Adhyaya 30

Verse 1

। व्यास उवाच । पुरा त्रेतायुगे प्राप्ते वैष्णवांशो रघूद्वहः । सूर्यवंशे समुत्पन्नो रामो राजीवलोचनः

ဗျာသက ပြောသည်– ရှေးကာလ၌ တ్రေတားယုဂ ရောက်လာသောအခါ နေမျိုးဆက် (စူရယဝంశ) တွင် ရဃုမျိုး၏ အထွတ်အမြတ်၊ ကြာပန်းမျက်လုံး ရာမသည် ဝိෂ္ဏု၏ အংশအဝတားအဖြစ် မွေးဖွားလာ하였다။

Verse 2

स रामो लक्ष्मणश्चैव काकपक्षधरावुभौ । तातस्य वचनात्तौ तु विश्वामित्रमनुव्रतौ

သီရိရာမနှင့် လက္ခမဏ်တို့ နှစ်ပါးသည် “ကာကပက္ခ” ဆံပင်ပုံစံကို ဆောင်ထား၍ ဖခင်၏ အမိန့်တော်ကို လိုက်နာကာ ဝရတနှင့် စည်းကမ်းကို တည်ကြည်စွာ ထိန်းသိမ်းလျက် မဟာရိရှီ ဝိශ්ဝာမိတ္တရကို နောက်လိုက်သွားကြသည်။

Verse 3

यज्ञसंरक्षणार्थाय राज्ञा दत्तौ कुमारकौ । धनुःशरधरौ वीरौ पितुर्वचनपालकौ

ယဇ္ဉပူဇော်ပွဲကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဘုရင်သည် မင်းသားနှစ်ပါးကို အပ်နှံခဲ့သည်—ဓနုနှင့် မြားကို ကိုင်ဆောင်သော သူရဲကောင်းများ—ဖခင်၏ အမိန့်တော်ကို မပြတ်မလျော့ ထိန်းသိမ်းသူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 4

पथि प्रव्रजतो यावत्ताडकानाम राक्षसी । तावदागम्य पुरतस्तस्थौ वै विघ्नकारणात्

လမ်းခရီးတွင် သွားလာနေစဉ် တာဍကာဟု အမည်ရသော ရက္ခသီမက မျက်နှာချင်းဆိုင် ရောက်လာကာ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ရှေ့တန်းတွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။

Verse 5

ऋषेरनुज्ञया रामस्ताडकां समघातयत् । प्रादिशच्च धनुर्वेदविद्यां रामाय गाधिजः

ရိရှီ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ရာမသည် တာဍကာကို သုတ်သင်ခဲ့သည်; ထို့နောက် ဂာဓိ၏ သား ဝိශ්ဝာမိတ္တရက ရာမအား ဓနုရဝေဒ—မြားပစ်ပညာ၏ သာသနာဗေဒ—ကို သင်ပေးတော်မူ하였다။

Verse 6

तस्य पादतलस्पर्शाच्छिला वासवयोगतः । अहल्या गौतमवधूः पुनर्जाता स्वरूपिणी

သူ၏ ခြေဖဝါးထိတွေ့မှုကြောင့်—ဝါသဝ (အိန္ဒြ) နှင့် ဆက်နွယ်သည့် အကြောင်းအရာအရ—ကျောက်တုံးသည် ပြောင်းလဲသွား၍၊ ဂေါတမ၏ ဇနီး အဟလျာသည် မိမိ၏ အမှန်တကယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပြန်လည် ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 7

विश्वामित्रस्य यज्ञे तु संप्रवृत्ते रघूत्तमः । मारीचं च सुबाहुं च जघान परमेषुभिः

ဝိශ්ဝာမိတ္တရ၏ ယဇ္ဉပူဇာ စတင်သည့်အခါ ရဃုဝంశ၏ အမြတ်တော် ရာမသည် အထွတ်အမြတ် မြားများဖြင့် မာရီချနှင့် စုဗာဟုကို သတ်နှိမ်ခဲ့သည်။

Verse 8

ईश्वरस्य धनुर्भग्नं जनकस्य गृहे स्थितम् । रामः पंचदशे वर्षे षड्वर्षां चैव मैथिलीम्

ဇနက၏ အိမ်တော်၌ အရှင်၏ ကျိုးပဲ့သည့် ဓနုကို ထားရှိထားပြီး၊ ရာမသည် အသက် ၁၅ နှစ်တွင် အသက် ၆ နှစ်ရှိ မૈထီလီကို မင်္ဂလာမယားအဖြစ် ရရှိ하였다။

Verse 9

उपयेमे तदा राजन्रम्यां सीतामयोनिजाम् । कृतकृत्यस्तदा जातः सीतां संप्राप्य राघवः

ထို့နောက် အို မင်းကြီး၊ သူသည် အယောနိဇာ ဖြစ်သော လှပသည့် စီတာနှင့် မင်္ဂလာဆောင်ခဲ့သည်။ စီတာကို ရရှိပြီးနောက် ရာဃဝသည် မိမိကိစ္စ ပြည့်စုံပြီဟု ခံစား하였다။

Verse 10

अयोध्यामगमन्मार्गे जामदग्न्यमवेक्ष्य च । संग्रामोऽभूत्तदा राजन्देवानामपि दुःसहः

အယောဓျာသို့ သွားရာလမ်းတွင် ဇာမဒဂ္နျ (ပရရှုရာမ) ကို တွေ့မြင်သဖြင့်၊ အို မင်းကြီး၊ ထိုအခါ နတ်တို့တောင် မခံနိုင်လောက်သည့် စစ်ပွဲ ပေါ်ပေါက်하였다။

Verse 11

ततो रामं पराजित्य सीतया गृहमागतः । ततो द्वादशवर्षाणि रेमे रामस्तया सह

ထို့နောက် ရာမကို အနိုင်ယူပြီး သူသည် စီတာနှင့်အတူ အိမ်သို့ ပြန်လာ하였다။ ထို့နောက် ရာမသည် သူမနှင့်အတူ ဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်하였다။

Verse 12

एकविंशतिमे वर्षे यौवराज्यप्रदायकम् । राजानमथ कैकेयी वरद्वयमयाच त

ရာမ၏ အသက်နှစ်ဆယ့်တစ်နှစ်တွင် မင်းကြီးက အိမ်ရှေ့မင်းရာထူး ပေးအပ်ရန် နီးကပ်လာသော် ကိကေယီသည် မင်းကြီးထံ ဝင်ရောက်ကာ ကောင်းချီးနှစ်ပါးကို တောင်းခံ하였다။

Verse 13

तयोरेकेन रामस्तु ससीतः सहलक्ष्मणः । जटाधरः प्रव्रजतां वर्षाणीह चतुर्दश

အဲဒီ ကောင်းချီးနှစ်ပါးထဲမှ တစ်ပါးအရ ရာမသည် စီတာနှင့် လက္ခ္မဏတို့နှင့်အတူ ဇဋာဆံပင်ကို ဆောင်ကာ တောဝင်နေရန် ဆယ့်လေးနှစ်ကြာ ထွက်ခွာစေပါ။

