काम्यकर्मविभागः — Taxonomy of Kāmya (Desire-Motivated) Śaiva Rites

Verse 1

श्रीकृष्ण उवाच । भगवंस्त्वन्मुखादेव श्रुतं श्रुतिसमं मया । स्वाश्रितानां शिवप्रोक्तं नित्यनैमित्तिकं तथा

ព្រះក្រឹષ્ણមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះគ្រូដ៏គួរគោរព ខ្ញុំបានស្តាប់ដោយផ្ទាល់ពីមាត់របស់លោក នូវព្រះធម៌ស្មើអំណាចវេដៈ—អ្វីដែលព្រះសិវៈបានបញ្ញត្តិសម្រាប់អ្នកដែលស្រឡាញ់ជ្រកកោនក្នុងទ្រង់ គឺវិន័យប្រចាំថ្ងៃ និងពិធីកាលៈទេសៈផងដែរ»។

Verse 2

इदानीं श्रोतुमिच्छामि शिवधर्माधिकारिणाम् । काम्यमप्यस्ति चेत्कर्म वक्तुमर्हसि साम्प्रतम्

ឥឡូវនេះ ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់អំពីអ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលធម៌របស់ព្រះសិវៈ។ ប្រសិនបើមានកិច្ចកម្មកាម្យៈ (ពិធីដោយចិត្តប្រាថ្នាផល) សម្រាប់ពួកគេផង សូមលោកពន្យល់ឲ្យខ្ញុំឥឡូវនេះ។

Verse 3

उपमन्युरुवाच । अस्त्यैहिकफलं किञ्चिदामुष्मिकफलं तथा । ऐहिकामुष्मिकञ्चापि तच्च पञ्चविधं पुनः

ឧបមន្យុបានមានពាក្យថា៖ «មានផលមួយជាផលលោកិយក្នុងជីវិតនេះ ហើយក៏មានផលមួយជាផលបរលោក។ មានផងដែរ ផលដែលទាំងលោកិយទាំងបរលោក; ហើយផលនោះវិញ មានប្រាំប្រភេទ»។

Verse 4

किंचित्क्रियामयं कर्म किंचित्कर्म तपो मयम् । जपध्यानमयं किंचित्किंचित्सर्वमयं तथा

កម្មខ្លះមានលក្ខណៈជាចម្បងជាកិរិយាពិធី; កម្មខ្លះមានតាបស្យាជាចម្បង។ កម្មខ្លះបង្កប់ដោយជប និងសមាធិ; ហើយកម្មខ្លះទៀត ក៏ជាសព្វមយ—រួមបញ្ចូលវិន័យសាធនាទាំងអស់។

Verse 5

क्रियामयं तथा भिन्नं होमदानार्चनक्रमात् । सर्वशक्तिमतामेव नान्येषां सफलं भवेत्

ការគោរពបូជាដែលផ្អែកលើកិរិយា—បែងចែកជាលំដាប់នៃ ហោម (បូជាភ្លើង), ទាន (ការបរិច្ចាគ), និង អរចន (ការថ្វាយបង្គំពិធី)—នាំផលតែសម្រាប់អ្នកដែលមានសក្តានុពលវិញ្ញាណពេញលេញ; សម្រាប់អ្នកដទៃ វាមិនក្លាយជាផលពិតប្រាកដទេ។

Verse 6

शक्तिश्चाज्ञा मदेशस्य शिवस्य परमात्मनः । तस्मात्काम्यानि कर्माणि कुर्यादाज्ञाधरोद्विजः

ឥទ្ធិពល (Śakti) និងព្រះបញ្ជា (ājñā) គឺជាក្រឹត្យរបស់ខ្ញុំ—ព្រះសិវៈ ព្រះអាត្មាអតិបរមា។ ដូច្នេះ ឱ ព្រហ្មចារីទ្វិជៈ អ្នកកាន់ព្រះបញ្ជានោះ គួរធ្វើពិធីកម្មកាម្យៈតាមព្រះបញ្ជា។

Verse 7

अथ वक्ष्यामि काम्यं हि चेहामुत्र फलप्रदम् । शैवैर्माहेश्वरैश्चैव कार्यमंतर्बहिः क्रमात्

ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីវិន័យកាម្យៈ ដែលផ្តល់ផលទាំងនៅទីនេះ និងនៅលោកក្រោយ។ វាត្រូវអនុវត្តដោយសាវៈ និងមាហេស្វរៈ តាមលំដាប់ ដោយអន្តរនិងបាហ្យ។

Verse 8

शिवो महेश्वरश्चेति नात्यंतमिह भिद्यते । यथा तथा न भिद्यंते शैवा माहेश्वरा अपि

នៅទីនេះ ព្រះនាម «សិវៈ» និង «មហេស្វរៈ» មិនខុសគ្នាដោយសារសារសំខាន់ឡើយ។ ដូចគ្នានេះដែរ អ្នកសៃវៈ និងអ្នកមាហេស្វរៈ ក៏មិនគួរត្រូវបានចាត់ទុកថាខុសគ្នាទេ។

Verse 9

शिवाश्रिता हि ते शैवा ज्ञानयज्ञरता नराः । माहेश्वरास्समाख्याता कर्मयज्ञरता भुवि

អ្នកសៃវៈទាំងនោះ ដែលបានជ្រកកោននៅព្រះសិវៈ ហើយឧស្សាហ៍ក្នុងយញ្ញៈនៃចំណេះដឹង (ជ្ញានយញ្ញៈ) ជាមនុស្សមានពរ។ នៅលើលោកនេះ អ្នកដែលឧស្សាហ៍ក្នុងយញ្ញៈនៃកម្ម (កិច្ចពិធី និងកាតព្វកិច្ច) ត្រូវបានហៅថា មាហេស្វរៈ។

Verse 10

तस्मादाभ्यन्तरे कुर्युः शैवा माहेश्वरा वहिः । न तु प्रयोगो भिद्येत वक्ष्यमाणस्य कर्मणः

ដូច្នេះ គួរឲ្យពួកគេជាសៃវៈនៅខាងក្នុង ហើយខាងក្រៅជាមាហេស្វរៈ; ប៉ុន្តែមិនគួរប្រែប្រួល ឬបំបែកនីតិវិធីដែលបានកំណត់ សម្រាប់កិច្ចពិធីដែលនឹងត្រូវបង្រៀនបន្តទៀតឡើយ។

Verse 11

परीक्ष्य भूमिं विधिवद्गंधवर्णरसादिभिः । मनोभिलषिते तत्र वितानविततांबरे

ក្រោយពិនិត្យដីដោយត្រឹមត្រូវ តាមក្លិន ពណ៌ រស និងអ្វីៗដទៃទៀត នៅទីកន្លែងដែលចិត្តពេញចិត្ត គួរពង្រីកវិតាន និងរៀបចំគម្របលាតសន្ធឹងលើក្បាលសម្រាប់ពិធី។

Verse 12

सुप्रलिप्ते महीपृष्ठे दर्पणोदरसंनिभे । प्राचीमुत्पादयेत्पूर्वं शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना

លើផ្ទៃដីដែលលាបរលោងល្អ និងរៀបចំស្មើ ដូចខាងក្នុងកញ្ចក់ គួរតាំងទិសខាងកើតជាមុន តាមវិធីដែលគម្ពីរបានបញ្ជាក់។

Verse 13

एकहस्तं द्विहस्तं वा मण्डलं परिकल्पयेत् । आलिखेद्विमलं पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम्

គួររៀបចំមណ្ឌល (maṇḍala) ពិធីការ ទំហំមួយចន្លោះដៃ ឬពីរចន្លោះដៃ។ នៅក្នុងនោះ គូរផ្កាឈូកដ៏បរិសុទ្ធ មាន៨ក្រវិល និងមានកណ្តាល (កರ್ಣិកា)។

Verse 14

रत्नहेमादिभिश्चूर्णैर्यथासंभवसंभृतैः । पञ्चावरणसंयुक्तं बहुशोभासमन्वितम्

ដោយប្រើម្សៅពីរត្នៈ មាស និងវត្ថុដទៃទៀត តាមសមត្ថភាពដែលអាចប្រមូលបាន គួររៀបចំមណ្ឌលនោះឲ្យមានអាវរណៈប្រាំ (ការពារប្រាំជាន់) និងមានសោភ័ណភាពរុងរឿង។

