अन्तराय-उपसर्ग-विवेचनम् / Analysis of Yogic Obstacles (Antarāyas) and Upasargas

Verse 1

उपमन्युरुवाच । आलस्यं व्याधयस्तीव्राः प्रमादः स्थानसंशयः । अनवस्थितचित्तत्वमश्रद्धा भ्रांतिदर्शनम्

ឧបមន្យុបានមានពាក្យថា៖ ភាពខ្ជិលច្រអូស ជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ ការធ្វេសប្រហែស សង្ស័យអំពីទីកន្លែង និងវិធីត្រឹមត្រូវ ចិត្តមិនស្ថិតស្ថេរ ការខ្វះសទ្ធា និងទស្សនៈវង្វេង—ទាំងនេះជាឧបសគ្គរារាំងអ្នកសាធកក្នុងការបូជាព្រះសិវៈ និងយោគៈ។

Verse 2

दुःखानि दौर्मनस्यं च विषयेषु च लोलता । दशैते युञ्जतां पुंसामन्तरायाः प्रकीर्तिताः

ទុក្ខវេទនា ការសោកស្តាយក្នុងចិត្ត និងការរវល់រវាយចំពោះវត្ថុអារម្មណ៍—ទាំងនេះ និងកត្តាផ្សេងទៀតដូចគ្នា សរុបបានដប់ ប្រកាសថាជាឧបសគ្គសម្រាប់បុរសដែលកំពុងអនុវត្តយោគៈ។

Verse 3

आलस्यमलसत्त्वं तु योगिनां देहचेतनोः । धातुवैषम्यजा दोषा व्याधयः कर्मदोषजाः

សម្រាប់យោគី ទាំងរាងកាយ និងចិត្ត ត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយភាពខ្ជិល និងភាពស្រអាប់មិនបរិសុទ្ធ។ កំហុសក្នុងរាងកាយកើតពីអសមតុល្យនៃធាតុក្នុងកាយ ខណៈជំងឺកើតពីកំហុសដែលបង្កឡើងដោយកម្មអតីតកាល។

Verse 4

प्रमादो नाम योगस्य साधना नाम भावना । इदं वेत्युभयाक्रान्तं विज्ञानं स्थानसंशयः

ក្នុងយោគៈ «ការធ្វេសប្រហែស» ត្រូវហៅថា កំហុសធំ; ចំណែក «ការប្រកបដោយការប្រាថ្នាផ្តោតចិត្ត» ត្រូវហៅថា មធ្យោបាយពិត។ ប៉ុន្តែ ការយល់ដឹងដែលត្រូវគំនិតទាំងពីរ—«នេះ» និង «នោះ»—គ្របដណ្ដប់ នោះនៅតែជាវិជ្ជាដែលសង្ស័យ មិនប្រាកដអំពីមូលដ្ឋានពិតរបស់វា។

Verse 5

अप्रतिष्ठा हि मनसस्त्वनवस्थितिरुच्यते । अश्रद्धा भावरहिता वृत्तिर्वै योगवर्त्मनि

«ការខ្វះមូលដ្ឋាន» ត្រូវបាននិយាយថា ជាភាពមិនស្ថិតស្ថេររបស់ចិត្ត។ នៅលើមាគ៌ាយោគៈ ការរវើរវាយនៃចិត្ត ដែលគ្មានសទ្ធា និងខ្វះភាវៈបូជាខាងក្នុង នោះហើយជាភាពមិនស្ថិតស្ថេរដូចគ្នា។

Verse 6

विपर्यस्ता मतिर्या सा भ्रांतिरित्यभिधीयते । दुःखमज्ञानजं पुंसां चित्तस्याध्यात्मिकं विदुः

ការយល់ដឹងដែលបែរច្រាស នោះហៅថា «ភាពភាន់ច្រឡំ» (bhrānti)។ អ្នកប្រាជ្ញដឹងថា ទុក្ខរបស់មនុស្ស ដែលកើតពីអវិជ្ជា គឺជាវិបត្តិខាងក្នុង (ādhyātmika) ដែលស្ថិតនៅលើចិត្ត។

Verse 7

आधिभौतिकमंगोत्थं यच्च दुःखं पुरा कृतैः । आधिदैविकमाख्यातमशन्यस्त्रविषादिकम्

ទុក្ខដែលកើតពីរាងកាយ និងលក្ខខណ្ឌវត្ថុ—ដែលបណ្តាលមកពីកម្មដែលបានធ្វើកាលពីមុន—ហៅថា ādhibhautika។ ចំណែកទុក្ខដែលហៅថា ādhi-daivika គឺវិបត្តិដែលបណ្តាលដោយអំណាចទេវៈ និងកម្លាំងចក្រវាល ដូចជា ផ្គរលាន់ អាវុធ ពុល និងអ្វីៗដទៃទៀត។

Verse 8

इच्छाविघातजं मोक्षं दौर्मनस्यं प्रचक्षते । विषयेषु विचित्रेषु विभ्रमस्तत्र लोलता

ពួកគេហៅថា «មោក្ខៈដែលកើតពីការរាំងខ្ទប់បំណង» នោះ ជាស្ថានភាពដែលពិតប្រាកដគឺ ការធ្លាក់ទឹកចិត្តនៃចិត្ត។ ព្រោះក្នុងវត្ថុអារម្មណ៍ជាច្រើនបែប មានការភាន់ច្រឡំកើតឡើង ហើយនៅទីនោះ ចិត្តក្លាយជារវើរវាយ មិនស្ថិតស្ថេរ។

Verse 9

शान्तेष्वेतेषु विघ्नेषु योगासक्तस्य योगिनः । उपसर्गाः प्रवर्तंते दिव्यास्ते सिद्धिसूचकाः

នៅពេលឧបសគ្គទាំងនេះបានស្ងប់ស្ងាត់ សម្រាប់យោគីដែលជាប់ជានិច្ចក្នុងយោគៈ និមិត្តអស្ចារ្យដ៏ទេវីចាប់ផ្តើមកើតឡើង; វាជាសញ្ញាបង្ហាញថា សិទ្ធិធម៌កំពុងខិតជិតមក។

Verse 10

प्रतिभा श्रवणं वार्ता दर्शनास्वादवेदनाः । उपसर्गाः षडित्येते व्यये योगस्य सिद्धयः