Verse 14

भरतस्तु द्वितीयेन यौवराज्याधिपोस्तु मे । मंथरावचनान्मूढा वरमेतमयाचत

ဒုတိယ ကောင်းချီးအရ ငါ့အတွက် ဘရတသည် အိမ်ရှေ့မင်းရာထူး၏ အရှင်ဖြစ်စေပါ။ မန္ထရာ၏ စကားကြောင့် မိုက်မဲလှည့်စားခံကာ ဤကောင်းချီးကို တောင်းခဲ့သည်။

Verse 15

जानकीलक्ष्मणसखं रामं प्राव्राजयन्नृपः । त्रिरात्रमुदकाहारश्चतुर्थेह्नि फलाशनः

မင်းကြီးသည် ဇာနကီနှင့် မိတ်ဖက်လက္ခ္မဏတို့နှင့်အတူ ရာမကို တောဝင်နေရန် ပို့ဆောင်하였다။ သုံးညတိုင် ရေသောက်သာနေပြီး စတုတ္ထနေ့တွင် သစ်သီးကို စား하였다။

Verse 16

पञ्चमे चित्रकूटे तु रामो वासमकल्पयत् । तदा दशरथः स्वर्गं गतो राम इति ब्रुवन्

ပဉ္စမနေ့တွင် ရာမသည် စိတၱရကူဋ၌ နေရာတည်ဆောက်၍ နေထိုင်ရာကို ချမှတ်하였다။ ထိုအခါ ဒဿရထသည် “ရာမ၊ ရာမ” ဟုသာ အမည်တော်ကို ရွတ်ဆိုကာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားလေ၏။

Verse 17

ब्रह्मशापं तु सफलं कृत्वा स्वर्गं जगाम किम् । ततो भरत शत्रुघ्नौ चित्रकूटे समागतौ

ဗြာဟ္မဏ၏ ကျိန်စာကို အကျိုးဖြစ်စေပြီးနောက် သူသည် သွာဂ္ဂသို့ တက်ရောက်သွား၏။ ထို့နောက် ဘရတနှင့် သတ္တရုဃ္န တို့သည် စိတ္တရကူဋသို့ ရောက်လာကြ၏။

Verse 18

स्वर्गतं पितरं राजन्रामाय विनिवेद्य च । सांत्वनं भरतस्यास्य कृत्वा निवर्तनं प्रति

အို မင်းကြီး၊ အဖခင်သည် သွာဂ္ဂသို့ ရောက်သွားကြောင်း ရာမအား လျှောက်တင်ပြီး၊ ဤ ဘရတကိုလည်း နှစ်သိမ့်ကာ ပြန်လည်ထွက်ခွာရန် မျက်နှာမူကြ၏။

Verse 19

ततो भरत शत्रुघ्नौ नंदिग्रामं समागतौ । पादुकापूजनरतौ तत्र राज्यधरावुभौ

ထို့နောက် ဘရတနှင့် သတ္တရုဃ္န တို့သည် နန္ဒိဂြာမသို့ ရောက်ကြ၏။ ထိုနေရာ၌ ရာမ၏ ပါဒုကာကို ပူဇော်ရာ၌ စိတ်နှလုံးတည်ကာ နှစ်ဦးစလုံး နိုင်ငံတော်၏ ဘာရကို ထမ်းဆောင်ကြ၏။

Verse 20

अत्रिं दृष्ट्वा महात्मानं दण्डकारण्यमागमत । रक्षोगणवधारम्भे विराधे विनिपातिते

မဟာတ္မာ အတြိကို ဖူးမြင်ပြီးနောက် (ရာမ) သည် ဒဏ္ဍကာရဏ္ယသို့ ဝင်ရောက်သွား၏။ ရက္ခသအုပ်စုများကို သတ်ဖြတ်ရာ စတင်ချိန်၌ပင် ဝိရာဓကို လဲကျစေခဲ့သည်။

Verse 21

अर्द्धत्रयोदशे वर्षे पंचवट्यामुवास ह । ततो विरूपयामास शूर्पणखां निशाचरीम् । वने विचरतरतस्य जानकीसहितस्य च

ဆယ့်သုံးနှစ်နှင့် တစ်ဝက် ကုန်လွန်သောအခါ သူသည် ပဉ္စဝတီ၌ နေထိုင်၏။ ထို့နောက် ဇာနကီနှင့်အတူ တောတွင်း၌ လှည့်လည်စဉ် ညအမဲလိုက် ရက္ခသမိန်းမ ရှူရ္ပဏခာကို ရုပ်ပျက်စေခဲ့သည်။

Verse 22

आगतो राक्षसो घोरः सीतापहरणाय सः । ततो माघासिताष्टम्यां मुहूर्ते वृन्दसंज्ञके

ကြောက်မက်ဖွယ် ရက္ခသတစ်ပါးသည် စီတာကို ဖမ်းဆီးခေါ်ယူရန် ရည်ရွယ်၍ ရောက်လာ၏။ ဤအမှုသည် မာဃလ၏ ကృష్ణပက္ခ အဋ္ဌမီနေ့၊ «ဝೃန္ဒ» ဟုခေါ်သော မင်္ဂလာမုဟူရတ၌ ဖြစ်ပွား하였다။

Verse 23

राघवाभ्यां विना सीतां जहार दश कन्धरः । मारीचस्याश्रमं गत्वा मृगरूपेण तेन च

ရာဃဝနှစ်ပါး မရှိချိန်၌ ဒသကန္ဓရသည် စီတာကို လုယူခေါ်ဆောင်သွား၏။ မာရီချ၏ အာရှရမ်သို့ သွားကာ သူနှင့်အတူ မೃဂရূপ—သမင်ရုပ်ကို ခံယူ하였다။

Verse 24

नीत्वा दूरं राघवं च लक्ष्मणेन समन्वितम् । ततो रामो जघानाशु मारीचं मृगरू पिणम्

ရာဃဝကို လက္ခမဏနှင့်တကွ အဝေးသို့ ဆွဲခေါ်သွားပြီးနောက်၊ ရာမသည် သမင်ရုပ်ယူထားသော မာရီချကို ချက်ချင်း သတ်ဖြတ်하였다။

Verse 25

पुनः प्राप्याश्रमं रामो विना सीतां ददर्श ह । तत्रैव ह्रियमाणा सा चक्रंद कुररी यथा

အာရှရမ်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ ရာမသည် စီတာမရှိသည်ကို တွေ့၏။ ထိုနေရာ၌ပင် ဖမ်းဆီးခေါ်ယူခံရစဉ်၊ ကုရရီငှက်ကဲ့သို့ ဝမ်းနည်းငိုကြွေး၍ အော်ဟစ်하였다။

Verse 26

रामरामेति मां रक्ष रक्ष मां रक्षसा हृताम् । यथा श्येनः क्षुधायु्क्तः क्रन्दंतीं वर्तिकां नयेत्