Verse 15

दलेषु सिद्धयः कल्प्याः केसरेषु सशक्तिकाः । रुद्रा वामादयस्त्वष्टौ पूर्वादिदलतः क्रमात्

នៅលើក្រវិលទាំងឡាយ គួរគិតសមាធិអំពីសិទ្ធិ (siddhi) ទាំងនានា; នៅលើកេសរ (filaments) គួរគិតអំពីឥទ្ធិពលទេវី (Śakti) រួមជាមួយវា។ រុទ្រៈទាំង៨ ចាប់ពី វាម (Vāma) ត្រូវសមាធិតាមលំដាប់ ចាប់ពីក្រវិលខាងកើត ហើយបន្តទៅតាមទិស។

Verse 16

कर्णिकायां च वैराग्यं बीजेषु नव शक्तयः । स्कन्दे शिवात्मको धर्मो नाले ज्ञानं शिवाश्रयम्

នៅក្នុងកណ្ណិកា មានវៃរាគ្យៈ (ការមិនជាប់ចិត្ត)។ នៅក្នុងព្យាង្គគ្រាប់ពូជ មានឥទ្ធិពលទាំង៩។ នៅក្នុងដើម មានធម៌ដែលមានសារសំខាន់ជាព្រះសិវៈ ហើយនៅក្នុងនាឌី មានជ្ញានដែលពឹងផ្អែកលើព្រះសិវៈតែមួយ។

Verse 17

कर्णिकोपरि चाग्नेयं मंडलं सौरमैन्दवम् । शिवविद्यात्मतत्त्वाख्यं तत्त्वत्रयमतः परम्

លើកណ្ណិកា មានមណ្ឌលអគ្គិ (Agni-maṇḍala) រួមជាមួយវង់ព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្ទ។ លើសពីនេះទៅទៀត មានតត្តវៈបី—តត្តវៈព្រះសិវៈ តត្តវៈវិទ្យា និងតត្តវៈអាត្មា—ដែលលើសលប់ពីកម្រិតទាបទាំងអស់។

Verse 18

सर्वासनोपरि सुखं विचित्रकुसुमान्वितम् । पञ्चावरणसंयुक्तं पूजयेदंबया सह

លើអាសនៈល្អបំផុតក្នុងអាសនៈទាំងអស់ ដែលស្រួល និងតុបតែងដោយផ្កាចម្រុះពណ៌ គួរធ្វើបូជាព្រះសិវៈរួមជាមួយព្រះមាតាទេវី ដោយរៀបចំពិធីតាមរបាំងបូជាប្រាំជាន់។

Verse 19

शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम् । विद्युद्वलयसंकाशजटामुकुटभूषितम्

ព្រះអង្គបង្ហាញព្រះរূপដូចគ្រីស្តាល់បរិសុទ្ធ ធូរស្បើយ ស្ងប់ស្ងាត់ និងភ្លឺរលោងដោយពន្លឺត្រជាក់ស្រទន់—តុបតែងដោយមកុដជតាដែលភ្លឺដូចចិញ្ចៀនរន្ទះ។

Verse 20

शार्दूलचर्मवसनं किञ्चित्स्मितमुखांबुजम् । रक्तपद्मदलप्रख्यपादपाणितलाधरम्

ព្រះអង្គស្លៀកស្បែកខ្លាជាវសនៈ; ព្រះមុខដូចផ្កាឈូកមានញញឹមស្រាល។ ព្រះបាទ បាតដៃ និងបបូរមាត់ភ្លឺរលោងដូចពណ៌ស្លឹកផ្កាឈូកក្រហម។

Verse 21

सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वाभरणभूषितम् । दिव्यायुधवरैर्युक्तं दिव्यगंधानुलेपनम्

ព្រះអង្គពេញលេញដោយលក្ខណៈមង្គលទាំងអស់ និងតុបតែងដោយអាភរណៈគ្រប់ប្រភេទ; មានអាវុធទិវ្យដ៏ប្រសើររួមជាមួយ និងលាបក្រអូបទិវ្យសួគ៌។

