးစားစွာ ကြိုဆိုကျွေးမွေးရန် ဆိုသည်။ ထို့နောက် ယုဓိဋ္ဌိရ၏ မေးခွန်းဖြင့် အိမ်ထောင်ရေးပုံစံ ၈ မျိုး (brāhma, daiva, ārṣa, prājāpatya, asura, gāndharva, rākṣasa, paiśāca) ကို သီလအရ အဆင့်ခွဲကာ သတို့သမီးတန်ဖိုး (bride-price) ကို ကုန်ပစ္စည်းလို ပြုလုပ်ခြင်းဟု သတိပေးသည်။ နောက်ဆုံးတွင် pañcayajña (brahma-, pitṛ-, deva-, bhūta-, nṛ-yajña) ကို စည်းမျဉ်းတကျ သတ်မှတ်ပြီး vaiśvadeva နှင့် ဧည့်ခံမှုကို လျစ်လျူရှုခြင်းကို ပြစ်တင်သည်။ သန့်ရှင်းမှု၊ ထိန်းချုပ်မှု၊ anadhyāya (စာလေ့လာရန် မသင့်သည့် အချိန်များ)၊ စကားပြောသီလ၊ အကြီးအကဲကို လေးစားမှုနှင့် ဒါနဖလ (ပေးကမ်းခြင်း၏ အကျိုး) စည်းကမ်းများကို ရှည်လျားစွာ ဖော်ပြကာ ဤအရာများသည် Dharmāraṇya နေထိုင်သူများအတွက် śruti-smṛti နှင့် ကိုက်ညီသော ဓမ္မစံနှုန်းများဟု အဆုံးသတ်သည်။

धर्मवापी-श्राद्धमाहात्म्यं तथा पतिव्रताधर्म-नियमाः (Dharma-vāpī Śrāddha Māhātmya and the Ethical Guidelines of Pativratā-dharma)
ဤအဓ್ಯಾಯသည် တီရ္ထဆိုင်ရာ ရိတုအညွှန်းနှင့် အိမ်ထောင်ရေးသီလကျင့်ဝတ်ကို ဆွေးနွေးပုံစံဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသည်။ ဗျာသက “ဓမ္မဝာပီ” ဟုခေါ်သော ဓမ္မနှင့်ဆက်စပ်သည့် ရေကန်သို့ ရောက်လျှင် ပိတೃ-တရ္ပဏ နှင့် ပိဏ္ဍ ပူဇော်ခြင်း၏ အထူးအာနိသင်ကို ဖော်ပြကာ ဘိုးဘွားများသည် ကြာရှည်စွာ စိတ်ကျေနပ်ရပြီး သေဆုံးပြီးနောက် အခြေအနေမျိုးစုံရှိသော ဝိညာဉ်များထံသို့ပါ ကုသိုလ်အကျိုး ရောက်နိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် ကလိယုဂကို လောဘ၊ ရန်လိုမှု၊ အပြစ်တင်ပြောဆိုမှု၊ လူမှုရေးမညီညွတ်မှုတို့ကြောင့် သီလမတည်ငြိမ်သည့်ကာလဟု ဖော်ပြသော်လည်း စကား၊ စိတ်၊ ကိုယ်၏ သန့်ရှင်းမှု၊ အဟింసာ၊ ထိန်းချုပ်မှု၊ မိဘကို ဂရုစိုက်မှု၊ ဒါန၊ ဓမ္မဗဟုသုတတို့ဖြင့် သန့်စင်မှုရနိုင်ကြောင်း အတည်ပြုသည်။ ရှောနက၏ မေးခွန်းကြောင့် ပတိဝြတာ မိန်းမ၏ လက္ခဏာများသို့ ပြောင်းလဲကာ စူတက အပြုအမူထိန်းသိမ်းမှု၊ ခင်ပွန်းအကျိုးကို ဦးစားပေးမှု၊ လူမှုရေးအရှက်ရစေမည့် အခြေအနေများကို ရှောင်ကြဉ်မှု၊ စကားပြောနှင့် အနေအထိုင် စည်းကမ်းတကျရှိမှု၊ အိမ်တွင်းပူဇော်ရေးကို ရိတုတကျ ဆောင်ရွက်မှုတို့ကို စာရင်းပြုဖော်ပြသည်။ ဓမ္မလွန်ကျူးလျှင် မကောင်းသော ပြန်လည်မွေးဖွားမှုကဲ့သို့ အကျိုးဆက်များရှိကြောင်း သတိပေးပြီး၊ ဓမ္မကွင်း၌ ဆရာဒ္ဓနှင့် ဒါန၏ ဂုဏ်ကို ထပ်မံချီးမွမ်းကာ သဒ္ဓါဖြင့် ပြုလုပ်သော အနည်းငယ်သော ပူဇော်မှုတောင် မျိုးရိုးကို ကာကွယ်နိုင်သော်လည်း မသန့်ရှင်းသော ငွေကြေးဖြင့် ဆရာဒ္ဓပြုခြင်းကို မသင့်တော်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဓမ္မာရဏ္ယသည် အမြဲတမ်း ဆန္ဒပြည့်စုံစေပြီး ယောဂီတို့အတွက် မုက္ခတရားသို့ ဦးတည်စေကာ အောင်မြင်သူများအတွက်လည်း အောင်မြင်မှု ပေးတတ်ကြောင်း အတည်ပြုသည်။

Dharmāraṇya-Prastāva: Deva-samāgama and Sṛṣṭi-Kathā (धर्मारण्यप्रस्तावः—देवसमागमः सृष्टिकथा च)
အခန်း ၈ တွင် ယုဓိဋ္ဌိရသည် ဓမ္မာရဏ္ယ အကြောင်းကို ထပ်မံနားထောင်လိုကြောင်း တောင်းဆိုကာ ဤကഥာသည် စိတ်ဝင်စားမှုနှင့် ဘက္တိကို ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း ပြသသည်။ ဗျာသသည် ဤဇာတ်လမ်းကို စကန္ဒပုရာဏမှ ဆင်းသက်လာသည့် ကഥာဟု မိတ်ဆက်ပြီး၊ စ္ထာဏု (ရှီဝ) က စကန္ဒအား မူလပြောကြားခဲ့သဖြင့် တီရ္ထအကျိုးများစွာ ရရှိစေကာ အတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ဇာတ်ကွက်သည် ကိုင်လာသသို့ ပြောင်းလဲပြီး ရှီဝ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ပဉ္စဝက္တ၊ ဒသဘုဇ၊ တ్రိနೇತ್ರ၊ သူလပါဏိ၊ ကပာလနှင့် ခဋ္ဝါင်္ဂ ကိုင်ဆောင်သူဟု ဖော်ပြသည်။ ဂဏများက ဝန်းရံကာ ရှင်ရသီများနှင့် ကောင်းကင်တေးဂီတသမားများက ချီးမွမ်းကြသည်။ စကန္ဒက နတ်များနှင့် အမြင့်တန်းဒေဝတများသည် ရှီဝ၏ တံခါးဝတွင် တွေ့ဆုံခွင့် စောင့်နေကြောင်း ပြောရာ၊ ရှီဝသည် ထွက်ခွာရန် ထရပ်ပြီး အရေးကြီးသည့် ရည်ရွယ်ချက်ကို စကန္ဒက မေးမြန်းသည်။ ရှီဝက နတ်များနှင့်အတူ ဓမ္မာရဏ္ယသို့ သွားမည်ဟု ပြောပြီး စကြဝဠာဖန်ဆင်းကഥာကို ဟောကြားသည်—ပရလယကာလ၌ မူလဗြဟ္မန်၊ မဟာတတ္တဝ ပေါ်ထွန်းခြင်း၊ ဝိෂ္ဏု၏ ရေထဲက လီလာ၊ ဗညန်ပင်နှင့် ရွက်ပေါ်တွင် လဲလျောင်းသည့် ကလေးရုပ်ပေါ်လာခြင်း၊ နာဘိပဒ္မမှ ဗြဟ္မာ မွေးဖွားခြင်းနှင့် လောကဗုံ၊ လောကများ၊ သတ္တဝါများ (ယောနိခွဲခြားမှု အပါအဝင်) ဖန်ဆင်းရန် အမိန့်ရခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဗြဟ္မာ၏ စိတ်မွေးသားများ၊ ကശ്യပနှင့် ဇနီးများ၊ အာဒိတျများနှင့် “ဓမ္မာရဏ္ယ” ဟူသော အမည်၏ အရင်းအမြစ်ကို ဓမ္မ၏ အခန်းကဏ္ဍမှ ဆက်စပ်ဖော်ပြပြီး၊ နတ်များ၊ စိဒ္ဓများ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများ၊ နာဂများ၊ ဂြိုဟ်များ စသည့် စုဝေးမှုကို ရေးသားသည်။ နိဂုံးတွင် ဗြဟ္မာသည် ဝိုင်ကుంఠသို့ သွားကာ ဝိෂ္ဏုကို တရားဝင် ချီးမွမ်းသဖြင့် ဝိෂ္ဏုသည် အိုင်ကွန်ရုပ်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းကာ စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှု၊ သန့်ရှင်းမြေဓာတ်နှင့် ဒေဝအကြံဉာဏ်တို့ကို ချိတ်ဆက်ပေးသည်။

धर्मारण्ये देवसमागमः तथा ऋष्याश्रमस्थापनम् (Divine Assembly in Dharmāraṇya and the Establishment of Ṛṣi-Āśramas)
အခန်း ၉ သည် ဆက်တိုက်ပြောပြသည့် ဆွေးနွေးပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ဗျာသက ကုသိုလ်ပြုရာဇာတ်တစ်ပုဒ်ကို မိတ်ဆက်ပြီး၊ ဗိဿနုက ဘြဟ္မာနှင့် ဒေဝတားတို့ ရောက်လာခြင်းအကြောင်း မေးမြန်းသည်။ ဘြဟ္မာက လောကသုံးပါးတွင် ကြောက်ရွံ့စရာ မရှိကြောင်း၊ ဓမ္မဖြင့် တည်ထောင်ထားသော ရှေးဟောင်း တီရ္ထကို မြင်တွေ့လိုသဖြင့် လာရခြင်းဟု ရှင်းပြသည်။ ဗိဿနုက သဘောတူကာ ဂရုဍာပေါ်စီး၍ လျင်မြန်စွာ သွားပြီး ဒေဝတားတို့လည်း လိုက်ပါလာသည်။ ဓမ္မာရဏ്യတွင် ဓမ္မရာဇ (ယမ) က ဧည့်ခံပွဲအတိုင်း အလေးအနက်ဖြင့် ကြိုဆိုကာ တစ်ဦးချင်း ပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်သည်။ ထို့နောက် ဗိဿနုကို ချီးမွမ်း၍ ဤကေတ္တရသည် တီရ္ထဖြစ်လာခြင်းမှာ ဘုရားကရုဏာနှင့် သာသနာတော်ကို မှန်ကန်စွာ ကျေနပ်စေခြင်းကြောင့်ဟု ဆိုသည်။ ဗိဿနုက ဆုတောင်းခွင့် ပေးရာတွင် ယမက တီရ္ထကို မနှောင့်ယှက်နိုင်စေရန်နှင့် ဝေဒသံတော်၊ ယဇ္ဉာတို့ မပြတ်ကြားရစေရန် ဓမ္မာရဏ്യအတွင်း ရှိသီအာရှရမ်များ တည်ထောင်ပေးရန် တောင်းဆိုသည်။ ဗိဿနုက အလွန်ကြီးမားသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ယူကာ ဒေဝတားအကူအညီဖြင့် ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏ-ရှိများကို များစွာ တည်နေရာချထားသည်။ ဂိုထရ၊ ပရဝရ စာရင်းများနှင့် မျိုးဆက်အဆက်ဆက်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ယုဓိဋ္ဌိရက ထိုအဖွဲ့များ၏ မူလ၊ အမည်နှင့် တည်နေရာကို မေးမြန်းသဖြင့် စာရင်းဖော်ပြချက်များ ဆက်လက်တိုးတက်လာသည်။ အချို့ကဗျာများတွင် ဒေဝီနာမများနှင့် ဘြဟ္မာက ကာမဓေနုကို ခေါ်ယူခြင်းတို့ကိုလည်း ရည်ညွှန်းကာ သာသနာတော်၏ စည်းကမ်းတည်တံ့ရေးကို ကောင်းကင်က ထောက်ပံ့ကြောင်း အဓိပ္ပါယ်ဖော်ထုတ်သည်။

Kāmadhenū’s Creation of Attendants and the Regulation of Saṃskāras in Dharmāraṇya (कामधेन्वनुचर-निर्माण तथा संस्कारानुशासन)
ဗျာသသည် ယုဓိဋ္ဌိရအား ဓမ္မာရဏျ၌ ဖြစ်ပွားသော အကြောင်းအရာကို ပြောပြ၍ ပူဇော်ပွဲဘဝအတွက် “ဝန်ဆောင်မှု-ပတ်ဝန်းကျင်” တစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ပေးသည်။ ဘြဟ္မာ၏ အမိန့်အရ ကာမဓေနုကို ခေါ်ယူကာ ပူဇော်ပွဲကျွမ်းကျင်သူ တစ်ဦးချင်းစီအတွက် အတွဲလိုက် အကူအညီပေးသူများကို ဖန်တီးစေရာမှ စည်းကမ်းတကျ လူထုကြီးတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ရှိခါနှင့် ယဇ္ဉောပဝီတ ကဲ့သို့ သန့်ရှင်းသင်္ကေတများကို ဆောင်ကာ သာသ္တရပညာနှင့် သင့်တော်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးကြသည်။ ဒေဝတားများက နေ့စဉ် ပူဇော်ပွဲပစ္စည်းများ (သစ်တုတ်သမိဓ်၊ ပန်း၊ ကုရှာ စသည်) ကို ထောက်ပံ့စေရန်နှင့် နာမကရဏ၊ အန္နပြာရှန၊ စူဍာကရဏ/ဆံပင်ဖြတ်၊ ဥပနယန စသည့် ဘဝအဆင့်ဆင့် သံစကာရများကို အကူအညီပေးသူများ၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ မပြုလုပ်ရဟု စည်းကမ်းချမှတ်သည်။ ခွင့်ပြုချက်ကို မလေးစားလျှင် ထပ်တလဲလဲ ဒုက္ခရောဂါများနှင့် လူမှုဂုဏ်သိက္ခာ ဆုံးရှုံးမှုတို့ကို ခံရမည်ဟု သတိပေးထားသည်။ ထို့နောက် ကာမဓေနုကို ဒေဝတားများနှင့် တီရ္ထများ အများအပြား ပါဝင်သည့် သန့်ရှင်းသော အစုအဝေးအဖြစ် ချီးမွမ်းသည်။ ယုဓိဋ္ဌိရက အကူအညီပေးသူများ၏ အိမ်ထောင်ရေးနှင့် သားသမီးအကြောင်း မေးမြန်းသဖြင့် ဗျာသက ဂန္ဓဗ္ဗ မိန်းကလေးများကို ရယူသည့် အကြောင်းကို ပြောသည်—ရှီဝ၏ တမန်က ဝိශ්ဝာဝစုထံမှ သမီးများကို တောင်းရာ ငြင်းပယ်သဖြင့် ရှီဝက စစ်အင်အားကို စုစည်းကာ နောက်ဆုံး ဂန္ဓဗ္ဗဘုရင်က မိန်းကလေးများကို ပေးအပ်သည်။ အကူအညီပေးသူများက ဝေဒပုံစံဖြင့် အာဇျ-ဘာဂ ပူဇော်ကာ ဂန္ဓဗ္ဗပုံစံ အိမ်ထောင်ရေးအတွက် ထုံးတမ်းအစဉ်အလာကို သတ်မှတ်ထားသည်။ အဆုံးတွင် ဓမ္မာရဏျ၌ ဂျပနှင့် ယဇ္ဉာများ ဆက်လက်တည်တံ့ပြီး အကူအညီပေးသူများနှင့် သူတို့၏ မိန်းမများက အိမ်မှုနှင့် ပူဇော်ဝန်ဆောင်မှုများဖြင့် ထောက်ပံ့ကာ နေရာအခြေပြု ဓမ္မ၏ မော်ဒယ်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ထားသည်။

