
អធ្យាយ ៤ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះក្រឹស្នាសួរថា ពិភពលោកត្រូវបានព្រះសរវៈ (ព្រះសិវៈ) ជ្រៀតចូលតាមរូប (មូរតិ) ដូចម្តេច ហើយលោកដែលមានភាពទ្វេភាគស្រី–ប្រុស ត្រូវបានគូទេវៈគ្រប់គ្រងយ៉ាងដូចម្តេច។ ឧបមន្យូឆ្លើយថា នឹងពណ៌នាព្រះវិភូតិដ៏មហិមា និងសភាពពិតរបស់ព្រះសិវៈ និងព្រះសិវា (មហាទេវី) តែសង្ខេប ព្រោះមិនអាចពណ៌នាឲ្យអស់បាន។ គាត់កំណត់ថា សក្តិគឺមហាទេវី និងសិវៈជាអ្នកកាន់កាប់សក្តិ ហើយសកលលោកចល និងអចល គ្រាន់តែជាផ្នែកតូច (លេស) នៃវិភូតិរបស់ពួកគេ។ បន្ទាប់មក បែងចែកសច្ចៈជា ចិត–អចិត បរិសុទ្ធ–មិនបរិសុទ្ធ បរ–អបរ ហើយភ្ជាប់សំសារៈទៅកាន់អបរ/មិនបរិសុទ្ធ ដែលចិតភ្ជាប់ជាមួយអចិត។ ទោះជាយ៉ាងណា ទាំងបរ និងអបរ ស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យធម្មជាតិរបស់ព្រះសិវៈ–សិវា; ពិភពលោកស្ថិតក្រោមពួកគេ មិនមែនពួកគេស្ថិតក្រោមពិភពលោកទេ។ អធ្យាយនេះបញ្ជាក់អភేదភាពរបស់ពួកគេដោយឧទាហរណ៍ ព្រះចន្ទ និងពន្លឺចន្ទមិនអាចបំបែកបាន ដូច្នេះព្រះសិវៈគ្មានសក្តិ មិនបង្ហាញពន្លឺក្នុងលោកឡើយ ហើយបន្តនាំទៅកាន់ទស្សនៈអំពីការបង្ហាញ និងឯកភាពក្នុងទ្វេភាព។
Verse 1
कृष्ण उवाच । भगवन्परमेशस्य शर्वस्यामिततेजसः । मूर्तिभिर्विश्वमेवेदं यथा व्याप्तं तथा श्रुतम्
ព្រះក្រឹṣṇaមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះអភិវន្ទនីយ! ខ្ញុំបានឮថា សកលលោកទាំងមូលនេះ ត្រូវបានព្រះសរវៈ (ព្រះសិវៈ) ព្រះបរមេស្វរៈ មានពន្លឺអសীম បំពេញពាសពេញ ដោយមូរតិជាច្រើន ដូចដែលបាននិយាយ»។
Verse 2
अथैतज्ज्ञातुमिच्छामि याथात्म्यं पमेशयोः । स्त्रीपुंभावात्मकं चेदं ताभ्यां कथमधिष्ठितम्
ឥឡូវនេះ ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ដឹងយថាតថ្យៈពិតប្រាកដ នៃព្រះបរមេស្វរៈ និងព្រះមហាទេវី។ ប្រសិនបើសកលលោកនេះ មានសភាពជាគោលការណ៍ស្ត្រី និងបុរស តើដោយរបៀបណា វាត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងគាំទ្រដោយទាំងពីរ?»
Verse 3
उपमन्युरुवाच । श्रीमद्विभूतिं शिवयोर्याथात्म्यं च समासतः । वक्ष्ये तद्विस्तराद्वक्तुं भवेनापि न शक्यते
ឧបមន្យុមានព្រះវាចា៖ «ខ្ញុំនឹងពោលដោយសង្ខេប អំពីវិភូតិដ៏សិរីល្អ និងយថាតថ្យៈពិត នៃព្រះសិវៈ និងព្រះសហគមន៍ទេវី។ ការពោលឲ្យលម្អិតពេញលេញ នោះមិនអាចធ្វើបានទេ សូម្បីតែដោយភវៈ (ព្រះសិវៈ) ផ្ទាល់»។
Verse 4
शक्तिः साक्षान्महादेवी महादेवश्च शक्तिमान् । तयोर्विभूतिलेशो वै सर्वमेतच्चराचरम्
ឝក្តិ គឺជាព្រះមហាទេវីដោយផ្ទាល់ ហើយព្រះមហាទេវៈ គឺជាព្រះអង្គដែលកាន់កាប់ឝក្តិ។ សកលលោកចលនានិងអចលនទាំងមូលនេះ គ្រាន់តែជាផ្នែកតូចមួយនៃវិភូតិ (ពន្លឺសិរីល្អ) របស់គូទេវៈនោះប៉ុណ្ណោះ។
Verse 5
वस्तु किंचिदचिद्रूपं किंचिद्वस्तु चिदात्मकम् । द्वयं शुद्धमशुद्धं च परं चापरमेव च
វត្ថុខ្លះមានសភាពអចិត (មិនមានចិត្តដឹង) ខ្លះទៀតមានសភាពចិត (ជាចិត្តដឹង)។ ដូច្នេះ ការបែងចែកជាពីរនេះ ក៏ត្រូវបានហៅថា សុទ្ធ និងអសុទ្ធ ហើយដូចគ្នានេះផងដែរ ថា បរ (ខ្ពស់) និងអបរ (ទាប)។
Verse 6
यत्संसरति चिच्चक्रमचिच्चक्रसमन्वितम् । तदेवाशुद्धमपरमितरं तु परं शुभम्
អ្វីដែលធ្វើសង្សារវិលវង់ គឺសេចក្តីដឹង (ចិត្ដ) ដែលត្រូវចងភ្ជាប់ជាមួយកង់នៃអចិត្ដ—នោះតែប៉ុណ្ណោះជាសភាពមិនបរិសុទ្ធ និងទាប។ តែអ្វីផ្សេងទៀត គឺព្រះបរមៈ ជាសុភមង្គល និងលើសលប់។
Verse 7
अपरं च परं चैव द्वयं चिदचिदात्मकम् । शिवस्य च शिवायाश्च स्वाम्यं चैतत्स्वभावतः
ទាំងសភាពទាប និងសភាពខ្ពស់—ជាពីរភាគនៃសច្ចៈ ដែលមានទាំងចិត្ដ និងអចិត្ដ—តាមធម្មជាតិជាកម្មសិទ្ធិ និងអធិបតេយ្យរបស់ព្រះសិវៈ និងព្រះសិវា (ទេវី)។
Verse 8
शिवयोर्वै वशे विश्वं न विश्वस्य वशे शिवौ । ईशितव्यमिदं यस्मात्तस्माद्विश्वेश्वरौ शिवौ
ពិតប្រាកដណាស់ សកលលោកទាំងមូលស្ថិតក្រោមអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះសិវៈ និងព្រះសិវា (សក្តិ) មិនមែនព្រះសិវៈស្ថិតក្រោមអំណាចសកលលោកទេ។ ព្រោះលោកនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងដឹកនាំ ដូច្នេះព្រះសិវៈត្រូវបានហៅថា «វិશ્વេស្វរ» ព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក។
Verse 9