“ရာမ၊ ရာမ—ကျွန်မကို ကာကွယ်ပါ! ကာကွယ်ပါ—ရက္ခသက ဖမ်းဆီးခေါ်သွားပါပြီ!” ဗိုက်ဆာသော သိန်းငှက်က ငိုကြွေးနေသော ငှက်ကွေးကို ဆွဲယူသွားသကဲ့သို့။

Verse 27

तथा कामवशं प्राप्तो राक्षसो जनकात्मजाम् । नयत्येष जनकजां तच्छ्रुत्वा पक्षिराट् तदा

ထိုနည်းတူ ကာမတဏှာ၏အာဏာအောက်ကျသည့် ရက္ခသသည် ဇနကမင်း၏သမီးကို ခေါ်ဆောင်သွားလေ၏။ ထိုသတင်းကို ကြားသော် ငှက်တို့၏ဘုရင်သည် ချက်ချင်း လှုပ်ရှားတော်မူ၏။

Verse 28

युयुधे राक्षसेंद्रेण रावणेन हतोऽपतत् । माघासितनवम्यां तु वसंतीं रावणालये

သူသည် ရက္ခသတို့၏အရှင် ရာဝဏနှင့် တိုက်ခိုက်လေ၏။ ထိုးခတ်ခံရ၍ သေဆုံးကာ လဲကျသွားလေ၏။ ထို့ပြင် မာဃလ၏ အမှောင်ဖက် နဝမီနေ့တွင် သူမသည် ရာဝဏ၏ နန်းတော်၌ နေထိုင်လျက်ရှိ၏။

Verse 29

मार्गमाणौ तदा तौ तु भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ

ထိုအခါ ညီအစ်ကိုနှစ်ပါး ဖြစ်သော ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့သည် သူမကို ရှာဖွေနေလေ၏။

Verse 30

जटायुषं तु दृष्ट्वैव ज्ञात्वा राक्षससंहृताम् । सीतां ज्ञात्वा ततः पक्षी संस्कृतस्तेन भक्तितः

ဇဋာယုကို မြင်သည်နှင့် ရက္ခသက သူ့ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု သိကာ ထို့ကြောင့် စီတာ၏ အဖြစ်အပျက်ကိုလည်း နားလည်သွားပြီး၊ ရာမသည် ဘက္တိဖြင့် ထိုငှက်၏ အန္တျေဋ္ဌိကိရိယာ (သင်္ဂြိုဟ်ပူဇော်) ကို ဆောင်ရွက်တော်မူ၏။

Verse 31

अग्रतः प्रययौ रामो लक्ष्मणस्तत्पदानुगः । पंपाभ्याशमनुप्राप्य शबरीमनुगृह्य च

ရာမသည် ရှေ့မှ ဆက်လက်သွားတော်မူ၍ လက္ခမဏသည် ထိုခြေရာနောက်လိုက်လေ၏။ ပမ္ပာအနီးသို့ ရောက်သော် ရာမသည် သဗရီကိုလည်း ကရုဏာအနုဂ္ဂဟ ပေးတော်မူ၏။

Verse 32

तज्जलं समुपस्पृश्य हनुमद्दर्शनं कृतम् । ततो रामो हनुमता सह सख्यं चकार ह

ထိုသန့်ရှင်းသောရေကို ထုံးတမ်းအတိုင်း ထိတွေ့ပြီးနောက် ဟနုမာန်၏ ဒർശနကို ရရှိ하였다။ ထို့နောက် သီရိရာမသည် ဟနုမာန်နှင့် မိတ်သဟာယ ပြု하였다။

Verse 33

ततः सुग्रीवमभ्येत्य अहनद्वालिवानरम् । प्रेषिता रामदेवेन हनुमत्प्रमुखाः प्रियाम्

ထို့နောက် စုဂရీవထံသို့ သွားရောက်၍ မျောက်တို့၏ အရှင် ဝါလီကို သတ်တော်မူ하였다။ သီရိရာမ၏ အမိန့်ဖြင့် ဟနုမာန်ဦးဆောင်သော ဝါနရတပ်ဖွဲ့တို့ကို ချစ်မြတ်နိုးသော စီတာကို ရှာဖွေရန် စေလွှတ်하였다။

Verse 34

अंगुलीयकमादाय वायुसूनुस्तदागतः । संपातिर्दशमे मासि आचख्यौ वानराय ताम्

အမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် လက်စွပ်ကို ယူဆောင်၍ လေသမီးသား ဟနုမာန် ထွက်ခွာ하였다။ ထို့နောက် ဒသမလတွင် စမ္ပာတီက ဝါနရအား သူမ (စီတာ) ၏ နေရာကို ဖော်ပြပြောကြား하였다။

Verse 35

ततस्तद्वचनादब्धिं पुप्लुवे शतयोजनम् । हनुमान्निशि तस्यां तु लंकायां परितोऽचिनोत्

ထိုစကားအတိုင်း ဟနုမာန်သည် ယောဇနာတစ်ရာကျယ်သော သမုဒ္ဒရာကို ခုန်လွှား၍ ဖြတ်ကူး하였다။ ထိုလင်္ကာမြို့တွင် ညအခါ အနှံ့အပြား လှည့်လည်ရှာဖွေ하였다။

Verse 36

तद्रात्रिशेषे सीताया दर्शनं तु हनूमतः । द्वादश्यां शिंशपावृक्षे हनुमान्पर्यवस्थितः

ထိုည၏ ကျန်ရှိသောအချိန်တွင် ဟနုမာန်သည် စီတာမယ်တော်၏ ဒർശနကို ရရှိ하였다။ ဒွါဒသီနေ့တွင် ဟနုမာန်သည် ရှိံရှပါပင်ပေါ်၌ တည်ငြိမ်စွာ နေရာယူ၍ စောင့်ကြည့်하였다။

Verse 37

तस्यां निशायां जानक्या विश्वासायाह संकथाम् । अक्षादिभिस्त्रयोदश्यां ततो युद्धमवर्त्तत

ထိုညတွင် ဇာနကီ၏ ယုံကြည်မှုကို ရရန် သူသည် စိတ်သက်သာစေသော အကြောင်းအရာကို ပြောကြား하였다။ ထို့နောက် တိထိ “ထရယောဒသီ” တွင် အက္ခာတို့နှင့် စစ်ပွဲ စတင်လေ၏။

Verse 38

ब्रह्मास्त्रेण त्रयोदश्यां बद्धः शक्रजिता कपिः । दारुणानि च रूक्षाणि वाक्यानि राक्षसाधिपम्

တိထိ “ထရယောဒသီ” တွင် အိန္ဒြာ၏သားကို အနိုင်ယူသူ မျောက်သည် ဘြဟ္မာစတြာဖြင့် ချည်နှောင်ခံရ၏။ ထို့ပြင် ရက္ခသအရှင်အား ကြမ်းတမ်း၍ ချွန်ထက်သော စကားများဖြင့် ပြောဆိုလေ၏။

Verse 39

अब्रवीद्वायुसूनुस्तं बद्धो ब्रह्मास्त्रसंयुतः । वह्निना पुच्छयुक्तेन लंकाया दहनं कृतम्