Verse 22

पञ्चवक्त्रं दशभुजं चन्द्रखण्डशिखामणिम् । अस्य पूर्वमुखं सौम्यं बालार्कसदृशप्रभम्

ព្រះសិវៈមានប្រាំមុខ ដប់ដៃ ពាក់មកុដជាគ្រឿងអលង្ការកំពូលជាចន្ទ្រកន្ទុយ។ មុខខាងកើតរបស់ព្រះអង្គទន់ភ្លន់ និងមង្គល រលោងដូចពន្លឺព្រះអាទិត្យទើបរះ។

Verse 23

त्रिलोचनारविंदाढ्यं कृतबालेंदुशेखरम् । दक्षिणं नीलजीमूतसमानरुचिरप्रभम्

នៅខាងត្បូងនៃរូបបរិសុទ្ធនោះ គាត់បានឃើញព្រះអម្ចាស់មានភ្នែកបីដូចផ្កាឈូក ពាក់ព្រះចន្ទអឌ្ឍចន្ទទន់ជាគ្រឿងកំពូល និងមានពន្លឺស្រស់ស្អាតដូចពពកភ្លៀងពណ៌ខៀវងងឹត—មង្គល ករុណា និងសមស្របសម្រាប់សមាធិរបស់ព្រលឹងចងខ្សែស្វែងរកព្រះគុណពីបតិ (Śiva)។

Verse 24

भ्रुकुटीकुटिलं घोरं रक्तवृत्तेक्षणत्रयम् । दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं स्फुरिताधरपल्लवम्

គួរឱ្យភ័យខ្លាចក្នុងការមើលឃើញ មានចិញ្ចើមក្រញ៉ាំជាកំហឹង; មានភ្នែកបីមូលពណ៌ក្រហមដូចឈាម; មានធ្មេញចង្អៀតគួរឱ្យរន្ធត់ មិនអាចឈ្នះបាន មិនអាចចូលប្រឆាំងបាន—បបូរមាត់ដូចកំពូលកុមាររបស់ទ្រង់ញ័រនិងរលកដោយអំណាចកំពុងផ្ទុះឡើង។

Verse 25

उत्तरं विद्रुमप्रख्यं नीलालकविभूषितम् । सविलासं त्रिनयनं चन्द्राभरणशेखरम्

រូបខាងជើងរបស់ទ្រង់ភ្លឺរលោងដូចផ្កាថ្មក្រហម តុបតែងដោយសក់រួញពណ៌ខៀវងងឹត; មានលំនឹងលេងសប្បាយ និងសោភា មានភ្នែកបី ហើយព្រះចន្ទអឌ្ឍចន្ទតាំងជាគ្រឿងកំពូលលើក្បាល។

Verse 26

पश्चिमं पूर्णचन्द्राभं लोचनत्रितयोज्ज्वलम् । चन्द्ररेखाधरं सौम्यं मंदस्मितमनोहरम्

បែរមុខទៅទិសលិច ព្រះអង្គភ្លឺរលោងដូចព្រះចន្ទពេញវង់ រលោងដោយភ្នែកបីដ៏ចែងចាំង។ ព្រះអង្គពាក់សញ្ញាចន្ទកន្ទុយ ល្អសុភមង្គល ទន់ភ្លន់ និងទាក់ទាញចិត្តដោយញញឹមស្រាលដ៏មនោរម្យ។

Verse 27

पञ्चमं स्फटिकप्रख्यमिंदुरेखासमुज्ज्वलम् । अतीव सौम्यमुत्फुल्ललोचनत्रितयोज्ज्वलम्

រូបទីប្រាំភ្លឺរលោងដូចគ្រីស្តាល់ ចែងចាំងដោយសញ្ញាចន្ទកន្ទុយ។ វាទន់ភ្លន់ និងសុភមង្គលយ៉ាងខ្លាំង ហើយភ្លឺរលោងដោយភ្នែកបីដែលបើកទូលាយ។