यथा शिवस्तथा देवी यथा देवी तथा शिवः । नानयोरंतरं विद्याच्चंद्रचन्द्रिकयोरिव
ដូចព្រះសិវៈយ៉ាងណា ព្រះទេវីក៏យ៉ាងនោះ; ដូចព្រះទេវីយ៉ាងណា ព្រះសិវៈក៏យ៉ាងនោះ។ មិនគួរគិតថាមានភាពខុសគ្នារវាងពួកទាំងពីរ ដូចព្រះចន្ទ និងពន្លឺព្រះចន្ទ។
Verse 10
चंद्रो न खलु भात्येष यथा चंद्रिकया विना । न भाति विद्यमानो ऽपि तथा शक्त्या विना शिवः
ដូចជាព្រះច័ន្ទនេះមិនអាចបញ្ចេញពន្លឺបានទេបើគ្មានរស្មីច័ន្ទ ព្រះសិវៈក៏ដូច្នោះដែរ ទោះបីជាទ្រង់មានអត្ថិភាពជានិច្ច ក៏មិនអាចបញ្ចេញពន្លឺបានឡើយបើគ្មានសក្តិ។
Verse 11
प्रभया हि विनायद्वद्भानुरेष न विद्यते । प्रभा च भानुना तेन सुतरां तदुपाश्रया
ដូចព្រះអាទិត្យនេះ មិនអាចមានបានដោយគ្មានពន្លឺរបស់វា ទេ; ហើយពន្លឺនោះ ក៏មានដោយពឹងផ្អែកលើព្រះអាទិត្យទាំងស្រុង។ ដូចគ្នានេះ អំណាចដែលបង្ហាញ និងម្ចាស់អំណាច មិនអាចបំបែកពីគ្នាបាន—តែអំណាចនោះ តែងស្ថិតលើព្រះអម្ចាស់ ជាគ្រឹះអាស្រ័យ។
Verse 12
एवं परस्परापेक्षा शक्तिशक्तिमतोः स्थिता । न शिवेन विना शक्तिर्न शक्त्या च विना शिवः
ដូច្នេះ ការពឹងផ្អែកគ្នាទៅវិញទៅមក រវាងសក្តិ និងម្ចាស់សក្តិ (ព្រះសិវៈ) ត្រូវបានបញ្ជាក់៖ គ្មានព្រះសិវៈ មិនមានសក្តិទេ ហើយគ្មានសក្តិ ក៏មិនមានព្រះសិវៈដែរ។
Verse 13
शक्तौयया शिवो नित्यं भक्तौ मुक्तौ च देहिनाम् । आद्या सैका परा शक्तिश्चिन्मयी शिवसंश्रया
ដោយសក្តិរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ព្រះសិវៈ តែងស្ថិតនៅក្នុងភក្តិ និងមោក្ខៈរបស់សត្វមានកាយ។ សក្តិបឋម នោះតែមួយ និងអធិឋានខ្ពស់—ជាចិត្តសុទ្ធ—ស្ថិតនៅក្នុងព្រះសិវៈ ហើយយកព្រះសិវៈជាទីពឹងតែមួយ។
Verse 14
यामाहुरखिलेशस्य तैस्तैरनुगुणैर्गुणैः । समानधर्मिणीमेव शिवस्य परमात्मनः
ពួកគេប្រកាសថា នាងជាគូសមស្របរបស់ព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក ដោយមានគុណលក្ខណៈសមរម្យនានា—ពិតប្រាកដ ជាអ្នកមានធម្មជាតិដូចគ្នានឹងព្រះសិវៈ ព្រះអាត្មាខ្ពស់បំផុត។
Verse 15
सैका परा च चिद्रूपा शक्तिः प्रसवधर्मिणी । विभज्य बहुधा विश्वं विदधाति शिवेच्छया
ព្រះនាងគឺជាអង្គតែមួយ ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត និងមានធម្មជាតិជាវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ—ជាថាមពលបង្កើតលោក។ ដោយបែងចែកអង្គទ្រង់ជាច្រើនទម្រង់ ព្រះនាងបានបង្កើតចក្រវាឡតាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះសិវៈ។
Verse 16
सा मूलप्रकृतिर्माया त्रिगुणा च त्रिधा स्मृता । शिवया च विपर्यस्तं यया ततमिदं जगत्
អំណាចនោះហៅថា ប្រក្រតិដើម—ម៉ាយា—មានគុណៈបី និងត្រូវយល់ថា មានបីរបៀប។ ដោយនាងនេះ ក្រោមការប្រែប្រួលនៃទស្សនៈចំពោះព្រះសិវៈ ពិភពលោកទាំងមូលត្រូវបានពង្រីក និងបង្ហាញចេញ។
Verse 17
एकधा च द्विधा चैव तथा शतसहस्रधा । शक्तयः खलु भिद्यंते बहुधा व्यवहारतः
ព្រះសក្តិទាំងឡាយ ពិតប្រាកដត្រូវបាននិយាយថា មានមួយ មានពីរ ហើយសូម្បីជារយជាពាន់; ព្រោះតាមការប្រើប្រាស់ក្នុងលោក និងក្នុងគម្ពីរ នាងត្រូវបានបែងចែកជាច្រើនរបៀប។
Verse 18
शिवेच्छया पराशक्तिः शिवतत्त्वैकतां गता । ततः परिस्फुरत्यादौ सर्गे तैलं तिलादिव
ដោយព្រះសិវៈមានព្រះឆន្ទៈ បរាសក្តិ (អំណាចអធិ) ចូលទៅជាឯកភាពជាមួយតត្ត្វៈនៃព្រះសិវៈតែមួយ។ បន្ទាប់មក នៅដើមសೃષ્ટិ នាងបញ្ចេញពន្លឺ និងរំញ័រចេញ—ដូចប្រេងហូរចេញពីគ្រាប់ល្ង និងអ្វីៗដូច្នោះ។
Verse 19
ततः क्रियाख्यया शक्त्या शक्तौ शक्तिमदुत्थया । तस्यां विक्षोभ्यमाणायामादौ नादः समुद्बभौ
បន្ទាប់មក ដោយអំណាចដែលហៅថា «ក្រីយា» កើតពីព្រះអម្ចាស់នៃសក្តិ ហើយដំណើរការនៅក្នុងសក្តិ—ពេលសក្តិនោះត្រូវបានរំញោចជាលើកដំបូង នាដៈ សំឡេងដើមកំណើត ក៏កើតឡើង។
Verse 20
नादाद्विनिःसृतो बिंदुर्बिंदोदेवस्सदाशिवः । तस्मान्महेश्वरो जातः शुद्धविद्या महेश्वरात्
ពីនាដៈ (សំឡេងដើមកំណើត) បិន្ទុ (ចំណុចគ្រាប់ពូជ) ក៏ហូរចេញ។ បិន្ទុនោះឯងជាទេវៈ សដាសិវៈ។ ពីព្រះអង្គ កើតមានមហេស្វរៈ ហើយពីមហេស្វរៈ កើតឡើង «សុទ្ធវិទ្យា» ជាចំណេះដឹងបរិសុទ្ធនាំព្រលឹងទៅមុខសេរីភាព។
Verse 21
सा वाचामीश्वरी शक्तिर्वागीशाख्या हि शूलिनः । या सा वर्णस्वरूपेण मातृकेपि विजृम्भते