ဘြဟ္မာစတြာဖြင့် ချည်နှောင်ခံရသော ဝါယု၏သားသည် သူ့အား ပြောကြားလေ၏။ ထို့နောက် အမြီးတွင် မီးချည်ကပ်၍ လင်္ကာကို မီးရှို့ခြင်း ပြီးမြောက်လေ၏။

Verse 40

पूर्णिमायां महेंद्राद्रौ पुनरागमनं कपेः । मार्गशीर्षप्रतिपदः पंचभिः पथि वासरैः

ပုဏ္ဏမီနေ့တွင် မဟေန္ဒြတောင်ပေါ်သို့ မျောက်သည် ပြန်လည်ရောက်လာ၏။ ထိုနေ့သည် မာရ္ဂရှီရ္ษ လ၏ ပရတိပဒါ ဖြစ်ပြီး လမ်းခရီး၌ ငါးရက် ကြာလေ၏။

Verse 41

पुनरागत्य वर्षेह्नि ध्वस्तं मधुवनं किल । सप्तम्यां प्रत्यभिज्ञानदानं सर्वनिवेदनम्

ပြန်လည်ရောက်လာပြီးနောက် မိုးရွာသောနေ့တွင်ပင် မဓုဝနကို အမှန်တကယ် ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် တိထိ “သပ္တမီ” တွင် အသိအမှတ်ပြု အမှတ်အသားကို ပေးအပ်ကာ အကြောင်းအရာအားလုံးကို တင်ပြလေ၏။

Verse 42

मणिप्रदानं सीतायाः सर्वं रामाय शंसयत् । अष्टम्युत्तरफाल्गुन्यां मुहूर्ते विजयाभिधे

သူသည် သီတာ၏ မဏိပူဇာ(ရတနာပေးအပ်မှု) အကြောင်းအရာအားလုံးကို ရာမထံသို့ ပြည့်စုံစွာ လျှောက်တင်하였다—ဥတ္တရဖာလ္ဂုနီ၏ အဋ္ဌမီတိထိ၊ “ဝိဇယာ” ဟုခေါ်သော မင်္ဂလာမုဟူရတ၌။

Verse 43

मध्यं प्राप्ते सहस्रांशौ प्रस्थानं राघवस्य च । रामः कृत्वा प्रतिज्ञां हि प्रयातुं दक्षिणां दिशम्

ထောင်ရောင်ခြည်ရှိသော နေမင်းသည် မွန်းတည့်သို့ ရောက်လာသောအခါ ရာဃဝသည် ထွက်ခွာ하였다။ ရာမသည် ပရတိဉ္ဉာကို ခိုင်မာစွာ ချမှတ်ပြီး တောင်ဘက်သို့ အမှန်တကယ် ထွက်သွား하였다။

Verse 44

तीर्त्वाहं सागरमपि हनिष्ये राक्षसेश्वरम् । दक्षिणाशां प्रयातस्य सुग्रीवोऽथाभव त्सखा

“သမုဒ္ဒရာကိုတောင် ဖြတ်ကျော်ပြီး ရက္ခသတို့၏ အရှင်ကို ငါသတ်မည်” ဟုဆို၏။ သူသည် တောင်ဘက်သို့ ထွက်ခွာစဉ် စုဂရီဝသည် မိတ်ဆွေ၊ မဟာမိတ်အဖြစ် ဖြစ်လာ하였다။

Verse 45

वासरैः सप्तभिः सिंधोस्तीरे सैन्यनिवेशनम् । पौषशुक्लप्रतिपदस्तृतीयां यावदंबुधौ । उपस्थानं ससैन्यस्य राघवस्य बभूव ह

နေ့ခုနစ်ရက်အတွင်း သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေ၌ စစ်တပ်တပ်စခန်း ချ하였다။ ပေါဿလ၏ လပြည့်ဘက် ပရတိပဒါမှ တတိယတိထိအထိ ရာဃဝသည် စစ်အင်အားနှင့်အတူ သမုဒ္ဒရာရှေ့၌ တန်းစီတည်နေ하였다။

Verse 46

विभीषणश्चतुर्थ्यां तु रामेण सह संगतः । समुद्रतरणार्थाय पंचम्यां मंत्र उद्यतेः

စတုတ္ထတိထိတွင် ဝိဘီရှဏသည် ရာမနှင့် ပေါင်းစည်းလာ하였다။ ပဉ္စမတိထိတွင် သမုဒ္ဒရာကူးရန်အတွက် မန္တရ-အကြံပေးခြင်းနှင့် သာသနာရေးဆွေးနွေးပွဲကို စတင်하였다။

Verse 47

प्रायोपवेशनं चक्रे रामो दिनचतुष्टयम् । समुद्राद्वरलाभश्च सहोपायप्रदर्शनः

ရာမသည် ပရာယောပဝေသန (အသက်စွန့်အစာရှောင်) ကို လေးရက်တိုင်တိုင် ဆောင်ရွက်하였다။ သမုဒ္ဒရာဒေဝထံမှ အရှင့်အမိန့်တော် (ဗရ) ကို ရရှိပြီး၊ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် နည်းလမ်းကိုလည်း ပြသပေးခဲ့သည်။

Verse 48

सेतोर्दशम्यामारंभस्त्रयोदश्यां समापनम् । चतुर्दश्यां सुवेलाद्रौ रामः सेनां न्यवे शयत्

တံတား (စေတု) ဆောက်လုပ်ခြင်းကို ဒသမီနေ့တွင် စတင်၍ တရယෝဒသီနေ့တွင် ပြီးစီး하였다။ စတုရဒသီနေ့တွင် ရာမသည် စုဝေလာတောင်ပေါ်၌ တပ်မတော်ကို တည်နေရာချထား하였다။

Verse 49

पूर्णिमास्या द्वितीयायां त्रिदिनैः सैन्यतारणम् । तीर्त्वा तोयनिधिं रामः शूरवानरसैन्यवान्

လပြည့်နေ့ပြီးနောက် ဒုတိယနေ့တွင် သုံးရက်အတွင်း တပ်မတော်အားလုံးကို ကူးပြောင်းစေ하였다။ ရေသမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက်၊ သတ္တိရှိသော ဝါနရတပ်ကို ပိုင်ဆိုင်သည့် ရာမသည် တစ်ဖက်ကမ်း၌ ရပ်တည်하였다။

Verse 50

रुरोध च पुरीं लंकां सीतार्थं शुभलक्षणः । तृतीयादिदशम्यंतं निवेशश्च दिनाष्टकः

မင်္ဂလာလက္ခဏာပြည့်စုံသော ရာမသည် စီတာအတွက် လင်္ကာမြို့ကို ဝိုင်းရံ하였다။ တတိယနေ့မှ ဒသမီအထိ စခန်းချနေခြင်းသည် ရှစ်ရက်ကြာခဲ့သည်။

Verse 51

शुकसारणयोस्तत्र प्राप्तिरेकादशीदिने । पौषासिते च द्वादश्यां सैन्यसंख्यानमेव च

အဲဒီနေရာတွင် ဧကာဒသီနေ့၌ သုကနှင့် သာရဏ တို့ ရောက်လာ하였다။ ထို့ပြင် ပေါုရှလ၏ မှောင်ပတ် (ကృష్ణပက္ခ) ဒွာဒသီနေ့တွင် တပ်မတော်အရေအတွက်ကိုလည်း ရေတွက်하였다။

