Uttarabhaga
विभूतिविस्तरप्रश्नः / Inquiry into the Expansion of Śiva’s Vibhūti
អធ្យាយ ១ ចាប់ផ្តើមដោយការបូជាសរសើរព្រះសិវៈ ដោយរូបភាពសក្ការៈ (ទ្រូងព្រះសិវៈមានស្នាមពណ៌លឿងក្រហមពីទ្រូងព្រះគោរី) ដើម្បីបង្កើតសេចក្តីភក្តី និងចំណុចទស្សនៈ។ សូត្រាប្រាប់ថា បន្ទាប់ពីឧបមន្យូបានទទួលព្រះគុណពីព្រះសិវៈ វាយុបានលើកឡើងពីការអនុវត្តវ្រតនៅពេលថ្ងៃត្រង់ ហើយទៅកាន់ព្រះឥសីនៅព្រៃណៃមិសារ។ ព្រះឥសីដែលបានបំពេញកិច្ចប្រចាំថ្ងៃ ឃើញវាយុមកដល់ និងអញ្ជើញអង្គុយលើកៅអីដែលបានរៀបចំកណ្ដាលសភា។ វាយុដែលពិភពលោកគោរព អង្គុយដោយសុខសាន្ត រំលឹកអំពីមហិមាព្រះអម្ចាស់ ហើយចាប់ផ្តើមដោយសុំជ្រកកោនមហាទេវៈ អ្នកដឹងគ្រប់យ៉ាង និងមិនអាចឈ្នះបាន ដែលវិភូតិរបស់ព្រះគឺសកលលោកទាំងចល័ត និងអចល័ត។ ព្រះឥសីដែលបានបរិសុទ្ធ ស្តាប់ពាក្យមង្គលនេះហើយ សូមឲ្យពន្យល់លម្អិតអំពី “វិភូតិវិស្តារ” ដោយភ្ជាប់ទៅរឿងមុនៗ៖ ការសម្រេចរបស់ឧបមន្យូតាមតបស្យា និងវ្រតបាសុបតៈ ព្រមទាំងឧទាហរណ៍ពាក់ព័ន្ធនឹងវាសុទេវ ក្រឹស្ណៈ។ ដូច្នេះ អធ្យាយនេះជាចំណុចបត់ ពីការរៀបចំរឿងទៅកាន់សំណើទស្សនៈសម្រាប់ការពិពណ៌នាប្រព័ន្ធអំពីការបង្ហាញរបស់ព្រះសិវៈ និងវិធីសម្រេចវា។
पाशुपतज्ञानप्रश्नः — Inquiry into Pāśupata Knowledge (Paśu–Pāśa–Paśupati)
អធ្យាយ ២ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះឥសីសួរអំពី pāśupata-jñāna និងន័យធម្មវិជ្ជានៃ Paśupati (ព្រះសិវៈ), paśu (សត្វជាប់ពន្ធ), និង pāśa (ខ្សែចង/ពន្ធនាការ)។ សូតាបង្ហាញព្រះវាយុជាអ្នកបកស្រាយសមស្រប ដោយយោងទៅកាន់ការបង្ហាញមុន៖ មហាទេវ (Śrīkaṇṭha) បានបង្រៀនចំណេះដឹង Pāśupata ដ៏អធិឧត្តមនេះដល់ទេវីលើភ្នំមន្ទារ។ បន្ទាប់មក វាយុភ្ជាប់ទៅឆាកបង្រៀនក្រោយ ដែលក្រឹṣṇa (វិṣṇu ក្នុងរូបក្រឹṣṇa) ចូលទៅគោរពឥសី Upamanyu សុំការបកស្រាយពេញលេញទាំងចំណេះដឹងទេវៈ និង vibhūti (អំណាច/សិរីល្អ) របស់ព្រះសិវៈ។ សំណួររបស់ក្រឹṣṇa កំណត់គ្រោងទស្សនៈ៖ នរណាជា Paśupati, នរណាហៅថា paśu, ត្រូវចងដោយ pāśa អ្វី, និងដោះលែងដូចម្តេច។ Upamanyu បន្ទាប់ពីគោរពព្រះសិវៈ និងទេវី ចាប់ផ្តើមឆ្លើយ ដាក់មូលដ្ឋានសូត្រសាស្ត្រ Śaiva អំពីពន្ធនាការ និងការលោះលែង ដោយអះអាងអំណាចនៃព្រះបន្ទូលដើមរបស់ព្រះសិវៈ។
शिवस्य विश्वव्याप्तिः—अष्टमूर्तिः पञ्चब्रह्म च | Śiva’s Cosmic Pervasion: Aṣṭamūrti and the Pañcabrahma Forms
ឧបមន្យូបង្រៀនព្រះក្រឹෂ្ណថា ព្រះមហេស្វរ/ព្រះសិវៈ ជាពរమាត្មាន ប្រាលពេញ និងគាំទ្រពិភពចលាចលទាំងមូល តាមរយៈមូរតិរបស់ព្រះអង្គ។ ចក្រវាលត្រូវបានពិពណ៌នាថា ស្ថិតក្នុងអष्टមូរតិរបស់ព្រះសិវៈ ដូចគ្រាប់អង្កាំចងលើខ្សែ។ បន្ទាប់មកពន្យល់អំពីតនុបញ្ចព្រហ្ម—ឥសាន, តត្បុរុષ, អឃោរ, វាមទេវ, សទ្យោជាត—ដែលប្រាលពេញសកលលោក មិនទុកអ្វីឲ្យខ្វះ។ រៀងៗខ្លួនជាអធិષ્ઠាត្រ លើវិស័យអន្តរភាព និងចំណេះដឹង៖ ឥសានលើក្សេត្រជ្ញ/ភោក្ត្រ; តត្បុរុષលើអវ្យក្ត និងវត្ថុរីករាយតាមគុណ; អឃោរលើពុទ្ធិ-តត្តវៈជាមួយធម៌ជាដើម; វាមទេវលើអហង្គារ; សទ្យោជាតលើមនស។ ក៏ភ្ជាប់ទៅអង្គសញ្ញា អង្គការងារ វត្ថុ និងធាតុ (ស្ត្រោត្រ–វាក–សប្ដ–វ្យោម; ត្វក–បាណិ–ស្បರ್ಶ–វាយុ; ចក្ខុស–ចរណ–រូប–អគ្និ; រសនា–បាយុ–រស–អាបស; ឃ្រាណ–ឧបស្ថ–គន្ធ–ភូ)។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់កិត្តិយស និងការគួរគោរពបូជាមូរតិទាំងនេះ ជាមូលហេតុតែមួយនៃសេចក្តីសុខមង្គល (śreyas)។
शिवशक्त्यैक्य-तत्त्वविचारः / Inquiry into the Unity of Śiva and Śakti (Para–Apara Ontology)
អធ្យាយ ៤ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះក្រឹស្នាសួរថា ពិភពលោកត្រូវបានព្រះសរវៈ (ព្រះសិវៈ) ជ្រៀតចូលតាមរូប (មូរតិ) ដូចម្តេច ហើយលោកដែលមានភាពទ្វេភាគស្រី–ប្រុស ត្រូវបានគូទេវៈគ្រប់គ្រងយ៉ាងដូចម្តេច។ ឧបមន្យូឆ្លើយថា នឹងពណ៌នាព្រះវិភូតិដ៏មហិមា និងសភាពពិតរបស់ព្រះសិវៈ និងព្រះសិវា (មហាទេវី) តែសង្ខេប ព្រោះមិនអាចពណ៌នាឲ្យអស់បាន។ គាត់កំណត់ថា សក្តិគឺមហាទេវី និងសិវៈជាអ្នកកាន់កាប់សក្តិ ហើយសកលលោកចល និងអចល គ្រាន់តែជាផ្នែកតូច (លេស) នៃវិភូតិរបស់ពួកគេ។ បន្ទាប់មក បែងចែកសច្ចៈជា ចិត–អចិត បរិសុទ្ធ–មិនបរិសុទ្ធ បរ–អបរ ហើយភ្ជាប់សំសារៈទៅកាន់អបរ/មិនបរិសុទ្ធ ដែលចិតភ្ជាប់ជាមួយអចិត។ ទោះជាយ៉ាងណា ទាំងបរ និងអបរ ស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យធម្មជាតិរបស់ព្រះសិវៈ–សិវា; ពិភពលោកស្ថិតក្រោមពួកគេ មិនមែនពួកគេស្ថិតក្រោមពិភពលោកទេ។ អធ្យាយនេះបញ្ជាក់អភేదភាពរបស់ពួកគេដោយឧទាហរណ៍ ព្រះចន្ទ និងពន្លឺចន្ទមិនអាចបំបែកបាន ដូច្នេះព្រះសិវៈគ្មានសក្តិ មិនបង្ហាញពន្លឺក្នុងលោកឡើយ ហើយបន្តនាំទៅកាន់ទស្សនៈអំពីការបង្ហាញ និងឯកភាពក្នុងទ្វេភាព។
शिवस्य परापरब्रह्मस्वरूपनिर्णयः / Determination of Śiva as Higher and Lower Brahman
អធ្យាយ ៥ ចាប់ផ្តើមដោយឧបមន្យូបង្រៀនថា សកលលោកទាំងចល និងអចល គឺជារូប (វិគ្រះ) របស់ទេវទេវៈ ព្រះសិវៈ ប៉ុន្តែសត្វដែលជាប់បាសៈមិនអាចស្គាល់បាន។ បន្ទាប់មកពន្យល់ភាពតានតឹងរវាងឯកភាព និងពហុភាព៖ សច្ចៈតែមួយត្រូវបាននិយាយជាច្រើនរបៀប ទោះដោយឥសីមួយចំនួនមិនទាន់យល់ស្ថានភាពអវិកល្បៈ។ អធ្យាយនេះបែងចែក ប្រៈ និង អប្រៈ ព្រហ្មន៍៖ អប្រៈជាសមាសធាតុ ឥន្ទ្រីយៈ អន្តៈករណៈ និងវិស័យវត្ថុ; ប្រៈជាចិត្តសុទ្ធ (ចិត្ដាត្មក)។ ពាក្យ “ព្រហ្មន៍” ត្រូវបានបកស្រាយតាមនិរុត្តិ (ភាពធំ និងការពង្រីក) ហើយទាំងពីរជារូបរបស់ព្រះអម្ចាស់ដែលគ្រប់គ្រងលើព្រហ្មន៍។ បន្ទាប់មកសកលលោកត្រូវបានមើលថាជារចនាសម្ព័ន្ធ វិទ្យា/អវិទ្យា៖ វិទ្យាជាចំណេះដឹងស្មារតីស្របសច្ចៈ; អវិទ្យាជាការយល់ខុសអចេតនា។ ប្រៀបធៀប ភ្រាន្តិ និង យថារថ-សំវិត្តិ ហើយបញ្ចប់ថា ព្រះសិវៈ ជាព្រះអម្ចាស់នៃ សត និង អសត គ្រប់គ្រងគូគុណលក្ខណៈទាំងនេះ និងផលវិបាកផ្នែកចំណេះដឹង។
Śiva’s Freedom from Bondage and His Cosmic Support (शिवस्य अबन्धत्वं तथा सर्वाधिष्ठानत्वम्)