អំណាចអធិបតីនៃព្រះវាចា—ដែលហៅថា វាគីសា—ជាសក្តិរបស់ព្រះសិវៈអ្នកកាន់ត្រីសូល។ នាងយករូបជាអក្សរ ហើយពន្លាយបង្ហាញជាមាត្រិកា (មាត្រដ្ឋានសូរសព្ទ)។
Verse 22
अथानंतसमावेशान्माया कालमवासृजत् । नियतिञ्च कलां विद्यां कलातोरागपूरुषौ
បន្ទាប់មក មាយា ចូលរួមសមាវេសក្នុងអនន្ត (អនន្តៈ) ហើយបញ្ចេញកាល (ពេលវេលា) និង និយតិ (ច្បាប់កំណត់លោក) កលា (សមត្ថភាពកំណត់) វិទ្យា (ចំណេះដឹងកំណត់) ហើយពីកលា កើតរាគ (ចំណង់ភ្ជាប់) និង បុរុಷ (អត្តាខ្សែចង)។
Verse 23
मायातः पुनरेवाभूदव्यक्तं त्रिगुणात्मकम् । त्रिगुणाच्च ततो व्यक्ताद्विभक्ताः स्युस्त्रयो गुणाः
ពីមាយា ក៏កើតឡើងវិញ អវ្យក្ត (អមើលមិនឃើញ) ដែលមានត្រីគុណជាសារសំខាន់។ ហើយពីធាតុត្រីគុណនោះ ពេលវាប្រែជាវ្យក្ត (បង្ហាញ) គុណទាំងបី—សត្តវៈ រាជសៈ តមសៈ—ត្រូវបានបែងចែកច្បាស់។
Verse 24
सत्त्वं रजस्तमश्चेति यैर्व्याप्तमखिलं जगत् । गुणेभ्यः क्षोभ्यमाणेभ्यो गुणेशाख्यास्त्रिमूर्तयः
សត្តវៈ រាជសៈ តមសៈ—គុណទាំងនេះគ្របដណ្តប់ពេញលោកទាំងមូល។ ហើយពីគុណទាំងនេះ ពេលត្រូវបានរំញោច ក៏កើតមានត្រីមូរតិ បីរូប ដែលហៅថា ព្រះអម្ចាស់នៃគុណទាំងបី។
Verse 25
अधिष्ठितान्यनन्ताद्यैर्विद्येशैश्चक्रवर्तिभिः । शरीरांतरभेदेन शक्तेर्भेदाः प्रकीर्तिताः
ដោយមានវិទ្យេឥស្វរៈ ដូចជា អនន្តា និងអ្នកដទៃ ដែលជាព្រះអធិរាជសកល ជាអ្នកអធិបតីគ្រប់គ្រង ការបែងចែកនៃ «សក្តិ» ត្រូវបានប្រកាសតាមភាពខុសគ្នានៃរូបកាយ ឬរបៀបនៃការចូលស្ថិតក្នុងរាងកាយផ្សេងៗ។
Verse 26
नानारूपास्तु विज्ञेयाः स्थूलसूक्ष्मविभेदतः । रुद्रस्य रौद्री सा शक्तिर्विष्णौर्वै वैष्णवी मता
អំណាចទេវីទាំងនេះ គួរយល់ថាមានរូបរាងជាច្រើន ដោយបែងចែកជារូបធំ និងរូបល្អិត។ នៅក្នុង រុទ្រៈ អំណាចនោះត្រូវស្គាល់ថា «រោទ្រី»; នៅក្នុង វិស្ណុ វាត្រូវបានចាត់ទុកថា «វៃស្ណវី»។
Verse 27
ब्रह्माणी ब्रह्मणः प्रोक्ता चेन्द्रस्यैंद्रीति कथ्यते । किमत्र बहुनोक्तेन यद्विश्वमिति कीर्तितम्
សក្តិរបស់ ព្រះព្រហ្ម ត្រូវបានហៅថា «ព្រហ្មាណី» ហើយសក្តិរបស់ ព្រះឥន្ទ្រ ត្រូវបាននិយាយថា «អៃន្ទ្រី»។ តែតើត្រូវនិយាយច្រើនអ្វីទៀត? អ្វីៗដែលត្រូវបានសរសើរថា «សកលលោក» នោះជាអំណាចនោះឯង—សក្តិ—បង្ហាញខ្លួនជាទាំងអស់។
Verse 28
शक्यात्मनैव तद्व्याप्तं यथा देहे ऽंतरात्मना । तस्माच्छक्तिमयं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्
អត្ថនោះត្រូវបានពេញលេញដោយអំណាចរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ដូចជាអាត្មាខាងក្នុងពេញលេញនៅក្នុងរាងកាយ។ ដូច្នេះ សកលលោកទាំងមូល ទាំងអចល និងចល គឺជាសក្តិមយ—កើតពីសក្តិ។
Verse 29
कला या परमा शक्तिः कथिता परमात्मनः । एवमेषा परा शक्तिरीश्वरेच्छानुयायिनी
កាឡា (Kalā) ត្រូវបានប្រកាសថាជាមហិទ្ធិឫទ្ធិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រះអាត្ម័នដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ ដូច្នេះ សក្តិ (Śakti) ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនេះ តែងតែធ្វើតាមបំណងប្រាថ្នារបស់ព្រះអម្ចាស់ ដោយអនុលោមតាមឆន្ទៈរបស់ព្រះមហាក្សត្រ (Īśvara)។
Verse 30
स्थिरं चरं च यद्विश्वं सृजतीति विनिश्चयः । ज्ञानक्रिया चिकीर्षाभिस्तिसृभिस्स्वात्मशक्तिभिः
បានសន្និដ្ឋានយ៉ាងមាំមួនថា ព្រះអង្គបង្កើតសកលលោកទាំងមូល—ទាំងអចល និងចល—ដោយសក្តិខាងក្នុងរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ដែលមានបីប្រភេទ៖ សក្តិចំណេះដឹង សក្តិសកម្មភាព និងសក្តិឆន្ទៈដើម្បីសម្រេច។
Verse 31
शक्तिमानीश्वरः शश्वद्विश्वं व्याप्याधितिष्ठति । इदमित्थमिदं नेत्थं भवेदित्येवमात्मिका
ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានសក្តិ គ្របដណ្តប់សកលលោកជានិច្ច ហើយគ្រប់គ្រងវាពីខាងក្នុង។ សភាពរបស់ព្រះអង្គបង្ហាញថា៖ «នេះជាយ៉ាងនេះ; នេះមិនមែនយ៉ាងនេះ; វាក្លាយជាយ៉ាងនេះ»—ជាគោលការណ៍ដែលកំណត់ និងរៀបចំលោកធាតុ។
Verse 32
इच्छाशक्तिर्महेशस्य नित्या कार्यनियामिका । ज्ञानशक्तिस्तु तत्कार्यं करणं कारणं तथा