Lolajihva-vadhaḥ and the Naming of Satya Mandira (लोलजिह्ववधः सत्यमन्दिरनामकरणं च)
ဤအধ্যာယသည် ဗျာသ–ယုဓိဋ္ဌိရ စကားဝိုင်းဖြင့် ဖွင့်လှစ်သည်။ ယုဓိဋ္ဌိရသည် ဗျာသ၏ဝစနာကို “အမృత” ဟုချီးမွမ်းကာ မပြည့်ဝနိုင်သေးကြောင်းဆို၍ နောက်ထပ်ပုံပြင်ကို တောင်းလျှောက်သည်။ ဗျာသက နောက်ခေတ်အန္တရာယ်တစ်ရပ်ကို ဖော်ပြရာတွင် ရက္ခသအရှင် လောလဇိဟ္ဝ ပေါ်ထွန်းလာ၍ လောကသုံးပါးကို ကြောက်ရွံ့စေကာ ဓမ္မာရဏ္ယသို့ ရောက်လာပြီး နယ်မြေများကို အနိုင်ယူကာ သန့်ရှင်းလှပသော နေရာတစ်ခုကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးသဖြင့် အဲဒီနေရာရှိ ဘြာဟ္မဏများ ထွက်ပြေးသွားကြသည်။ ဘြာဟ္မဏများကို ကာကွယ်ရန် သရီမာတာ ဦးဆောင်သော ဒေဝီအစုအဝေးကြီး ပေါ်ထွန်းလာပြီး တြိရှူလ၊ သင်္ခ–စက္ကရ–ဂဒါ၊ ပါရှ–အင်္ကုရှ၊ ခဍ္ဂ၊ ပရာရှု စသည့် ဒေဝလက်နက်မျိုးစုံကို ကိုင်ဆောင်ကာ ရက္ခသကို ဖျက်ဆီးရန် ထွက်တော်မူကြသည်။ လောလဇိဟ္ဝ၏ ဟိန်းသံကြောင့် အရပ်ဒေသများနှင့် သမုဒ္ဒရာများတုန်လှုပ်သဖြင့် အိန္ဒြ (ဝါသဝ) သည် နလကူဗရကို စူးစမ်းရန် စေလွှတ်ပြီး သူက စစ်ပွဲအခြေအနေကို ပြန်လည်တင်ပြသည်။ အိန္ဒြက ဗိဿနုအား သတင်းပို့ရာတွင် ဗိဿနုသည် (ဤနိဒါန်းအရ စတျလောကမှ) ဆင်းသက်လာပြီး သုဒർശနစက္ကရကို လွှတ်ကာ လောလဇိဟ္ဝကို အင်အားချို့ယွင်းစေသည်။ ထို့နောက် ဒေဝီများ၏ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ရက္ခသသည် သေဆုံးသွားသည်။ ဒေဝတားနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗများက ဗိဿနုကို ချီးမွမ်းကြပြီး ဗိဿနုက ထွက်ပြေးသွားသော ဘြာဟ္မဏများကို မေးမြန်းကာ သူတို့ကို ရှာဖွေ၍ “ဝါသုဒေဝ၏ စက္ကရကြောင့် ရက္ခသ ဖျက်ဆီးပြီးပြီ” ဟု အားပေးတော်မူသည်။ ဘြာဟ္မဏများသည် မိသားစုနှင့်အတူ ပြန်လာကာ တပဿ၊ ယဇ్ఞ၊ ဝေဒပညာလေ့လာမှုတို့ကို ပြန်လည်ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ပြန်လည်တည်ထောင်သော နေရာသည် ယုဂအလိုက် အမည်ရလာပြီး ကృతယုဂတွင် ဓမ္မာရဏ္ယ၊ တ్రေတာယုဂတွင် စတျမန္ဒိရ ဟု ကျော်ကြားလာသည်။

गणेशोत्पत्तिः एवं धर्मारण्ये प्रतिष्ठा (Gaṇeśa’s Origin and Installation in Dharmāraṇya)
ဗျာသသည် ယုဓိဋ္ဌိရအား «သတ္တျမန်ဒိရ» ဟုခေါ်သော နေရာတစ်ခုကို သာသနာရေးအရ ကာကွယ်သန့်စင်ပေးသည့် အကြောင်းကို ပြောပြသည်။ ပရကာရ (အကာအရံ) ကို အလံတံဆိပ်များဖြင့် အလှဆင်၍ အလယ်တွင် ပီဋ္ဌာတစ်ခုကို ဗြာဟ္မဏနှင့် ဆက်စပ်သည့် နေရာ၌ တည်ထားပြီး သန့်စင်ထားသော တံခါးပေါက်လေးခု (ပရတိုးလီ) ကို စီမံထားသည်။ ထို့နောက် အရှေ့၌ ဓမ္မေရှ္ဝရ၊ တောင်၌ ဂဏနာယက (ဂဏေရှ)၊ အနောက်၌ ဘာနု (နေမင်း)၊ မြောက်၌ စွယမ္ဘူ ဟူ၍ ဦးတည်ရာအလိုက် ကာကွယ်သူများကို တည်စေကာ ကာကွယ်ရေး သာသနာမြေပုံတစ်ခုကို ဖန်တီးသည်။ ထို့နောက် ဂဏေရှ၏ မူလဇာတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ပါရဝတီသည် ကိုယ်သန့်စင်ရာမှ ထွက်သော အနှစ်အသားဖြင့် ရုပ်တစ်ရုပ်ကို ဖန်တီး၍ အသက်သွင်းကာ တံခါးစောင့်အဖြစ် ခန့်ထားသည်။ မဟာဒေဝ ဝင်လိုသော် တားဆီးခံရ၍ တိုက်ပွဲဖြစ်ကာ ထိုကလေး၏ ခေါင်းကို ဖြတ်တောက်လိုက်သည်။ ပါရဝတီ၏ ဝမ်းနည်းမှုကို ဖြေရှင်းရန် မဟာဒေဝသည် ဆင်ခေါင်း (ဂဇ-ရှီရ) ဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းကာ «ဂဇာနန» ဟု အမည်ပေးသည်။ ဒေဝတော်များနှင့် ရှင်သန်သူများက ချီးမွမ်းကြပြီး ဂဏေရှက ဓမ္မာရဏျ၌ အမြဲတမ်း ကာကွယ်သူအဖြစ် နေထိုင်မည်ဟု ကတိပေးကာ အတားအဆီးဖယ်ရှားခြင်း၊ ကောင်းကျိုးချမ်းသာပေးခြင်းနှင့် မင်္ဂလာပွဲ၊ ပွဲတော်၊ ယဇ္ဈာတို့တွင် ပထမဦးစွာ ပူဇော်ခံရမည်ဟု အာနိသင်ပေးသည်။

रविक्षेत्रे संज्ञातपः, अश्विनौ-उत्पत्तिः, रविकुण्ड-माहात्म्यं च (Saṃjñā’s austerity in Ravikṣetra, the birth of the Aśvins, and the Māhātmya of Ravikuṇḍa)
ဤအধ্যာယတွင် ယုဓိဋ္ဌိရက ဗျာသအား အရှွင်နှစ်ပါး (နာသတ္ယ၊ ဒသ္ရ) ၏ မူလအစနှင့် မြေပြင်ပေါ်တွင် နေဘုရား၏ အလင်းတော် ပေါ်ထွန်းလာပုံကို မေးမြန်းသည်။ ဗျာသက သံဇ္ဉာ–သူရျ အဖြစ်အပျက်ကို ရှင်းပြရာတွင် သံဇ္ဉာသည် သူရျ၏ တောက်ပလွန်းသော ရောင်ခြည်ကို မခံနိုင်သဖြင့် ချာယာ (Chāyā) ကို အစားထိုးထားကာ အိမ်ထောင်ရေးကျင့်ဝတ်ကို ထိန်းသိမ်းပြီး အစားထိုးထားမှုကို ဖုံးကွယ်ရန် အမိန့်ပေးကာ ထွက်ခွာသွားသည်။ အိမ်ထောင်ရေးတင်းမာမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များမှ ယမနှင့် ယမုနာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ နောက်ပိုင်း ယမနှင့် ပတ်သက်သော ပဋိပက္ခကြောင့် ချာယာ၏ အမှန်တကယ် အတ္တလက္ခဏာ ပေါ်လွင်လာသည်။ သူရျက သံဇ္ဉာကို ရှာဖွေရာတွင် ဓမ္မာရဏ്യ၌ မြင်းမ (vaḍavā) အဖြစ် တပစ်အလွန်ပြင်းထန်စွာ ကျင့်နေသည်ကို တွေ့ရပြီး၊ ဇာတ်ကြောင်းတွင် နှာခေါင်းပိုင်းနှင့် ဆက်စပ်သည့် ထူးခြားသော သမဂ္ဂပုံစံမှ နာသတ္ယနှင့် ဒသ္ရ ဟူသော အရှွင်နှစ်ပါး မွေးဖွားလာသည်။ ထို့နောက် ရဝိကုဏ္ဍများ ပေါ်ထွန်းလာကာ နေရာတော်၏ မဟာတ္မိယကို အခြေပြု၍ ရေချိုးခြင်း၊ ပူဇော်သက္ကာ၊ ပိတೃကရိယာနှင့် ဘကုလာရ္က (Bakulārka) ကို ဝတ်ပြုခြင်းတို့၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို ဖလသြုတိအဖြစ် အသေးစိတ်ဖော်ပြသည်။ အပြစ်သန့်စင်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေး၊ ကာကွယ်မှု၊ စည်းစိမ်နှင့် ပူဇော်ပွဲအကျိုး တိုးပွားခြင်းတို့ကို ကတိပြုကာ သပ္တမီ၊ တနင်္ဂနွေ၊ ဂြိုဟ်ကြတ်၊ သင်္ကြန်တိ၊ ဗျတီပာတ၊ ဝိုင်ဓြတိ စသည့် ကာလများကို အထူးအလေးပေးထားသည်။

Hayagrīva-hetu-nirūpaṇa (The Causal Account of Viṣṇu as Hayagrīva) | हयग्रीवहेतुनिरूपणम्
ဤအধ্যာယသည် သာသနာရေးဆိုင်ရာ မေးမြန်း–ဖြေကြားမှုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ယုဓိဋ္ဌိရက ဓမ္မာရဏ္ယတွင် ဗိဿဏုသည် တပဿ (အာသီသ/သမాధိ) ကို မည်သည့်အချိန်၊ မည်သို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်ကို အစဉ်လိုက် ရှင်းပြရန် တောင်းဆိုသည်။ ထို့နောက် စကန္ဒက ရုဒ္ရ/ရှီဝ (ဣရှ္ဝရ) ထံသို့၊ သုံးဂုဏ်ကို ကျော်လွန်၍ အလုံးစုံကို ဖြန့်ကျက်ထားသော ဖန်ဆင်း–ထိန်းသိမ်း–ဖျက်ဆီး အရှင်သည် အဘယ်ကြောင့် မြင်းခေါင်းပုံ (အရှ္ဝမုခ) ကို ခံယူခဲ့သနည်းဟု မေးမြန်းပြီး ထိုပုံကို ဟယဂရီဝ/ကృష్ణ ဟု တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့နောက် အဝတာရများ၏ လုပ်ရပ်များကို ရှည်လျားစွာ စာရင်းပြု၍ ဓမ္မပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း၏ တစ်သမတ်တည်းသော အကြောင်းပြချက်ကို ထောက်ပြသည်—ဝရာဟက မြေကြီးကို မြှောက်တင်ခြင်း၊ နရသിംဟက ပရဟ္လာဒကို ကာကွယ်ခြင်း၊ ဝာမန၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ခြေလှမ်းများ၊ ပရရှုရာမ၏ က్షတ္တရိယ ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ရာမ၏ စစ်ပွဲများ၊ ကృష్ణ၏ ရန်သူများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် အဆုံးကာလ ကလ္ကိ၏ မြင်ကွင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ရုဒ္ရက အကြောင်းရင်းဇာတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ယဇ్ఞ ပြုလုပ်ရန် ပြင်ဆင်နေသော ဒေဝများသည် ယောဂအာရုဍ္ဍ၊ ဓျာနသ္ထ ဖြစ်နေသော ဗိဿဏုကို မတွေ့နိုင်သဖြင့် ဗြဟ္စပတိထံ သွားကြသည်။ ထို့နောက် ဝါမ်ရျ (ပုရွက်ဆိတ်/ဝလ္မီကနှင့် ဆက်နွယ်သူများ) ကို အသုံးပြု၍ သတိမပျက်စေလိုသဖြင့် သမాధိကို မဖျက်သင့်ဟု သာသနာရေးအရ စိုးရိမ်မှုရှိသော်လည်း ဆွေးနွေးကာ ယဇ్ఞ အပိုင်းအခွဲကို ပေးအပ်ပြီး လေးကြိုး (ဂုဏ) ကို ကိုက်ဖြတ်စေသည်။ ကြိုးပြတ်သည့်အခါ လေး၏ တုန်ခါမှုကြောင့် ခေါင်းတစ်ခု ဖြတ်တောက်ကာ ကောင်းကင်သို့ တက်သွားပြီး ဒေဝများ စိတ်မကောင်းဖြစ်ကာ ရှာဖွေကြသဖြင့် ဟယဂရီဝ၏ အတ္တသဘောနှင့် ယောဂသမాధိမှတဆင့် ပုံသဏ္ဍာန်ပေါ်ထွန်းလာခြင်း၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားကို ဆက်လက်ရှင်းလင်းရန် အခြေခံတည်ဆောက်ပေးသည်။