Verse 52

शार्दूलेन कपींद्राणां सारासारोपवर्णनम् । त्रयोदश्याद्यमांते च लंकायां दिवसैस्त्रिभिः

လင်္ကာမြို့၌ တိထိ(လ) ၁၃ ရက်မှ စ၍ သုံးရက်တိုင်တိုင်၊ ရှာဒူလသည် ဝါနရတပ်ခေါင်းဆောင်များအား အနှစ်သာရနှင့် အနှစ်မဲ့ကို ခွဲခြား၍ အမှန်တရားကို မာယာအရိပ်အယောင်မှ သီးခြားဖော်ပြ하였다။

Verse 53

रावणः सैन्यसं ख्यानं रणोत्साहं तदाऽकरोत् । प्रययावंगदो दौत्ये माघशुक्लाद्यवासरे

ထို့နောက် ရာဝဏသည် မိမိတပ်အင်အားကို စာရင်းကောက်ယူ၍ စစ်ရင်ဆိုင်ရန် ရဏောత్సာဟကို လှုံ့ဆော်하였다။ မာဃလ၏ လဆန်းပထမနေ့တွင် အင်္ဂဒသည် သံတမန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ထွက်ခွာ하였다။

Verse 54

सीतायाश्च तदा भर्तुर्मायामूर्धादिदर्शनम् । माघशुक्लद्वितीया यां दिनैः सप्तभिरष्टमीम्

ထို့နောက် စီတာအား မိမိသခင်(ခင်ပွန်း)နှင့် ပတ်သက်သော မာယာမြင်ကွင်းကို ပြသခဲ့သည်—ဦးခေါင်းစသည်တို့ကို ပြသခြင်းမှ စတင်၍။ မာဃလ လဆန်း ဒုတိယနေ့မှ စ၍ ခုနှစ်ရက်ကြာသော် အဋ္ဌမတိထိသို့ ရောက်하였다။

Verse 55

रक्षसां वानराणां च युद्धमासीच्च संकुलम् । माघशुक्लनवम्यां तु रात्राविंद्रजिता रणे

ရက္ခသနှင့် ဝါနရတို့၏ စစ်ပွဲသည် အလွန်ပြင်းထန်၍ ရောထွေးရှုပ်ထွေးလာ하였다။ မာဃလ လဆန်း နဝမနေ့ ညတွင် အိန္ဒြဇိတ်သည် စစ်မြေပြင်သို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 56

रामलक्ष्मणयोर्ना गपाशबंधः कृतः किल । आकुलेषु कपीशेषु हताशेषु च सर्वशः

အမှန်တကယ်ပင် ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့အပေါ် နာဂပာရှ (မြွေကြိုး) ချည်နှောင်မှုကို ချထားခဲ့သည်။ ကပီခေါင်းဆောင်များသည် စိတ်လှုပ်ရှား၍ မျက်နှာမူမသိ ဖြစ်ကာ ဘက်ပေါင်းစုံမှ မျှော်လင့်ချက်များ ပျက်စီးသွား하였다။

Verse 57

वायूपदेशाद्गरुडं सस्मार राघवस्तदा । नागपाशविमोक्षार्थं दशम्यां गरु डोऽभ्यगात्

ထိုအခါ လေနတ်သား၏ အကြံပေးချက်အရ ရာဃဝသည် ဂဠုန်ကို အောက်မေ့၏။ မြွေနဂါးကြိုးကွင်းမှ လွတ်မြောက်ရန် ဂဠုန်သည် ဆယ်ရက်မြောက်နေ့တွင် ရောက်ရှိလာ၏။

Verse 58

अवहारो माघशुक्लैस्यैकादश्यां दिनद्वयम् । द्वादश्यामांजनेयेन धूम्राक्षस्य वधः कृतः

မာဃလဆန်း (၁၁) ရက်နေ့တွင် နှစ်ရက်ကြာ ဆုတ်ခွာမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ (၁၂) ရက်နေ့တွင် ဟနုမာန်သည် ဓူမရာက္ခကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။

Verse 59

त्रयोदश्यां तु तेनैव निहतोऽकंपनो रणे । मायासीतां दर्शयित्वा रामाय दशकंधरः

(၁၃) ရက်နေ့တွင် သူတစ်ယောက်တည်းဖြင့် အကမ္ပနသည် စစ်ပွဲ၌ အသတ်ခံရ၏။ ဒသကဏ္ဌ (ရာဝဏ) သည် မာယာစီတာကို ရာမအား ပြသခဲ့သည်။

Verse 60

त्रासयामास च तदा सर्वान्सैन्यगतानपि । माघशुक्लचतुर्द्दश्यां यावत्कृष्णादिवासरम्

ထို့နောက် သူသည် စစ်တပ်အတွင်းရှိ လူအပေါင်းတို့ကို ထိတ်လန့်စေခဲ့သည်။ ဤအဖြစ်အပျက်သည် မာဃလဆန်း (၁၄) ရက်မှ လကွယ် (၁) ရက်နေ့အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

Verse 61

त्रिदिनेन प्रहस्तस्य नीलेन विहितो वधः । माघकृष्णद्वितीयायाश्चतुर्थ्यंतं त्रिभिर्दिनैः

သုံးရက်အတွင်း နီလသည် ပြဟတ္တကို သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။ မာဃလပြည့်ကျော် (၂) ရက်မှ (၄) ရက်နေ့အထိ သုံးရက်ကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

Verse 62

रामेण तुमुले युद्धे रावणो द्रावितो रणात् । पञ्चम्या अष्टमी यावद्रावणेन प्रबोधितः

ပြင်းထန်သောစစ်ပွဲတွင် ရာမသည် ရာဝဏကို စစ်မြေပြင်မှ မောင်းထုတ်ခဲ့သည်။ ၅ ရက်မှ ၈ ရက်အထိ ရာဝဏသည် သူ့ကို နှိုးဆော်ခဲ့သည်။

Verse 63

कुंभकर्णस्तदा चक्रेऽभ्यवहारं चतुर्दिनम् । कुम्भकर्णोकरोद्युद्धं नवम्यादिचतुर्दिनैः

ထို့နောက် ကုမ္ဘကဏ္ဏသည် ၄ ရက်တိုင်တိုင် အစာစားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၉ ရက်နေ့မှစ၍ ၄ ရက်တိုင်တိုင် စစ်တိုက်ခဲ့သည်။

Verse 64

रामेण निहतो युद्धे बहुवानरभक्षकः । अमावास्यादिने शोकाऽभ्यवहारो बभूव ह

မျောက်များစွာကို စားသောသူသည် စစ်ပွဲတွင် ရာမ၏လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ လကွယ်နေ့တွင် ဝမ်းနည်းပူဆွေးစွာဖြင့် အစာစားခဲ့ကြသည်။