សក្តិឆន្ទៈរបស់ព្រះមហេស្វរៈ គឺអស់កល្បជានិច្ច និងគ្រប់គ្រងលទ្ធផលដែលបង្ហាញទាំងអស់។ សក្តិចំណេះដឹងរបស់ព្រះអង្គ ក៏ជាលទ្ធផលនោះផងដែរ ជាទាំងឧបករណ៍ និងមូលហេតុដើមសម្រាប់ការសម្រេច។
Verse 33
प्रयोजनं च तत्त्वेन बुद्धिरूपाध्यवस्यति । यथेप्सितं क्रियाशक्तिर्यथाध्यवसितं जगत्
ដោយសេចក្តីពិត បញ្ញា—ដែលមានរូបជាការសម្រេចចិត្តដាច់ខាត—កំណត់គោលបំណងដែលចង់បាន។ តាមអ្វីដែលប្រាថ្នា អំណាចនៃការធ្វើសកម្មភាពដំណើរការ ហើយលោកលោកីយ៍បង្ហាញខ្លួនតាមអ្វីដែលបានសម្រេចនោះ។
Verse 34
कल्पयत्यखिलं कार्यं क्षणात्संकल्परूपिणी । यथा शक्तित्रयोत्थानं शक्तिप्रसवधर्मिणी
នាង—ដែលសភាពជាសង្កల్ప (ឆន្ទៈ)—បង្កើតសកម្មផលទាំងអស់ក្នុងពេលខ្លីមួយភ្លែត; ដូចជានាងមានធម្មជាតិបង្កើតអំណាច ដោយអំណាចនោះ នាងបណ្តាលឲ្យកើតឡើងនូវត្រីសក្តិ (śakti)។
Verse 35
शक्त्या परमया नुन्ना प्रसूते सकलं जगत् । एवं शक्तिसमायोगाच्छक्तिमानुच्यते शिवः
ដោយត្រូវបានជំរុញដោយ ព្រះសក្តិដ៏អធិឧត្តម សកលលោកទាំងមូលត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ដូច្នេះ ដោយសារការរួមសម្ព័ន្ធជាមួយសក្តិ ព្រះសិវៈត្រូវបានហៅថា «សក្តិមាន» អ្នកកាន់កាប់អំណាច។
Verse 36
शक्तिशक्तिमदुत्थं तु शाक्तं शैवमिदं जगत् । यथा न जायते पुत्रः पितरं मातरं विना
សកលលោកនេះ កើតឡើងពី សក្តិ និងអ្នកកាន់កាប់សក្តិ (ព្រះសិវៈ) ដូច្នេះវាជាទាំង «សាក្ត» និង «សៃវ» ព្រមគ្នា។ ដូចជាកូនប្រុសមិនអាចកើតបាន ដោយគ្មានឪពុក និងម្តាយ។
Verse 37
तथा भवं भवानीं च विना नैतच्चराचरम् । स्त्रीपुंसप्रभवं विश्वं स्त्रीपुंसात्मकमेव च
ដូច្នេះដែរ បើគ្មាន ភវៈ (ព្រះសិវៈ) និង ភវានី (ព្រះសក្តិ) នោះសកលលោកទាំងអស់—អ្វីដែលចល័ត និងអចល័ត—មិនអាចមានបានឡើយ។ ពិភពលោកកើតពីស្រី និងប្រុស ហើយជាសភាពស្រី-ប្រុសផ្ទាល់។
Verse 38
स्त्रीपुंसयोर्विभूतिश्च स्त्रीपुंसाभ्यामधिष्ठितम् । परमात्मा शिवः प्रोक्तश्शिवा सा च प्रकीर्तिता
អំណាចបង្ហាញជាស្រី និងប្រុស គឺត្រូវបានអធិស្ឋានដោយទាំងស្រី និងប្រុស។ ព្រះអាត្មាខ្ពស់បំផុត ត្រូវបានប្រកាសថា ជាព្រះសិវៈ ហើយអំណាចខ្ពស់បំផុតនោះ ត្រូវបានសរសើរថា ជាព្រះសិវា (Śivā)។
Verse 39
शिवस्सदाशिवः प्रोक्तः शिवा सा च मनोन्मनी । शिवो महेश्वरो ज्ञेयः शिवा मायेति कथ्यते
ព្រះសិវៈ ត្រូវបានប្រកាសថា ជាសដាសិវៈ ហើយព្រះសក្តិរបស់ទ្រង់ គឺមនោន្មនីដ៏លើសលប់—លើសពីចិត្ត។ ព្រះសិវៈ គួរត្រូវបានដឹងថា ជាមហេស្វរៈ ហើយព្រះសក្តិរបស់ទ្រង់ ត្រូវបានហៅថា ម៉ាយា—អំណាចបង្ហាញលោក និងចងព្រលឹង។
Verse 40
पुरुषः परमेशानः प्रकृतिः परमेश्वरी । रुद्रो महेश्वरस्साक्षाद्रुद्राणी रुद्रवल्लभा
បុរសៈ គឺព្រះអម្ចាស់ដ៏លើសលប់; ប្រក្រឹតិៈ គឺព្រះនាងដ៏លើសលប់។ រុទ្រៈ ជាមហេស្វរៈដោយផ្ទាល់; រុទ្រាណី ជាព្រះសហព័ន្ធជាទីស្រឡាញ់របស់រុទ្រៈ។
Verse 41
विष्णुर्विश्वेश्वरो देवो लक्ष्मीर्विश्वेश्वरप्रिया । ब्रह्मा शिवो यदा स्रष्टा ब्रह्माणी ब्रह्मणः प्रिया
វិષ્ણុ គឺព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក; លក្ស្មី គឺជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអម្ចាស់នោះ។ នៅពេលដែល សិវៈ ប្រតិបត្តិជាប្រហ្មា អ្នកបង្កើត នោះ ប្រាហ្មាណី (សរស្វតី) គឺជាទីស្រឡាញ់របស់ប្រហ្មា។
Verse 42
भास्करो भगवाञ्छंभुः प्रभा भगवती शिवा । महेंद्रो मन्मथारातिः शची शैलेन्द्रकन्यका
ភាស្ករៈ (ព្រះអាទិត្យ) គឺភគវាន សម្ភូ; ពន្លឺរបស់ព្រះអង្គ គឺភគវតី សិវា។ មហេន្ទ្រៈ (ឥន្ទ្រ) គឺសត្រូវនៃ មន្មថារាតិ (សិវៈ); ហើយ សចី គឺកូនស្រីរបស់ព្រះអម្ចាស់ភ្នំ (ទេវីកើតពីភ្នំ)។
Verse 43
जातवेदा महादेवः स्वाहा शर्वार्धदेहिनी । यमस्त्रियंबको देवस्तत्प्रिया गिरिकन्यका
ជាតវេដា គឺព្រះមហាទេវៈ; ស្វាហា គឺនាងដែលកាន់កាប់ពាក់កណ្តាលរាងកាយរបស់ សර්វៈ។ យមៈ គឺព្រះត្រ្យំបកៈ; និងព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់របស់ទ្រង់ គឺកូនស្រីភ្នំ (បារវតី)។
Verse 44
निरृतिर्भगवानीशो नैरृती नगनंदनी । वरुणो भगवान्रुद्रो वारुणी भूधरात्मजा
និរឋតិ គឺព្រះអីសៈ (សិវៈ) ដ៏ព្រះពរ; នៃរឋតី គឺកូនស្រីភ្នំ។ វរុណៈ គឺព្រះរុទ្រៈដ៏ព្រះពរ; វារុណី គឺកូនស្រីរបស់ ភូធរ (អ្នកទ្រទ្រង់ភ្នំ)។
Verse 45