हयग्रीवोत्पत्तिः तथा धर्मारण्यतीर्थमाहात्म्यम् (Hayagrīva’s Manifestation and the Māhātmya of Dharmāraṇya Tīrthas)
ဤအဓ್ಯಾಯတွင် အကြောင်းအရာနှစ်ပိုင်းကို ဆက်စပ်စွာဖော်ပြသည်။ ပထမပိုင်းတွင် နတ်တို့သည် «ဦးခေါင်း» (śiras) ကို မတွေ့နိုင်သဖြင့် ယဇ္ဈာအောင်မြင်စေသော သဘောတရားနှင့် ဆက်နွယ်သည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်အတွက် ဘြဟ္မာသည် ဝိශ්ဝကర్మန် (Viśvakarman) ကို ဖန်တီးစေသည်။ နေရောင်ရထားအခန်းတွင် မြင်းဦးခေါင်းတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာပြီး ဗိဿနု (Viṣṇu) ထံတွင် ချိတ်ဆက်ကာ ဟယဂရီဝ (Hayagrīva) ရုပ်သဏ္ဌာန် ဖြစ်ပေါ်သည်။ နတ်တို့က စတုတိဖြင့် ဟယဂရီဝ/ဗိဿနုကို အောံကာရ၊ ယဇ္ဈာ၊ ကာလ၊ ဂုဏ်သုံးပါးနှင့် ဓာတ်နတ်များအဖြစ် ချီးမွမ်းပြီး၊ ဗိဿနုက ကောင်းချီးပေးကာ ဤပေါ်ထွန်းမှုသည် မင်္ဂလာရှိ၍ ပူဇော်ထိုက်သည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ဟု ရှင်းလင်းသည်။ ဒုတိယပိုင်းတွင် ဗျာသ–ယုဓိဋ္ဌိရ စကားဝိုင်းမှ မူလအကြောင်းရင်းကို ရှင်းပြသည်။ ဘြဟ္မာ၏ အစည်းအဝေးတွင် မာနကြီးမှုကြောင့် ဗိဿနု၏ ဦးခေါင်းနှင့် ဆိုင်သော အကျိုးဆက်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ ဗိဿနုသည် ဓမ္မာရဏ္ယ (Dharmāraṇya) တွင် တပသ် ပြုလုပ်သည်။ ထို့နောက် ဓမ္မာရဏ္ယကို မဟာက்ஷೇತ್ರအဖြစ် ကြေညာကာ မုက္တေရှ/မောက္ရှေရှဝရ နှင့် တီရ္ထများ၊ အထူးသဖြင့် ဒေဝသရသ/ဒေဝခါတ (Devasaras/Devakhāta) ကို ချီးမွမ်းသည်။ ရေချိုး၊ ပူဇော် (ကာရ္တိကလတွင် ကృတ္တိကာ-ယောဂ အထူး) တർပဏ/श्राद्ध၊ ဂျပ၊ ဒါနတို့ကို ညွှန်ကြားပြီး အပြစ်ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ ဘိုးဘွားတင်မြှောက်ခြင်း၊ အသက်ရှည်ခြင်း၊ ကျန်းမာချမ်းသာခြင်း၊ မျိုးရိုးတိုးတက်ခြင်းနှင့် အထက်လောကရောက်ခြင်းတို့ကို ကတိပြုသည်။

Śakti-Sthāpana in Dharmāraṇya: Directional Guardianship, Sacred Lake, and Akṣaya Merit (अध्याय १६)
အধ্যာယ ၁၆ တွင် ယုဓိဋ္ဌိရနှင့် ဗျာသတို့၏ မေး–ဖြေ သဘောတရားဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးခန်းကို ဖော်ပြသည်။ ယုဓိဋ္ဌိရက ဓမ္မာရဏ္ယ၌ ရာက္ခသ၊ ဒೈတျ၊ ယက္ခနှင့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော သတ္တဝါများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကြောက်ရွံ့မှုကို သက်သာစေရန် တည်ထောင်ထားသည့် ကာကွယ်ရေး «သက္တိ» များ၏ အမည်နှင့် တည်နေရာကို စာရင်းပြု၍ ရှင်းလင်းပေးရန် တောင်းဆိုသည်။ ဗျာသက ထိုအင်အားများကို ဒေဝတားအာဏာပိုင်များက တည်ထောင်ကာ လေးဘက်လမ်းညွှန်အတိုင်း တပ်စွဲထားပြီး ဒွိဇများနှင့် လူထုတစ်ရပ်လုံးကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။ ထို့နောက် Śrīmātā၊ Śāntā၊ Sāvitrī၊ Gātrāyī၊ Chatrājā၊ Ānandā စသည့် ဒေဝီပုံစံများနှင့် အမည်ခေါ်များကို စုစည်းဖော်ပြကာ လက်နက်များ၊ ဂရုဍနှင့် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ စီးနင်းတိရစ္ဆာန်များပါဝင်သည့် စစ်ရေးသင်္ကေတများကို ရှင်းပြပြီး နေရာနှင့် ပူဇော်ပွဲစည်းကမ်းကို စောင့်ရှောက်သူများဟု သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် Chatrājā ၏ နေရာရှေ့တွင် တည်ရှိသော သန့်ရှင်းသော ရေကန်တစ်ကန်ကို မိတ်ဆက်ကာ ထိုနေရာတွင် snāna (ရေချိုး), tarpaṇa (ရေဖြင့် ပူဇော်), piṇḍadāna (ပိဏ္ဍပူဇော်) ပြုလုပ်လျှင် အက္ခယ (မကုန်ခမ်း) ကုသိုလ်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရောဂါနှင့် ရန်သူကို လျော့ပါးစေခြင်း၊ စည်းစိမ်တိုးပွားခြင်း၊ အောင်မြင်ခြင်းတို့ကို အာမခံသကဲ့သို့ Ānandā ကို သတ္တဝိက သက္တိဟု ချီးမွမ်းကာ သတ်မှတ်ထားသော ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ကိုးကွယ်လျှင် ရေရှည်အကျိုးရလဒ်၊ ပညာသင်ယူမှုနှင့် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်မှုကို ထောက်ပံ့ကြောင်း အဆုံးသတ်ဖော်ပြသည်။

Śrīmātā-Kulamātā-Stuti and Pūjāvidhi (Protective Śakti Discourse)
ဤအဓ್ಯಾಯ၌ ဗျာသမုနိသည် မင်းတစ်ပါးအား တောင်ဘက်၌ တည်ထားသော အင်အားကြီး မဟာဒေဝီအကြောင်းကို သာသနာရေးအမြင်နှင့် အမိန့်ညွှန်ကြားသဘောဖြင့် ဟောကြားသည်။ ထိုဒေဝီကို Śāntā Devī၊ Śrīmātā၊ Kulamātā၊ Sthānamātā ဟူသော အမည်များဖြင့် ခေါ်ကြပြီး မျိုးရိုးနှင့် နေရာအခြေချမှုကို ကာကွယ်ပေးသော śakti အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ရုပ်ပုံလက္ခဏာအနေဖြင့် လက်များစွာ၊ ghaṇṭā (ခေါင်းလောင်း)၊ triśūla (သုံးချွန်လှံ)၊ akṣamālā (ပုတီး)၊ kamaṇḍalu (ရေခွက်) စသည့် လက်နက်/ကိရိယာများ၊ တိရစ္ဆာန်ယာဉ်ပုံရိပ်နှင့် အနက်၊ အနီ အဝတ်အစားအရောင်တို့ကို ဖော်ပြပြီး၊ Viṣṇu ၏ တည်နေရာနှင့် ဆက်စပ်မှု၊ ဒိုင်တျာဖျက်ဆီးခြင်း၊ Sarasvatī-rūpa ဟူ၍ ထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်ခြင်းတို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းထားသည်။ ထို့နောက် ပူဇော်နည်း (pūjāvidhi) ကို စနစ်တကျ ဖော်ပြသည်—ပန်း၊ အနံ့သာ (ကမ္ဖော်၊ အဂရု၊ စန္ဒကူး)၊ မီးအလင်းနှင့် မီးခိုး၊ အစာနိဝေဒနာအဖြစ် သီးနှံ၊ ချိုပွဲ၊ payasa၊ modaka တို့ကို ဆက်ကပ်ရမည်။ ထို့ပြင် ဘြာဟ္မဏများနှင့် ကုမာရီများကို ကျွေးမွေးကာ မင်္ဂလာကိစ္စတစ်စုံတစ်ရာ စတင်မီ နိဝေဒနာကို မှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်ရန် အလေးထားသည်။ အကျိုးဖလအနေဖြင့် စစ်ပွဲနှင့် ပြိုင်ပွဲများတွင် အောင်မြင်ခြင်း၊ အနှောင့်အယှက်များ ပျောက်ကင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာပွဲများ (အိမ်ထောင်ရေး၊ upanayana၊ sīmanta) တွင် အောင်မြင်ခြင်း၊ စည်းစိမ်၊ ပညာ၊ သားသမီးရခြင်းတို့ကို ရရှိစေပြီး နောက်ဆုံးတွင် Sarasvatī ၏ ကရုဏာကြောင့် သေပြီးနောက် မြင့်မြတ်သော အခြေအနေသို့ ရောက်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဤအဓ್ಯಾಯသည် ရုပ်ပုံဗေဒ၊ ပူဇော်နည်းပညာနှင့် သီလညွှန်ကြားချက်တို့ကို ပေါင်းစည်းကာ ဘုရားကာကွယ်မှုအောက်တွင် လုပ်ငန်းများ စတင်ရန် လမ်းညွှန်ပေးသည်။

Karṇāṭaka-Dānava-Vadhaḥ — The Slaying of Karṇāṭaka and the Institution of Śrīmātā Worship
ဤအဓ್ಯಾಯသည် ဇာတ်ကြောင်းဘောင်နှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းထားသည်။ (၁) ရုဒ္ဒရသည် စကန္ဒအား ဓမ္မာရဏ္ယ၌ ယခင်ဖြစ်ရပ်ကို ပြောပြရာတွင် ဒေဝကန်နာဋက (Karṇāṭaka) သည် အတားအဆီးများကို မပြတ်မတောက် ဖန်တီးပြီး အထူးသဖြင့် လင်မယားစုံတွဲများကို ထိခိုက်စေကာ ဝေဒသီလကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ထိုအခါ သရီမాతာသည် မာတင်ဂီ/ဘုဝနေရှွရီ အဖြစ် ပုံသဏ္ဌာန်ယူကာ သူ့ကို ဖျက်ဆီး하였다။ (၂) ဗျာသသည် ယုဓိဋ္ဌိရ၏ မေးခွန်းကို ဖြေကြားရာတွင် ကန်နာဋက၏ သဘောသဘာဝ၊ ဝေဒဆန့်ကျင်မှုနှင့် ဘြာဟ္မဏများနှင့် ဒေသခံလူထု (ကုန်သည်များပါဝင်) တို့၏ ပူဇော်ရေးဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှုကို အသေးစိတ် ဖော်ပြသည်။ အခန်းတွင် ပူဇော်နည်းလမ်းကို စနစ်တကျ သတ်မှတ်ထားသည်—ပဉ္စာမృတ ဖြင့် ရေချိုးပေးခြင်း၊ ဂန္ဓောဒက (အနံ့ရေ) ဖြင့် ပက်ဖျန်းခြင်း၊ ဓူပ-ဒီပ ထွန်းညှိခြင်း၊ နైవေဒျ အနုဓာတ်နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်း၊ ချိုချဉ်မုန့်၊ သီးနှံ၊ မီးအလင်းနှင့် ပွဲတော်အစားအစာများ စသည့် အလှူအတန်းမျိုးစုံကို တင်ပူဇော်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ သရီမాతာ ပေါ်ထွန်းလာ၍ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည်ဟု ကရုဏာတော်ပေးကာ လက်များစွာဖြင့် အာယုဓ ၁၈ မျိုး ကိုင်ဆောင်သည့် ပြင်းထန်သော စစ်မဟာပုံစံကို ထင်ရှားစေသည်။ ဒေဝသည် လှည့်စားမှုနှင့် လက်နက်များကို သုံးသော်လည်း ဒေဝီသည် သာသနာတော်အင်အားဖြင့် တားဆီးချုပ်နှောင်ကာ အဆုံးသတ်အနိုင်ယူပြီး ကန်နာဋကကို သတ်ဖြတ်သည်။ နိဂုံးတွင် သရီမాతာကို မင်္ဂလာကိစ္စများ၏ အစတွင်—အထူးသဖြင့် မင်္ဂလာဆောင်ပွဲတွင်—ပူဇော်ပါက ဝိဃ္န (အတားအဆီး) မဖြစ်စေကြောင်း ညွှန်ကြားသည်။ အကျိုးဖလကိုလည်း ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြပြီး ကလေးမရှိသူက သားသမီးရ၊ ဆင်းရဲသူက ဥစ္စာရ၊ အသက်ရှည်ကျန်းမာရေးရဟု ဆိုကာ ဆက်လက်ပူဇော်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။

इन्द्रतीर्थ-माहात्म्य एवं इन्द्रेश्वरलिङ्गप्रादुर्भावः (Indra Tīrtha Māhātmya and the Manifestation of the Indreśvara Liṅga)
ဤအဓ್ಯಾಯသည် ဗျာသ–ယုဓိဋ္ဌိရ စကားဝိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဗျာသက အိန္ဒြသာရတွင် ရေချိုးခြင်းနှင့် အိန္ဒြေရှွရ ရှိဝ၏ ဒർശန/ပူဇာ ပြုခြင်းတို့၏ ကယ်တင်နိုင်သော အာနိသင်ကို ဖော်ပြကာ အချိန်ကြာမြင့်စွာ စုပုံလာသော အပြစ်များ ပျောက်ကင်းကြောင်း ဆိုသည်။ ယုဓိဋ္ဌိရက မူလဇာတ်ကြောင်းကို မေးမြန်းသဖြင့် ဗျာသက ဝෘတြကို သတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်လာသော ဗြဟ္မဟတ္ယာဆန်သော အပြစ်ဒဏ်ကို သက်သာစေရန် အိန္ဒြက မြောက်ဘက်တွင် ပြင်းထန်သော တပသ် ပြုခဲ့ကြောင်း ရှင်းပြသည်။ ရှင်ဝက ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာပြီး ဓမ္မာရဏ္ယအတွင်း၌ ထိုကဲ့သို့သော အပြစ်ဒဏ်များ မတည်မြဲကြောင်း အာမခံကာ ဝင်ရောက်၍ ရေချိုးရန် ညွှန်ကြားသည်။ အိန္ဒြက မိမိနာမဖြင့် ရှင်ဝကို တည်စေလိုကြောင်း တောင်းဆိုသဖြင့် ရှင်ဝက ယောဂအင်အားဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာသော အပြစ်ဖျက် လိင်္ဂကို ထုတ်ဖော်ပြသပြီး (လိပ်သင်္ကေတနှင့် ဆက်နွယ်ကြောင်း ဖော်ပြ) ဓမ္မာရဏ္ယ၌ အိန္ဒြေရှွရအဖြစ် သတ္တဝါတို့၏ ကောင်းကျိုးအတွက် တည်နေကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် ပူဇာအကျိုးများကို စာရင်းပြုသည်—ပုံမှန် ပူဇာနှင့် အလှူအတန်းများ၊ မာဃလတွင် အဋ္ဌမီနှင့် စတုရ္ဒသီနေ့များ၌ အထူးဝတ်ပြုခြင်း၊ နီလိုတ်ဆဂ (nīlotsarga) ကို ဘုရားရှေ့တွင် ပြုခြင်း၊ စတုရ္ဒသီနေ့တွင် ရုဒြ-ဇပ ပြုခြင်း၊ ဒွိဇများသို့ ရွှေနှင့် ရတနာဖြင့် ပြုလုပ်သော မျက်စိပုံ အလှူကဲ့သို့သော သီးသန့် ဒါနများ၊ ရေချိုးပြီးနောက် ပိတೃ-တရ္ပဏ ပြုခြင်းတို့ဖြစ်ပြီး ရောဂါနှင့် အပမင်္ဂလများမှ လွတ်ကင်းမည်ဟု ကတိပြုသည်။ အဆုံးတွင် ဂျယန္တ၏ ဆက်စပ်သော ဘက္တိနှင့် အိန္ဒြ၏ အခါအားလျော်စွာ ပူဇာပြုခြင်းကို ဖော်ပြကာ စိတ်ဝင်စားစွာ နားထောင်သူတို့သည် သန့်စင်၍ လိုရာဆန္ဒ ပြည့်စုံမည်ဟု ဖလသြုတိဖြင့် ပိတ်သိမ်းသည်။