ប្រាជ្ញាផ្ទៃក្នុង (ប្រតិភា), ការស្តាប់ឆ្ងាយ, ដឹងដំណឹងឆ្ងាយ, ការមើលឃើញទេវី, រសជាតិអស្ចារ្យ, និងអារម្មណ៍ប៉ះពាល់ល្អិត—ទាំងប្រាំមួយនេះហៅថា «ឧបសគ្គ/ឧបសರ್ಗ» ជាសិទ្ធិរង; ពេលវាកើតឡើង វាបង្ហាញថា យោគៈពិតកំពុងស្រកថយ ព្រោះអាចបំបែកចិត្តពីការរួមជាមួយព្រះសិវៈ ព្រះបតិអធិបតី។

Verse 11

सूक्ष्मे व्यवहिते ऽतीते विप्रकृष्टे त्वनागते । प्रतिभा कथ्यते यो ऽर्थे प्रतिभासो यथातथम्

នៅពេលវត្ថុមានលក្ខណៈល្អិត ស скрыប់ បាត់កន្លងទៅ ឆ្ងាយ ឬនៅមិនទាន់មកដល់ ការយល់ដឹងដែលអាចចាប់យកវត្ថុនោះបាន ហៅថា «ប្រតិភា» (ប្រាជ្ញាផ្ទៃក្នុង); ហើយរូបរាងដែលវត្ថុនោះបង្ហាញក្នុងចិត្ត ហៅថា «ប្រតិភាស»—ត្រឹមត្រូវតាមសភាពពិតរបស់វា។

Verse 12

श्रवणं सर्वशब्दानां श्रवणे चाप्रयत्नतः । वार्त्ता वार्त्तासु विज्ञानं सर्वेषामेव देहिनाम्

សត្វមានរាងកាយទាំងអស់ មានសមត្ថភាពស្តាប់សំឡេងទាំងពួងដោយធម្មជាតិ ហើយស្តាប់បានដោយមិនចាំបាច់ខិតខំ; ដូចគ្នានេះដែរ ពួកគេយល់ដឹងធម្មតា តាមរយៈដំណឹង និងសន្ទនាប្រចាំថ្ងៃ។

Verse 13

दर्शनं नाम दिव्यानां दर्शनं चाप्रयत्नतः । तथास्वादश्च दिव्येषु रसेष्वास्वाद उच्यते

«ការមើលឃើញ» គឺការមើលឃើញសត្វទេវីដោយមិនចាំបាច់ខិតខំ; ដូចគ្នានេះ «រសជាតិ» គឺការស្វែងស្គាល់ និងស្វាយស្រទន់នៃសារធាតុរសទេវី (រាស)។

Verse 14

स्पर्शनाधिगमस्तद्वद्वेदना नाम विश्रुता । गन्धादीनां च दिव्यानामाब्रह्मभुवनाधिपाः

ដូចគ្នានេះ ការយល់ដឹងដោយការប៉ះ ត្រូវបានគេស្គាល់ថា «វេទនា» (អារម្មណ៍/សេចក្តីដឹង)។ ហើយវត្ថុទេវីយៈចាប់ពីក្លិនជាដើម ត្រូវបានទទួលរងដោយអធិបតីនៃលោកទាំងឡាយទាំងអស់ រហូតដល់ព្រះអម្ចាស់នៃលោកព្រហ្ម។

Verse 15

संतिष्ठन्ते च रत्नानि प्रयच्छंति बहूनि च । स्वच्छन्दमधुरा वाणी विविधास्यात्प्रवर्तते

នៅទីនោះ រត្នៈទាំងឡាយស្ថិតនៅជានិច្ច ហើយត្រូវបានប្រទានយ៉ាងបរិបូរណ៍; ហើយវាចា—សេរីរលូន និងផ្អែមល្ហែម—កើតឡើងជាច្រើនបែប។

Verse 16

रसायनानि सर्वाणि दिव्याश्चौषधयस्तथा । सिध्यंति प्रणिपत्यैनं दिशंति सुरयोषितः

រាសាយនៈទាំងអស់ និងឱសថទេវីយៈផងដែរ សម្រេចពេញលេញដោយការក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ; ហើយភរិយានៃទេវតាទាំងឡាយ ក៏បង្ហាញផ្លូវទៅរកព្រះអង្គដោយក្តីគោរព។ ដោយនេះ ពុរាណបង្ហាញថា សិទ្ធិមង្គលកើតឡើង ពេលចូលទៅជិតព្រះអម្ចាស់ដោយការចុះចាញ់ និងភក្តី។

Verse 17

योगसिद्ध्यैकदेशे ऽपि दृष्टे मोक्षे भवेन्मतिः । दृष्टमेतन्मया यद्वत्तद्वन्मोक्षो भवेदिति

សូម្បីតែបានឃើញត្រឹមផ្នែកមួយនៃសិទ្ធិយោគ ក៏ចិត្តជំនឿលើមោក្សៈកើតឡើងថា៖ «ដូចដែលខ្ញុំបានឃើញដោយផ្ទាល់យ៉ាងនេះ មោក្សៈក៏នឹងកើតមានពិតប្រាកដដូច្នោះ»។

Verse 18

कृशता स्थूलता बाल्यं वार्धक्यं चैव यौवनम् । नानाचातिस्वरूपं च चतुर्णां देहधारणम्

ស្គម ធាត់ កុមារភាព ចាស់ជរា និងយុវវ័យ—រួមទាំងសភាពផ្សេងៗជាច្រើនយ៉ាង—ទាំងនេះជារបៀបដែលសភាពមានរាងកាយបួនប្រភេទ ទទួលយករាងកាយ។

Verse 19

पार्थिवांशं विना नित्यं सुरभिर्गन्धसंग्रहः । एवमष्टगुणं प्राहुः पैशाचं पार्थिवं पदम्

ក្រៅពីភាគដី (ធាតុផृथ្វី) ក្លិនក្រអូបមានស្ថិតជានិច្ច ជាការប្រមូលផ្តុំក្លិនទាំងឡាយ។ ដូច្នេះ ព្រះឥសីបានប្រកាសថា «សភាពដី» ក្នុងរបៀបបិសាច (ក្រាស់ ងងឹត តាមស) មានគុណលក្ខណៈប្រាំបី។