बालेंदुशेखरो वायुः शिवा शिवमनोहरा । यक्षो यज्ञशिरोहर्ता ऋद्धिर्हिमगिरीन्द्रजा
វាយុ គឺជាព្រះអង្គមានមកុដព្រះចន្ទអឌ្ឍក្មេងលើក្បាល; សិវា គឺជាព្រះនាងដ៏ទាក់ទាញ ជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះសិវៈ។ យក្សៈ គឺជាអ្នកដកយកក្បាលនៃយញ្ញ; និង ឫទ្ធិ គឺជាកូនស្រីនៃហិមគិរី ព្រះអម្ចាស់ភ្នំ។
Verse 46
चंद्रार्धशेखरश्चंद्रो रोहिणी रुद्रवल्लभा । ईशानः परमेशानस्तदार्या परमेश्वरी
ទ្រង់ជាចន្ទ្រាអឌ្ឍសេករៈ ព្រះអម្ចាស់ដែលមានព្រះចន្ទអឌ្ឍលើក្បាល; ហើយទ្រង់ក៏ជាព្រះចន្ទផ្ទាល់ផងដែរ។ រោហិណី ជាទីស្រឡាញ់របស់រុទ្រៈ។ ទ្រង់ជាអីសានៈ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតី (បរមេសានៈ); និងព្រះនាងដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ទ្រង់ គឺព្រះមហាទេវី (បរមេស្វរី)។
Verse 47
अनंतवलयो ऽनंतो ह्यनंतानंतवल्लभा । कालाग्निरुद्रः कालारिः काली कालांतकप्रिया
ទ្រង់ជាអនន្តវលយៈ ព្រះអម្ចាស់គ្មានទីបញ្ចប់—ពិតជាអនន្ត។ នាងជាអនន្តា ជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអនន្ត។ ទ្រង់ជាកាលាគ្និរុទ្រៈ រុទ្រៈដែលជាភ្លើងនៃកាលៈ ជាសត្រូវនៃកាលៈ។ នាងជាកាលី ជាទីស្រឡាញ់របស់អ្នកសម្លាប់កាលៈ—ដូច្នេះគូដ៏អធិបតី ត្រូវបានសរសើរថា លើសកាល និងមរណៈ។
Verse 48
पुरुषाख्यो मनुश्शंभुः शतरूपा शिवप्रिया । दक्षस्साक्षान्महादेवः प्रसूतिः परमेश्वरी
មនុ ដែលមាននាមថា បុរុષៈ គឺជាព្រះសម្ភូ (ព្រះសិវៈ) ដោយផ្ទាល់; សតរូបា ជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះសិវៈ។ ទក្ខៈ គឺព្រះមហាទេវៈដោយពិតប្រាកដ ហើយ ប្រសូតិ គឺព្រះមហាទេវីអធិរាជ (បរមេស្វរី)។
Verse 49
रुचिर्भवो भवानी च बुधैराकूतिरुच्यते । भृगुर्भगाक्षिहा देवः ख्यातिस्त्रिनयनप्रिया
ពួកប្រាជ្ញាចារ្យប្រកាសថា រុចិ គឺ ភវៈ (ព្រះសិវៈ) ហើយ ភវានី គឺ អាកូតិ។ ភ្រឹគុ គឺទេវតាដ៏ទេវ្យ ដែលបានវាយបំបាត់ភ្នែករបស់ ភគៈ ហើយ ខ្យាតិ ជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអម្ចាស់មានភ្នែកបី។
Verse 50
मरीचिभगवान्रुद्रः संभूतिश्शर्ववल्लभा । गंगाधरो ऽंगिरा ज्ञेयः स्मृतिः साक्षादुमा स्मृता
ចូរដឹងថា ព្រះមហាមុនី មរីចិ គឺជារូបរुद្រៈ; សម្ភូតិ គឺជាព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់របស់ សರ್ವ (ព្រះសិវៈ)។ ចូរយល់ថា គង្គាធរ (អ្នកទ្រទ្រង់គង្គា) គឺអង្គិរា; ហើយ ស្ម្រឹតិ ត្រូវចងចាំថា មិនមែនអ្នកណាផ្សេងទេ គឺអុមា ដោយផ្ទាល់។
Verse 51
पुलस्त्यः शशभृन्मौलिः प्रीतिः कांता पिनाकिनः । पुलहस्त्रिपुरध्वंसी तत्प्रिया तु शिवप्रिया
ពុលស្ត្យៈ ត្រូវដឹងថា ជាព្រះអម្ចាស់មានព្រះចន្ទលើមកុដ (ចន្ទ្រមૌលិ)។ ព្រីតិ គឺជាព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់របស់ ពិនាកិន (ព្រះសិវៈ អ្នកកាន់ធ្នូពិនាក)។ ពុលហៈ ត្រូវភ្ជាប់នឹង អ្នកបំផ្លាញត្រីបុរ; ហើយនាងជាទីស្រឡាញ់របស់គាត់ គឺជាអ្នកស្រឡាញ់ព្រះសិវៈ—ជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះសិវៈ។
Verse 52
क्रतुध्वंसी क्रतुः प्रोक्तः संनतिर्दयिता विभोः । त्रिनेत्रो ऽत्रिरुमा साक्षादनसूया स्मृता बुधैः
បណ្ឌិតទាំងឡាយប្រកាសថា ក្រតុ ត្រូវបានហៅថា «ក្រតុធ្វំសី» (អ្នកបំផ្លាញពិធីយញ្ញ)។ សន្នតិ ត្រូវបាននិយាយថា ជាព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអម្ចាស់។ អត្រី ត្រូវចងចាំនៅទីនេះថា «ត្រីនេត្រ» (ព្រះមានភ្នែកបី)។ ហើយ អនសូយា ត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញចងចាំថា មិនមែនអ្នកណាផ្សេងទេ គឺអុមា ដោយផ្ទាល់។
Verse 53
कश्यपः कालहा देवो देवमाता महेश्वरी । वसिष्ठो मन्मथारातिर्देवी साक्षादरुंधती
កश्यបៈ ត្រូវដឹងថា ជាព្រះកាលហា; ទេវមាតា គឺព្រះមហេស្វរីផ្ទាល់។ វសិષ્ઠៈ គឺព្រះសិវៈ អ្នកជាសត្រូវនៃមន្មថ; ហើយទេវី គឺអរុន្ធតីដោយផ្ទាល់។
Verse 54
शंकरः पुरुषास्सर्वे स्त्रियस्सर्वा महेश्वरी । सर्वे स्त्रीपुरुषास्तस्मात्तयोरेव विभूतयः
បុរសទាំងអស់ គឺព្រះសង្ករ (ព្រះសិវៈ) និងស្ត្រីទាំងអស់ គឺព្រះមហេស្វរី (សក្តិ)។ ដូច្នេះ សត្វលោកទាំងអស់—ប្រុសនិងស្រី—ជាវិភូតិ (ការបង្ហាញ) នៃទាំងពីរនោះ។