देवमज्जनकतीर्थमाहात्म्यं तथा मन्त्रकूटोपदेशः (Devamajjanaka Tīrtha-Māhātmya and Instruction on Mantra ‘Kūṭa’ Structures)
ဤအခန်းသည် ဗျာသ–ယုဓိဋ္ဌိရ စကားဝိုင်းဖြင့် စတင်ကာ၊ ရှင်ဝတီရ္ထ (Śiva-tīrtha) အနက် “မတူညီမရှိ” ဟုဆိုသော တီရ္ထတစ်ခုကို မိတ်ဆက်သည်။ ထိုနေရာ၌ သင်္ကရ (Śaṅkara) သည် အံ့ဖွယ်ကောင်းသော မလှုပ်မရှားနိုင်ခြင်းနှင့် စိတ်မတည်ငြိမ်ခြင်းကဲ့သို့သော အခြေအနေတစ်ရပ်ကို ကြုံတွေ့ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့နောက် ဇာတ်ကြောင်းသည် သာသနာဗေဒဆိုင်ရာ နည်းပညာပိုင်း ဆွေးနွေးချက်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ပာဝတီ (Pārvatī) သည် မန္တရပုံစံကွဲပြားမှုများနှင့် “ခြောက်မျိုး” အာနုဘော်များအကြောင်း မေးမြန်းရာ၊ ရှင်ဝ (Śiva) သည် သတိထားကာ bīja (မျိုးစေ့သံလုံး) များနှင့် kūṭa ပေါင်းစည်းပုံများကို ရှင်းလင်းပေးသည်။ māyā-bīja, vahni-bīja, brahma-bīja, kāla-bīja, pārthiva-bīja စသည့် အညွှန်းများပါဝင်ပြီး၊ မန္တရဖွဲ့စည်းပုံများသည် အာနုဘော်ကြီးမားသော်လည်း သီလပိုင်းအရ တာဝန်ရှိကြောင်း၊ မမှန်ကန်စွာ အသုံးချလျှင် အန္တရာယ်ရှိကြောင်း သတိပေးသည်။ သို့ရာတွင် သက်ရောက်မှု၊ ဆွဲဆောင်မှု၊ မောဟဖြစ်စေမှု စသည့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ အဆုံးတွင် Dharmāraṇya ရှိ Devamajjanaka တီရ္ထ၏ မဟာတ္မိယကို ချီးမွမ်းကာ၊ ရေချိုးခြင်း (နှင့် ရေသောက်ခြင်း)၊ Aśvina kṛṣṇa caturdaśī နေ့ရက်အလိုက် အကျင့်ထုံး၊ အစာရှောင်၍ ပူဇော်ခြင်းနှင့် rudra-japa တို့သည် သန့်စင်စေပြီး ဘေးဒုက္ခကာကွယ်ကာ ကောင်းကျိုးချမ်းသာ ပေးနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ဆုံး phalaśruti တွင် ဤအကြောင်းကို နားထောင်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်မျှဝေခြင်းသည် ယဇ်ကြီးများနှင့် တူညီသော ကုသိုလ်ရပြီး စည်းစိမ်၊ ကျန်းမာရေးနှင့် မျိုးဆက်တိုးပွားမှုကို ပေးတတ်ကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။

गोत्र–प्रवर-विवाहनिषेधः तथा प्रायश्चित्तविधानम् (Gotra–Pravara Marriage Prohibitions and Expiatory Regulations)
ဤအဓ್ಯಾಯသည် မျိုးရိုးစည်းကမ်းနှင့် လက်ထပ်ခွင့်အရည်အချင်းကို ဓမ္မအမြင်ဖြင့် စုစည်းထားသည်။ ဗျာသ၏ဝေါဟာရဖြင့် စတင်ကာ အခြေအနေသက်ဆိုင်ရာ ဒေဝတားများနှင့် သက္တိများကို အမည်စုံစုံဖြင့် ထူထပ်စွာ ရေတွက်ဖော်ပြပြီး၊ ဒေဝီများ၏ ပုံစံမျိုးစုံကိုလည်း ထည့်သွင်းထားသည်။ ထို့နောက် gotra–pravara ဆိုင်ရာ နည်းပညာပိုင်းအချက်အလက်များကို ဥပမာများနှင့်တကွ ဖော်ပြကာ pravara တူ/မတူ အခြေအနေများကို ခွဲခြားပြသည်။ တူညီသော gotra/pravara အတွင်း လက်ထပ်ခြင်းနှင့် မိခင်ဘက် ဆွေမျိုးအချို့အမျိုးအစားများနှင့် လက်ထပ်ခြင်းကို တိတိကျကျ တားမြစ်ထားသည်။ တားမြစ်လက်ထပ်မှု၏ လူမှု–ပူဇော်ရေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များ (ဗြာဟ္မဏ္ယ အဆင့်ကျခြင်း၊ သားသမီးကို လူမှုအဆင့်နိမ့်ကျသည့်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း) ကိုလည်း ဖော်ပြပြီး၊ ထိုသို့ လက်ထပ်ပြီးသူများအတွက် အထူးသဖြင့် Cāndrāyaṇa ဝရတကို အပြစ်ဖြေ (prāyaścitta) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ကာတျာယန၊ ယာဇ္ဉဝလ္က്യ၊ ဂေါတမ စသည့် ဓမ္မဥပဒေ အာဏာပိုင်များကို ကိုးကားသကဲ့သို့ အသံတူညီစွာ ထည့်သွင်းကာ မိဘနှစ်ဘက်လိုင်းအလိုက် ခွဲကွာရမည့် အဆင့်အတန်းကို သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ရေးကျင့်ဝတ်အမျိုးအစားများ—အစ်ကို/ညီ လက်ထပ်အရင်အနောက် စည်းကမ်းနှင့် “punarbhū” အခြေအနေ ခွဲခြားချက်များ—ကိုပါ ထည့်သွင်းထားပြီး၊ ဓမ္မတရားနှင့် ကိုက်ညီသော အိမ်ထောင်တည်ဆောက်မှုနှင့် စည်းကမ်းချိုးဖောက်သည့်အခါ ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် စည်းမျဉ်းများကို သိမ်းဆည်းထားခြင်းဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ကို ထင်ရှားစေသည်။

यॊगिनीनां स्थानविन्यासः (Placement of the Yoginīs and Directional Śaktis)
ဤအဓ್ಯಾಯသည် မေးမြန်း–ဖြေကြားပုံစံဖြင့် စတင်သည်။ ယုဓိဋ္ဌိရက ကာဇေရှာက တည်ထောင်ထားသည်ဟု ဆိုသော ယောဂိနီများသည် မည်သူများနည်း၊ ဘယ်လိုသဘောသဏ္ဌာန်ရှိသနည်း၊ ဘယ်နေရာတွင် နေထိုင်သနည်းဟု ဗျာသကို မေးမြန်းသည်။ ဗျာသက ယောဂိနီများသည် အလှဆင်ပစ္စည်း၊ အဝတ်အစား၊ ယာဉ်စီးနှင့် အသံအမျိုးမျိုးဖြင့် တင့်တယ်စွာ တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ ဝိပရ (ပူဇော်ရေးကျွမ်းကျင်သူ) နှင့် ဘက္တများ၏ ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖယ်ရှားကာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းကို အဓိကတာဝန်အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် အကြောင်းအရာသည် သန့်ရှင်းသော နေရာချထားမှုစာရင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ယောဂိနီနှင့် ဒိသရှက္တိများကို အရှေ့၊ အနောက်၊ တောင်၊ မြောက်နှင့် အလယ်ဒိသများ (အဂ္နိ၊ နိုင်ရဋ၊ ဝါယု၊ ဣရှာန) တစ်လျှောက် တည်ထားကြောင်း ဆိုပြီး၊ အာရှာပူရီ၊ ချတ်ရာ၊ ဉာဏဇာ၊ ပိပ္ပလာမ္ဘာ၊ ရှာန္တာ၊ စိဒ္ဓာ၊ ဘဋ္ဌာရိကာ၊ ကဒမ္ဘာ၊ ဝိကဋာ၊ စုပဏာ၊ ဝသုဇာ၊ မာတင်ဂီ၊ ဝါရာဟီ၊ မုကုဋေရှွရီ၊ ဘဒ္ရာ၊ မဟာရှက္တိ၊ စိံဟာရာ စသည့် အမည်များကို ရွတ်ဆိုကာ၊ ထို့ထက်ပို၍ မရေတွက်နိုင်သေးကြောင်းလည်း ဖော်ပြသည်။ ထပ်မံ၍ အာရှာပူර්ဏာအနီးရှိသူများ၊ အရှေ့/မြောက်/တောင်/အနောက်တွင် သီးသန့်ထားသော ဒေဝီများ၊ ရေဖြန်းပူဇော်ခြင်းနှင့် ဘလိပူဇော်ခြင်းတို့ကို ဆိုသည်။ လိင်္ကာပေါ်ထိုင်၍ လက်လေးဖက်ရှိကာ ကောင်းချီးပေးသော ရှက္တိတစ်ပါး၊ စိတ်တွင် သတိပြုဆင်ခြင်လျှင် စိဒ္ဓိပေးသော တစ်ပါး၊ ဘုက္တိနှင့် မုက္တိပေးသော တစ်ပါးတို့ကို ဖော်ပြပြီး၊ သန္ဓျာသုံးချိန်တွင် မြင်နိုင်သော ရုပ်သဏ္ဌာန်များလည်း ရှိကြောင်း ဆိုသည်။ အဆုံးတွင် နိုင်ရဋဒိသ၌ ဗြဟ္မာဏီတို့နှင့် ‘ဇလမాతရ’ အုပ်စုတို့ ရှိကြောင်း ထပ်မံညွှန်ပြကာ၊ ကာကွယ်ရေး မဟာသမီးဒေဝီအင်အားများ၏ သန့်ရှင်းသော ပထဝီညွှန်းတမ်းအဖြစ် ဤအဓ್ಯಾಯ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ခိုင်မာစေသည်။

धर्मारण्ये देवसत्र-प्रवर्तनं लोहासुरोपद्रवश्च | The Devas’ Satra in Dharmāraṇya and the Disruption by Lohāsura
ဗျာသက ဒေဝတားတို့သည် ဒိုင်တျများနှင့် စစ်ပွဲကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာသဖြင့် ဘရဟ္မာကို အားကိုးရာအဖြစ် ချဉ်းကပ်ကာ အောင်မြင်ရန် လွယ်ကူသော နည်းလမ်းကို တောင်းဆိုကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ဘရဟ္မာက ဓမ္မာရဏ္ယကို ဘရဟ္မာ၊ ရှင်ကရ၊ ဝိષ્ણုတို့ ပူးပေါင်းတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ယမ၏ တပသ္ (တပဿ) သည် အကြောင်းရင်းအထောက်အကူဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။ ထို့ပြင် ထိုနေရာ၌ ပြုလုပ်သော ဒါန၊ ယဇ္ဉ၊ တပသ္တို့သည် “ကိုဋိ-ဂုဏိတ” ဟု အဆများစွာ တိုးပွားကာ ပုဏ္ဏနှင့် ပါပတို့ပါ တိုးမြှင့်ခံရသည်ဟု သဒ္ဓမ္မစည်းကမ်းကို ထုတ်ဖော်သည်။ ဒေဝတားတို့သည် ဓမ္မာရဏ္ယသို့ သွားရောက်ကာ နှစ်တစ်ထောင်ကြာ စတြာယဇ္ဉကြီးကို စီမံကိန်းချပြီး ထင်ရှားသော ရှိများကို ယဇ္ဉတာဝန်အလိုက် ခန့်အပ်ကာ မဟာဝေဒိကာကို တည်ဆောက်၍ မန္တရဖြင့် အာဟုတိများ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ထို့အပြင် နေထိုင်သော ဒွိဇများနှင့် အားကိုးသူများအား အန္နဒါနနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုမှုကို ကျယ်ပြန့်စွာ ပြုလုပ်သည်။ နောက်ကာလတွင် လောဟာသုရသည် ဘရဟ္မာသဏ္ဌာန်ဖြင့် လှည့်စားဝင်ရောက်ကာ ပူဇော်ပွဲလုပ်သူများကို နှောင့်ယှက်၍ ယဇ္ဉပစ္စည်းများကို ဖျက်ဆီး၊ သန့်ရှင်းရာနေရာများကို အညစ်အကြေးဖြစ်စေသဖြင့် လူထုအများအပြား ပြန့်ကျဲထွက်ခွာကြသည်။ ထွက်ပြေးသူများက ကြောက်ရွံ့မှု၊ ရှုပ်ထွေးမှု၊ လမ်းခွဲခြင်းတို့ကို မှတ်တမ်းတင်သကဲ့သို့ အမည်ပေးထားသော ရွာသစ်များကို တည်ထောင်ကြပြီး ဓမ္မာရဏ္ယသည် နေထိုင်ရန် ခက်ခဲလာကာ တီရ္ထအဖြစ်၏ ဂုဏ်သတ္တိလည်း အညစ်အကြေးကြောင့် ထိခိုက်သွားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အသူရသည် စိတ်ကျေနပ်စွာ ထွက်ခွာသွားသည်။

धर्मारण्य-माहात्म्य-वर्णनम् | Description of the Glory of Dharmāraṇya (Dharmāraṇya Māhātmya)
ဗျာသသည် ဓမ္မာရဏ္ယ (Dharmāraṇya) ဟုခေါ်သော အထူးမြတ်သော တီရ္ထဒေသ၏ မာဟာတ္မယကို အဆုံးသတ်၍ ထပ်မံအတည်ပြုသည်။ ထိုနေရာကို မင်္ဂလာအမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး မျိုးဆက်များစွာက စုဆောင်းလာသော အပြစ်များကို သန့်စင်ပေးနိုင်သော သန့်ရှင်းရာအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ထိုနေရာတွင် ရေချိုးသန့်စင်ခြင်းက အပြစ်လွန်ကျူးမှုများမှ လွတ်မြောက်စေသဖြင့် ယုဓိဋ္ဌိရ (ဓမ္မရာဇ) သည် အကြီးမားဆုံးအပြစ်များကို ဖယ်ရှားရန်နှင့် သီလရှိသူများကို ကာကွယ်ရန် တောထဲသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ထို့နောက် တီရ္ထများတွင် ရေမြုပ်ခြင်း၊ ဒေဝတာဘုရားကျောင်းများသို့ သွားရောက်ဖူးမြော်ခြင်း၊ မိမိရည်ရွယ်ချက်အတိုင်း iṣṭa-pūrta (ယဇ္ဉနှင့် ဒါန) ကို ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ဖြင့် ထိုဒေသ၏ ရဟန်းပူဇာစီးပွားကို ရေတွက်ဖော်ပြသည်။ ဖလသရုတိအရ ထိုနေရာသို့ ရောက်သူ သို့မဟုတ် ထိုနေရာအကြောင်းကို ကြားသူတောင် လောကီအပျော်အပါးနှင့် မောက္ခကို နှစ်မျိုးလုံးရပြီး နောက်ဆုံးတွင် လောကအတွေ့အကြုံများပြီးနောက် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ နှစ်ကြိမ်မွေး (ဒွိဇ) များက စြာဒ္ဓကာလတွင် ဖတ်ရွတ်ခြင်းကို အထူးအလေးထားကာ ဘိုးဘွားများကို ရေရှည်မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ဓမ္မဝါပီ (Dharmavāpī) ကို ထင်ရှားစွာ ချီးမြှောက်၍ အခြားပူဇာပစ္စည်းမပါဘဲ ရေတစ်မျိုးတည်းဖြင့်ပင် စုဆောင်းထားသော အကုသိုလ်ကြီးများကို ဖျက်စီးနိုင်ပြီး Gayā-śrāddha နှင့် ထပ်ခါထပ်ခါ piṇḍa ပူဇာတင်ခြင်းနှင့် တူညီသော အကျိုးရလဒ်ကို ပေးနိုင်သည်ဟု သင်ကြားသည်။