Verse 20

जले निवसनं चैव भूम्यामेवं विनिर्गमः । इच्छेच्छक्तः स्वयं पातुं समुद्रमपि नातुरः

គាត់អាចស្នាក់នៅក្នុងទឹកបាន ហើយក៏អាចលេចចេញលើផែនដីដូចគ្នា។ ដោយអំណាចនៃឆន្ទៈ គាត់មិនទុក្ខទ្រាំទេ—ដោយខ្លួនឯងសូម្បីតែអាចផឹកសមុទ្របាន។

Verse 21

यत्रेच्छति जगत्यस्मिंस्तत्रैव जलदर्शनम् । विना कुम्भादिकं पाणौ जलसञ्चयधारणम्

នៅទីណាដែលគាត់ប្រាថ្នានៅក្នុងលោកនេះ ទីនោះទឹកក៏បង្ហាញឲ្យឃើញ។ ហើយដោយគ្មានក្រឡុកឬភាជនៈណាមួយ គាត់អាចប្រមូល និងកាន់ទឹកដែលប្រមូលបាននៅក្នុងដៃរបស់ខ្លួន។

Verse 22

यद्वस्तु विरसञ्चापि भोक्तुमिच्छति तत्क्षणात् । रसादिकं भवेच्चान्यत्त्रयाणां देहधारणम्

វត្ថុណាដែលគ្មានរសជាតិដោយខ្លួនវា—បើអ្នកប្រាថ្នាចង់រីករាយនឹងវា នៅពេលនោះភ្លាម វាក៏ក្លាយមានរសជាតិ និងគុណលក្ខណៈដទៃទៀត។ ហើយពីការរីករាយនោះ ក៏កើតមានអ្វីមួយទៀត៖ ការរក្សាទ្រទ្រង់រាងកាយដោយធាតុបី (ទ្រីធាតុ)។

Verse 23

निर्व्रणत्वं शरीरस्य पार्थिवैश्च समन्वितम् । तदिदं षोडशगुणमाप्यमैश्वर्यमद्भुतम्

រាងកាយក្លាយជាមិនមានរបួស និងជំងឺ ហើយក៏បានប្រកបដោយគុណលក្ខណៈល្អប្រសើរដែលកើតពីធាតុដីផងដែរ។ នេះហើយជាសិទ្ធិអធិរាជដ៏អស្ចារ្យ ដែលទទួលបានជាប្រាំមួយដងដប់ (១៦)។

Verse 24

शरीरादग्निनिर्माणं तत्तापभयवर्जनम् । शक्तिर्जगदिदं दग्धुं यदीच्छेदप्रयत्नतः

ពីព្រះកាយរបស់ទ្រង់ អាចបង្កើតភ្លើងឡើងបាន ប៉ុន្តែទ្រង់មិនរងការភ័យខ្លាចចំពោះកម្តៅនោះឡើយ។ មែនទេ ប្រសិនបើទ្រង់ប្រាថ្នា និងប្រឹងប្រែង ទ្រង់មានអំណាចដុតឲ្យឆេះលោកទាំងមូលនេះបាន។

Verse 25

द्वाभ्यां देहविनिर्माणमाप्यैश्वर्यसमन्वितम् । एतच्चतुर्विंशतिधा तैजसं परिचक्षते

ពីធាតុទាំងពីរ កើតមានការបង្កើតកាយនេះ ដែលប្រកបដោយអធិរាជភាពនៃទឹក។ នេះហៅថា «តៃជស» គឺគោលការណ៍ភ្លឺរលោង ដែលបានពោលថាបង្ហាញជាទម្រង់ម្ភៃបួនប្រភេទ។

Verse 26

मनोजवत्वं भूतानां क्षणादन्तःप्रवेशनम् । पर्वतादिमहाभारधारणञ्चाप्रयत्नतः

សម្រាប់សត្វលោក មានល្បឿនដូចចិត្តគិត អាចចូលទៅខាងក្នុងភ្លាមៗក្នុងមួយខណៈ ហើយអាចទ្រាំទ្រទម្ងន់ដ៏ធំមហិមា ដូចភ្នំជាដើម ដោយមិនចាំបាច់ប្រឹងប្រែង។

Verse 27

गुरुत्वञ्च लघुत्वञ्च पाणावनिलधारणम् । अंगुल्यग्रनिपाताद्यैर्भूमेरपि च कम्पनम्

ព្រះអង្គបង្ហាញទាំងភាពធ្ងន់ និងភាពស្រាល; ព្រះអង្គអាចកាន់ និងគ្រប់គ្រងខ្យល់ជីវិត (ប្រាណ) នៅលើបាតដៃ។ ដោយតែការធ្លាក់ ឬការប៉ះទង្គិចនៃចុងម្រាមដៃជាដើម សូម្បីតែផែនដីក៏រញ្ជួយ។

Verse 28

एकेन देहनिष्पत्तिर्युक्तं भोगैश्च तैजसैः । द्वात्रिंशद्गुणमैश्वर्यं मारुतं कवयो विदुः

ដោយការអនុវត្តតែមួយ (តាមមាត្រនៃវិន័យនេះ) ការបង្កើតរាងកាយកើតមានឡើង ហើយទទួលបានសុខសម្បទានៃការរីករាយប្រភេទភ្លឺចែងចាំង (ល្អិតល្អន់) ផងដែរ។ ពួកឥសីដឹងថា អំណាច «មារុត» (māruta) គឺជាអធិការភាពកើនឡើងសាមសិបពីរដង។

Verse 29

छायाहीनविनिष्पत्तिरिन्द्रियाणामदर्शनम् । खेचरत्वं यथाकाममिन्द्रियार्थसमन्वयः

គាត់ទទួលបានសភាពដែលស្រមោលនៃរាងកាយមិនបង្ហាញទៀត; អង្គធាតុអារម្មណ៍ (ឥន្ទ្រីយ) ក្លាយជាមិនអាចមើលឃើញ; គាត់បានអំណាចធ្វើដំណើរតាមមេឃតាមចិត្តប្រាថ្នា; ហើយសមត្ថភាពអារម្មណ៍ទាំងឡាយស្ថិតក្នុងការគ្រប់គ្រងពេញលេញ និងសម្របសម្រួលជាមួយវត្ថុរបស់វា—ទាំងនេះត្រូវបានពណ៌នាថាជាសិទ្ធិយោគៈ ដែលកើតពីវិន័យក្នុងវាយុសំហិតា ប៉ុន្តែត្រូវដាក់ក្រោមភក្តីចំពោះបតិ (ព្រះសិវៈ) ដើម្បីបានមោក្ខ។

