Adhyaya 36
Vayaviya SamhitaUttara BhagaAdhyaya 3670 Verses

लिङ्ग-बेर-प्रतिष्ठाविधिः / The Procedure for Installing the Liṅga and the Bera (Icon)

អធ្យាយ ៣៦ ជាសន្ទនាបង្រៀនពិធី ដែលក្រឹෂ್ಣ សួរអំពីវិធីប្រតិષ્ઠាដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់លិង្គ និងបេរ (រូបបដិមា) តាមព្រះសិវៈ។ ឧបមន្យូ ប្រាប់លំដាប់ពិធី៖ ជ្រើសថ្ងៃមង្គល (ពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ មិនជាថ្ងៃអពមង្គល), បង្កើតលិង្គតាមមាត្រដ្ឋានសាស្ត្រ, ពិនិត្យដីហើយជ្រើសទីតាំងល្អ។ ចាប់ផ្តើមដោយសេវាពិធីដំបូង និងបូជាព្រះគណេស, សម្អាតទីតាំង ហើយនាំលិង្គទៅកន្លែងស្នាន។ គូសសញ្ញាតាមសិល្បសាស្ត្រ ដោយដំបងមាសជាមួយពណ៌កុងគុម។ លិង្គ និងពിണ្ឌិកា ត្រូវសម្អាតដោយល្បាយដី-ទឹក និងបញ្ចកវ្យ។ បន្ទាប់ពីបូជាជាមួយវេទិកា/បីឋៈ នាំទៅអាងទឹកទេវតា ដាក់អធិវាស (សម្រាក/បញ្ចូលព្រះសក្តិ)។ សាលាអធិវាសត្រូវតុបតែងដោយទ្វារតូរ៉ណ, របងពិធី, កម្រងដರ್ಭ, ដំរីទិស៨, កុម្ភៈទិស៨ និងអស្ដមង្គល; បូជាទិសបាល។ កណ្ដាលដាក់បីឋៈធំ មានសញ្ញាអាសនៈផ្កាឈូក ដោយវត្ថុភ្លឺឬឈើ។

Shlokas

Verse 1

श्रीकृष्ण उवाच । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि प्रतिष्ठाविधिमुत्तमम् । लिंगस्यापि च बेरस्य शिवेन विहितं यथा

ព្រះក្រឹෂ្ណមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះគ្រូដ៏គួរគោរព ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់វិធីប្រតិស្ឋាបនាដ៏ឧត្តម—ដែលព្រះសិវៈបានបញ្ញត្តិសម្រាប់ទាំងលិង្គ និងរូបបេរៈ (រូបបដិមា) ដូចម្តេច»។

Verse 2

उपमन्युरुवाच । अनात्मप्रतिकूले तु दिवसे शुक्लपक्षके । शिवशास्त्रोक्तमार्गेण कुर्याल्लिंगं प्रमाणवत्

ឧបមន្យុមានព្រះបន្ទូលថា៖ «នៅថ្ងៃដែលមិនប្រឆាំងនឹងខ្លួនឯង គឺថ្ងៃសុភមង្គល ក្នុងពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ គួរធ្វើព្រះសិវលិង្គឲ្យមានមាត្រដ្ឋានត្រឹមត្រូវ តាមផ្លូវដែលបានបង្រៀនក្នុងសាស្ត្ររបស់ព្រះសិវៈ»។

Verse 3

स्वीकृत्याथ शुभस्थानं भूपरीक्षां विधाय च । दशोपचारान्कुर्वीत लक्षणोद्धारपूर्वकान्

ដោយជ្រើសរើសទីកន្លែងមង្គល ហើយពិនិត្យដីឲ្យបានត្រឹមត្រូវរួចហើយ គួរធ្វើឧបចារៈបូជាទាំងដប់ ដោយចាប់ផ្តើមពីការសម្គាល់ និងរៀបចំទីតាំងឲ្យសមរម្យ ដើម្បីឲ្យពិធីត្រូវបានបង្កើតយ៉ាងត្រឹមត្រូវសម្រាប់ព្រះសិវៈ។