Verse 55
विषयी भगवानीशो विषयः परमेश्वरी । श्राव्यं सर्वमुमारूपं श्रोता शूलवरायुधः
អ្នកពិសោធន៍ដោយចិត្តដឹងគឺ ព្រះអម្ចាស់ដ៏ពរ ឥស (ព្រះសិវៈ); អ្វីដែលត្រូវបានពិសោធន៍គឺ ព្រះនាងអធិទេវីបរម (បរមេශ්វរី)។ អ្វីៗទាំងអស់ដែលត្រូវស្តាប់ មានសភាពជាអុម៉ាទាំងស្រុង ខណៈអ្នកស្តាប់គឺ ព្រះអម្ចាស់អ្នកកាន់អាវុធត្រីសូលដ៏ប្រសើរ។
Verse 56
प्रष्टव्यं वस्तुजातं तु धत्ते शंकरवल्लभा । प्रष्टा स एव विश्वात्मा बालचन्द्रावतंसकः
ព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់របស់សង្ករ (ទេវី) ទ្រទ្រង់នៅក្នុងព្រះអង្គនូវសារធាតុទាំងមូលដែលគួរត្រូវសួរ និងគួរត្រូវដឹង។ ហើយអ្នកសួរនោះផ្ទាល់ គឺព្រះអម្ចាស់ដដែល—ព្រលឹងនៃសកលលោក—ដែលតុបតែងដោយព្រះចន្ទអឌ្ឍចន្ទលើសក់ជក់របស់ព្រះអង្គ។
Verse 57
द्रष्टव्यं वस्तुरूपं तु बिभर्ति वक्तवल्लभा । द्रष्टा विश्वेश्वरो देवः शशिखंडशिखामणिः
ព្រះសក្តិ អ្នកជាទីស្រឡាញ់នៃអ្នកនិយាយ ទ្រង់យករូបរាងជាវត្ថុដែលត្រូវឃើញ។ តែអ្នកឃើញពិត គឺព្រះវិශ්វេស្វរៈ ព្រះអម្ចាស់សកលលោក ដែលមានព្រះចន្ទជាគ្រឿងអលង្ការលើកំពូល។
Verse 58
रसजातं महादेवी देवो रसयिता शिवः । प्रेयजातं च गिरिजा प्रेयांश्चैव गराशनः
ឱ មហាទេវី! អ្វីៗដែលកើតពីរសៈ (រសជាតិ/សារសំខាន់) ព្រះសិវៈជាព្រះអ្នករីករាយជ្រាបរស។ ហើយគិរីជា (បារវតី) ជារូបនៃសេចក្តីស្រឡាញ់; ចំណែកអ្នកជាទីស្រឡាញ់ពិត គឺ «ការអាសន» ព្រះសិវៈ អ្នកលេបពុល។
Verse 59
मंतव्यवस्तुतां धत्ते सदा देवी महेश्वरी । मंता स एव विश्वात्मा महादेवो महेश्वरः
ព្រះនាងមហេស្វរី ទ្រង់កាន់ទុកជានិច្ចនូវភាពជាវត្ថុដែលត្រូវសមាធិ/ពិចារណា។ អ្នកពិចារណា គឺព្រះអង្គតែមួយ—ព្រះមហាទេវៈ ព្រះអម្ចាស់ធំ មហេស្វរៈ ជាព្រលឹងនៃសកលលោក។
Verse 60
बोद्धव्यवस्तुरूपं तु बिभर्ति भववल्लभा । देवस्स एव भगवान्बोद्धा मुग्धेन्दुशेखरः
ភវវល្លភា (បារវតី) អ្នកជាទីស្រឡាញ់របស់ភវ (សិវៈ) ពិតជាអ្នកកាន់ទ្រង់រូបនៃសច្ចៈដែលគួរដឹង។ ហើយទេវៈនោះឯង—ព្រះភគវាន សិវៈ អ្នកពាក់ចន្ទអឌ្ឍចន្ទ—ទ្រង់ផ្ទាល់ជាអ្នកដឹង ជាអ្នកបំភ្លឺ។
Verse 61
प्राणः पिनाकी सर्वेषां प्राणिनां भगवान्प्रभुः । प्राणस्थितिस्तु सर्वेषामंबिका चांबुरूपिणी
សម្រាប់សត្វមានជីវិតទាំងអស់ ព្រះបិនាគី (ព្រះសិវៈ) ជាព្រះភគវាន ជាព្រះម្ចាស់ និងជាព្រាណៈ—ដង្ហើមជីវិតស្ថិតនៅក្នុង។ ហើយមូលដ្ឋានដែលគាំទ្រព្រាណៈនោះសម្រាប់សត្វទាំងអស់ គឺអំបិកា (បារវតី) ដែលមានរូបជាទឹក បំប៉ន គាំទ្រ និងផ្តល់ជីវិត។
Verse 62
बिभर्ति क्षेत्रतां देवी त्रिपुरांतकवल्लभा । क्षेत्रज्ञत्वं तदा धत्ते भगवानंतकांतकः
ពេលនោះ ព្រះនាងទេវី—ជាទីស្រឡាញ់របស់ត្រីបុរាន្តក (ព្រះសិវៈ)—ទទួលយកស្ថានភាពជា «ក្សេត្រ» (វាល/ដែន) ខណៈព្រះភគវាន អន្តកាន្តក (ព្រះសិវៈ អ្នកបំផ្លាញមរណៈ) ទទួលយកស្ថានភាពជា «ក្សេត្រជ្ញ» (អ្នកដឹងវាល)។
Verse 63
अहः शूलायुधो देवः शूलपाणिप्रिया निशा । आकाशः शंकरो देवः पृथिवी शंकरप्रिया
ថ្ងៃ គឺជាព្រះទេវៈអ្នកកាន់អាវុធជាត្រីសូល; យប់ គឺជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអម្ចាស់កាន់ត្រីសូល។ មេឃ គឺជាព្រះសង្ករា (សិវៈ) ព្រះអម្ចាស់ដ៏ទេវភាព; ផែនដី គឺជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះសង្ករា។
Verse 64
समुद्रो भगवानीशो वेला शैलेन्द्रकन्यका । वृक्षो वृषध्वजो देवो लता विश्वेश्वरप्रिया
សមុទ្រ គឺជាព្រះភគវាន ឥសៈ (ព្រះសិវៈ); ឆ្នេរសមុទ្រ គឺជាកូនស្រីរបស់ព្រះអម្ចាស់ភ្នំ។ ដើមឈើ គឺជាទេវៈវೃಷធ្វជ (ព្រះសិវៈ អ្នកមានទង់គោ); ហើយវល្លិ គឺជាទីស្រឡាញ់របស់វិશ્વេស្វរ (បារវតី)។
Verse 65
पुंल्लिंगमखिलं धत्ते भगवान्पुरशासनः । स्त्रिलिंगं चाखिलं धत्ते देवी देवमनोरमा
ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានព្រះភាគ ព្រះអធិបតីអ្នកបំផ្លាញត្រីបុរ (Tripurāntaka) ទ្រង់ទទួលយកទាំងស្រុងនូវគោលការណ៍បុរស; ហើយព្រះនាងទេវី អ្នកជាទីរីករាយនៃទេវតាទាំងឡាយ ទ្រង់ទទួលយកទាំងស្រុងនូវគោលការណ៍ស្ត្រី។
Verse 66
शब्दजालमशेषं तु धत्ते सर्वस्य वल्लभा । अर्थस्वरूपमखिलं धत्ते मुग्धेन्दुशेखरः