Verse 28

दक्षिणे शूलपरशुवज्रखड्गानलोज्ज्वलम् । सव्ये च नागनाराचघण्टापाशांकुशोज्ज्वलम्

នៅដៃស្តាំ ព្រះអង្គចែងចាំងដោយត្រីសូល កាំបិតពូថៅ វជ្រា ដាវ និងភ្លើងដ៏រលោង។ នៅដៃឆ្វេង ព្រះអង្គចែងចាំងដោយពស់ ព្រួញដែក កណ្ដឹង ខ្សែចង និងអង្គុស។

Verse 29

निवृत्त्याजानुसंबद्धमानाभेश्च प्रतिष्ठया । आकंठं विद्यया तद्वदाललाटं तु शांतया

ចាប់ពីជង្គង់ឡើងដល់ផ្ចិត គួរតាំង (លាប) វិភូតិដោយចិត្តនៃការដកខ្លួនចេញពីលោកិយ។ ពីផ្ចិតឡើងទៅ គួរលាបដោយភាពមាំមួននៃការតាំងចិត្ត; ដល់ក; ដោយវិជ្ជាផ្លូវវិញ្ញាណ; ហើយលើថ្ងាស ដោយសន្តិភាពស្ងប់ស្ងាត់។

Verse 30

तदूर्ध्वं शांत्यतीताख्यकलया परया तथा । पञ्चाध्वव्यापिनं साक्षात्कलापञ्चकविग्रहम्

លើសពីនោះ ដោយឥទ្ធិពលដ៏អធិឧត្តម និងលើសលប់ ដែលហៅថា «Śāntyatītā» មនុស្សយល់ដឹងដោយផ្ទាល់អំពីព្រះអម្ចាស់ ដែលពេញលេញគ្របដណ្តប់ផ្លូវប្រាំនៃការបង្ហាញ—ព្រះអង្គដែលរូបកាយជាក្រុមកលា (អំណាច) ប្រាំ។

Verse 31

ईशानमुकुटं देवं पुरुषाख्यं पुरातनम् । अघोरहृदयं तद्वद्वामगुह्यं महेश्वरम्

ព្រះមហేశ్వరៈ មានមកុដជាអីសានៈ ជាព្រះបុរាណ ហៅថា បុរុષៈ។ ដូច្នេះដែរ ព្រះហృទ័យគឺ អឃោរៈ ហើយអាថ៌កំបាំងខាងឆ្វេងគឺ វាមៈ។

Verse 32

सद्यपादं च तन्मूर्तिमष्टत्रिंशत्कलामयम् । मातृकामयमीशानं पञ्चब्रह्ममयं तथा

ព្រះអង្គក៏ត្រូវហៅថា សద్యបាទៈ; រូបនោះរបស់ព្រះអង្គ បង្កប់ដោយ កលា ៣៨ (អំណាចទេវី)។ ព្រះអង្គជាអីសានៈ ពោរពេញដោយ មាតૃកា (អក្សរស័ព្ទសក្ការៈ) ហើយក៏ជាបញ្ចព្រហ្មមយៈ ដែរ។

Verse 33

ओंकाराख्यमयं चैव हंसशक्त्या समन्वितम् । तथेच्छात्मिकया शक्त्या समारूढांकमंडलम्

វាមានសភាពជាអូម (Oṁ) ហើយភ្ជាប់ជាមួយ ហំស-សក្តិ (Haṁsa-Śakti)។ ដូចគ្នានេះ ដោយអាស្រ័យលើ អិច្ឆា-សក្តិ (icchā-śakti) ជាថាមពលនៃព្រះឆន្ទៈ វាទ្រទ្រង់មណ្ឌលភ្លឺរលោងនៅលើភ្លៅ។

Verse 34

ज्ञानाख्यया दक्षिणतो वामतश्च क्रियाख्यया । तत्त्वत्रयमयं साक्षाद्विद्यामूर्तिं सदाशिवम्

នៅខាងស្តាំរបស់ព្រះអង្គ មានសក្តិដែលហៅថា ជ្ញាន (ចំណេះដឹង) ហើយខាងឆ្វេងមានសក្តិដែលហៅថា ក្រីយា (សកម្មភាព)។ ព្រះអង្គគឺសដាសិវៈ (Sadāśiva) ដោយផ្ទាល់—មានរូបជាវិទ្យា​បរិសុទ្ធ—រួមបញ្ចូលតត្ត្វត្រី (Pati, Paśu, Pāśa)។