ជំពូកនេះ ជាការបកស្រាយធម៌ដោយ ឧបមន្យុ អំពីព្រះសិវៈតាមវិធីបដិសេធ៖ ព្រះសិវៈមិនស្ថិតក្រោមចំណងណាមួយទេ—អាណវៈ មាយីយៈ ប្រាក្រឹត ចិត្តវិជ្ជា អារម្មណ៍ អង្គធាតុ និងតន្មាត្រា។ ក៏បដិសេធកាលៈ កលា វិទ្យា និយតិ រាគៈ ទ្វេសៈ កម្ម វិបាក និងសុខទុក្ខ។ ដោយបដិសេធទំនាក់ទំនងដូចជា មិត្ត/សត្រូវ អ្នកគ្រប់គ្រង/អ្នកជំរុញ គ្រូ/ម្ចាស់/អ្នកការពារ នោះបង្ហាញថាព្រះអង្គឯករាជ្យ មិនអាស្រ័យលើអ្វី។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់ថា ព្រះសិវៈជាបរមាត្មា សុភមង្គលទាំងស្រុង ជាអធិស្ឋាននៃសព្វសត្វ ស្ថិតក្នុងស្វរូបដោយសក្តិ ហេតុនេះត្រូវបានចងចាំថា ស្ថានុ (អចល)។
शक्तितत्त्ववर्णनम् / Exposition of the Principle of Śakti
អធ្យាយ ៧ គឺជាវិវរណៈទស្សនវិជ្ជាដែលឧបមនុយូបង្ហាញអំពី «ស្វាភាវិកី សក្តិ» របស់ព្រះសិវៈ ជាគោលការណ៍សកល ល្អិត និងជាចិត្ត-អានន្ទ ដែលបង្ហាញជាមួយទាំងមួយ និងច្រើន ដូចពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ សក្តិមានរបៀបរាប់មិនអស់—ឥច្ឆា (ឆន្ទៈ) ជ្ញាន (ចំណេះដឹង) ក្រីយា (សកម្មភាព)—ហើយប្រភេទកោស्मिकទាំងឡាយកើតពីនាង ដូចផ្កាភ្លើងពីភ្លើង។ វិទ្យា-អវិទ្យា ព្រះអធិបតី ពុរុស និងប្រក្រឹតិ ស្ថិតក្នុងវាលរបស់នាង; អ្វីៗចាប់ពីមហត់តទៅ គឺជាផលរបស់នាង។ ព្រះសិវៈត្រូវហៅថា «សក្តិមាន» ខណៈសក្តិជាមូលដ្ឋាននៃ វេដ/ស្រុតិ/ស្ម្រឹតិ ការយល់ដឹង ស្ថេរភាព និងអំណាចនៃការដឹង-ចង់-ធ្វើ។ មាយា ជីវៈ វិការ/វិក្រឹតិ និងសត/អសតទាំងមូល ត្រូវបាននាងពេញលេញ; លីឡារបស់នាងទាំងបំភាន់ទាំងដោះលែង។ ជាមួយនាង សរវេសៈពេញពិភពលោកជាច្រើនទម្រង់ (២៧ ប្រភេទ) ហើយមោក្ខៈកើតពីការយល់ដឹងនេះ។
शिवज्ञान-प्रश्नः तथा सृष्टौ शिवस्य स्वयमाविर्भावः (Inquiry into Śiva-knowledge and Śiva’s self-manifestation in creation)
អធ្យាយ ៨ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះក្រឹષ્ણ សូមឲ្យពន្យល់យ៉ាងច្បាស់អំពី «សារសំខាន់វេដ» ដែលព្រះសិវៈបង្រៀន (vedasāra) ដែលនាំទៅមុខ្សៈសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ជ្រកកោន។ គោលធម៌នេះជ្រាលជ្រៅ និងត្រូវបានការពារ មិនអាចចូលដល់ដោយអ្នកគ្មានភក្តី ឬមិនត្រៀមខ្លួន ហើយមានន័យជាច្រើនជាន់។ ព្រះក្រឹષ્ણសួរបន្ថែមអំពីវិធីបូជា (pūjā) ក្នុងបរិបទនោះ អ្នកមានសិទ្ធិ (adhikāra) និងទំនាក់ទំនងរវាងជ្ញាន និងយោគៈ។ ឧបមន្យូឆ្លើយថា មានរូបមន្តសៃវៈខ្លី ស្របនឹងចេតនាវេដ មិនពឹងលើការសរសើរ ឬបន្ទោស ហើយបង្កើតជំនឿភ្លាមៗ; ការពង្រីកពេញលេញមិនអាចធ្វើបាន ដូច្នេះនឹងសង្ខេប។ បន្ទាប់មកនិយាយពីកំណើតលោក: មុនសೃષ્ટិ ប្រាកដ ព្រះសិវៈ (ស្ថានុ/មហេស្វរ) បង្ហាញខ្លួនដោយខ្លួនឯង ជាព្រះអម្ចាស់មានមូលហេតុនៃផលពិត ហើយបង្កើតព្រះព្រហ្មា ជាទេវដំបូង។ ព្រហ្មាមើលឃើញព្រះបិតាទេវ និងព្រះបិតាមើលឃើញព្រហ្មាកើតឡើង បង្ហាញថាអំណាចបង្កើតចេញពីការបង្ហាញខ្លួនមុនរបស់ព្រះសិវៈ។
योगाचार्यरूपेण शर्वावताराः (Śarva’s manifestations as Yoga-Teachers)
អធ្យាយ ៩ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះក្រឹស្ណ សួរ ឧបមន្យូ អំពី សರ್ವ (ព្រះសិវៈ) ថា តាមការប្រែប្រួលយុគៗ ព្រះសិវៈ ចុះមកក្នុងរូបលាក់លៀមជាគ្រូយោគ (yoga-ācārya) ហើយបង្កើតសិស្ស។ ឧបមន្យូ ឆ្លើយដោយរាយនាមគ្រូយោគ ២៨ រូប ក្នុងវារាហកល្ប និងមន្វន្តរាទី ៧ តាមលំដាប់យុគ។ បន្ទាប់មក ប្រាប់ថា គ្រូនីមួយៗមានសិស្សចិត្តស្ងប់ ៤ នាក់ ហើយចាប់ផ្តើមរាយនាមសិស្ស ដោយចាប់ពី Śveta រហូតដល់ក្រុមឈ្មោះផ្សេងៗ ដូចជា Śvetāśva, Śvetalohita, vikośa/vikeśa និងក្រុម Sanatkumāra។ អធ្យាយនេះមានលក្ខណៈជាបញ្ជីវង្សបន្ត នៃការផ្ទេរយោគសៃវៈ។
श्रद्धामाहात्म्यं तथा देवीप्रश्नः (The Greatness of Śraddhā and Devī’s Question to Śiva)
អធ្យាយ ១០ បង្ហាញជាសេចក្តីបង្រៀនបន្ត៖ ព្រះក្រឹෂ್ಣ សរសើរព្រះឥសី ឧបមន្យុ ថាជាអ្នកដឹងច្បាស់អំពីជ្ញានៈព្រះសិវៈ ហើយថ្លែងថាបន្ទាប់ពីបានសាក “អម្រឹត” នៃ śiva-jñāna ក៏មិនអាចឆ្អែតបាន។ ឧបមន្យុ និទានឈុតឆាកលើភ្នំមណ្ឌរៈ ដែលព្រះមហាទេវៈអង្គុយជាមួយព្រះទេវីក្នុងសមាធិជិតស្និទ្ធ មានទេវីបម្រើ និងគណៈ (gaṇa) ជុំវិញ។ ព្រះទេវីសួរថា មនុស្សបញ្ញាតិច មិនបានឈរលើ ātma-tattva នឹងឈ្នះព្រះមហាទេវៈដោយវិធីណា? ព្រះឥស్వరៈឆ្លើយថា śraddhā (សទ្ធា) សំខាន់ជាងពិធីកម្ម តបស្យា ជបៈ យោគាសនៈ ឬចំណេះដឹងអរូបី; គ្មានសទ្ធា អ្វីៗមិនអាចនាំឲ្យព្រះជិតស្និទ្ធបាន។ ទ្រង់បន្ថែមថា សទ្ធាត្រូវបានបង្កើត និងការពារដោយធម្មៈផ្ទាល់ខ្លួន តាមវរណាស្រាមៈ។ ដូច្នេះ អធ្យាយនេះដាក់លំដាប់មធ្យោបាយ៖ ការអនុវត្តក្រៅគ្មានអត្ថប្រយោជន៍បើខ្វះសទ្ធា ហើយសទ្ធាត្រូវបានធ្វើឲ្យមាំដោយវិន័យធម៌សង្គម ដើម្បីឲ្យទទួលព្រះគុណ និងអាចឃើញ ប៉ះ បូជា និងសន្ទនាជាមួយព្រះសិវៈ។
भक्ताधिकारि-द्विजधर्म-योगिलक्षणवर्णनम् / Duties of Qualified Devotees and Marks of Yogins
ព្រះសិវៈបង្រៀនព្រះទេវីថា ព្រះអង្គនឹងសង្ខេបវរណធម៌ និងវិន័យសម្រាប់អ្នកបូជាដែលមានសិទ្ធិ និងទ្វិជៈអ្នកប្រាជ្ញ។ ជំពូកនេះរៀបរាប់វិន័យប្រចាំថ្ងៃដូចជា ងូតទឹកបីដង កិច្ចអគ្គិ និងការបូជាលិង្គតាមលំដាប់ រួមទាំងគុណធម៌សង្គម-សាសនា ដានា មេត្តាករុណា និងការរស់នៅដោយអារម្មណ៍ថាព្រះអេស្វរៈជាអធិបតី។ មានការកំណត់សីលធម៌ដូចជា សច្ចៈ និងអហിംសាទៅលើសត្វទាំងអស់ ព្រមទាំងភារកិច្ចសិក្សា បង្រៀន ពន្យល់ ព្រហ្មចារី ស្តាប់ធម៌ តបៈ អត់ធ្មត់ និងភាពស្អាត។ ក៏បញ្ជាក់សញ្ញាខាងក្រៅ៖ សិខា អុបវីត អុស្នីស អុត្តរីយៈ ការលាបភស្ម និងពាក់រុទ្រាក្សា និងការបូជាពិសេសនៅថ្ងៃប៉ាវ៌ន៍ ជាពិសេសចតុរទសី។ មានច្បាប់អាហារ និងភាពបរិសុទ្ធ ដោយទទួលអាហារតាមកាលកំណត់ និងជៀសវាងអាហារមិនបរិសុទ្ធ ឬហាមឃាត់ ដូចជា អាហារចាស់ គ្រាប់ធញ្ញជាតិខ្លះ ស្រា និងសូម្បីក្លិនរបស់វា។ បន្ទាប់មកព្រះអង្គសង្ខេប “លិង្គ” នៃយោគី៖ អត់ធ្មត់ សន្តិភាព សន្តោស សច្ចៈ មិនលួច ព្រហ្មចារី ចំណេះដឹងអំពីព្រះសិវៈ វៃរាគ្យៈ ការប្រើភស្ម និងការដកខ្លួនពីការចងភ្ជាប់ទាំងអស់ រួមទាំងការរស់យ៉ាងតឹងរឹងដូចជា បរិភោគអាហារសុំទានពេលថ្ងៃ។ ជាសរុប ជំពូកនេះជាក្រមប្រតិបត្តិឥរិយាបថសៃវៈ ដែលភ្ជាប់ពិធីក្រៅ សីលធម៌បរិសុទ្ធ និងការផ្តាច់ចិត្តយោគៈ។