Verse 30

आकाशलंघनं चैव स्वदेहे तन्निवेशनम् । आकाशपिण्डीकरणमशरीरत्वमेव च

គាត់ទទួលបានសិទ្ធិយោគៈនៃការឆ្លងកាត់មេឃ ការធ្វើឲ្យធាតុនោះស្ថិតនៅក្នុងរាងកាយរបស់ខ្លួន ការបង្រួមធាតុអាកាសឲ្យក្លាយជាម៉ាសអាចប៉ះបាន ហើយសូម្បីតែការក្លាយជាអសារីរ (គ្មានរាងកាយ)។ សមត្ថភាពទាំងនេះកើតឡើងជាផលរងនៅលើផ្លូវសិវយោគៈ ខណៈមោក្ខត្រូវបានទទួលដោយព្រះអម្ចាស់ប្រទានព្រះគុណ និងដោយចំណេះដឹងត្រឹមត្រូវ។

Verse 31

अनिलैश्वर्यसंयुक्तं चत्वारिंशद्गुणं महत् । ऐन्द्रमैश्वर्यमाख्यातमाम्बरं तत्प्रचक्षते

អធិរាជ្យដ៏មហិមា ដែលភ្ជាប់ដោយអំណាចជាព្រះអម្ចាស់នៃខ្យល់ មានគុណល្អឥតខ្ចោះសែសិបដង។ នេះត្រូវបានប្រកាសថាជាមហិមារបស់ឥន្ទ្រា ហើយគេពណ៌នាថាស្ថិតក្នុងលោកអាកាស (ស្ថានសួគ៌)។

Verse 32

यथाकामोपलब्धिश्च यथाकामविनिर्गमः । सर्वस्याभिभवश्चैव सर्वगुह्यार्थदर्शनम्

ព្រះអង្គប្រទានការទទួលបានតាមបំណង ហើយក៏ប្រទានការចាកចេញ/ការលែងចេញតាមបំណងដែរ។ ព្រះអង្គឈ្នះលើអ្វីៗទាំងអស់ ហើយបង្ហាញទស្សនៈនៃអត្ថន័យសម្ងាត់ជ្រាលជ្រៅបំផុតនៃសព្វវត្ថុ។

Verse 33

कर्मानुरूपनिर्माणं वशित्वं प्रियदर्शनम् । संसारदर्शनं चैव भोगैरैन्द्रैस्समन्वितम्

តាមកម្មរបស់ខ្លួន កាយរូបសមស្របមួយកើតឡើង; ជាមួយនោះមានអធិបតេយ្យ និងរូបរាងគួរជាទីពេញចិត្ត។ មនុស្សក៏បានឃើញទេសភាពនៃសង្សារផងដែរ ដោយមានសុខសម្បត្តិរីករាយដូចឥន្ទ្រា។

Verse 34

एतच्चांद्रमसैश्वर्यं मानसं गुणतो ऽधिकम् । छेदनं ताडनं चैव बंधनं मोचनं तथा

អធិរាជ្យចន្ទ្រានេះ មានលក្ខណៈជាមនសិការ ហើយលើសលប់ដោយគុណភាព។ វារួមមានអំណាចនៃការកាត់ ការវាយ ការចង និងដោះលែងផងដែរ។

Verse 35

ग्रहणं सर्वभूतानां संसारवशवर्तिनाम् । प्रसादश्चापि सर्वेषां मृत्युकालजयस्तथा

ព្រះអង្គនាំសត្វមានជីវិតទាំងអស់ ដែលស្ថិតក្រោមអំណាចសង្សារ ឲ្យចូលក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គ; ហើយព្រះអង្គប្រទានព្រះគុណដល់មនុស្សទាំងអស់។ ដូច្នេះផង ព្រះអង្គជាអ្នកឈ្នះលើពេលវេលានៃមរណៈដែលបានកំណត់។

Verse 36

आभिमानिकमैश्वर्यं प्राजापत्यं प्रचक्षते । एतच्चान्द्रमसैर्भोगैः षट्पञ्चाशद्गुणं महत्

ពួកគេប្រកាសថា អធិបតេយ្យដែលហៅថា «អាភិមានិក» គឺជាអធិបតេយ្យកម្រិតប្រជាបតិ (Prajāpati) ហើយមហិមានេះ លើសលប់ជាងសុខសម្បទានៅលោកចន្ទ្រ (Chāndramasa) ដល់៥៦ដង។

Verse 37

सर्गः संकल्पमात्रेण त्राणं संहरणं तथा । स्वाधिकारश्च सर्वेषां भूतचित्तप्रवर्तनम्

សೃષ્ટិ កើតឡើងដោយព្រះអង្គមានព្រះសង្ឃឹមតែប៉ុណ្ណោះ; ដូចគ្នានោះ ការការពារ និងការរលាយបាត់ក៏ដែរ។ ព្រះអង្គជាអធិបតីខាងក្នុងនៃសត្វទាំងអស់ បណ្ដាលឲ្យចិត្តនៃសត្វលោកដំណើរការតាមសភាពរបស់វា—បង្ហាញព្រះបតិ (Pati) ជាមូលហេតុអធិបតីនៃការបង្ហាញ ការថែរក្សា និងការដកហូតវិញ។

Verse 38

असादृश्यं च सर्वस्य निर्माणं जगतः पृथक् । शुभाशुभस्य करणं प्राजापत्यैश्च संयुतम्

ព្រះអង្គបង្កើតភាពខុសគ្នាចម្រុះនៃសត្វទាំងអស់ ហើយរៀបចំលោកសកលឲ្យមានរូបរាងផ្សេងៗគ្នា។ ព្រះអង្គក៏ជាមូលហេតុនៃផលល្អ និងផលអាក្រក់ ដោយរួមជាមួយអំណាចប្រាជាបតិ ដែលគ្រប់គ្រងការបង្កើត។