Verse 4

तेषां दशोपचाराणां पूर्वं पूज्य १ विनायकम् । स्थानशुद्ध्यादिकं कृत्वालिंगं स्नानालयं नयेत्

ក្នុងចំណោមសេវាពិធីដប់ប្រការ (ទសោបចារ) នោះ គួរថ្វាយបូជាព្រះវិនាយក (គណេស) ជាមុនសិន។ បន្ទាប់ពីបានធ្វើពិធីបរិសុទ្ធទីកន្លែង និងពិធីពាក់ព័ន្ធរួច នាំសិវលិង្គទៅកាន់កន្លែងស្នាន ដើម្បីអភិសេក។

Verse 5

शलाकया कांचनया २ कुंकुमादिरसाक्तया । लक्षितं लक्षणं शिल्पशास्त्रेण विलिखेत्ततः

បន្ទាប់មក ប្រើស្លាកា​មាសមួយ ដែលជ្រលក់ក្នុងទឹកក្រហមកុងគុម និងទឹកសារធាតុដូចៗនោះ ហើយសរសេរចម្លាក់លក្ខណៈមង្គលដែលបានកំណត់ តាមគោលការណ៍នៃសិល្បសាស្ត្រព្រះ។

Verse 6

अष्टमृत्सलिलैर्वाथ पञ्चमृत्सलिलैस्तथा । लिङ्गं पिंडिकया सार्धं पञ्चगव्यैश्च शोधयेत्

គួរធ្វើពិធីសម្អាតបរិសុទ្ធសិវលិង្គ ជាមួយពិណ្ឌិកា (ជើងលិង្គ) ដោយទឹកលាយដីបរិសុទ្ធប្រាំបីប្រភេទ ហើយដូចគ្នានោះ ដោយទឹកលាយដីបរិសុទ្ធប្រាំប្រភេទផងដែរ; ហើយត្រូវលាងសម្អាតវាជាមួយបញ្ចគវ្យ (វត្ថុបរិសុទ្ធប្រាំពីគោ)។

Verse 7

सवेदिकं समभ्यर्च्य दिव्याद्यं तु जलाशयम् । नीत्वाधिवासयेत्तत्र लिंगं पिंडिकया सह

បន្ទាប់ពីបានថ្វាយបូជាអាងទឹកបរិសុទ្ធជាមួយវេទិកា (ជើងបូជា) ដោយគោរពរួច នោះគួរនាំយកទឹកដ៏ទេវភាពសមស្របសម្រាប់ពិធី ហើយនៅទីនោះ ធ្វើពិធីអធិវាស ដំឡើងសិវលិង្គជាមួយពិណ្ឌិកា។

Verse 8

अधिवासालये शुद्धे सर्वशोभासमन्विते । सतोरणे सावरणे दर्भमालासमावृते

នៅក្នុងសាលាអធិវាសៈដ៏បរិសុទ្ធ ដែលតុបតែងដោយសោភ័ណភាពគ្រប់យ៉ាង—មានទ្វារច្រកមង្គល និងរបងព័ទ្ធសមរម្យ ហើយព័ទ្ធជុំវិញដោយកម្រងស្មៅដರ್ಭៈដ៏សក្ការៈ—គួរធ្វើពិធី។

Verse 9

दिग्गजाष्टकसंपन्ने दिक्पालाष्टघटान्विते । अष्टमंगलकैर्युक्ते कृतदिक्पालकार्चिते

វាត្រូវបានបំពាក់ដោយដំរីធំទាំង៨នៃទិសទាំងឡាយ ព្រមទាំងទេវតាអភិបាលទិសទាំង៨ជាមួយកលសៈពិធី; តុបតែងដោយសញ្ញាមង្គលទាំង៨ ហើយបានទទួលការបូជាដោយទិសបាលាទាំងឡាយយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។

Verse 10

तेजसं दारवं वापि कृत्वा पद्मासनांकितम् । विन्यसेन्मध्यतस्तत्र विपुलं पीठकालयम्

ដោយធ្វើកៅអីបូជាដ៏ភ្លឺរលោង—អាចជាលោហៈភ្លឺឬឈើ—ដែលមានសញ្ញា «បដ្មាសនៈ» (អាសនៈផ្កាឈូក) សម្គាល់ ហើយគួរដាក់នៅកណ្ដាលទីនោះ នូវមូលដ្ឋានធំទូលាយសម្រាប់ពិឋៈ (pīṭha) នៃការបូជា។