सत्यलोकात्सरस्वती-आनयनं तथा द्वारावतीतीर्थे पिण्डदानफलम् | Bringing Sarasvatī from Satyaloka and the Merit of Piṇḍa-dāna at Dvāravatī Tīrtha
ဤအဓ್ಯಾಯသည် စူတာ၏ပို့ဆောင်ချက်အဖြစ်၊ ဓမ္မာရဏ്യ၌ သရஸဝတီဒေဝီ၏ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးဖွယ် အခန်းကဏ္ဍကို ဖော်ပြသော “အထူးကောင်းမြတ်သည့် တီရ္ထမဟာတ္မ្យ” ကို တင်ပြသည်။ ဇာတ်ကြောင်းတွင် ငြိမ်းချမ်းတည်ကြည်၍ ပညာရှိ၊ ယောဂသမာဓိနှင့် စည်းကမ်းပြည့်ဝသော မာရ္ကဏ္ဍေယ ရှင်တော်ကို (ကမဏ္ဍလုနှင့် မာလာကိုင်ဆောင်) ရှင်တော်များက လေးစားစွာ ချဉ်းကပ်မေးမြန်းကြသည်။ နိုင်မိဿာရဏ്യနှင့် မြစ်များဆင်းသက်လာခြင်းဆိုင်ရာ ရှေးဟောင်းအကြောင်းအရာများကို သတိရကာ သရஸဝတီ၏ ရောက်ရှိလာပုံနှင့် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ အဓိပ္ပါယ်ကို ရှင်းလင်းပေးရန် တောင်းဆိုကြသည်။ မာရ္ကဏ္ဍေယက သရஸဝတီကို စတျလောကမှ ဓမ္မာရဏ്യ (စူရေန္ဒြာဒြိအနီး) သို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ကြောင်း၊ သူမသည် အားကိုးရာ အကာအကွယ်ပေးသူဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးဆိုသည်။ ထို့နောက် ပြက္ခဒိန်အလိုက် အခမ်းအနားကို သတ်မှတ်သည်—ဘဓ္ရပဒ လပြည့်ဘက် (bright fortnight) ၏ မင်္ဂလာရှိသော ဒွာဒသီနေ့တွင်၊ ရှင်တော်များနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗများက စောင့်ရှောက်သော ဒွာရဝတီ-တီရ္ထ၌ ပိဏ္ဍဒါနနှင့် ပိတೃပူဇာများကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုအကျိုးသည် ပိတೃများအတွက် မပျက်မယွင်းသော ကောင်းကျိုးဖြစ်ပြီး၊ သရஸဝတီရေသည် အလွန်မင်္ဂလာရှိကာ အလွန်ကြီးမားသော အပြစ်ဒုက္ခများကိုပင် ဖယ်ရှားနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ နိဂုံးတွင် သရஸဝတီကို ဆွဂ္ဂကောင်းကျိုးနှင့် အပဝဂ္ဂ (လွတ်မြောက်ရေးသို့ ဦးတည်သော ကောင်းကျိုး) နှစ်မျိုးလုံးကို ဖြစ်စေသော ဆန္ဒပြည့်စေသူအဖြစ် ချီးမွမ်းကာ၊ အခမ်းအနားလုပ်ဆောင်မှုကို အမြင့်ဆုံးသော မောက္ခရည်မှန်းချက်နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။

द्वारवती-तीर्थमाहात्म्य (Dvāravatī Tīrtha Māhātmya: Merit of Viṣṇu’s Abiding Sacred Ford)
ဗျာသက ဒွာရဝတီနှင့် ဆက်နွယ်သော ဗိဿဏုတီရ္ထအပေါ် အခြေခံသည့် သာသနာရေး “ကောင်းမှုစီးပွားရေး” ကို ဖော်ပြသည်။ အစတွင် မာရကဏ္ဍေယက “ကောင်းကင်တံခါးကို ဖွင့်ပေးခဲ့သည်” ဟုဆိုပြီး၊ ဗိဿဏုကို ရည်မှန်းကာ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်သူတို့သည် ဗိဿဏု၏ နီးကပ်ပေါင်းစည်းခြင်း (သာယုဇျ) ကို ရရှိမည်ဟု ကြေညာသည်။ ထို့နောက် ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှု၏ နည်းလမ်းများကို စာရင်းပြုကာ အထူးသဖြင့် အစာမစားခြင်း/ဥပဝါသကို အလွန်အစွမ်းထက်သော တပစ်အဖြစ် ချီးမြှောက်သည်။ တီရ္ထတွင် ရေချိုးခြင်း၊ ကေရှဝကို ပူဇော်ခြင်း၊ ပိဏ္ဍနှင့် ရေတင်ပူဇော်ကာ ရှရဒ္ဓပြုခြင်းတို့သည် ဘိုးဘွားများကို ကာလရှည်ကြာ၊ ကောသမစ်အတိုင်းအတာဖြင့် စိတ်ကျေနပ်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဟရီသည် “အဲဒီနေရာတွင် ရှိနေသောကြောင့်” အပြစ်ကို ဖယ်ရှားပေးသည်ဟု တီရ္ထ၏ သန့်ရှင်းမှုကို ထောက်ပြပြီး၊ မောက္ခကို လိုသူအတွက် လွတ်မြောက်မှု၊ စည်းစိမ်ကို လိုသူအတွက် ဥစ္စာ၊ ယုံကြည်သူအတွက် အသက်ရှည်ချမ်းသာကို ပေးသော နေရာဟု သတ်မှတ်သည်။ ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ထိုနေရာတွင် ပေးသော ဒါနသည် အက္ခယ (မပျက်မယွင်း) ဖြစ်ပြီး၊ ယဇ္ဉကြီးများ၊ ဒါနများ၊ တပစ်များ၏ အကျိုးနှင့်တူသကဲ့သို့ ရေချိုးခြင်းတစ်ခုပင်ဖြင့် ရနိုင်သည်ဟုဆိုကာ၊ လူမှုအဆင့်နိမ့်သော်လည်း ဘက်တိရှိသူများအထိ လွယ်ကူစွာ ရရှိနိုင်ကြောင်းကို အလေးပေးသည်။

Govatsa-tīrtha Māhātmya and the Self-Manifolding Liṅga (गोवत्सतीर्थमाहात्म्यं)
သုတက ဂိုဝတ္ဆ (Govatsa) ဟုခေါ်သော ထင်ရှားသည့် တီရ္ထ၏ မဟာတ్మျကို မာရ္ကဏ္ဍေယနှင့် ဆက်စပ်ရာနေရာအနီးတွင် ရှိကြောင်း ပြောပြသည်။ အဲဒီနေရာတွင် အမ္ဗိကာပတိ (ရှီဝ) သည် နွားကလေးပုံစံဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော လိင်္ဂအဖြစ်လည်းကောင်း တည်ရှိနေသည်ဟု ဆိုသည်။ ရုဒြဘက္တဖြစ်ပြီး မုဆိုးဘဝရှိသော ဘုရင် ဘလာဟက သည် အံ့ဖွယ်နွားကလေးကို တောထဲသို့လိုက်လံကာ ဖမ်းယူရန် ကြိုးစားသော် လင်းလက်တောက်ပသော လိင်္ဂ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ဘုရင်သည် အံ့အားသင့်၍ သဒ္ဓါဖြင့် တွေးတောကာ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်ပြီး၊ ကောင်းကင်မှ ချီးမွမ်းသံနှင့် ပန်းမိုးကျခြင်းတို့ဖြင့် ရှီဝလောကသို့ ချက်ချင်း ရောက်ရှိသွားသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဒေဝတားများက လောကအကျိုးအတွက် ထိုနေရာတွင် တောက်ပသော လိင်္ဂပုံစံဖြင့် ဆက်လက်တည်နေစေကြောင်း ရှီဝအား တောင်းပန်ရာ၊ ရှီဝက အမြဲတည်ရှိမည်ဟု ခွင့်ပြုပြီး ဘာဒြပဒ မာသတွင် ကృష్ణပက္ခ၊ ကုဟူ (Kuhū) နေ့၌ ပြုလုပ်ရမည့် ဝတ်ပြုစည်းကမ်းများကို သတ်မှတ်ကာ အဘယနှင့် ပုဏ္ဏာကို ကတိပြုသည်။ ထို့နောက် ပိဏ္ဍဒါနနှင့် တർပဏတို့သည် ဘိုးဘွားများအတွက် အလွန်ထိရောက်ကြောင်း၊ အခက်အခဲရှိသည့် အခြေအနေများတွင်တောင် ကယ်တင်နိုင်ကြောင်းကို အထူးသဖြင့် ဂင်္ဂါ-ကူပက (Gaṅgā-kūpaka) တွင် ဂိုဝတ္ဆအနီး၌ ပြောဆိုသည်။ “စဏ္ဍာလ-သ္ထလ” ဟူသော အမည်၏ အကြောင်းရင်းကိုလည်း အကျင့်ပျက်ခြင်းကြောင့် စဏ္ဍာလဟု သတ်မှတ်ခံရသူတစ်ဦး၏ သင်ခန်းစာဖြင့် ရှင်းပြပြီး၊ လိင်္ဂ၏ မမှန်ကန်သည့် ကြီးထွားမှုကို ပူဇော်ပွဲဖြင့် ဖြေရှင်းကာ နေရာ၏ သန့်ရှင်းမှုကို တည်ငြိမ်စေသည်။ အဆုံးတွင် လိင်္ဂဒർശနနှင့် တီရ္ထဝန်ဆောင်မှုတို့သည် ပြင်းထန်သော အပြစ်များကိုပါ သန့်စင်စေနိုင်ကြောင်း ဆိုသည့် ဖလश्रုတိဖြင့် နေရာမဟာတ్మျ၊ ပူဇော်နည်းပညာနှင့် သီလပြောင်းလဲမှုကို ဓမ္မသဘောတရားအဖြစ် တင်ပြသည်။

लोहोयष्टिका-तीर्थमाहात्म्य (Lohayaṣṭikā Tīrtha-Māhātmya: Ritual Efficacy of Ancestral Offerings)
ဤအধ্যာယတွင် တောင်အနောက်ဘက် (နိရ္ဋ) ဒిశ၌ တည်ရှိသော «လိုဟယဋ္ဌိကာ» တီရ္ထ၏ မဟာတ္မ्यကို ဖော်ပြသည်။ ထိုနေရာ၌ ရုဒ္ရ၏ အရှိန်အဝါသည် စွယံဘူ-လိင်္ဂ အဖြစ် ထင်ရှားနေပြီး၊ ဗျာသ–မာရ္ကဏ္ဍေယ ဒိုင်ယာလော့ဂ်ပုံစံဖြင့် ပူဇော်ကာလကို သေချာညွှန်ပြသည်။ အထူးသဖြင့် အမဝါသျာနေ့နှင့် နဘဟသျ/ဘဓ္ရပဒ လတွင် လဆုတ်ကာလ၌ စရသွတီရေကို အခြေခံ၍ ရှရဒ္ဓနှင့် တർပဏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤတီရ္ထ၌ ပိဏ္ဍ ပူဇော်ခြင်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်လျှင် ရရှိသော ဖလသည် ဂယာတီရ္ထ၏ နမူနာနှင့် တူညီကြောင်း ဆိုပြီး၊ စည်းကမ်းတကျ ရိတိများဖြင့် ဒေသတွင်း၌ပင် ပိတೃများကို ကျေနပ်စေနိုင်ကြောင်း အတည်ပြုသည်။ ထို့ပြင် မောက္ခကို ရည်ရွယ်သူများအတွက် ရုဒ္ရ-တီရ္ထ၌ နွားလှူ၊ ဝိෂ္ဏု-တီရ္ထ၌ ရွှေလှူ စသည့် အထောက်အကူပြု ဒါနများကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ «ဟရိ (ဇနာရ္ဒန) ၏ လက်ထဲသို့ ပိဏ္ဍကို ထည့်ပူဇော်သည်» ဟူသော ဘက္တိဝါကျကို ပေးထားပြီး၊ ပိတೃကర్మကို ဝိုင်ရှ္ဏဝ သီအိုလောဂျီနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ṛṇa-traya (အကြွေးသုံးပါး) မှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို အဓိကထားသည်။ ဖလကြေညာချက်များတွင် ပိတೃများကို ပရေတာအခြေအနေမှ လွတ်မြောက်စေခြင်း၊ တည်မြဲသော ပုဏ္ဏကံ ရရှိခြင်းနှင့် မျိုးဆက်သားသမီးများအတွက် ကျန်းမာရေး၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ပါဝင်သည်။ သေးငယ်သော်လည်း တရားသဖြင့် ရရှိသော ဒါနသည် ဤတီရ္ထ၌ အကျိုးဖလ ပိုမိုကြီးမားလာကြောင်းလည်း အလေးပေးထားသည်။

लोहासुरविचेष्टितम् (The Deeds of Lohāsura) — Dharmāraṇya Pitṛ-Tīrtha Māhātmya
သုတက လောဟာသူရ (Lohāsura) ဟူသော ဒိုင်တျာ၏ အကျင့်အကြံကို ရှင်းပြသည်။ အကြီးအကဲတို့၏ မြင့်မြတ်သော အောင်မြင်မှုကို မြင်ပြီးနောက် သူသည် ဝိရာဂျာစိတ် ပေါ်ထွန်းကာ မတူညီသော တပဿာနေရာကို ရှာဖွေ၍ အတွင်းပိုင်း ဘက္တိကို ရွေးချယ်သည်—ခေါင်းပေါ်တွင် ဂင်္ဂါ၊ မျက်စိတွင် ကြာပန်း၊ နှလုံးတွင် နာရာယဏ၊ ခါးတွင် ဘြဟ္မာ၊ ကိုယ်တစ်လုံးလုံးတွင် နတ်တို့ကို ရေထဲနေထိုင်သည့် နေရောင်ကဲ့သို့ ထင်ဟပ်စေသည်။ တစ်ဒေဝရာစုကြာ ပြင်းထန်သော တပဿာပြု၍ ရှိဝ၏ ကောင်းချီးဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာမပျက်မယွင်းခြင်းနှင့် သေခြင်းကို မကြောက်ရခြင်းကို ရရှိကာ နောက်တစ်ဖန် စရஸဝတီကမ်း၌ တပဿာ ဆက်လက်ပြုသည်။ အင်ဒြာက ကြောက်ရွံ့၍ သူ၏ တပဿာကို ဖျက်ဆီးရန် ကြိုးစားရာမှ တိုက်ပွဲဖြစ်ပေါ်ပြီး ရှည်လျားသော အပြိုင်အဆိုင်တွင် ကောင်းချီး၏ အင်အားကြောင့် ကေသဝ (ဗိဿနု) ပင် ရှုံးနိမ့်သကဲ့သို့ ဖော်ပြထားသည်။ ထို့နောက် တြိမူရတိ (ဘြဟ္မာ၊ ဗိဿနု၊ ရုဒြ) တို့ ဆွေးနွေးကာ သစ္စာ၏ ဓမ္မ-ဥပဒေ အင်အားနှင့် ဝါက်ပါရှ (စကားချည်ကြိုး) ဖြင့် ဒိုင်တျာကို ထိန်းချုပ်ပြီး သစ္စာစကား၏ ဓမ္မကို ကာကွယ်ရန်၊ နတ်တို့ကို မနှောင့်ယှက်ရန် အမိန့်ပေးသည်။ အစားထိုးအဖြစ် နတ်တို့သည် ကမ္ဘာပျက်ကာလအထိ သူ၏ ကိုယ်ထဲ၌ တည်နေမည်ဟု ကတိပြုကာ ဓမ္မာရဏ္ယ၌ ဓမ္မေရှွရ အနီးတွင် သူ၏ ကိုယ်တည်ရှိမှုက တီရ္ထ ဖြစ်လာသည်။ အခန်းသည် ပိတೃကရိယာ အကျိုးကျေးဇူးများကိုလည်း ဖော်ပြသည်—ဒေသခံ ကူပါ (ရေတွင်း) အနီးနှင့် သတ်မှတ် လဆန်းလဆုတ်နေ့များ (အထူးသဖြင့် ဘာဒြပဒ လ၏ စတုရ္ဒသီ/အမဝါသျာ) တွင် တർပဏ၊ ပိဏ္ဍဒါန ပြုလျှင် ပိတೃတို့ အလွန်ကျေနပ်ကြောင်း၊ တခါတရံ ဂယာ/ပရယာဂ ထက်တောင် မြင့်မားကြောင်း ပိတೃဂါထာနှင့် မသိ/သိ မျိုးရိုးအားလုံးအတွက် ပူဇော်မန်တရဖြင့် ထောက်ပြသည်။ နောက်ဆုံး ဖလသြရုတိတွင် ဤကഥာကို နားထောင်ခြင်းဖြင့် ကြီးမားသော အပြစ်များမှ လွတ်မြောက်ကာ ဂယာကရိယာကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုသကဲ့သို့နှင့် နွားလှူဒါန်းများစွာ၏ ပုဏ္ဏာတူညီသော အကျိုးကို ရရှိမည်ဟု ဆိုသည်။