पञ्चाक्षर-षडक्षरमन्त्र-माहात्म्यम् | The Greatness of the Pañcākṣara/Ṣaḍakṣara Mantra
អធ្យាយ ១២ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះក្រឹષ્ણសុំឲ្យពន្យល់ដោយសេចក្តីពិត (tattvataḥ) អំពីមហិមារបស់មន្ត្របញ្ចាក្សរ។ ឧបមន្យូឆ្លើយថា ការពង្រីកពេញលេញមិនអាចវាស់បាន ទោះបីជាកាលយូរប៉ុនណាក៏ដោយ ដូច្នេះគាត់បង្រៀនជាសង្ខេប។ ជំពូកនេះបញ្ជាក់អំណាចមន្ត្រនេះទាំងក្នុងវេដ និងសិវាគម ហើយបង្ហាញថាវាជាឧបករណ៍ពេញលេញសម្រាប់អ្នកបូជាព្រះសិវៈ ដើម្បីសម្រេចគោលបំណងទាំងអស់។ មន្ត្រនេះខ្លីតែព្យាង្គ ប៉ុន្តែសម្បូរអត្ថន័យ ជាសារសំខាន់នៃវេដ ផ្តល់មោក្ខៈ ពិតប្រាកដ និងជាព្រះសិវៈដោយស្វ័យ។ វាត្រូវបានសរសើរថា ជាទេវៈ ផ្តល់សិទ្ធិ ទាក់ទាញចិត្តសត្វលោក ទោះជាលំបាកជ្រាលជ្រៅក៏ដោយ និងមានន័យច្បាស់។ បន្ទាប់មកបង្ហាញទម្រង់មន្ត្រ «namaḥ śivāya» ជាមន្ត្រដើម (ādya)។ គោលធម៌សំខាន់គឺភ្ជាប់ «oṃ» (ekākṣara) ជាមួយការស្ថិតសព្វទីរបស់ព្រះសិវៈ និងដាក់សេចក្តីពិតព្យាង្គតែមួយដ៏ល្អិត (ពាក់ព័ន្ធ Īśāna និង pañcabrahma) នៅក្នុងលំដាប់មន្ត្រ។ ដូច្នេះ មន្ត្រនេះជាទាំងសញ្ញា និងអត្ថន័យ៖ ព្រះសិវៈជាបញ្ចព្រហ្មតនុ ស្ថិតក្នុង ṣaḍakṣara ល្អិត ដោយអត្តសញ្ញាណសំឡេង–អត្ថន័យ (vācyavācaka-bhāva)។
पञ्चाक्षरीविद्यायाḥ कलियुगे मोक्षोपायः | The Pañcākṣarī Vidyā as a Means of Liberation in Kali Yuga
អធ្យាយ ១៣ ជាសន្ទនាធម្មៈ ដែលព្រះទេវីពិពណ៌នាសភាពកលិយុគៈថា ពេលវេលាបំពុល ឆ្លងកាត់លំបាក ធម៌ត្រូវបានមើលរំលង វិន័យវර්ណាស្រាមៈស្រកស្រាយ សង្គមសាសនាកើតវិបត្តិ ហើយការបង្រៀនគ្រូ–សិស្សត្រូវបានរំខាន។ នាងសួរថា អ្នកបូជាព្រះសិវៈនឹងបានមោក្សយ៉ាងដូចម្តេច។ ព្រះឥશ્વរៈឆ្លើយឲ្យពឹងលើ «វិទ្យាបរមា» គឺបញ្ចាក្សរី ដែលធ្វើឲ្យចិត្តរីករាយ ហើយអ្នកមានជីវិតខាងក្នុងដោយភក្តិ នឹងបានការលែងចេញ ទោះនៅកលិយុគៈ។ បន្ទាប់មកបញ្ហាត្រូវបានបង្កើន៖ មនុស្សមានកំហុសដោយចិត្ត ពាក្យ និងកាយ អាចមិនសមសម្រាប់កម្ម ហើយសូម្បីជា «បាតិត» (ធ្លាក់ចុះ) ដូច្នេះសកម្មភាពរបស់ពួកគេនឹងនាំទៅនរកឬ? ព្រះសិវៈបញ្ជាក់សច្ចាវាចារបស់ទ្រង់ថា សូម្បីអ្នកធ្លាក់ចុះក៏អាចរួចផុតដោយវិទ្យានេះ ហើយបង្ហាញ «រាហស្ស្យ» ដែលបានការពារ៖ ការបូជាទ្រង់ជាមួយមន្ត្រ (សមន្ត្រកបូជា) ជាការជ្រៀតចូលសង្គ្រោះដាច់ខាត។ ដំណើររឿងចាប់ពីវិនិច្ឆ័យកលិយុគៈ → អសមត្ថភាពពិធី/សីល → ដំណោះស្រាយមន្ត្រ-ភក្តិ → ការធានាព្រះ → អនុញ្ញាតអាថ៌កំបាំងសម្រាប់អ្នកធ្លាក់ចុះ។
मन्त्रसिद्ध्यर्थं गुरुपूजा–आज्ञा–पौरश्चर्यविधिः / Guru-Authorization, Offerings, and Puraścaraṇa for Mantra-Siddhi
អធ្យាយ ១៤ បង្ហាញពិធីវិធីសៃវៈសម្រាប់ទទួលបាន mantra-siddhi។ ព្រះឥស្វរៈមានព្រះបន្ទូលថា ការធ្វើជបៈ (japa) ដោយគ្មានអាជ្ញា (ājñā) ពិធីកិរិយាត្រឹមត្រូវ (kriyā) សទ្ធា (śraddhā) និងដក្ខិណា/ទានដែលបានកំណត់ នឹងក្លាយជានិષ્કផល (គ្មានផល)។ សិស្សត្រូវចូលទៅរកគ្រូ/អាចារ្យមានគុណធម៌ និងចំណេះដឹងតត្តវៈ ដោយបរិសុទ្ធចិត្ត (bhāvaśuddhi) និងបម្រើដោយពាក្យ ចិត្ត កាយ និងទ្រព្យ។ កំណត់ឱ្យគោរពបូជាគ្រូជាបន្ត និងធ្វើទានតាមសមត្ថភាព ហាមការលួចលាក់ឬបោកបញ្ឆោតទ្រព្យ (vittaśāṭhya)។ ពេលគ្រូពេញចិត្ត សិស្សត្រូវសម្អាតខ្លួនដោយស្នាន និងទឹកបានបរិសុទ្ធដោយមន្ត្រា ព្រមទាំងវត្ថុមង្គល តុបតែងឲ្យសមរម្យ ហើយធ្វើពិធីនៅទីបរិសុទ្ធស្អាត (ទន្លេ សមុទ្រ គោឃ្លាំង វិហារ ឬផ្ទះបរិសុទ្ធ) និងពេលមង្គល (tithi, nakṣatra, yoga មិនមានទោស)។ គ្រូបញ្ជូន “មន្ត្រាឧត្តម” ដោយសូរសំឡេងត្រឹមត្រូវ និងប្រទានអាជ្ញា។ បន្ទាប់មក សិស្សអនុវត្តជបៈជាប្រចាំតាមវិន័យ puraścaraṇa មានចំនួនកំណត់ និងជីវិតមានសម្រិតសម្រាំង។ ចុងក្រោយថា អ្នកបំពេញ puraścaraṇa និងរក្សាជបៈរាល់ថ្ងៃ នឹងក្លាយជាសិទ្ធៈ អាចប្រទានជោគជ័យ ដោយផ្អែកលើការចងចាំព្រះសិវៈ និងគ្រូនៅក្នុងចិត្ត។
शिवसंस्कार-दीक्षानिरूपणम् (Śivasaṃskāra and the Typology of Dīkṣā)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយព្រះក្រឹષ્ણសួរអំពី «Śivasaṃskāra» ឲ្យបានច្បាស់ បន្ទាប់ពីបានស្តាប់អំពីមហិមា និងការប្រើប្រាស់មន្ត្រា។ ឧបមន្យូពន្យល់ថា saṃskāra គឺពិធីសាសនាដែលអនុញ្ញាតឲ្យមនុស្សមានសិទ្ធិធ្វើ pūjā និងវិន័យពាក់ព័ន្ធ ជាការបរិសុទ្ធ ṣaḍadhvan និងជាមធ្យោបាយផ្តល់ចំណេះដឹង កាត់បន្ថយចំណង pāśa ដូច្នេះហៅថា dīkṣā ផងដែរ។ បន្ទាប់មកបានចាត់ថ្នាក់ dīkṣā តាម Śivāgama ជា ៣៖ Śāṃbhavī, Śāktī, និង Māṃtrī។ Śāṃbhavī ជាពិធីឆាប់រហ័សតាមគ្រូ អាចប្រតិបត្តិដោយការមើល ការប៉ះ ឬពាក្យ ហើយបែងជា tīvrā និង tīvratarā តាមកម្រិតរំលាយ pāśa; tīvratarā នាំទៅស្ងប់ស្ងាត់/មុក្ខភ្លាមៗ ខណៈ tīvrā បរិសុទ្ធតាមដំណើរជីវិត។ Śāktī dīkṣā ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាការចុះមកនៃអំណាចផ្តល់ចំណេះដឹង ដែលគ្រូប្រើយោគ និង «ភ្នែកចំណេះដឹង» បញ្ចូលទៅក្នុងរាងកាយសិស្ស។
समयाह्वय-संस्कारः — Rite of ‘Samayāhvaya’ and the Preparatory Layout (Maṇḍapa, Vedi, Kuṇḍas, Maṇḍala, Śiva-kumbha)
អធ្យាយ ១៦ ចាប់ផ្តើមដោយឧបមញូ បញ្ជាក់ពិធីសំស្ការ «សមយាហ្វយ» ជាការប្រោសព្រះពិធីដំបូង ត្រូវធ្វើនៅថ្ងៃមង្គល ក្នុងទីកន្លែងស្អាត និងគ្មានកំហុស។ បន្ទាប់មកពិនិត្យដី (ភូមិ-បរិក្ខា) តាមក្លិន ពណ៌ រសជាតិ និងលក្ខណៈផ្សេងៗ ហើយសង់មណ្ឌបតាមសិល្បិ-សាស្ត្រ។ បង្កើតវេទិ និងរៀបចំគុណ្ឌាច្រើនតាមទិសទាំង៨ ដោយផ្តោតលំដាប់ទៅទិសឥសាន (ជើងកើត) ហើយអាចដាក់គុណ្ឌាចម្បងនៅខាងលិចបាន។ វេទិត្រូវតុបតែងដោយដំបូលទង់ និងកម្រងផ្កា ហើយគូរមណ្ឌលមង្គលកណ្ដាលដោយម្សៅពណ៌៖ អ្នកមានប្រើម្សៅមាស/ក្រហមថ្លៃថ្នូរ អ្នកក្រីក្រប្រើសិន្ធូរ ឬម្សៅអង្ករ/សាលី ឬនិវារ បង្ហាញការចូលរួមពិធីបានតាមសមត្ថភាព។ អត្ថបទកំណត់សមាមាត្រមណ្ឌលផ្កាឈូក (វាស់ដោយដៃ១ ឬ២) រួមទំហំកណ្ដាល (កರ್ಣិកា) កេសរ និងក្រឡា ហើយបញ្ជាក់ការតាំងតុបតែងពិសេសនៅផ្នែកឥសាន។ ចុងក្រោយ ប្រោះគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ល្ង ផ្កា និងស្មៅកុសា ហើយរៀបចំសិវ-កុម្ភៈដែលមានសញ្ញាត្រឹមត្រូវ ដើម្បីចូលទៅកាន់ការអញ្ជើញ និងពិធីបន្ត។
