पूजाविधान-व्याख्या (Pūjāvidhāna-vyākhyā) — Exposition of the Procedure of Worship

Verse 1

उपमन्युरुवाच । व्याख्यां पूजाविधानस्य प्रवदामि समासतः । शिवशास्त्रे शिवेनैव शिवायै कथितस्य तु

ឧបមន្យុបាននិយាយ៖ ខ្ញុំនឹងពន្យល់ដោយសង្ខេបអំពីវិធីបូជាតាមវិន័យ ដូចដែលមានបង្រៀនក្នុងសិវសាស្ត្រ—ដែលព្រះសិវៈផ្ទាល់បានប្រាប់ដល់សិវា (បារវតី)។

Verse 2

अंगमभ्यंतरं यागमग्निकार्यावसानकम् । विधाय वा न वा पश्चाद्बहिर्यागं समाचरेत्

បន្ទាប់ពីបានអនុវត្ត—ឬទោះមិនបានអនុវត្តក៏ដោយ—ការបូជាខាងក្នុង ដែលជាអង្គមួយនៃពិធី និងបញ្ចប់ដោយកិច្ចការភ្លើងតាមវិន័យហោមៈ នោះគួរតែអនុវត្តបូជាខាងក្រៅដោយត្រឹមត្រូវផងដែរ។

Verse 3

तत्र द्रव्याणि मनसा कल्पयित्वा विशोध्य च । ध्यात्वा विनायकं देवं पूजयित्वा विधानतः

នៅទីនោះ គួរតែរៀបចំគ្រឿងបូជាទាំងឡាយដោយចិត្ត ហើយសម្អាតឲ្យបរិសុទ្ធ។ បន្ទាប់មក សមាធិគិតដល់ព្រះវិនាយកៈ ហើយតាមវិន័យពិធី បូជាព្រះអង្គដ៏ទេវៈនោះ។

Verse 4

दक्षिणे चोत्तरे चैव नंदीशं सुयशं तथा । आराध्य मनसा सम्यगासनं कल्पयेद्बुधः

នៅខាងស្តាំ និងខាងឆ្វេង បុគ្គលប្រាជ្ញាគួរបូជាដោយចិត្ត នន្ទីឥស—អ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះរុងរឿង; បន្ទាប់ពីគោរពក្នុងចិត្តយ៉ាងត្រឹមត្រូវហើយ គួររៀបចំអាសនៈសម្រាប់បូជាឲ្យសមរម្យ។

Verse 5

आराधनादिकैर्युक्तस्सिंहयोगासनादिकम् । पद्मासनं वा विमलं तत्त्वत्रयसमन्वितम्

ដោយប្រកបដោយការអារាធនា (បូជា) និងវិន័យជាប់ពាក់ព័ន្ធ គួរអង្គុយក្នុងសីហយោគាសនៈ និងអាសនៈយោគាផ្សេងៗ ឬអង្គុយបដ្មាសនៈដ៏បរិសុទ្ធ ដោយមានការយល់ដឹងអំពីតត្ត្វៈបី (បតិ បសុ បាស) ជាគ្រឹះ។

Verse 6

तस्योपरि शिवं ध्यायेत्सांबं सर्वमनोहरम् । सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वावयवशोभनम्

លើសពីនោះ គួរធ្វើធ្យានលើព្រះសិវៈជាមួយអម្ពា (ឧមា)—ព្រះអម្ចាស់ដ៏ទាក់ទាញចិត្តទាំងអស់—ពេញលេញដោយលក្ខណៈសុភមង្គលគ្រប់យ៉ាង និងរុងរឿងដោយសោភ័ណភាពនៃអវយវៈទាំងមូល។

Verse 7

सर्वातिशयसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् । रक्तास्यपाणिचरणं कुंदचंद्रस्मिताननम्

ព្រះអង្គប្រកបដោយឧត្តមភាពគ្រប់យ៉ាង និងតុបតែងដោយអាភរណៈទាំងអស់; ព្រះមុខ ព្រះហត្ថ និងព្រះបាទមានពណ៌ក្រហមស្រាល ហើយព្រះវទនៈញញឹមភ្លឺរលោង ដូចផ្កាម្លិះ និងព្រះច័ន្ទ។

Verse 8

शुद्धस्फटिकसंकाशं फुल्लपद्मत्रिलोचनम् । चतुर्भुजमुदाराङ्गं चारुचंद्रकलाधरम्

ព្រះសិវៈមានពន្លឺដូចកញ្ចក់សុទ្ធថ្លា មានភ្នែកបីដូចផ្កាឈូករីកពេញ; មានដៃបួន អង្គកាយអភិជន និងពាក់ចន្ទកាលាល្អលើសិរ្ស—នេះជារូបសគុណមង្គលគួរតែសមាធិ។