Verse 35

मूर्तिमूलेन संकल्प्य सकलीकृत्य च क्रमात् । संपूज्य च यथान्यायमर्घान्तं मूलविद्यया

ដោយគិតសមាធិអញ្ជើញ (ព្រះសិវៈ) តាមរយៈមូលនៃរូបបរិសុទ្ធ ហើយបំពេញការស្រមៃនោះឲ្យពេញលេញតាមលំដាប់។ បន្ទាប់មក គួរធ្វើបូជាតាមវិធីដែលបានកំណត់ ដល់ដំណាក់កាលអរឃ្យ (arghya) ដោយប្រើមូលមន្ត្រា (mūla-vidyā)។

Verse 36

मूर्तिमन्तं शिवं साक्षाच्छक्त्या परमया सह । तत्रावाह्य महादेवं सदसद्व्यक्तिवर्जितम्

នៅទីនោះ អញ្ជើញព្រះសិវៈ—ដែលមានវត្តមានពិតក្នុងរូបកាយ—ជាមួយសក្តិដ៏អធិឧត្តមរបស់ព្រះអង្គ។ ហើយគួរបូជាមហាទេវៈ ដែលលើសលប់ទាំងអ្វីដែលបង្ហាញ និងមិនបង្ហាញ ហើយលើសពីការកំណត់ជាបុគ្គលទាំងអស់។

Verse 37

पञ्चोपकरणं कृत्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । ब्रह्मभिश्च षडङ्गैश्च ततो मातृकया सह

បន្ទាប់ពីរៀបចំឧបករណ៍បូជាទាំងប្រាំ (pañcopakaraṇa) រួច គួរបូជាព្រះបរមេស្វរ (Parameśvara)។ បន្ទាប់មក ដោយប្រើមន្ត្រាព្រហ្ម (Brahma-mantra) និងអង្គជំនួយទាំងប្រាំមួយ (ṣaḍaṅga) ហើយបន្តទៀតជាមួយម៉ាត្រិកា (Mātṛkā) គឺម៉ាត្រិកាអក្សរស័ក្តិសិទ្ធ ការបូជាគួរធ្វើឲ្យគ្រប់គ្រាន់។

Verse 38

प्रणवेन शिवेनैव शक्तियुक्तेन च क्रमात् । शांतेन वा तथान्यैश्च वेदमन्त्रैश्च कृत्स्नशः

គួរធ្វើពិធីតាមលំដាប់ ដោយប្រើប្រṇវៈ «អោម» និងមន្ត្រ «សិវៈ» ផងដែរ ដែលភ្ជាប់ជាមួយសក្តិ; ឬមិនដូច្នោះទេ ដោយមន្ត្រ «សាន្តិ» ហើយដូចគ្នានេះ ដោយមន្ត្រវេទៈផ្សេងៗទាំងស្រុង។

Verse 39

पूजयेत्परमं देवं केवलेन शिवेन वा । पाद्यादिमुखवासांतं कृत्वा प्रस्थापनं विना

គួរបូជាព្រះដ៏លើសលប់—ទាំងព្រះអាទិទេវដ៏អប្សូលូត ឬបូជាសិវៈតែឯង—ដោយធ្វើអុបចារៈចាប់ពីទឹកលាងព្រះបាទ (pādya) រហូតដល់ក្លិនក្រអូបសម្រាប់មាត់ (mukhavāsa) ប៉ុន្តែមិនធ្វើពិធីបញ្ចប់បញ្ជូនព្រះ (visarjana) ទេ។

Verse 40

पञ्चावरणपूजां तु ह्यारभेत यथाक्रमम्

បន្ទាប់មក គួរចាប់ផ្តើមពិធីបូជាបញ្ចអាវរណៈ (pañcāvaraṇa-pūjā) តាមលំដាប់ដែលបានកំណត់យ៉ាងត្រឹមត្រូវ។