षडध्व-शुद्धिः (Purification of the Six Adhvans / Sixfold Cosmic Path)
អធ្យាយ ១៧ ចាប់ផ្តើមដោយ ឧបមនុ្យូ ប្រាប់ថា គ្រូ (គុរុ) ត្រូវពិនិត្យសមត្ថភាព និងសិទ្ធិរបស់សិស្ស (យោគ្យតា/អធិការ) មុននឹងបង្រៀន ឬអនុវត្ត “សឌធ្វ-សុទ្ធិ” ដើម្បីឲ្យរួចផុតពីចំណងទាំងអស់ (សರ್ವ-បន្ធ-វិមុគ્તિ)។ បន្ទាប់មក ព្រះគម្ពីរបញ្ជាក់ “អធ្វាន” ទាំង៦ ជាលំដាប់៖ កលា, តត្តវ, ភុវន, វណ្ណ, បទ, និងមន្ត្រា ជាផ្លូវ/ស្រទាប់នៃការបង្ហាញ។ វាពន្យល់កលា ៥ ចាប់ពី និវ្រឹត្តិ ហើយថា អធ្វាន ៥ ដែលនៅសល់ ត្រូវបានកលាទាំងនេះគ្របដណ្តប់។ តត្តវាធ្វាន ត្រូវរាប់ ២៦ ចាប់ពី សិវ-តត្តវ ដល់ ភូមិ ដោយចែកជា បរិសុទ្ធ អបរិសុទ្ធ និងលាយ។ ភុវនាធ្វាន ពី អាធារ ដល់ ឧន្មនា មាន ៦០ (មិនរាប់អនុបែងចែក)។ វណ្ណាធ្វាន ជាអក្សរ ៥០ រូបរ៊ុទ្រៈ; បទាធ្វាន មានការបែងចែកច្រើន; មន្ត្រាធ្វាន ត្រូវបានវិទ្យាខ្ពស់បំផុតគ្របដណ្តប់។ មានឧទាហរណ៍ថា ដូចសិវៈ ជាព្រះអម្ចាស់នៃតត្តវ មិនត្រូវរាប់ជាតត្តវ ដូច្នេះ មន្ត្រ-នាយក ក៏មិនត្រូវរាប់ក្នុងមន្ត្រាធ្វានដែរ។ ចុងក្រោយ អធ្យាយនេះបញ្ជាក់ថា បើគ្មានចំណេះដឹងពិតអំពីអធ្វាន៦ និងតក្កវិជ្ជា “គ្របដណ្តប់–ត្រូវគ្របដណ្តប់” (វ្យាបក–វ្យាប្យ) នោះមិនសមស្របសម្រាប់អធ្វ-សោធនាទេ ហេតុនេះត្រូវយល់រចនាសម្ព័ន្ធនៃការគ្របដណ្តប់មុនអនុវត្ត។
Maṇḍala–Pūjā–Homa Krama (Maṇḍala Worship and Homa Sequence for the Disciple)
អធ្យាយ ១៨ បង្ហាញលំដាប់ពិធីយ៉ាងតឹងរឹងក្រោមព្រះគ្រូអាចារ្យ។ បន្ទាប់ពីសម្អាតខ្លួន ដូចជាងូតទឹក សិស្សចូលទៅកាន់មណ្ឌលព្រះសិវៈដោយបត់ដៃ និងសមាធិ។ គ្រូបង្ហាញមណ្ឌលរហូតដល់ពិធីបិទភ្នែក (netrabandhana) ហើយសិស្សបោះផ្កា; កន្លែងផ្កាធ្លាក់ក្លាយជាសញ្ញាឲ្យគ្រូកំណត់ឈ្មោះ/ភារកិច្ចសិស្ស។ បន្ទាប់មកនាំទៅមណ្ឌលនិមាល្យ បូជាព្រះឥសាន (សិវៈ) និងថ្វាយអាហូត្រក្នុងភ្លើងសិវៈ។ ប្រសិនបើសិស្សឃើញសុបិនអមង្គល មានហោម ១០០/៥០/២៥ ដង ដោយមន្តមូល ដើម្បីសម្រួលកំហុស។ បន្តដោយសញ្ញាលើរាងកាយ (ខ្សែចងកំពូលសក់ហើយទម្លាក់ចុះ) និងអាធារ-បូជាតាម nivṛtti-kalā រហូតដល់បូជាវាគីស្វរី និងលំដាប់ហោម។ ការយោជនាផ្លូវចិត្តរបស់គ្រូ និងមុទ្រាដែលអនុម័ត ធ្វើឲ្យសិស្សមានសិទ្ធិចូលរួមពិធីដូចជាឆ្លងកាត់ស្ថានភាពកំណើតទាំងអស់ (sarva-yoniṣu) ដោយបម្លែងអត្តសញ្ញាណ និងសមត្ថភាពវិញ្ញាណ។
साधक-दीक्षा तथा मन्त्रसाधन (Puraścaraṇa and the Discipline of the Mantra-Sādhaka)
អធ្យាយ ១៩ ពណ៌នាពិធីវិធីដែលគ្រូ (គុរុ) បង្កើតសាធកដែលមានសមត្ថភាព និងបញ្ជូនវិទ្យា/មន្ត្រ សៃវៈ។ ឧបមន្យូរៀបរាប់លំដាប់ពិធី៖ បូជាក្នុងមណ្ឌលា ដំឡើងក្នុងកុម្ភៈ ហោម កំណត់ទីតាំងសិស្ស និងបញ្ចប់ការរៀបចំដំបូងតាមលំដាប់ដែលបាននិយាយ។ គ្រូធ្វើអភិសេក ហើយប្រគល់ “មន្ត្រខ្ពស់បំផុត” បញ្ចប់វិទ្យោបដេសដោយប្រគល់ចំណេះដឹងសៃវៈតាមពិធី ដោយចាក់ទឹកផ្កា (puṣpāmbu) ចូលក្នុងបាតដៃកូន/សិស្ស។ មន្ត្រនេះត្រូវសរសើរថា ផ្តល់សិទ្ធិផលទាំងលោកនេះ និងលោកក្រោយ ដោយព្រះគុណបរមេស្ឋិន (ព្រះសិវៈ)។ បន្ទាប់ពីទទួលអនុញ្ញាតពីព្រះសិវៈ គ្រូបង្រៀនសាធនា និងសិវៈយោគៈ។ សិស្សអនុវត្តមន្ត្រ-សាធនា ដោយយកចិត្តទុកដាក់លើវិនិយោគៈ; ការអនុវត្តមានវិន័យនេះត្រូវហៅថា ពុរៈសចរណៈ នៃមូលមន្ត្រ។ អធ្យាយក៏បញ្ជាក់ថា សម្រាប់មុមុក្សុ (អ្នកស្វែងរកមោក្ខ) មិនចាំបាច់ខិតខំធ្វើពិធីច្រើនពេកទេ ប៉ុន្តែធ្វើក៏ជាមង្គល។
शिवाचार्याभिषेकविधिः / Rite of Consecrating a Śiva-Teacher (Śivācārya Abhiṣeka)
អធ្យាយ ២០ ពិពណ៌នាពិធីអភិសេកដ៏មានរបៀប ដើម្បីតាំងសិស្សដែលបានបរិសុទ្ធដោយសំស្ការ និងគោរពវ្រតបាសុបតៈ ឲ្យក្លាយជា អាចារីយៈ (Śivācārya) តាមសមត្ថភាពយោគៈ និងពិធី។ ចាប់ផ្តើមដោយសង់មណ្ឌល “ដូចមុន” និងបូជាពរមេស្វរៈ។ ដំឡើងកលសៈ ៥ តាមទិស និងកណ្ដាល ដោយកំណត់កលា/អំណាចសៃវៈ៖ និវ្រឹត្តិ ខាងកើត/មុខ, ប្រតិស្ឋា ខាងលិច, វិទ្យា ខាងត្បូង, សាន្តិ ខាងជើង, បរា កណ្ដាល។ បន្តដោយពិធីការពារ (រក្សា), មុទ្រា ធៃនវី, មន្ត្របរិសុទ្ធកលសៈ និងបូជាដល់ពូរណាហុតិ។ នាំសិស្សចូលមណ្ឌល (ក្បាលមិនគ្រប) បំពេញមន្ត្រតរពណ និងការត្រៀមផ្សេងៗ។ គ្រូអង្គុយសិស្សសម្រាប់អភិសេក ធ្វើសកលីករណ (បំពេញឲ្យពេញលេញ) បង្ហាញរូបកលា ៥ ហើយប្រគល់សិស្សជាពិធីទៅព្រះសិវៈ។ អភិសេកធ្វើតាមលំដាប់ចាប់ពីកលសៈ និវ្រឹត្តិ រហូតដល់ចប់ បន្ទាប់មកគ្រូដាក់ “ដៃព្រះសិវៈ” លើក្បាលសិស្ស និងប្រកាសតាំងជាសិវាចារីយៈ។ ចុងក្រោយមានបូជាបន្ថែម និងហោម ១០៨ ដង បញ្ចប់ដោយពូរណាហុតិចុងក្រោយ។
शिवाश्रम-नित्यनैमित्तिककर्मविधिः / Śaiva Āśrama-Duties: Daily and Occasional Rites (Morning Purity & Bath Procedure)
អធ្យាយ ២១ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះក្រឹෂ್ಣ សួរអំពីកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកអនុវត្តក្នុងសៃវ-អាស្រាម តាមសាស្ត្ររបស់ព្រះសិវៈ ដោយបែងចែកកម្មនಿತ್ಯ និងនៃមិត្តិក។ ឧបមន្យូពន្យល់របៀបព្រឹក៖ ក្រោកព្រលឹម សមាធិលើព្រះសិវៈជាមួយអំបា (សក្តិ) ហើយទៅបំពេញកិច្ចរាងកាយនៅកន្លែងស្ងាត់។ បន្ទាប់មកមានសោចៈ ការសម្អាតធ្មេញ និងជំនួសពេលគ្មានឈើដុសធ្មេញ ឬថ្ងៃចន្ទគតិខ្លះហាម; ការលាងមាត់ដោយលាងទឹកជាបន្តបន្ទាប់។ បរិយាយ “វារុណស្នាន” ការងូតទឹកពិធីនៅទន្លេ អាង បឹង ឬនៅផ្ទះ រួមទាំងការប្រើវត្ថុងូត ការដកអសុចិខាងក្រៅ ការលាបដី (ម្រឹទ) សម្រាប់សម្អាត និងការសម្អាតបន្ទាប់ងូត។ បន្ទាប់មានការស្លៀកពាក់ស្អាត និងការសុចិឡើងវិញ។ ក៏កំណត់ការហាមឃាត់៖ ព្រហ្មចារី តបស្វី មេម៉ាយ ជាដើម គួរជៀសវាងការងូតទឹកក្រអូប និងការតុបតែង។ លំដាប់ងូតត្រូវបានពិធីកម្ម៖ ពាក់អុបវីតា ចងសិខា ចុះទឹក ធ្វើអាចមនៈ ដាក់ “ត្រីមណ្ឌល” ក្នុងទឹក សូត្រមន្ត្រៈក្រោមទឹក រំលឹកព្រះសិវៈ ហើយបញ្ចប់ដោយអភិសេកខ្លួនឯងដោយទឹកបរិសុទ្ធ—បង្ហាញថាកិច្ចរាងកាយក្លាយជាវិន័យសៃវដែលផ្អែកលើមន្ត្រៈ។