Verse 9

वरदाभयहस्तं च मृगटंकधरं हरम् । भुजंगहारवलयं चारुनीलगलांतरम्

ទ្រង់បានឃើញព្រះហរៈ ដែលដៃទ្រង់ប្រទានពរ និងបំបាត់ភ័យ; ទ្រង់កាន់ក្តាន់ និងកាំបិតពូថៅ; ពស់ជាខ្សែក និងជាវល័យលើដៃ; ហើយកមានស្នាមខៀវជ្រៅដ៏ស្រស់—ព្រះសិវៈ ព្រះបតីមេត្តា អ្នកការពារបាសុ និងប្រទានមុក្ខមង្គល។

Verse 10

सर्वोपमानरहितं सानुगं सपरिच्छदम् । ततः संचिंतयेत्तस्य वामभागे महेश्वरीम्

គេគួរធ្វើសមាធិលើព្រះអង្គ—លើសពីការប្រៀបធៀបទាំងអស់—ជាមួយបរិវារ និងក្រុមទេវតាដ៏បរិសុទ្ធរបស់ព្រះអង្គ; បន្ទាប់មក គេគួរពិចារណាព្រះមហេស្វរី នៅខាងឆ្វេងរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 11

प्रफुल्लोत्पलपत्राभां विस्तीर्णायतलोचनाम् । पूर्णचंद्राभवदनां नीलकुंचितमूर्धजाम्

ព្រះនាងមានភ្នែកវែងទូលាយ ដូចស្លឹកផ្កាឈូកខៀវដែលរីកពេញលេញ; ព្រះមុខភ្លឺរលោងដូចព្រះចន្ទពេញវង់; និងសក់ខ្មៅរួញយ៉ាងស្រស់ស្អាត។

Verse 12

नीलोत्पलदलप्रख्यां चन्द्रार्धकृतशेखराम् । अतिवृत्तघनोत्तुंगस्निग्धपीनपयोधराम्

ព្រះនាងភ្លឺរលោងដូចស្លឹកផ្កាឈូកខៀវ ហើយពាក់ព្រះចន្ទអឌ្ឍវង់ជាមកុដ។ ទ្រូងព្រះនាងពេញលេញយ៉ាងខ្លាំង—មូល លេចធ្លោ ក្រាស់ រលោង និងរឹងមាំ—ចែងចាំងដោយសោភ័ណមង្គល។

Verse 13

तनुमध्यां पृथुश्रोणीं पीतसूक्ष्मवराम्बराम् । सर्वाभरणसंपन्नां ललाटतिलकोज्ज्वलाम्

ព្រះអង្គបានទតឃើញនាង—ចង្កេះស្ដើង ត្រគាកទូលាយ—ស្លៀកព្រះវស្ត្រពណ៌លឿងស្តើងល្អឥតខ្ចោះ ដោយពាក់គ្រឿងអលង្ការគ្រប់យ៉ាង ហើយភ្លឺរលោងដោយតិលកលើថ្ងាស។

Verse 14

विचित्रपुष्पसंकीर्णकेशपाशोपशोभिताम् । सर्वतो ऽनुगुणाकारां किंचिल्लज्जानताननाम्

សក់របស់នាងត្រូវបានលម្អដោយចង្កោមផ្កាពណ៌ចម្រុះ។ រាងកាយរបស់នាងសមស្របស្រស់ស្អាតគ្រប់ទិស ហើយមុខនាងបន្តិចទម្លាក់ចុះ ដោយកាយវិការខ្មាស់អៀនទន់ភ្លន់។

Verse 15

हेमारविंदं विलसद्दधानां दक्षिणे करे । दंडवच्चापरं हस्ते न्यस्यासीनां महासने

នាងអង្គុយលើព្រះសីហាសន៍ដ៏អធិកអធម បញ្ចេញពន្លឺរុងរឿង កាន់ផ្កាឈូកមាសនៅដៃស្តាំ។ ដៃមួយទៀតដាក់ស្ងប់ដូចដំបង មានស្ថេរភាព និងសមាធិ។

Verse 16

पाशविच्छेदिकां साक्षात्सच्चिदानंदरूपिणीम् । एवं देवं च देवीं च ध्यात्वासनवरे शुभे

ដោយសមាធិដូចនេះ គួរតែគិតគូរព្រះនាង ដែលកាត់ផ្តាច់ចំណងបាសៈ (pāśa) ដោយពិត និងមានសភាពជាសត្យ-ចិត-អានន្ទ (សច្ចិទានន្ទ)។ ហើយគួរតែសមាធិលើព្រះទេវ និងព្រះនាង ដោយអង្គុយលើអាសនៈល្អប្រសើរ និងមង្គល។

Verse 17

सर्वोपचारवद्भक्त्या भावपुष्पैस्समर्चयेत् । अथवा परिकल्प्यैवं मूर्तिमन्यतमां विभोः