रामचरित-संक्षेपः (Condensed Rāma Narrative and the Ideal of Rāma-rājya)
ဤအဓျာယတွင် ရာမကို ဗိဿနု၏ အံśတစ်ပါးအဖြစ်၊ စူရျဝံသ၌ မွေးဖွားသော သာသနာတရားကို ထိန်းသိမ်းသူဟု သီအိုလောဂျီဆန်စွာ အချိန်လိုက် အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြသည်။ ပထမ၌ ရာမသည် ဗိශ්ဝာမိတ္တရနှင့် လိုက်ပါကာ ယဇ్ఞကို ကာကွယ်၍ တာဍကာကို သတ်ပြီး ဓနုရဝေဒကို ရရှိကာ အဟလျာကို ပြန်လည်ကယ်တင်သန့်စင်စေသည်။ ထို့နောက် ဇနကမင်း၏ နန်းတော်၌ ရှိဝ၏ လေးကို ချိုးဖျက်၍ စီတာနှင့် မင်္ဂလာဆောင်ကာ မင်းရိုးမင်းဆက်အဖြစ် အတည်ပြုသည်။ ကေကေယီ၏ ပရဟိတတောင်းဆိုမှုကြောင့် ၁၄ နှစ် တောဝင်ရပြီး ဒဿရထ မင်းကြီး ကွယ်လွန်ကာ ဘရတ ပြန်လာ၍ ရာမ၏ ပါဒုကာကို ထီးနန်းအစား ထားကာ အုပ်ချုပ်သည်။ အကျပ်အတည်းအပိုင်းတွင် စူရ္ပဏခာဖြစ်ရပ်၊ စီတာ အဖမ်းခံရမှု၊ ဇဋာယု ကျဆုံးမှု၊ ဟနုမာန်နှင့် စုဂရီးဝတို့နှင့် မိတ်ဖက်တည်ဆောက်မှု၊ စူးစမ်းရေးနှင့် သတင်းပို့ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် တံတားတည်ဆောက်၍ လင်္ကာကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်ကာ တိထိအလိုက် စစ်ပွဲအဆင့်ဆင့်၊ အိန္ဒြဇိတ်နှင့် ကုမ္ဘကရဏ ဖြစ်ရပ်များအပြီး ရာဝဏ ပျက်စီးသွားသည်။ နိဂုံးတွင် ဝိဘီရှဏ အဘိသေကခံရခြင်း၊ စီတာ၏ သန့်စင်မှုအကြောင်းအရာ၊ ရာမ၏ အယောဓျာပြန်လာခြင်းနှင့် ရာမရာဇျကို စံပြအုပ်ချုပ်ရေးအဖြစ်—လူမှုကောင်းကျိုး၊ အမှုခင်းမရှိခြင်း၊ စည်းစိမ်တိုးတက်ခြင်း၊ အကြီးအကဲနှင့် ဒွိဇတို့ကို လေးစားခြင်း—ဟူ၍ ရှင်းလင်းသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရာမသည် တီရ္ထမဟာတ္မယကို မေးမြန်းကာ ဇာတ်လမ်းမှတ်ဉာဏ်ကို ဘုရားဖူးခရီးနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။

Dharmāraṇya as Supreme Tīrtha: River-Māhātmya, Phalāśruti, and Rāma’s Pilgrimage Movement (धर्मारण्य-माहात्म्य-प्रकरणम्)
ဤအခန်းသည် သီရိရာမ (Śrī Rāma) က ဝသိဋ္ဌ (Vasiṣṭha) ထံသို့ သန့်စင်ခြင်းအတွက် အမြင့်ဆုံး တီရ္ထ (tīrtha) ကို မေးမြန်းသည့် သင်ကြားရေး ဆွေးနွေးပုံစံဖြစ်သည်။ စီတာကို ခိုးယူသည့် အဖြစ်အပျက်နှင့် ဆက်စပ်၍ brahma-rākṣasa များကို သတ်မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်သော အပြစ်ကို ပယ်ဖျက်လိုသည့် သမာဓိစိတ်က အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ဝသိဋ္ဌက ဂင်္ဂါ (Gaṅgā)၊ နර්မဒါ/ရေဝါ (Narmadā/Reva)၊ တာပီ (Tāpī)၊ ယမုနာ (Yamunā)၊ စရஸဝတီ (Sarasvatī)၊ ဂဏ္ဍကီ (Gaṇḍakī)၊ ဂိုမတီ (Gomati) စသည့် မြင့်မြတ်သော မြစ်ကြီးများကို အဆင့်လိုက်ဖော်ပြပြီး မြင်ခြင်း၊ မှတ်မိခြင်း၊ ရေချိုးခြင်းနှင့် လရာသီအလိုက် အခမ်းအနားများ (Karttika ရေချိုး၊ Prayāga တွင် Māgha ရေချိုး စသည်) ၏ ကုသိုလ်အကျိုးကို ခွဲခြားပြောကြားသည်။ ထို့နောက် tīrtha-phala နှင့် phalāśruti အဖြစ် အပြစ်ကင်းစင်ခြင်း၊ နရကမှ လွတ်ကင်းခြင်း၊ ဘိုးဘွားတို့ကို မြှင့်တင်ခြင်း၊ ဗိဿနု (Viṣṇu) ၏ လောကသို့ ရောက်ခြင်းတို့ကို အာမခံသကဲ့သို့ ဖော်ပြသည်။ အဆုံးတွင် ဓမ္မာရဏ္ယ (Dharmāraṇya) ကို အထွတ်အထိပ် တီရ္ထဟု ကြေညာကာ ရှေးကတည်းက တည်ထောင်ထားပြီး ဒေဝတားတို့ ချီးမွမ်းသည့် နေရာဖြစ်၍ ကြီးမားသော အပြစ်များကိုပါ ပျော်ကင်းစေကာ kāmin၊ yati၊ siddha တို့၏ လိုအင်ဆန္ဒများကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ဘြဟ္မာ (Brahmā) ၏ ဖရိမ်အသံဖြင့် ရာမ၏ ဝမ်းမြောက်မှုနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဖော်ပြပြီး ရာမသည် စီတာ၊ ညီအစ်ကိုများ၊ ဟနုမာန်၊ မဟာမိဖုရားများနှင့် အများအပြားသော အဖွဲ့အစည်းတော်ကြီးနှင့်အတူ ထွက်ခွာသည်။ ရှေးဟောင်း တီရ္ထသို့ ခြေလျင်ဝင်ရမည့် စည်းကမ်းကိုလည်း လိုက်နာကြသည်။ ညအခါတွင် ရာမက မိန်းမတစ်ဦး၏ ငိုကြွေးသံကို ကြား၍ သတင်းမေးရန် သံတမန်များကို စေလွှတ်ကာ နောက်ဆက်တွဲ ဇာတ်လမ်းကို စတင်ပေးသည်။

Dharmāraṇya-adhidevatā’s Lament and Śrī Rāma’s Restoration of the Vedic Settlement (Satya-Mandira)
ဤအধ্যာယသည် ဗျာသ၏ဖရိမ်းနာရေးဖြင့် စတင်သည်။ ရာမ၏သံတမန်များသည် တစ်ဦးတည်းနေထိုင်သော်လည်း အလှအပဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး စိတ်ဒုက္ခရောက်နေသော ဒေဝီတစ်ပါးကို တွေ့ကာ သီရိရာမထံ သတင်းပို့ကြသည်။ ရာမသည် နှိမ့်ချစွာ ချဉ်းကပ်၍ သူမ၏အမည်နှင့် စွန့်ပစ်ခံရသည့်အကြောင်းကို မေးမြန်းကာ ကာကွယ်ပေးမည်ဟု ကတိပြုသည်။ ဒေဝီသည် ဂုဏ်တော်ချီးမွမ်းသည့် စတုတိဖြင့် ရာမကို အမြင့်မြတ်ဆုံး၊ နိစ္စတည်တံ့၍ ဒုက္ခဖယ်ရှားသူဟု သတ်မှတ်ကာ ရက္ခသများကို အနိုင်ယူသည့် သူရဲကောင်းမှုနှင့် ကောစမစ်ဂုဏ်တော်များကို ချီးကျူးသည်။ ထို့နောက် သူမသည် မိမိသည် ဓမ္မာရဏ్యက்ஷೇತ್ರ၏ အဓိဒေဝတာ (အုပ်စိုးဒေဝတ) ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အာဆုရတစ်ပါး၏ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် ၁၂ နှစ်ကြာ ဒေသသည် လူကင်းမဲ့သွားပြီး ဗြာဟ္မဏများနှင့် ကုန်သည်များ ထွက်ပြေးကာ ယဇ္ဉာနှင့် အဂ္နိဟောတရ စသည့် ရိတုအလေ့အထများ ပျက်စီးသွားသည်။ ယခင်က ရေချိုးကန် (ဒီရ္ဃိကာ) တွင် ရေချိုးခြင်း၊ အတူကစားခြင်း၊ ပန်းပွင့်များ၊ ယဇ္ဉဝေဒီများ စသည့် သာယာဝပြောမှုအမှတ်အသားများကို ဆူးပင်များ၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များနှင့် မကောင်းသင်္ကေတများက အစားထိုးထားသည်။ ရာမသည် ဗြာဟ္မဏများကို လမ်းကြောင်းအနှံ့ ရှာဖွေကာ ပြန်လည်နေရာချမည်ဟု ကတိပေးသည်။ ဒေဝီသည် ဓမ္မ-လူမှုဖွဲ့စည်းပုံကိုလည်း သတ်မှတ်ပြောကြားသည်—ဝေဒပညာကျွမ်းကျင်သော ဗြာဟ္မဏများ (ဂိုထရမျိုးစုံ) အများအပြားနှင့် ဓမ္မကိုလိုက်နာသော ဝိုင်ရှျယများ ဖြစ်ရမည်ဟု ဆိုပြီး မိမိကိုယ်ကို ဒေသကာကွယ်သူ ဘတ္တာရိကာဟု ခေါ်သည်။ ရာမသည် သူမ၏စကားမှန်ကန်ကြောင်း အတည်ပြုပြီး «စတ္တယမန်ဒိရ» ဟု နာမည်ကျော်မြို့တည်မည်ဟု ကြေညာကာ အရ္ဃျ-ပါဒျဖြင့် ဗြာဟ္မဏများကို ဂုဏ်ပြုဖိတ်ခေါ်ရန် အမှုထမ်းများကို စေလွှတ်သည်။ ထို့ပြင် ဗြာဟ္မဏများကို မလက်ခံသူသည် အပြစ်ပေး၍ နယ်နှင်မည်ဟု အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် ထုတ်ပြန်သည်။ ဗြာဟ္မဏများကို ရှာတွေ့၍ ဂုဏ်ပြုကာ ရာမထံ ခေါ်ဆောင်လာပြီး ရာမသည် မိမိ၏ဂုဏ်သိက္ခာသည် «ဝိပရ-ပရသာဒ» (ဗြာဟ္မဏများ၏ကောင်းချီး) ပေါ်တွင် တည်ကြောင်း ပြောကာ ပါဒျ၊ အရ္ဃျ၊ အာသန ပူဇော်ခြင်း၊ ဦးချခြင်းနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်း၊ အဝတ်အစား၊ ယဇ္ဉောပဝီတ၊ နွားအများအပြား စသည့် ဒါနကြီးများဖြင့် ဓမ္မာရဏ্যের သာသနာရေးစည်းကမ်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်သည်။