न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया (Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification)
អធ្យាយ ២២ ព្រះឧបមន្យូ បកស្រាយ «ន្យាស» ជាវិន័យបីប្រភេទ ស្របតាមដំណើរការកោសមិច៖ ស្ថិតិ (ការតាំងមាំ), ឧត្បត្តិ (ការបង្កើត/បង្ហាញ), និង សំហ្រឹតិ (ការរលាយត្រឡប់)។ ដំបូងចាត់ថ្នាក់ន្យាសតាមអាស្រាម (គ្រហស្ថ, ព្រហ្មចារី, យតិ, វានប្រស្ថ) ហើយកំណត់លំដាប់ទិសដៅសម្រាប់ស្ថិតិ-ន្យាស និងឧត្បត្តិ-ន្យាស (សំហ្រឹតិជាលំដាប់បញ្ច្រាស)។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាពិធីបច្ចេកទេស៖ ដាក់វណ្ណៈ/អក្សរជាមួយបិណ្ឌុ, ដំឡើងព្រះសិវៈលើម្រាមដៃ និងបាតដៃ, ធ្វើអស្ត្រន្យាសទាំងដប់ទិស, និងសមាធិលើកលា ៥ ដែលស្មើធាតុ ៥។ កលាទាំងនេះត្រូវដាក់នៅមជ្ឈមណ្ឌលរាងកាយសូក្ស្មៈ (បេះដូង, ក, មាត់លើ/តាលុ, ចិញ្ចើម, ព្រហ្មរន្ធ្រ) ហើយចងដោយប៊ីជៈរបស់ខ្លួន; ការសុទ្ធត្រូវគាំទ្រដោយជបៈ «បញ្ចាក្សរី-វិទ្យា»។ បន្តទៅការអនុវត្តយោគៈ៖ ទប់ប្រាណ, កាត់ភូតគ្រន្ធិដោយអស្ត្រ-មុទ្រា, នាំអាត្មា តាមសុសុម្នា ចេញតាមព្រហ្មរន្ធ្រ រួមជាមួយសិវ-តេជៈ។ បន្ទាប់មានលំដាប់សម្ងួតដោយវាយុ, ដុតដោយកាលាគ្និ, រលាយកលា, និង «អម្រឹត-ផ្លាវន» (ទឹកអម្រឹតលិចលង់) ដើម្បីស្ថាបនារាងកាយវិទ្យាមយៈ (កើតពីមន្ត្រ) ឡើងវិញ។ ចុងក្រោយបញ្ចប់ដោយ ករន្យាស, ទេហន្យាស, អង្គន្យាស, វណ្ណន្យាសតាមសន្លាក់, ិឆដង្គ-ន្យាសជាមួយសំណុំដែលពាក់ព័ន្ធ, និងឌិគបន្ធ; ក៏ផ្តល់ជម្រើសខ្លីផងដែរ។ គោលបំណងគឺសម្អាតរាងកាយ-អាត្មា ដល់សិវភាវៈ ដើម្បីបូជាព្រះបរមេស្វរៈបានត្រឹមត្រូវ។
पूजाविधान-व्याख्या (Pūjāvidhāna-vyākhyā) — Exposition of the Procedure of Worship
អធ្យាយ ២៣ ចាប់ផ្តើមដោយ ឧបមន្យូ បង្ហាញសង្ខេបអំពីវិធីបូជា (pūjā-vidhāna) ដែលសិវៈបានបង្រៀនដល់ សិវា។ វារៀបរាប់លំដាប់ពិធី៖ បំពេញយាគៈខាងក្នុង (ābhyantara-yāga) អាចបញ្ចប់ដោយធាតុពិធីភ្លើង ហើយបន្តទៅយាគៈខាងក្រៅ (bahir-yāga)។ វាផ្តោតលើការរៀបចំចិត្ត និងការសម្អាតវត្ថុបូជា បន្ទាប់មកធ្វើធ្យាន និងបូជា វិនាយក (Vināyaka) ដើម្បីដកឧបសគ្គ។ អ្នកអនុវត្តគោរពដោយចិត្តដល់អ្នកបម្រើ ដូចជា នន្ទីស និង សុយយស នៅខាងត្បូង និងខាងជើង ហើយរៀបចំអាសនៈសមរម្យ—អាសនៈសីហៈ/យោគ ឬអាសនៈផ្កាឈូកបរិសុទ្ធដែលមាន “តត្តវៈបី”។ លើអាសនៈនោះ គេនិមិត្តរូប សាំបា សិវៈ ជាទម្រង់លើសគេ មានអលង្ការ បួនដៃ បីភ្នែក កាន់/បង្ហាញ វរៈដា-អភ័យ ម្រឹគ និង តង្គៈ មានអលង្ការពស់ និងពន្លឺកខៀវ។ ចុងក្រោយ (ក្នុងផ្នែកដែលយកមក) គេបង្វែរធ្យានទៅកាន់ មហេស្វរី នៅខាងឆ្វេងសិវៈ បង្ហាញទស្សនៈពិធីសាស្ត្រ សិវៈ–សក្តិ។
पूजास्थानशुद्धिः पात्रशोधनं च — Purification of the Worship-Space and Preparation of Ritual Vessels
អធ្យាយ ២៤ បង្ហាញលំដាប់វិធីធ្វើឲ្យបរិស្ថានសមស្របសម្រាប់ព្រះសិវបូជា។ ឧបមន្យូពន្យល់ការសម្អាតទីកន្លែងបូជាដោយបាញ់ទឹកមន្តមូល និងដាក់ផ្កាដែលជ្រាបទឹកក្រអូបចន្ទន៍; បំបាត់ឧបសគ្គដោយអស្ត្រមន្ត បន្ទាប់មកធ្វើអវគុណ្ឋន និងវර්មា កំណត់ព្រំដែនពិធីតាមទិស។ បន្តដោយប铺ដರ್ಭា បាញ់ទឹកសម្អាត និងសម្អាតភាជនទាំងអស់ រួមទាំងដ្រវ្យ-សុទ្ធិ។ កំណត់ភាជន ៤ ប្រភេទ—ប្រក្សណី អរឃ្យ បាទ្យ និងអាចមនីយ—លាង បាញ់ទឹក និងបរិសុទ្ធដោយ “ទឹកសិវ”។ ដាក់វត្ថុមង្គលមានស្រាប់ ដូចលោហៈ គ្រឿងអលង្ការ ក្លិនក្រអូប ផ្កា គ្រាប់ធញ្ញជាតិ ស្លឹក និងដર્ભា; ហើយកែសម្រួលគ្រឿងផ្សំតាមមុខងារ៖ ក្លិនត្រជាក់សម្រាប់ទឹកស្នាន និងទឹកផឹក, ឧសីរ និងចន្ទន៍សម្រាប់បាទ្យ, ម្សៅគ្រឿងទេសដូចអេលា និងកាំភ័រ; ក្នុងអរឃ្យដាក់ចុងគុស អក្សតា បារី/ស្រូវសាលី/ល្ង ឃី មូស្តាត ផ្កា និងភស្ម។ លោជិកនៃអធ្យាយគឺការបរិសុទ្ធតាមលំដាប់៖ ទីកន្លែង → ការការពារ → ភាជន → ទឹក → គ្រឿងបូជា ដើម្បីឲ្យពិធីមានប្រសិទ្ធិ និងត្រឹមត្រូវតាមធម្មវិជ្ជា។
आवरणपूजाविधानम् / The Procedure of Āvaraṇa (Enclosure) Worship
អធ្យាយនេះបង្ហាញជាបន្ថែមបច្ចេកទេសនៃពូជា ដែលឧបមន្យូបាននាំមកថា មុននេះមិនបានពន្យល់ពេញលេញ៖ ពេលវេលា និងវិធីធ្វើអាវរណ-អរចនា (ការបូជាវង់ព័ទ្ធ) ទាក់ទងនឹងការថ្វាយហវិស ការផ្តល់ប្រទីប និងនីរាជន។ វារៀបរាប់ពិធីជាវង់មូលជុំវិញ ព្រះសិវៈ (និងសិវា) ចាប់ពីការសូត្រមន្តសម្រាប់វង់ទី១ ហើយពង្រីកទៅតាមទិស។ វាបញ្ជាក់លំដាប់ទិស (អៃសាន្យ, បូរវ, ទក្សិណ, ឧត្តរ, បស្ចិម, អាគ្នេយ, ជាដើម) កំណត់ “គರ್ಭ-អាវរណ” ជាវង់ខាងក្នុងបំផុតជាក្រុមមន្ត ហើយដាក់អាទិទេវ និងអំណាចនៅវង់ក្រៅ រួមទាំងអ្នកអភិបាលលោក/ទិស ដូចជា ឥន្ទ្រ (សក្រក), យម, វរុណ, កុបេរ (ធនដ), អគ្និ (អណល), និរឋតិ, វាយុ/មារុត និងទេវតាពាក់ព័ន្ធ។ វិធីធ្វើបញ្ជាក់ឥរិយាបថគោរព និងសមាធិ (ដៃបួង ស նստស្រួល) ហៅទេវតានីមួយៗដោយនាម និងរូបមន្ត “នមស”។ សរុប វាជាផែនទីពិធីសាសនា បម្លែងលំដាប់កោសមូសទៅជាជំហានបូជាជុំវិញកណ្ដាល សិវ–សក្តិ។
पञ्चाक्षरमाहात्म्यम् / The Greatness of the Pañcākṣarī (Five-Syllable) Mantra
អធ្យាយ ២៦ ជាព្រះបន្ទូលបង្រៀនរបស់ ឧបមន្យូ ដែលលើកតម្កើងភក្តីស្រឡាញ់មន្ត្រាព្រះសិវៈ លើសផ្លូវតបស្យា ឬយជ្ញា។ ចាប់ផ្តើមដោយរាយបញ្ជីបាបធ្ងន់ៗ ដូចជា សម្លាប់ព្រាហ្មណ៍ ផឹកស្រា លួច បំពានគ្រូ សម្លាប់ម្តាយឪពុក សម្លាប់វីរបុរស ឬទារកក្នុងផ្ទៃ ហើយប្រកាសថា ការគោរពព្រះសិវៈជាមូលហេតុអធិបតី តាមមន្ត្រា «បញ្ចាក្សរី» នាំឲ្យសាបសូន្យបាបជាបន្តបន្ទាប់ ដោយការសុទ្ធសាធតាមលំដាប់រយៈពេលដប់ពីរឆ្នាំ។ បន្ទាប់មកកំណត់គំរូអ្នកបូជាដ៏ល្អ—ភក្តីសិវៈតែមួយ ការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ និងជីវិតសាមញ្ញមានវិន័យ (រស់ដោយបិណ្ឌបាត) ដែលគ្រប់គ្រាន់សូម្បីសម្រាប់អ្នកត្រូវគេហៅថា «ធ្លាក់ចុះ»។ វាបដិសេធថា ពិធីវ្រតដ៏តឹងរឹង (ផឹកទឹកតែប៉ុណ្ណោះ ឬរស់ដោយខ្យល់) មិនធានាដល់សិវលោកទេ ខណៈការបូជាម្តងតែមួយដោយភក្តីបញ្ចាក្សរី អាចនាំទៅកាន់ព្រះអវតារសិវៈ ដោយអំណាចដ៏ធំរបស់មន្ត្រា។ ចុងក្រោយ វាប្រៀបធៀបថា តបស្យា និងយជ្ញា (ទោះបីបរិច្ចាគទ្រព្យទាំងអស់ជាទក្ខិណា) មិនអាចស្មើការបូជារូបព្រះសិវៈបានឡើយ ហើយបញ្ជាក់ថា អ្នកបូជាដោយបញ្ចាក្សរី ត្រូវបានដោះលែងពីបាប ដោយមិនចាំបាច់សង្ស័យ។ ក៏មានការទទួលស្គាល់ទម្រង់មន្ត្រាផ្សេងៗ (រុទ្រ/មិនរុទ្រ, ឆដាក្សរ, សូក្តមន្ត្រា) ប៉ុន្តែសិវភក្តីជាចំណុចសម្រេច។