ដោយភក្តីដែលពោរពេញដោយការបម្រើគ្រប់ប្រការ គួរតែបូជាព្រះអង្គ ដោយផ្កានៃអារម្មណ៍សទ្ធាខាងក្នុង។ ឬមិនដូច្នោះទេ បន្ទាប់ពីស្រមៃដូចនេះ អ្នកអាចបូជាព្រះអម្ចាស់ដ៏សព្វវ្យាបក ក្នុងរូបណាមួយដែលចិត្តជ្រើសរើស។

Verse 18

शैवीं सदाशिवाख्यां वा तथा माहेश्वरीं पराम् । षड्विंशकाभिधानां वा श्रीकंठाख्यामथापि वा

មិនថាអ្នកហៅថា «សៃវី» ឬ «សទាសិវ» ក៏ដោយ; មិនថាអ្នកគោរព «មាហេស្វរី» ដ៏អធិឋានខ្ពស់បំផុត; ឬហៅថា «ម្ភៃប្រាំមួយ» (តត្ត្វៈ) ឬទោះហៅថា «ស្រីកណ្ណ្ឋ» ក៏ដោយ—ដោយនាមបរិសុទ្ធទាំងនេះ គឺសំដៅទៅលើព្រះម្ចាស់ដ៏មហិមា អង្គតែមួយ។

Verse 19

मन्त्रन्यासादिकां चापि कृत्वा स्वस्यां तनौ यथा । अस्यां मूर्तौ मूर्तिमंतं शिवं सदसतः परम्

ក្រោយពេលធ្វើ «មន្ត្រន្យាស» និងពិធីរួមផ្សេងៗលើរាងកាយខ្លួនឯងតាមវិធីកំណត់ហើយ គួរតែសមាធិឃើញព្រះសិវៈ—អង្គដែលទទួលរូបរាងដើម្បីព្រះគុណ ប៉ុន្តែជាព្រះអធិឋានលើសទាំងសត និងអសត—ថាស្ថិតនៅទីនេះ ក្នុងមូរតិ (រូបបូជា) នេះឯង។

Verse 20

ध्यात्वा बाह्यक्रमेणैव पूजां निर्वर्तयेद्धिया । समिदाज्यादिभिः पश्चान्नाभौ होमं च भावयेत्

បន្ទាប់ពីសមាធិជាមុន អ្នកគួរបំពេញការបូជាដោយចិត្ត តាមលំដាប់ពិធីខាងក្រៅដែលបានកំណត់។ បន្ទាប់មក ដោយឈើសមិទ្ធិ ប៊ឺជី (អាជ្យ) និងអ្វីៗដទៃទៀត គួរតែសមាធិហោមនៅក្នុងផ្ចិត ដោយបូជាទៅក្នុងភ្លើងខាងក្នុង ជាភក្តីបូជាចំពោះព្រះសិវៈ។

Verse 21

भ्रूमध्ये च शिवं ध्यायेच्छुद्धदीपशिखाकृतिम् । इत्थमंगे स्वतंत्रे वा योगे ध्यानमये शुभे

គួរសមាធិលើព្រះសិវៈនៅចន្លោះចិញ្ចើមទាំងពីរ ដោយស្រមៃឃើញព្រះអង្គមានរូបដូចអណ្តាតភ្លើងស្អាតនៃចង្កៀង។ ក្នុងយោគៈដ៏មង្គលនេះ ដែលជាសមាធិជ្រាលជ្រៅ អាចអនុវត្តដោយពឹងលើអង្គធាតុមួយ (ទីតាំងយោគៈ) ឬក៏អនុវត្តដោយឯករាជ្យជាសមាធិផ្ទាល់។

Verse 22

अग्निकार्यावसानं च सर्वत्रैव समो विधिः । अथ चिंतामयं सर्वं समाप्याराधनक्रमम्

វិធីបញ្ចប់ពិធីអគ្និកម្ម គឺស្មើគ្នាទូទាំងទីកន្លែងទាំងអស់។ បន្ទាប់មក កាលបានបញ្ចប់លំដាប់បូជាទាំងមូល ដែលពោរពេញដោយសមាធិ និងការពិចារណាដោយយកចិត្តទុកដាក់ គួរបញ្ចប់ពិធីអារាធនាឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។

Verse 23

लिंगे च पूजयेद्देवं स्थंडिले वानले ऽपि वा

គួរបូជាព្រះអម្ចាស់ដ៏ទេវៈនៅក្នុងលិង្គ; ឬមិនដូច្នោះទេ សូម្បីតែនៅលើស្ថណ្ឌិលា (អាសនៈបូជាដែលបានបរិសុទ្ធ) ឬក្នុងភ្លើងបរិសុទ្ធ (អនល) ក៏អាចបូជាបាន។