ព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់របស់សព្វសត្វ (ទេវី) ទ្រទ្រង់បណ្តាញសំឡេង/វាចា ដ៏អសীমទាំងមូល។ ព្រះសិវៈពាក់ចន្ទលើក្បាល ទ្រទ្រង់សភាពពិតនៃអត្ថន័យទាំងស្រុង។ ដូច្នេះ សំឡេង និងអត្ថន័យ ស្ថិតនៅក្នុងគូទេវៈជាស្វភាវៈរបស់ពួកគេ។
Verse 67
यस्य यस्य पदार्थस्य या या शक्तिरुदाहृता । सा सा विश्वेश्वरी देवी स स सर्वो महेश्वरः
អំណាចណាដែលបានប្រកាសថាជារបស់វត្ថុណាមួយៗ—អំណាចនោះៗទាំងអស់ គឺជាទេវី វិស្វេឝ្វរី។ ហើយវត្ថុនោះឯង ក្នុងភាពពេញលេញរបស់វា គឺជាព្រះមហាទេវ (មហេឝ្វរ) ព្រះអង្គផ្ទាល់។
Verse 68
यत्परं यत्पवित्रं च यत्पुण्यं यच्च मंगलम् । तत्तदाह महाभागास्तयोस्तेजोविजृंभितम्
អ្វីដែលខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត អ្វីដែលបរិសុទ្ធបំផុត អ្វីដែលជាបុណ្យ និងអ្វីដែលជាមង្គល—មហាបុណ្យជនទាំងឡាយបានប្រកាសថា ទាំងអស់នោះគឺជាពន្លឺរុងរឿង ដែលរីកបង្ហាញពីទាំងពីររួមគ្នា។
Verse 69
यथा दीपस्य दीप्तस्य शिखा दीपयते गृहम् । तथा तेजस्तयोरेतद्व्याप्य दीपयते जगत्
ដូចជាអណ្តាតភ្លើងនៃចង្កៀងដែលឆេះភ្លឺ បំភ្លឺផ្ទះមួយ ដូច្នេះដែរ ពន្លឺរុងរឿងរបស់ទាំងពីរ ដែលពាសពេញគ្រប់ទីកន្លែង បំភ្លឺលោកទាំងមូល។
Verse 70
तृणादिशिवमूर्त्यंतं विश्वख्यातिशयक्रमः । सन्निकर्षक्रमवशात्तयोरिति परा श्रुतिः
ចាប់ពីស្មៅតូចមួយ រហូតដល់រូបព្រះសិវៈផ្ទាល់ មានលំដាប់ឧត្តមភាពនៃកេរ្តិ៍ឈ្មោះលោកីយ៍តាមជាន់ថ្នាក់; ប៉ុន្តែតាមព្រះវេដសូត្រខ្ពស់បំផុត សម្រាប់ទាំងពីរ (ជីវៈ និងព្រះសិវៈ) មាន «ភាពនេះ» ដោយសារលំដាប់នៃការជិតស្និទ្ធ—ជិតព្រះអម្ចាស់កាន់តែខ្លាំង សភាពនោះកាន់តែបង្ហាញ។
Verse 71
सर्वाकारात्मकावेतौ सर्वश्रेयोविधायिनौ । पूजनीयौ नमस्कार्यौ चिंतनीयौ च सर्वदा
ទាំងពីរនេះជារូបកាយនៃទម្រង់ទាំងអស់ និងជាអ្នកប្រទានសេចក្តីល្អឧត្តមទាំងមូល។ ពួកគេគួរឲ្យបូជានមស្ការ និងគួរឲ្យគិតគូរជានិច្ច។
Verse 72
यथाप्रज्ञमिदं कृष्ण याथात्म्यं परमेशयोः । कथितं हि मया ते ऽद्य न तु तावदियत्तया
ឱ ក្រឹෂ್ಣា តាមសមត្ថភាពយល់ដឹងរបស់អ្នក ខ្ញុំបានពន្យល់ថ្ងៃនេះអំពីសភាពពិត និងមហិមារបស់ព្រះអម្ចាស់ដ៏ឧត្តម។ ប៉ុន្តែមិនទាន់បាននិយាយដល់ទំហំពេញលេញទាំងស្រុងទេ។
Verse 73
तत्कथं शक्यते वक्तुं याथात्म्यं परमेशयोः । महतामपि सर्वेषां मनसो ऽपि बहिर्गतम्
តើអាចនិយាយអំពីសភាពពិតនៃព្រះអម្ចាស់ដ៏ឧត្តមបានដូចម្តេច? វាលើសពីចិត្តនៃមហាបុរសទាំងអស់ផង—លើសពីដែនកំណត់នៃការគិតគូរផ្ទាល់។
Verse 74
अंतर्गतमनन्यानामीश्वरार्पितचेतसाम् । अन्येषां बुद्ध्यनारूढमारूढं च यथैव तत्
សម្រាប់អ្នកដែលសមាធិប្រែចូលខាងក្នុង មិនរអិលរអួល ហើយចិត្តបានបូជាដល់ព្រះអីស្វរៈ—សច្ចធម៌នេះតាំងមាំក្នុងបញ្ញា។ តែសម្រាប់អ្នកដទៃ វានៅដដែល៖ មិនទាន់ឡើងដល់ការយល់ ឬយល់បានតែផ្នែក។
Verse 75
येयमुक्ता विभूतिर्वै प्राकृती सा परा मता । अप्राकृतां परामन्यां गुह्यां गुह्यविदो विदुः
វិភូតិ (ការបង្ហាញអំណាច) ដែលបានពណ៌នានេះ ពិតជាមានលក្ខណៈប្រក្រឹតិ; ទោះយ៉ាងណា វាត្រូវបានចាត់ទុកថា «ខ្ពស់»។ ប៉ុន្តែ អ្នកដឹងអាថ៌កំបាំង នៃវិជ្ជាសម្ងាត់ យល់ដឹងអំពីវិភូតិមួយទៀត—អធិឧត្តម មិនមែនប្រក្រឹតិ (លើសប្រក្រឹតិ) និងលាក់លៀមយ៉ាងពិត។
Verse 76
यतो वाचो निवर्तंते मनसा चेन्द्रियैस्सह । अप्राकृती परा चैषा विभूतिः पारमेश्वरी
សច្ចធម៌នោះ ដែលពាក្យសម្តីត្រឡប់មកវិញ—ជាមួយចិត្ត និងអង្គអារម្មណ៍ទាំងឡាយ—គឺជាវិភូតិរបស់ព្រះបរមេស្វរៈ៖ លើសលប់ ពីក្រៅប្រក្រឹតិ និងជាវិភូតិខ្ពស់បំផុត (បរមេស្វរី)។
Verse 77
सैवेह परमं धाम सैवेह परमा गतिः । सैवेह परमा काष्ठा विभूतिः परमेष्ठिनः
នៅទីនេះឯង ក្នុងព្រះសិវៈតែមួយ គឺជាឋានដ៏លើសលប់; ក្នុងព្រះសិវៈតែមួយ គឺជាគោលដៅខ្ពស់បំផុត។ ក្នុងព្រះសិវៈតែមួយ គឺជាចំណុចបញ្ចប់ដ៏អតិបរមា—វិភូតិដ៏លើសលប់របស់ព្រះបរមេស្ឋិន។
Verse 78
तां प्राप्तुं प्रयतंते ऽत्र जितश्वासा जितेंद्रियाः । गर्भकारा गृहद्वारं निश्छिद्रं घटितुं यथा
នៅទីនេះ អ្នកដែលឈ្នះដង្ហើម និងឈ្នះអង្គអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ខិតខំដើម្បីឈានដល់ «នោះ»—សច្ចធម៌ដ៏លើសលប់នៃព្រះសិវៈ។ ដូចជាជាងធ្វើផើងជំនាញ បិទសម្របទ្វារផ្ទះឲ្យជិតស្និទ្ធ មិនឲ្យមានរន្ធណាមួយ ដូច្នោះយោគីក៏ធ្វើផ្លូវខាងក្នុងឲ្យរឹងមាំ មិនដាច់ខាត ដើម្បីឈានដល់ព្រះអង្គ។