अग्निकार्य-होमविधिः (Agnikārya and Homa Procedure)
អធ្យាយ ២៧ ជាការបកស្រាយនីតិវិធីដោយ ឧបមន្យូ អំពីអគ្និការ្យ—របៀបបង្កើត និងបរិសុទ្ធភ្លើងពិធី ហើយធ្វើហោមជាការបូជាព្រះមហាទេវ។ ចាប់ផ្តើមដោយកំណត់ទីកន្លែង និងឧបករណ៍អនុញ្ញាត៖ គុណ្ឌ (រណ្តៅភ្លើង), ស្ថណ្ឌិល (ដីរៀបចំ), វេទី (អាសនៈបូជា) ឬភាជនៈដែក/ដីឥដ្ឋថ្មីល្អ។ បន្ទាប់ពីដំឡើងភ្លើងតាមវិធាន និងធ្វើសំស្ការ បូជាព្រះមហាទេវ ហើយចាប់ផ្តើមដាក់អាហុតិ។ បន្តពិពណ៌នាវាស់វែង និងរចនាគុណ្ឌ (មួយឬពីរហស្ត), រាងមូលឬការ៉េ, ការសង់វេទី និងមណ្ឌល; ដាក់ផ្កាឈូក៨ក្រឡា នៅកណ្ដាល និងវាស់កម្ពស់ជាអង្គុល (២៤ អង្គុល = មួយហស្ត/ការ)។ មានការណែនាំអំពីមេឃលា ១–៣ ជុំវិញ, សំណង់ដីឥដ្ឋឲ្យស្អាតនិងមាំ, ទម្រង់យោនីផ្សេងៗ និងទិសដៅដាក់។ ក៏បញ្ជាក់ការសម្អាតដោយលាបលាមកគោ និងទឹក និងរៀបមណ្ឌលដោយទឹកលាមកគោ ខណៈដែលមាត្រភាជនៈខ្លះមិនកំណត់ថេរ។ សរុប វាជាគំនូសផែនការពិធីសាស្ត្រ-ស្ថាបត្យកម្មសម្រាប់ហោមសៃវៈផ្ដោតលើព្រះមហាទេវ។
नैमित्तिकविधिक्रमः (Occasional Rites and Their Procedure)
អធ្យាយ ២៨ បង្ហាញការណែនាំរបស់ឧបមន្យូអំពីពិធីនៃ «នៃមិត្តិក» សម្រាប់អ្នកគោរពព្រះសិវៈ ដោយផ្អែកលើផ្លូវដែលសិវសាស្ត្រអនុម័ត។ វាកំណត់ពេលវេលាបរិសុទ្ធជាកាលវិភាគពិធី៖ ពិធីប្រចាំខែ និងពាក់កណ្តាលខែ (ជាពិសេសថ្ងៃ អෂ្ដមី ចតុរទសី និងថ្ងៃបវ៌ន) និងការបូជាខ្ពស់នៅពេលអយនបម្លែង វិសុវៈ និងសូរ្យ/ចន្ទគ្រាស។ មានវិន័យប្រចាំខែ៖ រៀបចំ «ប្រាហ្មកូរច» ងូតព្រះសិវៈដោយវា អត់អាហារ ហើយទទួលទានសំណល់—សរសើរថាជាការប្រាយស្ចិត្ដដ៏អស្ចារ្យ ទោះសម្រាប់បាបធ្ងន់ដូច ប្រាហ្មហត្យា។ បន្ទាប់មករៀបរាប់ពិធី និងទានតាមខែ–នក្ខត្រា៖ នីរាជននៅបោសៈក្រោមពុស្យ; បរិច្ចាគភួយខ្លាញ់គោនៅមាឃក្រោមមឃា; ចាប់ផ្តើមមហោត្សវនៅចុងផាល្គុន; ពិធីដូឡា (អង្រឹង) នៅព្រះចន្ទពេញវង់ចៃត្រ ក្រោមចិត្រា; ពិធីផ្កានៅវៃសាខក្រោមវិសាខា; ទានក្រឡុកទឹកត្រជាក់នៅជ្យេស្ឋក្រោមមូលា; បវិត្រារូបណនៅអាសាឍក្រោមឧត្តរាសាឍា; រៀបចំមណ្ឌលនៅស្រាវណ; ហើយបន្ទាប់មកមានពិធីលេងទឹក និងពិធីប្រោះទឹកតាមនក្ខត្រាជាក់លាក់។ សរុប វាជាប្លង់ប្រតិទិនពិធីសាសនា រួមវ្រត បូជាខ្ពស់ ទាន និងពិធីបុណ្យ។
काम्यकर्मविभागः — Taxonomy of Kāmya (Desire-Motivated) Śaiva Rites
អធ្យាយ ២៩ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះក្រឹષ્ણ សួរ ឧបមន្យូ ថា អ្នកអនុវត្ត ធម្មៈព្រះសិវៈ (śivadharma) មាន កម្មកាម្យៈ បន្ថែមពី កិច្ចនិច្ច និង កិច្ចពិសេស ដែលបានបង្រៀនរួចឬទេ។ ឧបមន្យូ ឆ្លើយដោយចាត់ថ្នាក់ផលជា អៃហិក (ក្នុងលោកនេះ), អាមូស្មិក (លោកក្រោយ) និងទាំងពីរ ហើយបង្ហាញប្រភេទអនុវត្ត ៥ តាមរបៀប៖ ក្រីយាមយ (ពិធីកម្ម), តបះមយ (តបស្យា), ជប–ធ្យានមយ (ជប និងសមាធិ), សರ್ವមយ (បញ្ចូលគ្នា) ដោយក្រីយា មានលំដាប់ដូចជា ហោម, ទាន, អរចនា។ គាត់បញ្ជាក់ថា ពិធីកម្មឲ្យផលពេញលេញសម្រាប់អ្នកមាន śakti ព្រោះ śakti គឺជាព្រះបញ្ជា (ājñā) របស់ព្រះសិវៈ ព្រះបរមាត្មា ដូច្នេះអ្នកទទួលអនុញ្ញាតគួរធ្វើ កាម្យក្រឹត្យ។ បន្ទាប់មក គាត់ណែនាំពិធីដែលឲ្យផលទាំងនៅទីនេះ និងលោកក្រោយ ដោយអនុវត្តតាមលំដាប់ខាងក្នុង/ខាងក្រៅ ដោយ Śaiva និង Māheśvara។ គាត់បកស្រាយថា “Śiva” និង “Maheśvara” មិនខុសគ្នាដាច់ខាតទេ ហើយ Śaiva និង Māheśvara ក៏មិនបែងចែកដោយសារៈសំខាន់ឡើយ៖ Śaiva ពឹងព្រះសិវៈ និងឧទ្ទិសដល់ jñāna-yajña ខណៈ Māheśvara ឧទ្ទិសដល់ karma-yajña។ ដូច្នេះ Śaiva ធ្វើខាងក្នុង និង Māheśvara ធ្វើខាងក្រៅ ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រពិធីមូលដ្ឋានដូចគ្នា ខុសតែការផ្តោត (antar/bahiḥ) ប៉ុណ្ណោះ។
द्वितीयतृतीयावरणपूजाक्रमः | The Sequence of the Second and Third Enclosure Worship (Āvaraṇa-pūjā)
អធ្យាយ ៣០ ពន្យល់លម្អិតអំពី āvaraṇa-pūjā ក្នុងបរិបទបូជាមណ្ឌលសៃវៈ។ ដំបូងបូជាក្បែរ ព្រះសិវៈ និង ព្រះសិវា ដោយគោរពព្រះគណេស (ហេរំប) និង ព្រះស្កន្ទ/សណ្មុខ ជាមុន ដោយកន្ធៈ និងបរិក្ខារ។ បន្ទាប់មកកំណត់អាវរណៈទី១ ដើមពី Īśāna តាមលំដាប់ទិស ដោយបូជាទេវតានីមួយៗជាមួយសក្តិ (saśaktika) រហូតដល់ Sadyānta។ ក៏មានបូជា ṣaḍaṅga សម្រាប់ទាំងសិវៈ និងសិវា តាមការដាក់តាមទិសភ្លើង និងទិសផ្សេងៗ។ រុទ្រ ៨ ចាប់ពី Vāma ជាមួយ Vāmā-Śakti អាចបូជាវិលជុំជុំវិញទិសទាំងបួន។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់អាវរណៈទី១ ចូលអាវរណៈទី២ ដោយដាក់រូបសិវៈជាមួយសក្តិលើស្លឹកទិស៖ Ananta ខាងកើត, Sūkṣma ខាងត្បូង, Śivottama ខាងលិច, Ekanetra ខាងជើង ហើយបន្តដាក់ Ekarudra, Trimūrti, Śrīkaṇṭha, Śikhaṇḍīśa ជាមួយសក្តិ/ទីតាំងពាក់ព័ន្ធ។ អាវរណៈទី២ មានអ្នកគ្រប់គ្រងប្រភេទ cakravartin ជាវត្ថុបូជា ហើយអាវរណៈទី៣ បូជា Aṣṭamūrti ទាំង៨ ជាមួយសក្តិ។ សរុប វាជាផែនទីពិធីបូជា បង្ហាញលំដាប់អាវរណៈ ទ្រឹស្តីទិស និងគោលការណ៍ថា ទម្រង់ទេវៈពេញលេញត្រូវមានសក្តិគូរជានិច្ច។
पञ्चावरणमार्गस्थं योगेश्वरस्तोत्रम् (Pañcāvaraṇa-mārga Stotra to Yogeśvara Śiva)