Verse 39

चतुष्षष्ठिगुणं ब्राह्ममैश्वर्यं च प्रचक्षते । बौद्धादस्मात्परं गौणमैश्वर्यं प्राकृतं विदुः

ពួកគេប្រកាសថា អៃશ્વર્યៈ (អំណាចអធិរាជ) របស់ព្រះព្រហ្មា មាន៦៤ប្រភេទ។ លើសពីអំណាចបុទ្ធិ (អំណាចនៃបញ្ញា) ទៀត ពួកគេយល់ថា អធិរាជភាពខ្ពស់នេះ ដែលជាអៃશ્વર્યៈបន្ទាប់បន្សំ គឺជា «ប្រាក្រឹត»—កើតពីប្រក្រឹតិ (ធម្មជាតិវត្ថុ)។

Verse 40

वैष्णवं तत्समाख्यातं तस्यैव भुवनस्थितिः । ब्रह्मणा तत्पदं सर्वं वक्तुमन्यैर्न शक्यते

អំណាចនោះត្រូវបានហៅថា «វៃષ્ણវ»; នៅក្នុងអំណាចនោះតែប៉ុណ្ណោះ ពិភពលោកទាំងអស់ស្ថិតនៅ។ ស្ថានភាពនោះ សូម្បីតែព្រះព្រហ្មា ក៏អាចពណ៌នាបានពេញលេញ; តែអ្នកដទៃ មិនអាចនិយាយឲ្យដល់បានឡើយ។

Verse 41

तत्पौरुषं च गौणं च गणेशं पदमैश्वरम् । विष्णुना तत्पदं किंचिज्ज्ञातुमन्यैर्न शक्यते

ស្ថានៈអធិបតេយ្យនោះ—ទាំងន័យមូលដ្ឋាន និងន័យបន្ថែម—ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះគណេឝ ជាព្រះអម្ចាស់ដ៏ឧត្តម។ សូម្បីតែព្រះវិṣṇុ ក៏ដឹងបានតែបន្តិចបន្តួច; អ្នកដទៃមិនអាចដឹងបានឡើយ។

Verse 42

विज्ञानसिद्धयश्चैव सर्वा एवौपसर्गिकाः । निरोद्धव्या प्रयत्नेन वर्राग्येण परेण तु

សិទ្ធិទាំងអស់ដែលកើតពីវិជ្ជា (ចំណេះដឹងយោគ) នោះ ពិតជាឧបសគ្គទាំងស្រុង។ ដូច្នេះ ត្រូវទប់ស្កាត់ដោយការខិតខំយ៉ាងមុតមាំ—ជាពិសេសដោយវៃរាគ្យដ៏ឧត្តម—ដើម្បីឲ្យនៅមាំលើមាគ៌ាដែលនាំទៅកាន់ព្រះគុណដោះលែងរបស់ព្រះឝិវៈ។

Verse 43

प्रतिभासेष्वशुद्धेषु गुणेष्वासक्तचेतसः । न सिध्येत्परमैश्वर्यमभयं सार्वकामिकम्

ចិត្តដែលជាប់ពាក់នឹងគុណៈមិនបរិសុទ្ធ និងរូបរាងបញ្ឆោត មិនអាចកើតបាននូវអៃશ્વર્યដ៏អធិបតេយ្យខ្ពស់បំផុត និងស្ថានភាពមិនភ័យ ដែលបំពេញបំណងទាំងអស់។

Verse 44

तस्माद्गुणांश्च भोगांश्च देवासुरमहीभृताम् । तृणवद्यस्त्यजेत्तस्य योगसिद्धिः परा भवेत्

ដូច្នេះ អ្នកណាដែលបោះបង់គុណៈ និងសុខសម្បទានៃភោគៈ ដែលសូម្បីទេវៈ អសុរៈ និងព្រះមហាក្សត្រលើផែនដីក៏ប្រាថ្នា ដូចជាស្មៅស្តើងៗ—សម្រាប់យោគីនោះ សិទ្ធិយោគដ៏ខ្ពស់បំផុតនឹងកើតឡើង។

Verse 45

अथवानुग्रहेच्छायां जगतो विचरेन्मुनिः । यथाकामंगुणान्भोगान्भुक्त्वा मुक्तिं प्रयास्यति

ឬម្យ៉ាងទៀត ដោយព្រះសិវៈមានព្រះហឫទ័យប្រទានអនុគ្រោះ មុនីអាចដើររស់នៅក្នុងលោក; បានរីករាយតាមចិត្តនឹងបទពិសោធន៍កើតពីគុណៈ ដោយមិនជាប់ពន្ធនោះ ទីបំផុតគាត់ឈានដល់មោក្សៈ។

Verse 46

विजने जंतुरहिते निःशब्दे बाधवर्जिते । सुप्रलिप्ते स्थले सौम्ये गन्धधूपादिवासिते

នៅទីស្ងាត់ឯកោ គ្មានសត្វមានជីវិត ស្ងៀមស្ងាត់ និងគ្មានការរំខាន—លើកន្លែងស្អាត រៀបចំល្អ ទន់ភ្លន់ ហើយក្រអូបដោយក្លិនទឹកអប់ ធូប និងអ្វីៗដូច្នោះ—គួរធ្វើបូជានិងសមាធិចំពោះព្រះសិវៈ។

Verse 47

मुक्तपुष्पसमाकीर्णे वितानादि विचित्रिते । कुशपुष्पसमित्तोयफलमूलसमन्विते

ទីនោះពោរពេញដោយផ្កាដូចគ្រាប់មុត្ដា ហើយតុបតែងយ៉ាងវិចិត្រដោយវិតាន និងអ្វីៗផ្សេងទៀត; មានស្មៅកុសៈ ផ្កា ឈើសមិត (ឈើបូជា) ទឹក ផ្លែឈើ និងឫសគល់ គ្រប់គ្រាន់—រៀបចំរួចស្រេចសម្រាប់ពិធីបូជា។

Verse 48

नाग्न्यभ्याशे जलाभ्याशे शुष्कपर्णचये ऽपि वा । न दंशमशकाकीर्णे सर्पश्वापदसंकुले

មិនគួរអង្គុយ ឬធ្វើបូជា/សមាធិ ជិតភ្លើង ជិតទឹក ឬសូម្បីលើគំនរពន្លកស្លឹកស្ងួត; ហើយក៏មិនគួរនៅកន្លែងពោរពេញដោយសត្វល្អិតខាំ និងមូស ឬកន្លែងមានពស់ និងសត្វព្រៃច្រើន។