Verse 11

द्वारपालान्समभ्यर्च्य भद्रादींश्चतुरःक्रमात् । समुद्रश्च विभद्रश्च सुनंदश्च विनंदकः

បន្ទាប់ពីបូជាទ្វារបាលាទាំងឡាយយ៉ាងគួរសម ដោយចាប់ផ្តើមពី «ភទ្រៈ» តាមលំដាប់ គឺ សមុទ្រៈ វិភទ្រៈ សុនន្ទៈ និង វិនន្ទកៈ នោះអ្នកបូជាបន្តពិធីទៅមុខ។

Verse 12

स्नापयित्वा समभ्यर्च्य लिंगं वेदिकया सह । सकूर्चाभ्यां तु वस्त्राभ्यां समावेष्ट्यं समंततः

បន្ទាប់ពីស្រោចទឹកស្នាន និងបូជាលិង្គព្រះសិវៈជាមួយវេទិកា (vedikā) យ៉ាងគួរសម រួចគួររុំវាជុំវិញទាំងមូលដោយក្រណាត់ពីរដុំដែលមានគែម (kūrcha)។

Verse 13

प्रापय्य शनकैस्तोयं पीठिकोपरि शाययेत् । प्राक्शिरस्कमधःसूत्रं पिंडिकां चास्य पश्चिमे

បន្ទាប់ពីចាក់ទឹកយ៉ាងស្ងៀមៗ និងបន្តិចម្តងៗហើយ គេគួរដាក់វាលើពិಠិកា។ ឲ្យក្បាលបែរទៅទិសកើត; ខ្សែណែនាំឲ្យនៅខាងក្រោម ហើយដាក់បាតមូល (គ្រឹះទ្រនាប់) នៅខាងលិចរបស់វា។

Verse 14

सर्वमंगलसंयुक्तं लिंगं तत्राधिवासयेत् । पञ्चरात्रं त्रिरात्रं वाप्येकरात्रमथापि वा

នៅទីនោះ គេគួរធ្វើពិធីអធិវាសន៍ និងសំស្ការ លិង្គ ដែលពោរពេញដោយសេចក្តីមង្គលទាំងអស់ ហើយឲ្យវាស្នាក់នៅក្នុងភាពបរិសុទ្ធរយៈពេលប្រាំយប់ ឬបីយប់ ឬសូម្បីតែមួយយប់ក៏បាន។

Verse 15

विसृज्य पूजितं तत्र शोधयित्वा च पूर्ववत् । संपूज्योत्सवमार्गेण शयनालयमानयेत्

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការបូជានៅទីនោះហើយ គេគួរសម្អាត (ទីកន្លែង និងវត្ថុបូជា) ម្តងទៀតដូចមុន។ បន្ទាប់មក ក្រោយពេលគោរពបូជាព្រះអម្ចាស់តាមវិធីពិធីបុណ្យយ៉ាងត្រឹមត្រូវ គេគួរនាំ (សញ្ញាសក្ការ/ទេវតាដែលបានសំស្ការ) ទៅកាន់បន្ទប់សម្រាក។

Verse 16

तत्रापि शयनस्थानं कुर्यान्मंडलमध्यतः । शुद्धैर्जलैः स्नापयित्वा लिंगमभ्यर्चयेत्क्रमात्

នៅទីនោះផងដែរ គេគួររៀបចំកន្លែងសម្រាកនៅកណ្ដាលមណ្ឌលដែលបានសំស្ការ។ បន្ទាប់ពីងូតលិង្គដោយទឹកបរិសុទ្ធហើយ គេគួរបូជាលិង្គតាមលំដាប់ពិធីដែលបានកំណត់។

Verse 17

ऐशान्यां पद्ममालिख्य शुद्धलिप्ते महीतले । शिवकुंभं शोधयित्वा तत्रावाह्य शिवं यजेत्