អធ្យាយ ៣១ ចាប់ផ្តើមដោយ ឧបមនុ្យ ថ្លែងទៅកាន់ ព្រះក្រឹෂ್ಣ ហើយប្រកាសស្តូត្របរិសុទ្ធដល់ យោគេශ්វរ ព្រះសិវៈ តាមរបៀបបូជាដែលមានស្រទាប់ប្រាំ (pañcāvaraṇa-mārga)។ បទស្តូត្រនេះពោរពេញដោយនាមគុណ និងពាក្យ “ជ័យ ជ័យ” និង “នមៈ” ដើម្បីសរសើរព្រះសិវៈជាព្រះអម្ចាស់តែមួយនៃសកលលោក ជាចិត្តដឹងបរិសុទ្ធលើសពាក្យនិងចិត្ត។ ព្រះអង្គត្រូវបានពិពណ៌នាថា និរ៉ញ្ចនៈ (គ្មានមលិន), និរាធារ (គ្មានទីពឹងតែគាំទ្រទាំងអស់), និស្ការណោទយ (កំណើតគ្មានហេតុ), និរន្តរបរានន្ទ (អានន្ទខ្ពស់មិនដាច់), និង និរវ្រឹតិការណ (ហេតុនៃសេចក្តីសុខសាន្ត និងមោគ្ខ)។ ជាអង្គភាពជំពូក វាជាពិធីសូត្រសម្រាប់អធិស្ឋាន និងសង្ខេបធម៌ ដឹកនាំចិត្តអ្នកស្រឡាញ់ឲ្យសមាធិជាស្រទាប់ៗ ទៅរកផលវិញ្ញាណ និងការបំពេញកម្ម។
मन्त्रसिद्धिः, प्रतिबन्धनिरासः, श्रद्धा-नियमाः (Mantra Efficacy, Removal of Obstacles, and the Role of Faith/Discipline)
អធ្យាយ ៣២ ចាប់ផ្តើមដោយ ឧបមន្យូ ថ្លែងទៅកាន់ ក្រឹෂ្ណៈ ពីការអនុវត្តដែលផ្តល់ជោគជ័យទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកក្រោយ ហើយបន្តទៅកាន់ផលសិវៈដែលអាចទទួលបានក្នុងជីវិតនេះ តាមវិន័យរួមមាន បូជា ហោម ជប ធ្យាន តបស និងទាន។ គម្ពីរបញ្ជាក់លំដាប់នីតិវិធីថា អ្នកដែលយល់មន្ត្រ និងអត្ថន័យពិត ត្រូវធ្វើ “មន្ត្រ-សំសាធន” ជាមុន ដើម្បីឲ្យពិធីកម្មមានផល។ បន្ទាប់មកលើកឡើងអំពី “ប្រតិបន្ធ” ឧបសគ្គលាក់លៀម (អទೃષ્ટ) ដែលអាចរារាំងផល ទោះមន្ត្របានសិទ្ធិហើយក៏ដោយ។ ពេលមានសញ្ញារារាំង អ្នកប្រាជ្ញមិនគួរធ្វើដោយប្រញាប់ តែត្រូវពិនិត្យសកុនា និងសញ្ញាផ្សេងៗ ហើយធ្វើពិធីសម្អាត/បាបនាស។ គម្ពីរព្រមានថា ការធ្វើពិធីខុស ឬដោយមោហៈ នាំឲ្យគ្មានផល និងត្រូវគេប្រមាថ; ការធ្វើពិធីសម្រាប់ផលឃើញបានដោយគ្មានទំនុកចិត្ត បង្ហាញថាខ្វះ “ស្រទ្ធា” ហើយអ្នកគ្មានស្រទ្ធាមិនទទួលផល។ ការបរាជ័យមិនមែនកំហុសទេវតា ព្រោះអ្នកធ្វើតាមវិធីត្រឹមត្រូវពិតជាឃើញផល។ ចុងក្រោយ បង្ហាញលក្ខខណ្ឌជួយសម្រេច៖ សាធកៈដែលឧបសគ្គត្រូវបានដកចេញ អនុវត្តដោយជំនឿ; ហើយអាចជ្រើសរើសព្រហ្មចរិយា និងអាហារតាមវិន័យ (ហវិષ្យាពេលយប់ បាយាស ផ្លែឈើ) ដើម្បីឲ្យសម្រេច។
केवलामुष्मिकविधिः — The Rite for Exclusive Otherworldly Attainment (Liṅga-Abhiṣeka and Padma-Pūjā Protocol)
ឧបមន្យូ ប្រកាសវ្រតដ៏អស្ចារ្យមួយ ជាវិធីអមុಷ್ಮಿಕ (សម្រាប់លោកក្រោយ) ដែលគ្មានកម្មណាអាចប្រៀបបានក្នុងលោកទាំងបី។ គាត់បញ្ជាក់ថា ពិធីនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយទេវទាំងអស់ ជាពិសេស ព្រះព្រហ្មា ព្រះវិષ્ણុ និងរុទ្រា ដោយឥន្ទ្រ និងលោកបាល ដោយនវគ្រោះចាប់ពីសូរ្យៈ ដោយមហារិសីអ្នកដឹងព្រហ្មវិទ្យា ដូចជា វិស្វាមិត្រ និងវសិષ્ઠ និងដោយឥសីអ្នកស្រឡាញ់ព្រះសិវៈ (ស្វេត អគស្ត្យ ដធីច)។ វាក៏រួមទាំងគណេឝ్వరៈ ដូចជា នន្ទីឝ్వర មហាកាល ភ្រឹង្គីឝ និងសត្វថ្នាក់ក្រោម/ព្រំដែន ដូចជា ដៃត្យ នាគធំសេស សិទ្ធ យក្ស គន្ធರ್ವ រាក្សស ភូត និងពិសាច។ អត្ថបទថា ដោយពិធីនេះ សត្វទាំងឡាយឈានដល់ស្ថានៈសមរម្យ ហើយទេវក្លាយជា “ទេវ” ដោយបានបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ៖ ព្រហ្មា ទទួលព្រហ្មត្វ វិષ્ણុ ទទួលវិષ્ણុត្វ រុទ្រា ទទួលរុទ្រត្វ ឥន្ទ្រ ទទួលឥន្ទ្រត្វ គណេឝ ទទួលគណេឝត្វ។ បន្ទាប់មកពិធីវិធី៖ ស្រោចលិង្គដោយទឹកលាយក្លិនចន្ទនាស (ស៊ីតចន្ទនតោយ) បូជាផ្កាឈូកសពណ៌ស កោតបង្គំ ហើយសង់អាសនៈផ្កាឈូក (បដ្មាសន) មានសញ្ញាត្រឹមត្រូវ; បើអាច ប្រើមាស និងកែវមណី ហើយដាក់លិង្គតូចមួយកណ្ដាលក្នុងបណ្តាញសរសៃផ្កា (កេសរាជាល)។
लिङ्गप्रतिष्ठा-माहात्म्यम् / The Greatness of Liṅga Installation
អធ្យាយ ៣៤ ពិពណ៌នាពីលិង្គ-ប្រតិស្ឋា (និងការតាំងបេរា/រូបបូជា) ជាពិធីមានអានុភាពភ្លាមៗ អាចផ្តល់សិទ្ធិ នಿತ್ಯ នૈមិត្តិក និង កាម្យ។ ឧបមនុយ បញ្ជាក់ថា «លោកសកលមានទម្រង់លិង្គ; អ្វីៗទាំងអស់តាំងនៅក្នុងលិង្គ» ហើយពេលតាំងលិង្គ នោះស្ថិរភាព សណ្តាប់ធ្នាប់ និងមង្គលកើតឡើង។ បន្ទាប់មក ក្រោយសំណួររបស់ក្រឹស្ណៈ អធ្យាយបកស្រាយថា លិង្គជាអវ្យក្ត (មិនបង្ហាញ) ពាក់ព័ន្ធត្រីគុណ ជាមូលហេតុនៃកំណើត និងលាយបាត់ គ្មានដើមគ្មានចុង ជាឧបាទាន-ការណៈនៃសកល។ ពីមូលប្រក្រឹតិ/មាយា នេះ កើតមានលោកចល និងអចល និងការបែងចែក សុទ្ធ/អសុទ្ធ/សុទ្ធាអសុទ្ធ ដើម្បីពន្យល់អំពីទេវតាធំៗ។ ដូច្នេះ អធ្យាយភ្ជាប់ពិធីបូជាឲ្យខិតខំតាំងលិង្គ ដើម្បីសុខមង្គលក្នុងលោកនេះ និងលោកក្រោយ ជាមួយទស្សនវិជ្ជាដែលធ្វើឲ្យការតាំងលិង្គជាការតាំងសកលឡើងវិញក្រោមព្រះបញ្ជា (អាជ្ញា) របស់ព្រះសិវៈ។
प्रणवविभागः—वेदस्वरूपत्वं लिङ्गे च प्रतिष्ठा (The Division of Oṃ, Its Vedic Forms, and Its Placement in the Liṅga)
អធ្យាយ ៣៥ ពិពណ៌នាអំពី ប្រṇវៈ (អោំ) ជាសញ្ញាសំឡេងដ៏បឋមនៃ ព្រះព្រហ្ម/ព្រះសិវៈ និងជាគ្រាប់ពូជនៃវិវរណៈវេដ។ ឧបមន្យូរៀបរាប់សំឡេងរំញ័រដែលមានសញ្ញា «អោំ» ប៉ុន្តែព្រះព្រហ្ម និងព្រះវិෂ្ណុមិនយល់ដំបូង ដោយសារកម្លាំងបាំងបិទនៃ រាជស និង តមស។ បន្ទាប់មក អក្សរតែមួយត្រូវបានបែងចែកជា ៤៖ A, U, M (បីមាត្រា) និង អរធមាត្រា ដែលសម្គាល់ជានាដ (nāda)។ វាភ្ជាប់អង្គធាតុសំឡេងទាំងនេះទៅនឹងនិមិត្តរូបលីង្គៈ៖ A ទិសខាងត្បូង, U ទិសខាងជើង, M កណ្ដាល និង នាដស្តាប់នៅកំពូល។ ព្រមទាំងសម្របសម្រួលជាមួយវេដ៖ A=ឫគ, U=យជុស, M=សាមន, នាដ=អថរវន។ ជាមួយគ្នានេះ វាភ្ជាប់ទៅកាន់ប្រភេទកោសមូស និងពិធីការ (គុណៈ មុខងារបង្កើត តត្តវៈ លោកៈ កលា/អធ្វន និងសិទ្ធិ) ដើម្បីបង្ហាញថា មន្ត្រា វេដ និងរចនាសម្ព័ន្ធលោកធាតុ បកស្រាយគ្នាទៅវិញទៅមកក្រោមទស្សនៈសៃវៈ។
लिङ्ग-बेर-प्रतिष्ठाविधिः / The Procedure for Installing the Liṅga and the Bera (Icon)
អធ្យាយ ៣៦ ជាសន្ទនាបង្រៀនពិធី ដែលក្រឹෂ್ಣ សួរអំពីវិធីប្រតិષ્ઠាដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់លិង្គ និងបេរ (រូបបដិមា) តាមព្រះសិវៈ។ ឧបមន្យូ ប្រាប់លំដាប់ពិធី៖ ជ្រើសថ្ងៃមង្គល (ពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ មិនជាថ្ងៃអពមង្គល), បង្កើតលិង្គតាមមាត្រដ្ឋានសាស្ត្រ, ពិនិត្យដីហើយជ្រើសទីតាំងល្អ។ ចាប់ផ្តើមដោយសេវាពិធីដំបូង និងបូជាព្រះគណេស, សម្អាតទីតាំង ហើយនាំលិង្គទៅកន្លែងស្នាន។ គូសសញ្ញាតាមសិល្បសាស្ត្រ ដោយដំបងមាសជាមួយពណ៌កុងគុម។ លិង្គ និងពിണ្ឌិកា ត្រូវសម្អាតដោយល្បាយដី-ទឹក និងបញ្ចកវ្យ។ បន្ទាប់ពីបូជាជាមួយវេទិកា/បីឋៈ នាំទៅអាងទឹកទេវតា ដាក់អធិវាស (សម្រាក/បញ្ចូលព្រះសក្តិ)។ សាលាអធិវាសត្រូវតុបតែងដោយទ្វារតូរ៉ណ, របងពិធី, កម្រងដರ್ಭ, ដំរីទិស៨, កុម្ភៈទិស៨ និងអស្ដមង្គល; បូជាទិសបាល។ កណ្ដាលដាក់បីឋៈធំ មានសញ្ញាអាសនៈផ្កាឈូក ដោយវត្ថុភ្លឺឬឈើ។