Verse 49

न च दुष्टमृगाकीर्णे न भये दुर्जनावृते । श्मशाने चैत्यवल्मीके जीर्णागारे चतुष्पथे

ទោះនៅកន្លែងពោរពេញដោយសត្វសាហាវ ទោះនៅក្នុងភាពភ័យខ្លាច និងត្រូវមនុស្សអាក្រក់ព័ទ្ធជុំវិញ—នៅទីបូជាសព ជិតចេតិយ ឬក្បែរគំនរមូលដីស្រមោច នៅផ្ទះចាស់ទ្រុឌទ្រោម ឬនៅចំណុចផ្លូវបួន—ក៏មិនគួររង្គោះរង្គើឡើយ។ សម្រាប់អ្នកភក្តិដែលឈរជាប់ក្នុងព្រះសិវៈ ព្រះអម្ចាស់ (បតិ) ជាជម្រកខាងក្នុង កាត់បំបែកខ្សែចងនៃភាពភ័យ។

Verse 50

नदीनदसमुद्राणां तीरे रथ्यांतरे ऽपि वा । न जीर्णोद्यानगोष्ठादौ नानिष्टे न च निंदिते

មិនគួរធ្វើវ្រតៈបូជាព្រះសិវៈ នៅលើច្រាំងទន្លេ ព្រែក ឬសមុទ្រ ឬកណ្ដាលផ្លូវឡើយ។ ក៏មិនគួរធ្វើនៅសួនច្បារខូចខាត កន្លែងចិញ្ចឹមគោ និងទីកន្លែងដូច្នោះទេ—មិនគួរធ្វើនៅទីអមង្គល ឬទីដែលគេបន្ទោស។ សម្រាប់បូជាព្រះសិវៈ គួរជ្រើសទីបរិសុទ្ធ សមរម្យ និងគ្មានកំហុស។

Verse 51

नाजीर्णाम्लरसोद्गारे न च विण्मूत्रदूषिते । नच्छर्द्यामातिसारे वा नातिभुक्तौ श्रमान्विते

មិនគួរចាប់ផ្តើមវ្រតៈសៃវៈ នៅពេលរំលាយអាហារមិនល្អ ហើយមានការបញ្ចេញខ្យល់ជូរ; ក៏មិនគួរនៅពេលរាងកាយត្រូវកខ្វក់ដោយអាចម៍ ឬទឹកនោម។ មិនគួរនៅពេលក្អួត ឬរាគ; មិនគួរបន្ទាប់ពីញ៉ាំច្រើនពេក ឬនៅពេលនឿយហត់ពីការខិតខំ។

Verse 52

न चातिचिंताकुलितो न चातिक्षुत्पिपासितः । नापि स्वगुरुकर्मादौ प्रसक्तो योगमाचरेत्

មិនគួរអនុវត្តយោគៈ នៅពេលចិត្តរវល់ដោយការគិតពេក ឬនៅពេលទទួលទុក្ខដោយអត់ឃ្លាន និងស្រេកទឹកខ្លាំង។ ក៏មិនគួរធ្វើយោគៈ នៅពេលជាប់រវល់ខ្លាំងក្នុងកិច្ចការធ្ងន់ៗ និងភារកិច្ចរបស់ខ្លួនដែរ។ គួរអនុវត្តយោគៈដោយស្ថេរភាព និងសមតុល្យនៃកាយចិត្ត។

Verse 53

युक्ताहारविहारश्च युक्तचेष्टश्च कर्मसु । युक्तनिद्राप्रबोधश्च सर्वायासविवर्जितः

ព្រះសាធកមានការវាស់វែងក្នុងអាហារ និងការកម្សាន្ត វាស់វែងក្នុងការខិតខំធ្វើកិច្ចការទាំងឡាយ និងវាស់វែងក្នុងការគេងនិងភ្ញាក់ ដូច្នេះគេនៅឆ្ងាយពីភាពនឿយហត់ និងការរំខានទាំងពួង។

Verse 54

आसनं मृदुलं रम्यं विपुलं सुसमं शुचि । पद्मकस्वस्तिकादीनामभ्यसेदासनेषु च

គួររៀបចំកៅអីអាសនៈឲ្យទន់ ស្រស់ស្អាត ទូលាយ ស្មើ និងបរិសុទ្ធ ហើយលើអាសនៈនោះ គួរអនុវត្តអាសនៈដូចជា បទ្មក (ផ្កាឈូក) និងស្វាស្ទិកៈ ជាដើម។

Verse 55

अभिवंद्य स्वगुर्वंतानभिवाद्याननुक्रमात् । ऋजुग्रीवशिरोवक्षा नातिष्ठेच्छिष्टलोचनः

ក្រោយពេលគោរពបួងសួងចំពោះគ្រូរបស់ខ្លួន ហើយសំពះជូនពរ​ដល់មហាព្រឹទ្ធាចារ្យផ្សេងៗតាមលំដាប់ គួរឈរឲ្យក និងក្បាល និងទ្រូងត្រង់ រក្សាភ្នែកឲ្យមានវិន័យ និងសុភាពរាបសារ។

Verse 56

किंचिदुन्नामितशिरा दंतैर्दंतान्न संस्पृशेत् । दंताग्रसंस्थिता जिह्वामचलां सन्निवेश्य च

ដោយលើកក្បាលឡើងបន្តិច មិនឲ្យធ្មេញប៉ះគ្នា។ ដាក់អណ្តាតឲ្យស្ថិតយ៉ាងមាំមួននៅចុងធ្មេញ ហើយរក្សាឲ្យនឹងស្ងៀមមិនចលនា។

Verse 57

पार्ष्णिभ्यां वृषणौ रक्षंस्तथा प्रजननं पुनः । ऊर्वोरुपरि संस्थाप्य बाहू तिर्यगयत्नतः

«ដោយកែងជើងទាំងពីរ ការពារពងស្វាស និងអង្គបន្តពូជ; បន្ទាប់មក ដាក់កំភួនដៃឆ្លងគ្នា ដោយមិនបង្ខំ លើភ្លៅទាំងពីរ; ហើយធ្វើឲ្យកាយស្ថិតស្ថេរ—ដើម្បីត្រៀមចិត្តចូលសមាធិផ្ទៃក្នុង ដែលបែរទៅកាន់ព្រះសិវៈ»។