जीर्णोद्धार-दानधर्मः | Jīrṇoddhāra and the Ethics of Dāna (Qualified Giving)
ဤအধ্যာယတွင် ဓမ္မာရဏ്യ၌ «ဂျီရ္ဏောဒ္ဓာရ» (အဟောင်းကို ပြန်လည်ပြုပြင်တည်ဆောက်ခြင်း) နှင့် ဒါန (ပေးကမ်းခြင်း) ၏ သီလဓမ္မကို သာသနာရေး-ကျင့်ဝတ်ရေးအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ရာမသည် Śrīmātā ၏ အမိန့်တော်အရ ပြန်လည်ပြုပြင်လုပ်ဆောင်လိုကြောင်း ကြေညာပြီး၊ ဒါနကို မှန်ကန်စွာ ခွဲဝေပေးရန် ခွင့်ပြုချက်တောင်းသည်။ ဒါနသည် «ပာတ်ရ» (ထိုက်တန်သူ) ထံပေးရမည်၊ «အပာတ်ရ» (မထိုက်တန်သူ) ထံမပေးရဟု သင်ကြားကာ၊ ထိုက်တန်သူသည် ပေးသူနှင့် လက်ခံသူနှစ်ဦးစလုံးကို ကူးသန်းစေသော လှေကဲ့သို့၊ မထိုက်တန်သူသည် သံတုံးကဲ့သို့ ဖျက်ဆီးတတ်ကြောင်း ဥပမာပြသည်။ ထို့ပြင် ဗြာဟ္မဏဖြစ်ခြင်းသည် မွေးဖွားမှုတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ «ကရိယာ» (အကျင့်အလုပ်၊ ယဇ္ဈပူဇာ စသည်) သည် အကျိုးဖလ၏ အဓိကစံနှုန်းဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။ ဗြာဟ္မဏအုပ်စုတစ်စုက တောထွက်သဘော၊ ထိန်းချုပ်သဘောဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကြောင်း ပြောပြီး၊ မင်းရဲ့ ဒါနကို လက်ခံရမှာကို ကြောက်ရွံ့ကာ မင်းပံ့ပိုးမှုသည် အန္တရာယ်ရှိကြောင်း ဆိုသည်။ ရာမသည် ဝသိဋ္ဌကို တိုင်ပင်ပြီး တြိမူရ္တိကို အာဟွာန်ခေါ်ရာ၊ ဘုရားသုံးပါး ပေါ်ထွန်းကာ ပြန်လည်ပြုပြင်မှုကို အတည်ပြုပေးပြီး ရာမ၏ ဓမ္မကာကွယ်မှုကို ချီးမွမ်းသည်။ ရာမသည် ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အလှူအတန်းကို စတင်ကာ ခန်းမများ၊ နေအိမ်များ၊ သိုလှောင်ရုံများ၊ ငွေကြေး၊ နွားများ၊ ကျေးရွာများကို ပညာရှိ ယဇ္ဈပုရောဟိတ်များထံ လှူဒါန်းပြီး «Trāyīvidyā» ကျွမ်းကျင်သူများကိုလည်း တည်ထောင်ပေးသည်။ ဒေဝတားများက ချာမရ၊ ဓား စသည့် အမှတ်တံဆိပ်များ ပေးအပ်ပြီး၊ ဂုရုပူဇာနှင့် ကုလဒေဝတာပူဇာ၊ ဧကာဒသီနှင့် စနေနေ့တို့တွင် ဒါနပြုခြင်း၊ အားနည်းသူများကို ထောက်ပံ့ခြင်း၊ အလုပ်အောင်မြင်ရန် Śrīmātā နှင့် ဆက်စပ်ဒေဝတားများထံ ပထမဦးဆုံး ပူဇာတင်ခြင်း စသည့် စည်းကမ်းများကို ချမှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် တီရ္ထအဆောက်အဦးများ (ကန်၊ ရေတွင်း၊ ခံတံတား၊ တံခါး) ကို တိုးချဲ့ကာ မင်းအမိန့်ကို ဖျက်မရအောင် ကာကွယ်ရေးစကားများ ထည့်သွင်းပြီး ဟနုမာန်ကို ကာကွယ်သူအဖြစ် ခန့်အပ်ကာ ဒေဝတားကောင်းချီးဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။

Rāma-śāsana on Dharmāraṇya: Protection of Land Grants and the Dharma of Endowments (रामशासन-भूमिदानधर्मः)
ဤအধ্যာယတွင် ယုဓိဋ္ဌိရက ဗျာသအား တရေတားယုဂ၌ စတျမန်ဒိရ၌ ရာမက ထုတ်ပြန်ခဲ့သော “ရှာသန” (မင်းတော်အမိန့်စာ/ကျောက်စာ) အကြောင်း မေးမြန်းသည်။ ဗျာသက ထိုစာတမ်း၏ ဖြစ်ပေါ်ရာနေရာနှင့် အကြောင်းအရာကို ဓမ္မာရဏ္ယတွင် တည်ထား၍ ရှင်းပြပြီး၊ နာရာယဏသည် အရှင်အဖြစ် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သကဲ့သို့ ယောဂိနီတစ်ပါးက ကယ်တင်အင်အားအဖြစ် ရှိကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ဓမ္မမှတ်တမ်းများကို ကြာရှည်တည်တံ့စေရန် ကြေးပြားကို အထောက်အကူအဖြစ် သုံးခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ ထို့နောက် ဗိဿဏုကို ဝေဒ၊ ပုရာဏ၊ ဓမ္မရှာသ္တရတို့အနှံ့ တည်မြဲသော သဘောတရားအဖြစ် တင်ပြပြီး၊ ရာမကို ဓမ္မကို ကာကွယ်၍ ဆန့်ကျင်သူတို့ကို ဖျက်ဆီးရန် ဆင်းသက်လာသော အဝတာရအဖြစ် ချီးမြှောက်သည်။ စာတမ်း၏ အတွင်းပိုင်းဟောပြောပုံမှာ ကျောက်စာ-ဓမ္မပုံစံအတိုင်း ဖြစ်၍ မြေဒါနပေးသူကို ချီးကျူးကာ သိမ်းယူသူ/သဘောတူသူတို့အပေါ် ပြင်းထန်သော အပြစ်ဒဏ်များကို ထုတ်ပြန်ပြီး ကာကွယ်သူတို့အတွက် မဟာပုဏ္ဏာကို ကြေညာသည်။ မြေခိုးယူခြင်း၏ ကမ္မအကျိုးဆက်—နရကမြင်ကွင်းများနှင့် နိမ့်ကျသော ပြန်လည်မွေးဖွားမှု—ကို ရှင်းလင်းကာ၊ အနည်းငယ်သော မြေတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပင် လှူဒါန်းလျှင် ရရှိမည့် ကုသိုလ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြသည်။ ထို့အပြင် ဗြာဟ္မဏတို့အား ပေးအပ်ပြီးသော မြေသည် မလွှဲပြောင်းမယူနိုင်ကြောင်း အတည်ပြုသည်။ ထို့ပြင် ပညာရှိ ဗြာဟ္မဏတို့က ကြေးပြားကို ထိန်းသိမ်း၍ ရိုးရာပူဇော်ပွဲများ ပြုလုပ်ကာ နေ့စဉ် ဝတ်ပြုကြောင်းကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး၊ “ရာမ” နာမကို အမြဲတမ်း ရွတ်ဆိုခြင်းကို ကာကွယ်ရေး ဘက္တိအကျင့်အဖြစ် အားပေးသည်။ နိဂုံးတွင် ရာမက စာတမ်းကို ကမ္ဘာလောကကာလအလျားတစ်လျှောက် တည်ရှိစောင့်ရှောက်ရန် အမိန့်ပေးကာ ချိုးဖောက်သူတို့အပေါ် ဟနုမာန်ကို ကာကွယ်-အရေးယူသူအဖြစ် ခေါ်ယူသည်။ ထို့နောက် ရာမသည် အယောဓျာသို့ ပြန်၍ ရာဇဝင်ရှည်လျားစွာ အုပ်ချုပ်ကြောင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။

धर्मारण्ये रामयज्ञः, सीतापुरस्थापनं च (Rāma’s Sacrifice in Dharmāraṇya and the Founding of Sītāpura)
ဤအဓျာယသည် နာရဒ၏မေးမြန်းမှုမှ စတင်ကာ ဘြဟ္မာက ပြန်လည်ဖော်ပြသည့် ဆွေးနွေးပုံစံဖြစ်ပြီး၊ ဓမ္မာရဏျ၌ ရာမ၏ ယဇ్ఞပြုလုပ်မှုနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများကို အဓိကထားသည်။ တီရ္ထမဟာတ္မယ နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြချက်များ (ပရာယာဂ/တရီဝေဏီ၊ ရှုကလတီရ္ထ၊ ကာရှိ၊ ဂင်္ဂါ၊ ဟရိက္ခေတ္ရ၊ ဓမ္မာရဏျ) ကို ကြားနာပြီးနောက် ရာမသည် သန့်ရှင်းသော ဘုရားဖူးခရီးကို ထပ်မံပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ စီတာ၊ လက္ခမဏ၊ ဘရတ၊ သတြုဃ္နတို့နှင့်အတူ ရောက်လာပြီး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတွက် ဝသိဋ္ဌကို မေးမြန်းသည်။ “မဟာက္ခေတ္ရ” တွင် အကြီးမားဆုံး အပြစ်များ (ဗြဟ္မဟတ္ယာ အပါအဝင်) ကို ဖယ်ရှားရန် ဒါန၊ နိယမ၊ စ္နာန၊ တပသ၊ ဓျာန၊ ယဇ్ఞ၊ ဟောမ၊ ဇပတို့ထဲမှ မည်သည် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သနည်းဟု ရာမက တိတိကျကျ မေးသည်။ ဝသိဋ္ဌက ဓမ္မာရဏျ၌ ယဇ్ఞပြုရန် ညွှန်ကြားပြီး၊ အချိန်ကာလအလိုက် ကုသိုလ်အကျိုး ပိုမိုတိုးပွားကြောင်း မဟာတ္မယစကားဖြင့် ဖော်ပြသည်။ စီတာက ယဇ్ఞအတွက် ဝေဒပညာကျွမ်းကျင်ပြီး ဓမ္မာရဏျတွင် နေထိုင်ကာ ယခင်ယုဂများမှ ဆက်စပ်လာသည့် ဗြာဟ္မဏများကိုပင် ပူဇော်အဖြစ် ခေါ်ယူသင့်ကြောင်း အကြံပြုသည်။ နာမည်ဖော်ပြထားသော ယဇ్ఞကျွမ်းကျင်သူ ၁၈ ဦးကို ခေါ်ယူကာ ယဇ్ఞကို အဝဘ္ဟෘထ စ္နာနဖြင့် ပြီးမြောက်စေပြီး ပုရောဟိတ်များကို ဂုဏ်ပြုပူဇော်သည်။ အဆုံးတွင် စီတာက ယဇ్ఞ၏ သာယာဝပြောမှုကို အုပ်ချုပ်ရေးအဖြစ် တည်မြဲစေရန် မိမိနာမဖြင့် အခြေချမြို့တည်ရန် တောင်းဆိုရာ ရာမက ဗြာဟ္မဏများအတွက် လုံခြုံသော နေရာပေးကာ “စီတာပုရ” ကို တည်ထောင်ပြီး ကာကွယ်ကောင်းချီးပေးသော သာယာတော်မူသည့် တုတေလာရီများ (ရှာန္တာ၊ စုမင်္ဂလာ) နှင့် ဆက်စပ်စေသည်။ ထို့နောက် အဓျာယသည် အုပ်ချုပ်ရေး-ယဇ్ఞ စာချုပ်သဘောသို့ ချဲ့ထွင်ကာ ဗြာဟ္မဏနေထိုင်ရန် ရွာများစွာ (ရှည်လျားသော စာရင်းဖြင့်) ကို ဖန်တီးပေးအပ်ပြီး၊ ထောက်ပံ့လူထုအဖြစ် ဝိုင်ရှျနှင့် ရှူဒြတို့ကို သတ်မှတ်ကာ နွား၊ မြင်း၊ အထည်အလိပ်၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေး စသည့် ဒါနပစ္စည်းများကို ခွဲဝေသတ်မှတ်သည်။ ရာမက ဗြာဟ္မဏတို့၏ တောင်းဆိုမှုကို လေးစားဖြည့်ဆည်းရမည်ဟု သင်ကြားပြီး၊ သူတို့ကို ဝန်ဆောင်ခြင်းသည် စည်းစိမ်တိုးပွားစေကြောင်း၊ အပြင်လူ ရန်လိုသူများက တားဆီးနှောင့်ယှက်လျှင် အပြစ်တင်ရှုတ်ချကြောင်း ဖော်ပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရာမသည် အယောဓျာသို့ ပြန်သွားရာ ပြည်သူများ ဝမ်းမြောက်အောင်ပွဲခံကြပြီး ဓမ္မအုပ်ချုပ်မှု ဆက်လက်တည်မြဲကာ စီတာ၏ ကိုယ်ဝန်ရှိခြင်းကို တိုတောင်းစွာ ဖော်ပြ၍ ယဇ్ఞစည်းကမ်းနှင့် မင်းဆက်တည်တံ့မှုတို့ အပြန်အလှန် အားဖြည့်ကြောင်း ပြသသည်။

Adhyāya 36: Hanumān’s Guardianship, Kali-yuga Portents, and the Contest over Śāsana (Rāma’s Ordinance)
ဤအဓ್ಯಾಯသည် စကားဝိုင်းအလွှာလိုက်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ နာရဒသည် ဘြဟ္မာအား “နောက်တစ်ဆင့်ဘာဖြစ်သနည်း၊ သန့်ရှင်းရာဌာနသည် ဘယ်လောက်ကြာတည်ငြိမ်ခဲ့သနည်း၊ ဘယ်သူကကာကွယ်သနည်း၊ ဘယ်သူ၏ အမိန့်အောက်တွင် လည်ပတ်သနည်း” ဟု မေးမြန်းသည်။ ဘြဟ္မာက တ్రေတாမှ ဒွာပရအထိ ကလိယုဂ ဝင်ရောက်မီအထိ လေ၏သား ဟနုမာန်တစ်ဦးတည်းသာ ထိုနေရာကို ကာကွယ်နိုင်ပြီး ရာမ၏ အမိန့်အတိုင်း တိတိကျကျ ဆောင်ရွက်သည်ဟု ဖြေသည်။ လူမှုဘဝတွင် ပျော်ရွှင်မှုအတူတကွရှိပြီး ဝေဒစာတမ်းများ (ဋ္ဌဂ်၊ ယဇုစ်၊ သာမန်၊ အထာဝန်) ကို နေ့စဉ်မပြတ် ရွတ်ဖတ်ကာ ပွဲတော်များနှင့် ယဇ္ဈာမျိုးစုံတို့က ရွာမြို့များသို့ ပျံ့နှံ့နေသည်။ ထို့နောက် ယုဓိဋ္ဌိရသည် ဝျာသအား “ထိုနေရာကို ရန်သူအဖွဲ့အစည်းများက ဖျက်ဆီးသို့မဟုတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ဖူးသလား” ဟု မေးသည်။ ဝျာသက ကလိယုဂအစပိုင်းအခြေအနေများကို ဖော်ပြပြီး သာသနာကျဆင်းမှု၏ လက္ခဏာများ—မုသာဝါဒ၊ ရှင်သန်သူတော်စင်များကို ရန်လိုခြင်း၊ မိဘကို မလေးစားခြင်း၊ ရိတုအကျင့်ပျက်ကွက်ခြင်း၊ အကျင့်ပျက်အဂတိ၊ ဝဏ္ဏအခန်းကဏ္ဍများ ပြောင်းပြန်ဖြစ်ခြင်း—တို့ကို စာရင်းပြု၍ ဓမ္မကျဆင်းမှုကို ခွဲခြားပြသသည်။ ထို့နောက် ကာညကုပ္ဇ၏ သာသနာတော်ကို ထိန်းသိမ်းသော မင်းကောင်း အာမာနှင့် သူ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖော်ပြကာ၊ ဓမ္မာရဏ్యంలో ဂျိန်ဘက်သို့ လှည့်သည့် အုပ်ချုပ်မှုကို ဆရာ အိန္ဒြသူရီ၏ သြဇာနှင့် မင်းဆက်အိမ်ထောင်ရေးမဟာမိတ်များကြောင့် တည်ထောင်သဖြင့် ဝေဒအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဗြာဟ္မဏအခွင့်အရေးများ လျော့နည်းသွားသည်ဟု ဆိုသည်။ ဗြာဟ္မဏများက မင်းထံ တင်ပြလျှောက်ထားပြီး သမီးခင်ပွန်းအုပ်ချုပ်သူ ကုမာရပါလနှင့် အဟിംသာနှင့် ဝေဒအရ ခွင့်ပြုထားသော ယဇ္ဈာဆိုင်ရာ ဟింసာအကြောင်း ဆွေးနွေးကြသည်။ ဗြာဟ္မဏများက “ဝေဒက သတ်မှတ်သော ဟింసာသည် လက်နက်မသုံးဘဲ မန္တရဖြင့် ရိတုစည်းကမ်းအတွက် ဆောင်ရွက်လျှင် အဓမ္မမဟုတ်” ဟု အကြောင်းပြသည်။ ကုမာရပါလက ရာမ/ဟနုမာန်၏ ကာကွယ်မှု ဆက်လက်ရှိကြောင်း အထောက်အထားတောင်းဆိုသဖြင့် လူထုက ရာမေရှွရ/စေတုဗန္ဓသို့ စည်းကမ်းတကျ ဘုရားဖူးခရီးနှင့် တပသျာပြုကာ ဟနုမာန်၏ ဒർശနကို ရယူ၍ မူလဓမ္မအနေအထားကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဟနုမာန်၏ ကရုဏာတုံ့ပြန်မှု၊ ရာမ၏ သာသနာအမိန့်ကို ပြန်လည်အတည်ပြုခြင်းနှင့် လူထုအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် အလှူအတန်းပစ္စည်းများ ပံ့ပိုးခြင်းတို့ကို ညွှန်ပြထားသည်။