Verse 65

फाल्गुनप्रतिपदादौ चतुर्थ्यंतैश्चतुर्दिनैः । नरांतकप्रभृतयो निहताः पञ्च राक्षसाः

ဖာလဂုနလ ၁ ရက်မှ ၄ ရက်အထိ ၄ ရက်အတွင်း နရာန္တက အစရှိသော ဘီလူး ၅ ကောင် အသတ်ခံခဲ့ရသည်။

Verse 66

पंचम्याः सप्तमीं यावदतिकायवधस्त्र्यहात् । अष्टम्या द्वादशीं यावन्निहतो दिनपंचकात्

၅ ရက်မှ ၇ ရက်အထိ အတိကာယကို သတ်ဖြတ်ခြင်းသည် ၃ ရက် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ၈ ရက်မှ ၁၂ ရက်အထိ ၅ ရက်အတွင်း သူ အသတ်ခံခဲ့ရသည်။

Verse 67

निकुम्भकुम्भौ द्वावेतौ मकराक्षश्चतुर्दिनैः । फाल्गुनासितद्वितीयाया दिने वै शक्रजिज्जितः

နိကುಂಬ္ဘနှင့် ကುಂಬ္ဘ—ဤနှစ်ဦးနှင့် မကရာက္ခလည်း လေးရက်အတွင်း ကျဆုံး하였다။ ဖာလ္ဂုဏလ၏ ကృష్ణပက္ခ ဒုတိယတိထီနေ့တွင် သက္ကရာဇိတ (အိန္ဒြဇိတ)၊ အိန္ဒြကို အနိုင်ယူသူသည် ကံကြမ္မာသတ်မှတ်သည့် အဆုံးသို့ ရောက်하였다။

Verse 68

तृतीयादौ सप्तम्यंतदिनपञ्चकमेव च । ओषध्यानयवैयग्र्यादवहारो बभूव ह

တတိယတိထီမှ စ၍ သတ္တမီတိထီအထိ—စုစုပေါင်း ငါးရက်အတွင်း—ဆေးဖက်ဝင် အပင်အမြစ်များကို သယ်ယူလာရခြင်းကြောင့် အစားအစာကို အဓိကအားဖြင့် စားသောက်ခဲ့သည်။

Verse 69

अष्टम्यां रावणो मायामैथिलीं हतवान्कुधीः । शोकावेगात्तदा रामश्चक्रे सैन्यावधारणम्

အဋ္ဌမီတိထီနေ့တွင် မကောင်းသောဉာဏ်ရှိသည့် ရာဝဏသည် မာယာ-မૈထီလီ (မာယာ-စီတာ) ကို သတ်ဖြတ်하였다။ ထိုအခါ ဝမ်းနည်းခြင်း၏ လှိုင်းတက်မှုကြောင့် ရာမသည် စစ်တပ်ကို စစ်ပွဲအတွက် စီစဉ်၍ တည်ငြိမ်ခိုင်မာစေ하였다။

Verse 70

ततस्त्रयोदशीं यावद्दिनैः पंचभिरिंद्रजित् । लक्ष्मणेन हतो युद्धे विख्यातबलपौरुषः

ထို့နောက် တြယෝဒശီတိထီအထိ—ငါးရက်အတွင်း—အားကောင်းမှုနှင့် သတ္တိပေါင်းစုံကြောင့် နာမည်ကြီးသော အိန္ဒြဇိတကို စစ်ပွဲတွင် လက္ခမဏ၏ လက်ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။

Verse 71

चतुर्द्दश्यां दशग्रीवो दीक्षामापावहारतः । अमावास्यादिने प्रागाद्युद्धाय दशकंधरः

စတုတ္ထဒశီတိထီနေ့တွင် ဒသဂရီဝသည် အစားအစာယူသုံးမှုနှင့် ဆက်နွယ်သော ဒိက္ခာ (သန့်စင်အပ်နှံပွဲ) ကို ခံယူ하였다။ ထို့နောက် အမావသျာနေ့တွင် ဒသကန္ဓရသည် စစ်ပွဲသို့ ထွက်ခွာ하였다။

Verse 72

चैत्रशुक्लप्रतिपदः पंचमीदिनपंचके । रावणो युध्यमानो ऽभूत्प्रचुरो रक्षसां वधः

ချိုင်တြ လပြည့်ဘက် ပထမနေ့မှ ပဉ္စမနေ့အထိ ငါးရက်တာကာလတွင် ရာဝဏ မရပ်မနား စစ်တိုက်နေစဉ် ရက္ခသတို့ အလွန်ကြီးမားစွာ သတ်ဖြတ်ခံရသည်။

Verse 73

चैत्रशुक्लाष्टमीं यावत्स्यंदनाश्वादिसूदनम् । चैत्रशुक्लनवम्यां तु सौमित्रेः शक्तिभेदने

ချိုင်တြ လပြည့်ဘက် အဋ္ဌမနေ့အထိ ရထား၊ မြင်း စသည့်အရာများ ပျက်စီးသွားပြီး၊ ချိုင်တြ လပြည့်ဘက် နဝမနေ့တွင် သောမိတ္တရီ (လက္ခမဏ) သည် “သက္တိ” လှံဖြင့် ထိုးဖောက်ခံရသည်။

Verse 74

कोपाविष्टेन रामेण द्रावितो दशकंधरः । विभीषणोपदेशेन हनुमद्युद्धमेव च

ဒေါသထန်နေသော ရာမသည် ဒသကန္ဓရ (ရာဝဏ) ကို နောက်ဆုတ်စေခဲ့ပြီး၊ ဝိဘီရှဏ၏ အကြံဉာဏ်အတိုင်း ဟနုမာန်၏ စစ်ပွဲလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

Verse 75

द्रोणाद्रेरोषधीं नेतुं लक्ष्मणार्थमुपागतः । विशल्यां तु समादाय लक्ष्मणं तामपाययत्

လက္ခမဏအတွက် ဒရೋဏတောင်မှ ဆေးပင်ကို ယူဆောင်လာရန် သူသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် “ဝိသလျာ” ကို ယူကာ လက္ခမဏအား ဆေးအဖြစ် သောက်သုံး/လိမ်းပေး하였다။

Verse 76

दशम्यामवहारोऽभूद्रात्रौ युद्धं तु रक्षसाम् । एकादश्यां तु रामाय रथो मातलिसारथिः

ဒသမီနေ့တွင် နောက်ဆုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ ညအချိန်တွင် ရက္ခသတို့နှင့် စစ်ပွဲ ဆက်လက်ဖြစ်သည်။ ဧကာဒသီနေ့တွင် ရာမအတွက် မာတလီ စာရഥီပါသော ရထား ရောက်လာသည်။

Verse 77

प्राप्तो युद्धाय द्वादश्यां यावत्कृष्णां चतुर्दशीम् । अष्टादशदिने रामो रावणं द्वैरथेऽवधीत्

ဒွာဒသီတိထီမှ ကృష్ణပက္ခ၏ စတုရဒသီတိထီအထိ စစ်ပွဲအတွက် ထွက်တော်မူ၏။ တစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်မြောက်နေ့တွင် ရာမသည် ရထားစစ်ဒွဲလ်၌ ရာဝဏကို သတ်တော်မူ၏။