Verse 79
संसाराशीविषालीढमृतसंजीवनौषधम् । विभूतिं शिवयोर्विद्वान्न बिभेति कुतश्चन
វិភូតិដ៏បរិសុទ្ធរបស់ព្រះសិវៈ គឺដូចថ្នាំអម្រឹតសង្គ្រោះជីវិត ដែលអាចធ្វើឲ្យអ្នកដែលត្រូវពិសពស់នៃសំសារ ខ្លួនឡើងវិញ។ អ្នកប្រាជ្ញ ដែលជ្រកកោនក្នុងវិភូតិនោះ មិនភ័យខ្លាចអ្វីពីទីណាទាំងអស់។
Verse 80
यः परामपरां चैव विभूतिं वेत्ति तत्त्वतः । सो ऽपरो भूतिमुल्लंघ्य परां भूतिं समश्नुते
អ្នកណាដែលដឹងដោយពិតប្រាកដ តាមសច្ចៈ នូវវិភូតិទាំងខ្ពស់ និងទាប របស់ព្រះអម្ចាស់—មនុស្សនោះ លើសលប់ស្ថានភាពទាប ហើយឈានដល់វិភូតិដ៏អធិឋាន គឺសមាធិរួមជាមួយព្រះសិវៈ លើសពីចំណង។
Verse 81
एतत्ते कथितं कृष्ण याथात्म्यं परमात्मनोः । रहस्यमपि योग्यो ऽसि भर्गभक्तो भवानिति
ឱ ក្រឹષ્ણា! ខ្ញុំបានប្រាប់អ្នកហើយ អំពីសភាពពិត នៃព្រះអាត្មាដ៏អធិឋាន។ សូម្បីតែអាថ៌កំបាំងនេះ អ្នកក៏សមរម្យទទួលបាន ដ្បិតអ្នកជាអ្នកភក្តិដល់ភរគៈ (ព្រះសិវៈ)។
Verse 82
नाशिष्येभ्यो ऽप्यशैवेभ्यो नाभक्तेभ्यः कदाचन । व्याहरेदीशयोर्भूतिमिति वेदानुशासनम्
កុំបង្ហាញឡើយ នូវមហិមា និងអំណាចបរិសុទ្ធ នៃព្រះអម្ចាស់ទាំងពីរ (សិវៈ និងសក្តិ) ដល់អ្នកមិនមែនសិស្ស ឬសូម្បីសិស្សដែលមិនមានភក្តិដល់សិវៈ។ ការរក្សាសម្ងាត់នេះ គឺជាបទបញ្ជារបស់វេដៈ។
Verse 83
तस्मात्त्वमतिकल्याणपरेभ्यः कथयेन्न हि । त्वादृशेभ्यो ऽनुरूपेभ्यः कथयैतन्न चान्यथा
ដូច្នេះ អ្នកមិនគួរប្រាប់ទេ ដល់អ្នកដែលមិនប្តេជ្ញាទាំងស្រុងចំពោះកុសលដ៏ខ្ពស់បំផុត។ ចូរប្រាប់តែដល់មនុស្សដូចអ្នក—សមរម្យ និងស្របតាមផ្លូវនេះ—មិនមែនដល់អ្នកដទៃឡើយ។
Verse 84
विभूतिमेतां शिवयोर्योग्येभ्यो यः प्रदापयेत् । संसारसागरान्मुक्तः शिवसायुज्यमाप्नुयात्
អ្នកណាដែលប្រគល់វិភូតិដ៏បរិសុទ្ធនេះ របស់ព្រះសិវៈ ដល់អ្នកសមរម្យ នោះនឹងរួចផុតពីសមុទ្រសង្សារ ហើយឈានដល់សាយុជ្យ—ការរួមជាមួយព្រះសិវៈយ៉ាងពេញលេញ។
Verse 85
कीर्तनादस्य नश्यंति महान्त्यः पापकोटयः । त्रिश्चतुर्धासमभ्यस्तैर्विनश्यंति ततो ऽधिकाः
ដោយការសូត្រកីរតនានេះ បាបរាប់កោដិដ៏ធំធេងត្រូវបានបំផ្លាញ។ បើអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់បីឬបួនដង ក៏សំណុំបាបធំជាងនោះទៀតរលាយអស់លើសពីនេះ។
Verse 86
नश्यंत्यनिष्टरिपवो वर्धन्ते सुहृदस्तथा । विद्या च वर्धते शैवी मतिस्सत्ये प्रवर्तते
សត្រូវអាក្រក់ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ត្រូវបានបំផ្លាញ ខណៈមិត្តសុចរិតរីកចម្រើន។ វិជ្ជាសៃវៈកើនឡើង ហើយបញ្ញារបស់មនុស្សតាំងមាំក្នុងសច្ចៈ។
Verse 87
भक्तिः पराः शिवे साम्बे सानुगे सपरिच्छिदे । यद्यदिष्टतमं चान्यत्तत्तदाप्नोत्यसंशयम्
ភក្តិដ៏លើសលប់ចំពោះព្រះសិវៈ—ជាមួយអំបា (ឧមា)—ចំពោះព្រះអម្ចាស់ដែលមានពួកអនុចររួមដំណើរ និងពោរពេញដោយគុណធម៌ទេវភាព នាំឲ្យអ្នកស្រឡាញ់ទទួលបានអ្វីដែលប្រាថ្នាបំផុត ដោយមិនមានសង្ស័យ។
Verse 88
पुनः पुनः समभ्यस्येत्तस्य नास्तीह दुर्ल्लभम्
បើអនុវត្តវាម្តងហើយម្តងទៀត សម្រាប់អ្នកស្វែងរកនោះ ក្នុងលោកនេះមិនមានអ្វីពិបាកទទួលបានឡើយ ជាពិសេសព្រះគុណព្រះសិវៈដែលនាំឲ្យឆ្លងផុតពីចំណង។
Rather than a single narrative event, the chapter presents a philosophical teaching scene: Kṛṣṇa questions Upamanyu about Śiva’s pervasion through forms and the governance of a gendered (strī–puṃ) cosmos; Upamanyu answers with a doctrinal exposition on Śiva–Śakti.
It frames manifestation as dependent radiance: Śiva is not ‘shown forth’ without Śakti, just as the moon is not luminous without moonlight—supporting a non-severable Śiva–Śakti ontology while maintaining functional distinction (śaktimān/śakti).
Key manifestations include Śiva’s mūrtis as modes of cosmic pervasion, the entire carācaram as vibhūti-leśa of the divine pair, and the para/apara and cit/acit schema as a map of how reality appears as pure/impure and transcendent/empirical.