Verse 58

दक्षिणं करपृष्ठं तु न्यस्य वामतलोपरि । उन्नाम्य शनकैः पृष्ठमुरो विष्टभ्य चाग्रतः

ដាក់ខ្នងដៃស្តាំលើបាតដៃឆ្វេង ហើយលើកខ្នងរាងកាយឡើងយឺតៗ ដោយទប់ទ្រូងឲ្យមាំនៅខាងមុខ។

Verse 59

संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् । संभृतप्राणसंचारः पाषाण इव निश्चलः

ផ្តោតភ្នែកទៅចុងច្រមុះរបស់ខ្លួន មិនមើលទៅទិសណាមួយឡើយ ដោយទប់ចលនាដង្ហើមជីវិតឲ្យស្ងប់ គាត់ឈរនิ่งដូចថ្ម។

Verse 60

स्वदेहायतनस्यांतर्विचिंत्य शिवमंबया । हृत्पद्मपीठिकामध्ये ध्यानयज्ञेन पूजयेत्

សមាធិគិតពិចារណាថា ក្នុងទីស្នាក់នៅនៃរាងកាយខ្លួន មានព្រះសិវៈជាមួយអំបា (មាតាទេវី) ហើយគួរបូជាព្រះអង្គលើបីឋានក្នុងផ្កាឈូកនៃបេះដូង ដោយយញ្ញៈនៃសមាធិ។

Verse 61

मूले नासाग्रतो नाभौ कंठे वा तालुरंध्रयोः । भ्रूमध्ये द्वारदेशे वा ललाटे मूर्ध्नि वा स्मरेत्

គួរចងចាំ (សមាធិ) ព្រះសិវៈនៅមូលដ្ឋាន ឬនៅចុងច្រមុះ ឬនៅផ្ចិត; ឬនៅបំពង់ក ឬនៅរន្ធនៃក្រអូមមាត់; ឬនៅចន្លោះចិញ្ចើម ឬនៅតំបន់ដូចទ្វារ; ឬនៅលើថ្ងាស ឬនៅកំពូលក្បាល។

Verse 62

परिकल्प्य यथान्यायं शिवयोः परमासनम् । तत्र सावरणं वापि निरावरणमेव वा

ដោយរៀបចំតាមពិធីត្រឹមត្រូវ នូវអាសនៈដ៏ឧត្តមសម្រាប់ព្រះសិវៈ និងព្រះនាងទេវី ហើយតាំងវានៅទីនោះ អាចមានរបងព័ទ្ធជុំវិញ (ក្នុងការរៀបចំមានរូបមានគុណ) ឬក៏គ្មានរបងព័ទ្ធទាំងស្រុង (ក្នុងភាពសាមញ្ញបើកចំហ)។

Verse 63

द्विदलेषोडशारे वा द्वादशारे यथाविधि । दशारे वा षडस्रे वा चतुरस्रे शिवं स्मरेत्

ក្នុងផ្កាឈូកពីក្រដាស និងមានកាំដប់ប្រាំមួយ ឬមានកាំដប់ពីរ តាមវិធាន—ឬមានកាំដប់ ឬក្នុងរូបឆកោណ ឬក្នុងការេ—គួរធ្វើសមាធិរំលឹកព្រះសិវៈ។

Verse 64

भ्रुवोरंतरतः पद्मं द्विदलं तडिदुज्ज्वलम् । भ्रूमध्यस्थारविन्दस्य क्रमाद्वै दक्षिणोत्तरे

នៅក្នុងចន្លោះរវាងចិញ្ចើមទាំងពីរ មានផ្កាឈូកពីក្រដាស ភ្លឺរលោងដូចរន្ទះ។ ក្នុងផ្កាឈូកនៅកណ្ដាលចិញ្ចើម នោះត្រូវរៀបតាមលំដាប់ជា ខាងស្តាំ និងខាងឆ្វេង—គឺខាងត្បូង និងខាងជើង។

Verse 65

विद्युत्समानवर्णे च पर्णे वर्णावसानके । षोडशारस्य पत्राणि स्वराः षोडश तानि वै

លើក្រដាសដែលមានពណ៌ដូចរន្ទះ ហើយអក្សរត្រូវបានដាក់តាមលំដាប់ត្រឹមត្រូវ នោះក្រដាសដប់ប្រាំមួយនៃរូបដប់ប្រាំមួយកាំ គឺជាស្រៈដប់ប្រាំមួយពិតប្រាកដ។

Verse 66

पूर्वादीनि क्रमादेतत्पद्मं कन्दस्य मूलतः । ककारादिटकारांता वर्णाः पर्णान्यनुक्रमात्

ចាប់ពីមូលដ្ឋាននៃកណ្ឌ (ក្បាលគល់) ផ្កាឈូកនេះត្រូវបានរៀបតាមលំដាប់ ចាប់ពីទិសខាងកើតជាដើម; ហើយក្រដាសរបស់វាតាមលំដាប់ គឺអក្សរចាប់ពី «ក» រហូតដល់ «ṭa»។

Verse 67

भानुवर्णस्य पद्मस्य ध्येयं तद्१ हृदयान्तरे । गोक्षीरधवलस्योक्ता डादिफान्ता यथाक्रमम्

នៅក្នុងមណ្ឌលបេះដូង គួរធ្វើសមាធិលើផ្កាឈូកនោះ ដែលភ្លឺរលោងដូចព្រះអាទិត្យ។ វាត្រូវបានបង្រៀនថា ស ដូចទឹកដោះគោ ហើយលក្ខណៈ/អក្សររបស់វា តាមលំដាប់ ចាប់ពី “ḍa” ដល់ “pha”。

Verse 68

अधो दलस्याम्बुजस्य एतस्य २ च दलानि षट् । विधूमांगारवर्णस्य वर्णा वाद्याश्च लान्तिमाः

នៅខាងក្រោម ក្នុងផ្កាឈូកខាងក្រោមនេះ មានក្រឡា៦ បន្ថែមពីរនេះ។ ពណ៌របស់វាដូចអំបែងភ្លើងគ្មានផ្សែង ហើយសំឡេង/រំញ័រដែលសមស្របក៏ត្រូវបានពណ៌នាតាមនោះ។