योगप्रकारनिर्णयः (Classification and Definition of Yoga)
អធ្យាយ ៣៧ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះក្រឹષ્ણ សូមឲ្យពន្យល់យ៉ាងច្បាស់អំពីយោគៈដ៏កម្របំផុត (parama-durlabha)៖ សិទ្ធិអនុវត្ត (adhikāra) អង្គ (aṅga) វិធី (vidhi) គោលបំណង (prayojana) និងការវិភាគមូលហេតុនៃមរណៈ ដើម្បីឲ្យអ្នកអនុវត្តជៀសវាងការបំផ្លាញខ្លួន និងទទួលផលឆាប់រហ័ស។ ឧបមន្យូ បកស្រាយយោគៈតាមទស្សនៈសៃវៈថា ជាការធ្វើឲ្យចិត្តស្ថិតស្ថេរនៅក្នុងព្រះសិវៈ បន្ទាប់ពីទប់ស្កាត់រលកចិត្តខាងក្នុង។ បន្ទាប់មក បង្ហាញការបែងចែកយោគៈ៥ប្រភេទតាមលំដាប់៖ mantra-yoga, sparśa-yoga (ពាក់ព័ន្ធ prāṇāyāma), bhāva-yoga, abhāva-yoga និង mahā-yoga លើសគ្រប់។ ប្រភេទនីមួយៗមានមូលដ្ឋានអនុវត្តខ្លួនឯង ដោយចាប់ពីការផ្តោតមានគាំទ្រ ទៅសមាធិល្អិតជ្រាលជ្រៅ រហូតដល់យោគៈខ្ពស់បំផុត។
अन्तराय-उपसर्ग-विवेचनम् / Analysis of Yogic Obstacles (Antarāyas) and Upasargas
ឧបមន្យូ បង្ហាញដោយលម្អិតអំពីឧបសគ្គក្នុងយោគសាធនា (antarāya) សម្រាប់អ្នកអនុវត្ត។ គាត់រាយបញ្ជី ១០ ឧបសគ្គ៖ ខ្ជិលច្រអូស ជំងឺធ្ងន់ មិនប្រុងប្រយ័ត្ន សង្ស័យអំពីផ្លូវ ឬទីកន្លែងអនុវត្ត ចិត្តមិនស្ថិតស្ថេរ ខ្វះសទ្ធា ការយល់ឃើញវង្វេង ទុក្ខវេទនា ការធ្លាក់ទឹកចិត្ត និងចិត្តរវល់តាមវត្ថុអារម្មណ៍។ បន្ទាប់មកគាត់ពន្យល់និយមន័យយ៉ាងច្បាស់៖ ជំងឺទាក់ទងទាំងរាងកាយ និងកម្ម; សង្ស័យជាចិត្តបែកពីជម្រើស; អស្ថេរភាពជាចិត្តគ្មានមូលដ្ឋាន; ខ្វះសទ្ធាជាអាកប្បកិរិយាគ្មានភាវៈក្នុងយោគ; វង្វេងជាការវិនិច្ឆ័យបញ្ច្រាស។ ទុក្ខត្រូវបែងជា ៣៖ ādhyātmika (ក្នុងខ្លួន) ādhibhautika (ពីសត្វ/ធាតុរូប) និង ādhidaivika (ពីទេវ/ធាតុធំ)។ ការធ្លាក់ទឹកចិត្តកើតពីបំណងមិនសម្រេច; ការរវល់គឺចិត្តរាលដាលទៅវត្ថុជាច្រើន។ ពេលឧបសគ្គទាំងនេះស្ងប់ យោគីអាចជួប upasarga ដ៏ទេវី ៦ ដែលជាសញ្ញាជិតសិទ្ធិ ប៉ុន្តែអាចបំបែរចិត្ត៖ pratibhā (ចក្ខុវិញ្ញាណភ្លាម) śravaṇa (ស្តាប់លើសធម្មតា) vārtā (ទទួលដំណឹង) darśana (ទស្សនវិស័យ) āsvāda (រសជាតិពិសេស) vedanā (អារម្មណ៍ប៉ះពាល់ខ្លាំង)។ ជំពូកនេះណែនាំឲ្យបកស្រាយ និងគ្រប់គ្រងសញ្ញាទាំងនេះ ដើម្បីឲ្យសាធនាដំណើរទៅមុខសម្រាប់មោក្ស មិនជាប់ចិត្តនឹងអំណាច។
ध्यानप्रकारनिर्णयः / Determination of the Modes of Meditation (on Śrīkaṇṭha-Śiva)
អធ្យាយ ៣៩ ជាវិវរណៈបច្ចេកទេសអំពី «ធ្យាន» ជាវិន័យមានជំហាន ដោយផ្តោតលើ ព្រះស្រីកណ្ណ្ឋ (ព្រះសិវៈ)។ ឧបមន្យូ ប្រាប់ថា យោគីធ្វើសមាធិលើព្រះស្រីកណ្ណ្ឋ ព្រោះការចងចាំនាំឲ្យសម្រេចគោលបំណងភ្លាមៗ។ បន្ទាប់មក បែងចែក «ស្ថូលធ្យាន» (មានវត្ថុគាំទ្រ) សម្រាប់ធ្វើចិត្តឲ្យមាំ ទៅកាន់ «សូក្ស្ម» និង «និរវិសយ»។ គេបញ្ជាក់ថា ការពិចារណាព្រះសិវៈដោយផ្ទាល់ នាំមកសិទ្ធិទាំងអស់ ហើយទោះសមាធិលើរូបផ្សេង ក៏គួរចងចាំរូបព្រះសិវៈជាគោលក្នុង។ ធ្យានត្រូវពណ៌នាថា ជាការធ្វើឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីបង្កើតស្ថេរភាព ចាប់ពី «សវិសយ» ទៅ «និរវិសយ»។ «សមាធិគ្មានវត្ថុ» ត្រូវបកស្រាយថា ជាលំហូរបញ្ញា (buddhi-santati) ឆ្ពោះទៅការយល់ដឹងខ្លួនឯងគ្មានរូប (nirākāra)។ ក៏បានដាក់ស៊ុមអនុវត្តជា «សបីជ» និង «និរបីជ» ដោយណែនាំសបីជដំបូង និងនិរបីជនៅចុងក្រោយសម្រាប់សម្រេចពេញលេញ; ព្រាណាយាមក៏ត្រូវលើកឡើងថា នាំទៅសន្តិ និងស្ថានភាពបន្តបន្ទាប់។
अवभृथस्नान-तीर्थयात्रा-तेजोदर्शनम् | Avabhṛtha Bath, Tīrtha-Pilgrimage, and the Vision of Divine Radiance
អធ្យាយ ៤០ បន្តពីការប្រៀនប្រដៅទៅកាន់ការអនុវត្តពិធី និងធម្មយាត្រា។ សូត្រាប្រាប់ថា បន្ទាប់ពីវាយុបានបញ្ជូនកថាយោគនៃចំណេះដឹង (ទាក់ទងយាទវ និងឧបមន្យុ) ដល់មុនីទាំងឡាយ ហើយបាត់ទៅ ព្រះឥសីនៅនៃមិឝារ ធ្វើអវភ្រឹថស្នាននៅព្រឹកព្រលឹម ដើម្បីបញ្ចប់សត្រា។ តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះព្រហ្មា ព្រះនាងសរស្វតីបង្ហាញជាទន្លេមង្គល ទឹកផ្អែមល្អ ឲ្យពិធីសម្រេច; ព្រះឥសីងូតទឹក និងបញ្ចប់យជ្ញ។ បន្ទាប់មក ពួកគេបូជាទេវតាដោយទឹកពាក់ព័ន្ធព្រះសិវៈ ហើយធ្វើធម្មយាត្រាទៅវារាណសី។ តាមផ្លូវ ពួកគេជួបភាគីរថី (គង្គា) ហូរទៅទិសខាងត្បូងពីហិមវត ងូតទឹកហើយបន្តដំណើរ។ ដល់វារាណសី ពួកគេចុះងូតក្នុងគង្គាហូរទៅទិសខាងជើង និងបូជាលិង្គ អវិមុកតេស្វរ តាមវិធាន។ ខណៈត្រៀមចាកចេញ ពួកគេឃើញតេជៈទេវភាពដ៏អស្ចារ្យក្នុងមេឃ ភ្លឺដូចព្រះអាទិត្យរាប់លាន បំពេញទិសទាំងអស់។ ប៉ាសុបតសិទ្ធៈជាច្រើន លាបផេះ និងបានសម្រេច មកជារយៗ ហើយរលាយចូលក្នុងពន្លឺនោះ បង្ហាញសិទ្ធិឋានសៃវៈខ្ពស់ និងទីតាំងអធិរញ្ញនៃអំណាចព្រះសិវៈ។
स्कन्दसरः (Skandasara) — तीर्थवर्णनम् / Description of the Skandasara Sacred Lake
អធ្យាយ ៤១ តាមពាក្យនារីយាយរបស់សូតា ពិពណ៌នាទីរថៈជាស្រះបរិសុទ្ធឈ្មោះ ស្កន្ទសារៈ ដូចមហាសមុទ្រតែទឹកផ្អែម ត្រជាក់ ថ្លា និងងាយចូលដល់។ ជុំវិញមានទំនប់ដូចគ្រីស្តាល់ ផ្ការដូវ ផ្កាឈូក និងរុក្ខជាតិទឹក រលកដូចពពក បង្កើតទេសភាពដូចមេឃលើផែនដី។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាមុនី និងកុមារមុនីអនុវត្តវិន័យ ងូតទឹក និងប្រមូលទឹក ដោយមានសញ្ញាអាសេតិកសៃវៈ ដូចបាស្មា និងត្រីពុណ្ឌ្រ ពាក់សម្លៀកបំពាក់ស និងរក្សាអាចារៈ។ គេរាយឧបករណ៍ដាក់និងដឹកទឹក ដូចឃដ កលស កមណ្ឌលុ និងភាជនស្លឹក ហើយបញ្ជាក់គោលបំណងប្រមូលទឹកសម្រាប់ខ្លួន សម្រាប់អ្នកដទៃ និងជាពិសេសសម្រាប់ទេវតា។ ដំណើររឿងបង្ហាញពីទីកន្លែងបរិសុទ្ធ→វិន័យ→សេដ្ឋកិច្ចពិធីនៃទឹកទីរថៈ ដែលនាំទៅកាន់បុណ្យ សុទ្ធភាព និងសាសនាផ្តោតលើព្រះសិវៈ។