Verse 78

संस्कारा रावणादीनाममावा स्यादिनेऽभवन् । संग्रामे तुमुले जाते रामो जयमवाप्तवान्

ရာဝဏနှင့် အခြားသူတို့၏ အန္တိမသင်္ကာရ (အဆုံးအခမ်းအနား) များကို အမావস্যာနေ့တွင် ပြုလုပ်하였다။ စစ်ပွဲပြင်းထန်လာသောအခါ ရာမသည် အောင်ပွဲကို ရရှိတော်မူ၏။

Verse 79

माघशुक्लद्वितीयादिचैत्रकृष्णचतुर्द्दशीम् । सप्ताशीतिदिनान्येवं मध्ये पंवदशा हकम्

မာဃလ၏ သုက္လပက္ခ ဒုတိယတိထီမှ စ၍ ချိုင်တြလ၏ ကృష్ణပက္ခ စတုရဒသီတိထီအထိ—ဤသို့ စုစုပေါင်း ရက် ၈၇ ရက် ဖြစ်၏။ အလယ်တွင် ရက် ၁၅ ရက် အကြားကာလတစ်ခု ရှိကြောင်းလည်း ဆိုထားသည်။

Verse 80

युद्धावहारः संग्रामो द्वासप्ततिदिनान्यभूत् । वैशाखादि तिथौ राम उवास रणभूमिषु । अभिषिक्तो द्वितीयायां लंकाराज्ये विभी षणः

စစ်ပြန်ဆုတ်ခြင်းနှင့် စစ်တိုက်ခြင်းတို့ ပေါင်း၍ ရက် ၇၂ ရက် ကြာမြင့်하였다။ ဝိုင်ရှာခလ၏ တိထီများမှ စ၍ ရာမသည် ရန်မြေပြင်များ၌ပင် နေတော်မူ၏။ ဒုတိယတိထီတွင် ဝိဘီရှဏသည် လင်္ကာဘုရင်အဖြစ် အဘိသိက္က ခံတော်မူ၏။

Verse 81

सीताशुद्धिस्तृतीयायां देवेभ्यो वरलंभनम् । दशरथस्यागमनं तत्र चैवानुमोदनम्

တတိယတိထီတွင် စီတာ၏ သန့်ရှင်းမှုကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး ဒေဝတားတို့ထံမှ ဝရ (ကောင်းချီး) များကို ရရှိ하였다။ ထိုနေရာ၌ပင် ဒశရထ၏ ကြွရောက်လာခြင်းနှင့် အားလုံး၏ အနုမောဒနာ၊ ဝမ်းမြောက်ခြင်းတို့လည်း ဖြစ်ပေါ်하였다။

Verse 82

हत्वा त्वरेण लंकेशं लक्ष्मणस्याग्रजो विभुः । गृहीत्वा जानकीं पुण्यां दुःखितां राक्षसेन तु

လင်္ကာ၏အရှင်ကို အလျင်အမြန် သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် လက္ခမဏ၏ အကိုကြီး မဟာဗလရှိသော သခင်သည် ရက္ခသကြောင့် ဝမ်းနည်းစေခံရသော သန့်ရှင်းသော ဇာနကီကို ပြန်လည် ခံယူတော်မူ၏။

Verse 83

आदाय परया प्रीत्या जानकीं स न्यवर्तत । वैशाखस्य चतुर्थ्यां तु रामः पुष्पकमा श्रितः

အမြင့်မားဆုံးသော ပီတိဖြင့် ဇာနကီကို ခေါ်ဆောင်ကာ ပြန်လှည့်သွားတော်မူ၏။ ဝိုင်သာခလ၏ စတုတ္ထတိထီနေ့တွင် ရာမသည် ပုෂ္ပက ဝိမာနကို စီးနင်းတော်မူ၏။

Verse 84

विहायसा निवृत्तस्तु भूयोऽयोध्यां पुरीं प्रति । पूर्णे चतुर्दशे वर्षे पंचम्यां माधवस्य च

ထို့နောက် ကောင်းကင်လမ်းဖြင့် ထပ်မံပြန်လာကာ အယောဓျာမြို့သို့ မျက်နှာမူတော်မူ၏။ ဆယ့်လေးနှစ် ပြည့်စုံသည့်အခါ မာဓဝ (ဝိုင်သာခ) လ၏ ပဉ္စမီတိထီနေ့တွင် ဖြစ်၏။

Verse 85

भारद्वाजाश्रमे रामः सगणः समु पाविशत् । नंदिग्रामे तु षष्ठ्यां स पुष्पकेण समागतः

ရာမသည် အဖွဲ့အပါအဝင် ဘာရဒ္ဝါဇ အာရှရမသို့ ဝင်ရောက်တော်မူ၏။ ထို့နောက် ဆဋ္ဌမီတိထီနေ့တွင် ပုෂ္ပက ဝိမာနဖြင့် နန္ဒိဂြာမသို့ ရောက်ရှိတော်မူ၏။

Verse 87

उवास रामरहिता रावणस्य निवेशने । द्वाचत्वारिंशके वर्षे रामो राज्यमकारयत्

သူမသည် ရာမနှင့် ကွာခွာနေကာ ရာဝဏ၏ နေရာတော်၌ နေထိုင်ခဲ့၏။ လေးဆယ့်နှစ်နှစ်မြောက်တွင် ရာမသည် ရာဇဓမ္မအတိုင်း နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးကို တည်ထောင်စီမံစေတော်မူ၏။

Verse 88

सीतायास्तु त्रयस्त्रिंशद्वर्षाणि तु तदा भवन् । स चतुर्दशवर्षांते प्रविष्टः स्वां पुरीं प्रभुः

ထိုအခါ စီတာဒေဝီ၏ အသက်မှာ သုံးဆယ့်သုံးနှစ် ဖြစ်၏။ ထို့နောက် ဆယ့်လေးနှစ် ပြည့်စုံသည့်အခါ သခင်ဘုရားသည် မိမိ၏ မြို့တော်သို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်တော်မူ၏။

Verse 89

अयोध्यां नाम मुदितो रामो रावणदर्पहा । भ्रातृभिः सहितस्तत्र रामो राज्यमकार यत्

အယောဓျာမြို့၌ ပျော်ရွှင်တော်မူသော ရာမ—ရာဝဏ၏ မာနကို ချိုးဖျက်သူ—ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ ထိုနေရာ၌ နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးကို တည်ထောင်တော်မူ၏။

Verse 90

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । रामो राज्यं पालयित्वा जगाम त्रिदिवालयम्

နှစ်တစ်သောင်းနှင့် ထပ်မံ တစ်ထောင်နှစ်တိုင် ရာမသည် နိုင်ငံတော်ကို ကာကွယ်အုပ်ချုပ်တော်မူပြီးနောက်၊ ထို့နောက် တိရဒိဝ အလယ်—ဒေဝတော်တို့၏ နေရာသို့ ကြွသွားတော်မူ၏။