Hanumān’s Epiphany, Authentication Tokens, and the Protection of Brāhmaṇas in Dharmāraṇya (अञ्जनीसूनोः स्वरूपदर्शनम् अभिज्ञानपुटिकाप्रदानं च)
ဤအধ্যာယတွင် ဘြာဟ္မဏအစုအဖွဲ့က ပဝန၏သား ဟနုမာန်အား ရာမဘက္တိ၊ ကာကွယ်နိုင်စွမ်းနှင့် ဂို–ဘြာဟ္မဏ အကျိုးပြုသဘောတရားတို့ကို ချီးမွမ်းသည့် ရှည်လျားသော စတိုးတရဖြင့် ဆုတောင်းတင်ပြသည်။ ဟနုမာန် ပျော်ရွှင်၍ ဗရပေးရာတွင် ဘြာဟ္မဏတို့က (၁) လင်္ကာတွင် ပြုခဲ့သည့် ကာရိယကို မြင်သာအောင် ပြသပေးရန်နှင့် (၂) လူနေမှုနှင့် ဓမ္မစည်းကမ်းကို ထိခိုက်စေသော အပြစ်ရှိမင်း၏ မတရားမူဝါဒများကို ပြုပြင်ပေးရန် တောင်းဆိုကြသည်။ ဟနုမာန်က ကလိယုဂတွင် မိမိ၏ အစစ်အမှန်ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် မမြင်နိုင်ကြောင်း ဆိုသော်လည်း ဘက္တိကြောင့် လှုပ်ရှား၍ အလယ်အလတ်ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ထင်ရှားပြသကာ “ပုရာဏများတွင် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့” ဟူသော အတည်ပြုချက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့နောက် အံ့ဖွယ်အာဟာရပြည့်ဝစေသော သစ်သီးကို ပေး၍ ဓမ္မာရဏ္ယကို ဆာလောင်မှုကို ပူဇော်ပွဲနှင့် အံ့ဖွယ်နည်းဖြင့် ငြိမ်းစေသော နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထို့ပြင် အတည်ပြုလက္ခဏာ (abhijñāna) ကို မိတ်ဆက်ကာ ဟနုမာန်သည် ကိုယ်မှ ဆံမွှေးများကို ဆွတ်ယူ၍ ပူတိကာအထုပ်နှစ်ထုပ်တွင် ပိတ်သိမ်းပေးပြီး သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း အသုံးပြုရန် ညွှန်ကြားသည်—တစ်ထုပ်မှာ ရာမဘက္တိရှိသော မင်းအတွက် ဗရပေးနိုင်ပြီး၊ တစ်ထုပ်မှာ အပြစ်ပေးသက်သေဖြစ်ကာ ဓမ္မပြန်လည်ပြုပြင်မှု (ရွာအခွန်၊ ကုန်သည်အခွန်နှင့် ယခင်သဘောတူညီချက်များ ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း) မပြုမချင်း စစ်တပ်နှင့် خز خز (ဘဏ္ဍာ) ကို မီးလောင်စေနိုင်သည်။ သုံးညတိုင် ဘြဟ္မယဇ္ဉနှင့် ဝေဒသံသရာအင်အားကြီး စာတော်ဖတ်ကြပြီးနောက် ဟနုမာန်သည် ကျောက်ပြားကြီးပေါ်တွင် ဘြာဟ္မဏတို့၏ အိပ်စက်မှုကို ကာကွယ်ကာ ဖခင်လေဓာတ်အင်အားဖြင့် ဓမ္မာရဏ္ယသို့ လျင်မြန်စွာ ပို့ဆောင်၍ ခြောက်လခရီးကို မူဟူရတအနည်းငယ်အတွင်း ချုံ့ပေးသည်။ မနက်ခင်းတွင် လူထုအံ့ဩမှု ပျံ့နှံ့ကာ ဘက္တိ၊ အတည်ပြုလက္ခဏာနှင့် ပညာရှင်အသိုင်းအဝိုင်းကာကွယ်မှုတို့ဖြင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းကြောင်းကို ထပ်မံအတည်ပြုသည်။

Rājā Kumarapālakaḥ—Vipra-saṃvādaḥ, Agni-upadravaḥ, Rāma-nāma-prāyaścittaṃ ca (King Kumarapālaka’s dialogue with Brahmins, the fire-crisis, and expiation through Rāma’s Name)
ဗျာသက ဗြာဟ္မဏခေါင်းဆောင်များ အလှဆင်ကာ သစ်သီးများကိုင်၍ နန်းတော်တံခါးရှေ့တွင် စုဝေးလာကြသည့် အဖြစ်အပျက်ကို ပြောပြသည်။ သူတို့ကို ဘုရင်၏သား ကုမာရပါလကက လက်ခံတွေ့ဆုံပြီး၊ ဂျိန/အရဟတ်ကို ရိုသေခြင်း၊ သတ္တဝါတို့အပေါ် ကရုဏာထားခြင်း၊ ယောဂခန်းသို့ သွားရောက်ခြင်း၊ ဂုရုကို ပူဇော်ရိုသေခြင်း၊ မန္တရဇပကို အမြဲပြုခြင်းနှင့် ပဉ္စူෂဏ (အာသီတရာသီစောင့်ထိန်းမှု) တို့ကို အဓိကထားသည့် စည်းကမ်းတရားကို ထုတ်ဖော်ရာ ဗြာဟ္မဏတို့ မနှစ်သက်ကြ။ ဗြာဟ္မဏတို့က ရာမနှင့် ဟနုမာန်၏ အကြံအတိုင်း ဘုရင်သည် vipra-vṛtti (ဗြာဟ္မဏထောက်ပံ့မှု) ပေးကာ ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းရမည်ဟု ဆိုသော်လည်း ကုမာရပါလကက အနည်းငယ်သော ဒါနတောင် မပေးဘဲ ငြင်းပယ်သည်။ ထို့နောက် ဟနုမာန်နှင့် ဆက်နွယ်သည့် အိတ်တစ်လုံးကို နန်းတော်ထဲသို့ ပစ်ချရာမှ မီးဘေးကြီး ဖြစ်ပေါ်ကာ ရာဇသိုလှောင်ရုံများ၊ ယာဉ်များနှင့် အမှတ်တံဆိပ်များအထိ လောင်ကျွမ်းသွားပြီး လူ့နည်းလမ်းများဖြင့် မထိန်းနိုင်တော့။ ဘုရင်သည် ကြောက်လန့်ကာ ဗြာဟ္မဏတို့ထံ သွား၍ လဲကျကန်တော့ပြီး မသိမှုကို ဝန်ခံကာ «ရာမ» နာမကို ထပ်ခါထပ်ခါ ခေါ်ဆိုသည်။ ရာမဘက္တိနှင့် ဗြာဟ္မဏရိုသေမှုသည် ကယ်တင်ရာလမ်းဟု ထင်ရှားစွာ ပြောကာ မီးကို ငြိမ်းစေရန် တောင်းဆိုပြီး ကတိပြုသည်။ ဗြာဟ္မဏတို့က သနား၍ အပစ်ဒဏ်ကို ပြေလျော့စေသဖြင့် မီးငြိမ်းကာ စည်းကမ်းပြန်တည်လာပြီး ပညာရှင်အုပ်စုများကို ပြန်လည်စီမံ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းနယ်နိမိတ် သတ်မှတ်၊ နှစ်စဉ်ပူဇော်ပွဲနှင့် ဒါနများ (Pauṣa śukla trayodaśī အပါအဝင်) ကို သတ်မှတ်ကာ ဓမ္မအခြေပြု အုပ်ချုပ်ရေးတည်ငြိမ်လာသည်။

Cāturvidya–Traividya Organization, Gotra–Pravara Mapping, and Dharmāraṇya Settlement Register (अध्याय ३९)
ဤအခန်းသည် သင်ကြားရေးဆန်သော ဆွေးနွေးပုံစံဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ဘြဟ္မာသည် ဝေဒပညာကို စည်းကမ်းတကျ လေ့လာသည့် ထင်ရှားသော ဒွိဇများ၏ အသိုင်းအဝိုင်းကို ရှင်းလင်းပြောကြားသည်။ သူတို့၏ ရွတ်ဆိုပုံစံများ (saṃhitā, pada, krama, ghana) သည် တိကျသေချာ၍၊ ဘြဟ္မာနှင့် ဝိෂ္ဏု ဦးဆောင်သော ဒေဝတများက လာရောက်ကြည့်ရှုကာ ပူဇော်သံလှိုင်းနှင့် ကျင့်ဝတ်စနစ်ကို တွေ့မြင်ပြီး တ్రေတားယုဂကဲ့သို့သော ဓမ္မတရား၏ လက္ခဏာဟု အဓိပ္ပါယ်ဖော်ကြသည်။ ကလိယုဂတွင် အနှောင့်အယှက်များ ဖြစ်လာမည်ကို ကြိုတင်မြင်၍ ဒေဝတများသည် စည်းကမ်းတကျ စီးပွားရေး-ပူဇော်ရေး စနစ်တစ်ရပ်ကို တည်ထောင်သည်။ cāturvidya နှင့် traividya အုပ်စုများအကြား အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အခွဲဝေ၊ အလုပ်အကိုင်နယ်နိမိတ်၊ အိမ်ထောင်ရေးကန့်သတ်ချက်များနှင့် ဆွေမျိုးခွဲခြားမှုကို စီမံကွပ်ကဲသူ (စာတွင် Kājeśa ဟု ခေါ်) အမည်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့နောက် အခန်းသည် မှတ်တမ်းစာရင်းသို့ ပြောင်းလဲကာ ရွာအမည် ၅၅ ခုနှင့် ဆက်စပ်သော gotra၊ pravara အစုများ၊ ရွာလိုက် “gotra-devī” (မျိုးရိုးကာကွယ်သမီးတော်) သတ်မှတ်ချက်များကို စနစ်တကျ ဖော်ပြသည်။ နာရဒ၏ မေးခွန်းများကြောင့် gotra၊ kula၊ devī ကို မည်သို့ ခွဲခြားသိမြင်ရသည်ကို ဘြဟ္မာက ရှင်းပြပြီး နေရာမှ မျိုးရိုး၊ pravara နှင့် အသိုင်းအဝိုင်းလက္ခဏာများသို့ အစဉ်လိုက် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။ နောက်ဆုံးတွင် နောက်ခေတ် လူမှုရောနှောမှုနှင့် ကျဆင်းမှုကို ယုဂအလိုက် ပြောင်းလဲမှုဟု သဘောထားကာ၊ ဤမှတ်တမ်းကို ကိုးကားရန် မူဘောင်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း ဖော်ပြသည်။

Dharmāraṇya: Community Dharma, Adjudication Norms, and Phalaśruti
ဤအধ্যာယတွင် နာရဒသည် မိုဟေရကပူရ၌ ဆွေမျိုးခွဲခြားမှု ပေါ်ပေါက်လာသော် ပညာရှိ သုံးဝေဒသိ (trai-vidyā) တို့ မည်သို့ တုံ့ပြန်သနည်းဟု ဘြဟ္မာအား မေးမြန်းသည်။ ဘြဟ္မာက အဂ္နိဟိုတရ၊ ယဇ္ဉ၊ စမားတ ပူဇာနှင့် သာသနာကျမ်းအကြောင်းပြန်လည်ဆင်ခြင်ခြင်းတို့ကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းသိမ်းသော ဗြာဟ္မဏ အသိုင်းအဝိုင်းကို ဖော်ပြပြီး၊ ဗာဍဝ မျိုးရိုးခေါင်းဆောင်များက ဓမ္မရှာစတြ၊ ဒေသဓလေ့ (sthāna-ācāra) နှင့် မျိုးရိုးဓလေ့ (kula-ācāra) အပေါ် အခြေခံသော အမွေဆက်ခံဓမ္မ (paramparāgata) ကို ရှင်းလင်းကြောင်း ပြောသည်။ ထို့နောက် “အသိုင်းအဝိုင်း စည်းမျဉ်းစာတမ်း” တစ်ရပ် ပေါ်လာသည်—ရာမနှင့် ဆက်နွယ်သော သင်္ကေတများနှင့် မုဒြာ (mudrā) ကို ရိုသေခြင်း၊ ကောင်းမွန်သော အကျင့်မှ လွဲချော်သူများအတွက် ဒဏ်ကြေးနှင့် အပြစ်ဒဏ်များ၊ ပါဝင်ခွင့် စည်းကမ်းများ၊ လူမှုရေးပိတ်ပင်မှုနှင့် အပြစ်ရှိသူကို အသိုင်းအဝိုင်းက ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ မွေးဖွားမှုနှင့် ဆက်စပ်သော ပူဇာများ (ခြောက်ရက်မြောက်နေ့ အထိမ်းအမှတ်အပါအဝင်)၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အခွဲဝေ (vṛtti-bhāga) နှင့် မျိုးရိုးဒေဝတာများသို့ ခွဲဝေခြင်းတို့လည်း ဖော်ပြထားသည်။ ဗျာသက ကလိယုဂ၌ ဝေဒလိုက်နာမှု လျော့နည်းခြင်း၊ ပါတီလိုက်ခြင်းတို့ကြောင့် ယိုယွင်းလာမည်ဟု သတိပေးသော်လည်း gotra၊ pravara နှင့် avataṅka ကဲ့သို့ အတ္တလက္ခဏာများကို ထပ်မံ အတည်ပြုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဟနုမာန်သည် မမြင်ရသော တရားမျှတမှု ကာကွယ်သူအဖြစ် ထင်ရှားလာပြီး၊ မျက်နှာလိုက်ခြင်းနှင့် တရားဝင်ဝန်ဆောင်မှုကို လစ်လျူရှုခြင်းက ဆုံးရှုံးမှုကို ဖြစ်စေသော်လည်း သမာဓိရှိသော အကျင့်ကို ထောက်ပံ့ကြောင်း ဆိုသည်။ အဆုံးသတ် ဖလရှရုတိတွင် ဓမ္မာရဏ္ယ ကထာကို နားထောင်၍ ရိုသေခြင်းသည် သန့်စင်မှုနှင့် စည်းစိမ်ပေးကြောင်း ချီးမွမ်းပြီး ပူရာဏ ပဋိပက္ခာဖတ်ကြားခြင်းနှင့် ဒါနပြုခြင်းကို ရိုသေစွာ ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ပြသည်။
Dharmāraṇya is portrayed as a concentrated tīrtha-zone where divine beings continually 'serve' the place, making it inherently merit-generating and spiritually protective for residents and pilgrims.
The text highlights enduring salvific outcomes for beings who die there, and emphasizes śrāddha/pinda-style offerings as mechanisms for uplifting multiple ancestral generations and extended lineages.
The section foregrounds aetiological questioning about how Dharmāraṇya became established among the gods, why it is tīrtha-like on earth, and how large communities of brāhmaṇas were instituted there.