Verse 69

मूलाधारारविंदस्य हेमाभस्य यथाक्रमम् । वकारादिसकारान्ता वर्णाः पर्णमयाः स्थिताः

ក្នុងផ្កាឈូកមូលាធារ ដែលភ្លឺរលោងដូចមាស តួអក្សរ ចាប់ពី «វ» ដល់ «ស» ត្រូវបានរៀបចំតាមលំដាប់ ហើយស្ថិតលើក្រឡាផ្កា។

Verse 70

एतेष्वथारविंदेषु यत्रैवाभिरतं मनः । तत्रैव देवं देवीं च चिंतयेद्धीरया धिया

ក្នុងចំណោមផ្កាឈូកទាំងនេះ កន្លែងណាដែលចិត្តស្រឡាញ់ជ្រាលជ្រៅ និងជាប់លាប់ នៅទីនោះឯង អ្នកបំណងដែលមានប្រាជ្ញាស្ងប់ស្ងាត់ គួរតែសមាធិគិតដល់ព្រះអម្ចាស់ (ព្រះសិវៈ) និងព្រះនាង (សក្តិ) ទាំងពីរ។

Verse 71

अंगुष्ठमात्रममलं दीप्यमानं समंततः । शुद्धदीपशिखाकारं स्वशक्त्या पूर्णमण्डितम्

វាស្អាតបរិសុទ្ធ គ្រាន់តែទំហំដូចមេដៃ បញ្ចេញពន្លឺរលោងជុំវិញទាំងអស់—មានរាងដូចអណ្តាតភ្លើងសុទ្ធនៃចង្កៀង ហើយត្រូវបានតុបតែងពេញលេញដោយសក្តិដើមកំណើតរបស់ខ្លួន។

Verse 72

इन्दुरेखासमाकारं तारारूपमथापि वा । नीवारशूकस्सदृशं बिससुत्राभमेव वा

វាអាចបង្ហាញដូចជាស្នាមព្រះចន្ទអឌ្ឍចន្ទ ឬដូចជាផ្កាយ; វាអាចស្រដៀងនឹងស្នែងស្រូវព្រៃ ឬម្តងទៀតដូចជាសរសៃសូត្រពីសរសៃឈូក។

Verse 73

कदम्बगोलकाकारं तुषारकणिकोपमम् । क्षित्यादितत्त्वविजयं ध्याता यद्यपि वाञ्छति

ទោះបីអ្នកសមាធិប៉ងប្រាថ្នាចង់ឈ្នះ និងលើសលប់តត្ត្វៈចាប់ពីធាតុដីក៏ដោយ គួរតែសមាធិលើសច្ចធម៌នោះ ដូចជាគ្រាប់កដំបមូល និងស្រដៀងនឹងម្សៅទឹកកកតូចមួយ—ល្អិតភ្លឺថ្លា ហើយលើសពីការចាប់យកដោយរូបធាតុ។

Verse 74

तत्तत्तत्त्वाधिपामेव मूर्तिं स्थूलां विचिंतयेत् । सदाशिवांता ब्रह्माद्यभवाद्याश्चाष्टमूर्तयः

គួរតែសមាធិលើរូបស្ថូល (សគុណ) នៃអធិបតីលើតត្ត្វៈនីមួយៗនោះឯង។ នេះជារូបបង្ហាញប្រាំបី—ចាប់ពីសដាសិវៈ រហូតដល់ព្រះព្រហ្មា ហើយក៏ចាប់ពីភវៈ—ដែលតាមរយៈនោះ ព្រះអម្ចាស់ត្រូវបានគោរពសមាធិជារូបកាយ។

Verse 75

शिवस्य मूर्तयः स्थूलाः शिवशास्त्रे विनिश्चिताः । घोरा मिश्रा प्रशान्ताश्च मूर्तयस्ता मुनीश्वरैः

ក្នុងសិវ-សាស្ត្រ រូបស្ថូល (បង្ហាញ) នៃព្រះសិវៈ ត្រូវបានកំណត់យ៉ាងច្បាស់។ មហាមុនីបានប្រកាសថា រូបទាំងនោះមានបីប្រភេទ៖ គួរឱ្យភ័យ (ឃោរ), លាយបញ្ចូល (មិශ්រ), និងស្ងប់ស្ងាត់ (ប្រសាន្ត)។

Verse 76

फलाभिलाषरहितैश्चिन्त्याश्चिन्ताविशारदैः । घोराश्चेच्चिंतिताः कुर्युः पापरोगपरिक्षयम्

នៅពេលសមាធិគិតគូរលើទម្រង់ឬមន្តដ៏គួរឱ្យកោតខ្លាចនៃព្រះសិវៈ ដោយអ្នកស្វែងរកដែលគ្មានបំណងផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ និងមានចិត្តមាំមួនក្នុងការពិចារណាខាងក្នុង នោះវានាំឲ្យអំពើបាប និងជំងឺកើតពីបាប ស្រកសូន្យទៅទាំងស្រុង។

Verse 77

चिरेण मिश्रे सौम्ये तु न सद्यो न चिरादपि । सौम्ये मुक्तिर्विशेषेण शांतिः प्रज्ञा प्रसिध्यति

នៅលើផ្លូវដែលលាយបញ្ចូល និងផ្លូវសោម្យៈ (ផ្លូវទន់ភ្លន់) ផលមិនទទួលបានភ្លាមៗទេ ហើយក៏មិនឆាប់រហ័សដែរ។ ទោះយ៉ាងណា នៅលើផ្លូវសោម្យៈជាពិសេស ការមុក្ខ (ការរំដោះ) ត្រូវបានបង្កើតឲ្យមាំមួន ហើយសន្តិភាព និងប្រាជ្ញាដឹងច្បាស់ (ប្រាជ្ញា) រីកចម្រើន។

Verse 78

सिध्यंति सिद्धयश्चात्र क्रमशो नात्र संशयः

នៅទីនេះ សិទ្ធិទាំងឡាយ ត្រូវបានសម្រេចតាមលំដាប់ជាបន្តបន្ទាប់—មិនមានសង្ស័យឡើយ។