Verse 91

रामराज्ये तदा लोका हर्षनिर्भरमा नसाः । बभूवुर्धनधान्याढ्याः पुत्रपौत्रयुता नराः

ရာမရာဇ్యంలో ထိုအခါ ပြည်သူတို့၏ စိတ်နှလုံးသည် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် ပြည့်လျှံနေ၏။ လူတို့သည် ငွေကြေးနှင့် စပါးသီးနှံ ပေါများကာ သားမြေးများဖြင့် ကောင်းချီးခံရ၏။

Verse 92

कामवर्षी च पर्जन्यः सस्यानि गुणवंति च । गावस्तु घटदोहिन्यः पादपाश्च सदा फलाः

မိုးသည် လိုသလို ရွာသွန်းပြီး သီးနှံများလည်း အရည်အသွေးကောင်းမွန်၏။ နွားများသည် အိုးများပြည့်အောင် နို့ပေးလျက်၊ သစ်ပင်များလည်း အမြဲတမ်း အသီးအနှံများဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏။

Verse 93

नाधयो व्याधयश्चैव रामराज्ये नराधिप । नार्यः पतिव्रताश्चासन्पितृभक्तिपरा नराः

အို မင်းကြီး၊ ရာမမင်းစိုးရာဇ်တွင် စိတ်ဒုက္ခများလည်း မရှိ၊ ကိုယ်ခန္ဓာရောဂါများလည်း မရှိခဲ့။ မိန်းမတို့သည် ပတိဝရတာအဖြစ် ခင်ပွန်းကို သစ္စာရှိကြပြီး ယောက်ျားတို့သည် ဖခင်အပေါ် ဘက္တိ၌ တည်ကြည်ခဲ့ကြသည်။

Verse 94

द्विजा वेदपरा नित्यं क्षत्रिया द्विज सेविनः । कुर्वते वैश्यवर्णाश्च भक्तिं द्विजगवां सदा

ဒွိဇတို့သည် အမြဲတမ်း ဝေဒများ၌ အာရုံစိုက်နေကြပြီး၊ က္ෂတ္တရိယတို့သည် ဒွိဇတို့ကို စေဝာပြုကြသည်။ ဝိုင်ရှျယတို့လည်း ဒွိဇနှင့် သန့်ရှင်းသော နွားတို့အပေါ် အစဉ်ဘက္တိပြုကြသည်။

Verse 95

न योनिसंकरश्चासीत्तत्र नाचारसंकरः । न वंध्या दुर्भगा नारी काकवंध्या मृत प्रजा

အဲဒီမှာ မျိုးရိုးပေါင်းစပ်ပျက်ယွင်းမှုလည်း မရှိ၊ အကျင့်အကြံပျက်ယွင်းမှုလည်း မရှိခဲ့။ မိန်းမတစ်ယောက်မျှ မျိုးမပွား (ဘန်ဓျာ) သို့မဟုတ် ကံမကောင်းသူ မဟုတ်ခဲ့၊ ‘ကာကဘန်ဓျာ’ ဟုခေါ်ရမည့်သူလည်း မရှိ၊ ကလေးများ သေဆုံးခြင်းလည်း မရှိခဲ့။

Verse 96

विधवा नैव काप्यासीत्सभर्तृका न लप्यते । नावज्ञां कुर्वते केपि मातापित्रोर्गुरोस्तथा

မိန်းမတစ်ယောက်မျှ မုဆိုးမ (ဝိဓဝါ) မဖြစ်ခဲ့၊ ခင်ပွန်းရှိသော မိန်းမတို့လည်း ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်း မရှိခဲ့။ မည်သူမျှ မိဘနှင့် ဂုရုကို မထီမဲ့မြင် မပြုခဲ့ကြ။

Verse 97

न च वाक्यं हि वृद्धानामुल्लं घयति पुण्यकृत् । न भूमिहरणं तत्र परनारीपराङ्मुखाः

ပုဏ္ဏဝန်သူတစ်ဦးမျှ အိုမင်းသူတို့၏ စကားကို မလွန်ဆန်ခဲ့။ အဲဒီမှာ မြေယာလုယူခြင်း မရှိ၊ လူတို့သည် အခြားသူ၏ ဇနီးမယားတို့အပေါ် မျက်နှာမလှည့်ကြ (ရှောင်ကြဉ်) ခဲ့ကြသည်။

Verse 98

नापवादपरो लोको न दरिद्रो न रोगभाक् । न स्तेयो द्यूतकारी च मैरेयी पापिनो नहि

လူတို့သည် အပြစ်တင်ပြောဆိုခြင်း၌ မလွန်ကဲကြ; ဆင်းရဲသူမရှိ၊ ရောဂါခံစားသူမရှိ။ ခိုးသူမရှိ၊ လောင်းကစားသမားမရှိ၊ မူးယစ်သောက်စားသူမရှိ—အမှန်တကယ် အပြစ်သားမရှိ။

Verse 99

न हेमहारी ब्रह्मघ्नो न चैव गुरुतल्पगः । न स्त्रीघ्नो न च बालघ्नो न चैवानृतभाषणः

ရွှေခိုးသူမရှိ၊ ဗြာဟ္မဏကို သတ်သူမရှိ၊ ဆရာ၏ အိပ်ရာကို လွန်ကျူးသူလည်း မရှိ။ မိန်းမသတ်သူမရှိ၊ ကလေးသတ်သူမရှိ၊ မုသားပြောသူလည်း မရှိ။

Verse 100

न वृत्तिलोपकश्चासीत्कूट साक्षी न चैव हि । न शठो न कृतघ्नश्च मलिनो नैव दृश्यते

အခြားသူ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ဖျက်ဆီးသူမရှိ၊ မုသားသက်သေထွက်သူလည်း လုံးဝမရှိ။ လှည့်စားသူမရှိ၊ ကျေးဇူးမသိသူမရှိ၊ စိတ်မသန့်သူလည်း မမြင်ရ။

Verse 101

सदा सर्वत्र पूज्यंते ब्राह्मणा वेदपारगाः । नावैष्णवोऽव्रती राजन्राम राज्येऽतिविश्रुते

ဝေဒကို ကျွမ်းကျင်သိမြင်သော ဗြာဟ္မဏတို့ကို အမြဲတမ်း နေရာတိုင်းတွင် ပူဇော်ဂုဏ်ပြုကြသည်။ အို မင်းကြီး၊ ရာမ၏ အလွန်ကျော်ကြားသော အုပ်ချုပ်မှုတွင် ဝိုင်ෂ္ဏဝမဟုတ်သူလည်း မရှိ၊ ဝရတမရှိ၍ စည်းကမ်းမဲ့သူလည်း မရှိ။

Verse 109

ततः स विस्मयाविष्टो रामो राजीवलोचनः । पप्रच्छ तीर्थमाहात्म्यं यत्तीर्थेषूत्तमोत्तमम्

ထို့နောက် ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသော ရာမသည် အံ့ဩခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ၊ တီရ္ထတို့အနက် အထူးအမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ထိုတီရ္ထ၏ မဟာတန်ခိုးကို မေးမြန်း하였다။