លើដីដែលបានសម្អាត និងលាបថ្មីឲ្យបរិសុទ្ធ គេគួរគូរផ្កាឈូកនៅទិសឦសាន (ឥសាន)។ បន្ទាប់ពីសម្អាតតាមពិធីសាស្ត្រ នូវសិវកុម្ភ (ក្រឡាផ្ទុកទឹកសំស្ការ) ហើយ គេគួរអាវាហន៍ព្រះសិវៈចូលក្នុងនោះ និងបូជាព្រះសិវៈនៅទីនោះ។

Verse 18

वेदीमध्ये सितं पद्मं परिकल्प्य विधानतः । तस्य पश्चिमतश्चापि चंडिकापद्ममालिखेत्

នៅកណ្ដាលវេទិកា ត្រូវរៀបចំផ្កាឈូកពណ៌សមួយ តាមវិធីពិធីដែលបានកំណត់; ហើយនៅខាងលិចរបស់វា ក៏ត្រូវគូរអាសនៈផ្កាឈូករបស់ចណ្ឌិកា។

Verse 19

क्षौमाद्यैर्वाहतैर्वस्त्रैः पुष्पैर्दर्भैरथापि वा । प्रकल्प्य शयनं तस्मिन्हेमपुष्पं विनिक्षिपेत्

ដោយប្រើក្រណាត់លីនិន និងក្រណាត់ផ្សេងៗដែលបានលាងស្អាតល្អ—ឬក៏ផ្កា និងស្មៅដರ್ಭៈផង—ត្រូវរៀបចំកន្លែងសម្រាកបរិសុទ្ធ; ហើយលើគ្រែនោះ ត្រូវដាក់ផ្កាមាសជាអំណោយបូជា។

Verse 20

तत्र लिंगं समानीय सर्वमंगलनिःस्वनैः । रक्तेन वस्त्रयुग्मेन सकूर्चेन समंततः

នៅទីនោះ នាំយកសិវលិង្គមកដាក់ឲ្យសមទី ដោយមានសូរសព្ទមង្គល និងពាក្យជ័យមង្គល; បន្ទាប់មក ត្រូវរៀបចំជុំវិញវាទាំងបួនទិស ដោយក្រណាត់ក្រហមពីរបន្ទះ ព្រមទាំងកូរចៈ (kūrca) ជាចំណែកនៃពិធីអភិសេក។

Verse 21

सह पिंडिकयावेष्ट्य शाययेच्च यथा पुरा । पुरस्तात्पद्ममालिख्य तद्दलेषु यथाक्रमम्

រុំវាជាមួយពിണ្ឌិកា (piṇḍikā) ហើយដាក់ឲ្យសម្រាកដូចដែលបានធ្វើមុន។ បន្ទាប់មក គូរផ្កាឈូកនៅខាងមុខ ហើយបន្តតាមលំដាប់លើក្រឡាផ្ការបស់វា។

Verse 22

विद्येशकलशान्न्यस्येन्मध्ये शैवीं च वर्धनीम् । परीत्य पद्मत्रितयं जुहुयुर्द्विजसत्तमाः

បន្ទាប់ពីដាក់កលសៈ (kalasha) របស់វិទ្យេឝៈ ហើយដាក់ភាជន ‘វರ್ಧនី’ របស់សៃវៈនៅកណ្ដាល រួចព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ត្រូវដើរវង់ជុំវិញគំនូរផ្កាឈូកបី ហើយបូជាអាហូតិចូលក្នុងភ្លើងបរិសុទ្ធ។

Verse 23

ते चाष्टमूर्तयः कल्प्याः पूर्वादिपरितः स्थिताः । चत्वारश्चाथ वा दिक्षु स्वध्येतारस्सजापकाः

អង្គទម្រង់ទាំងប្រាំបីនោះ គួរត្រូវបានសមាធិគិតគូរយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ដោយស្ថិតព័ទ្ធជុំវិញ ចាប់ពីទិសកើតជាដើម។ ហើយនៅតាមទិសទាំងឡាយ ក៏មានអ្នកបម្រើបួនរូបទៀត—អ្នកសូត្រវេទ និងអ្នកអនុវត្តជប—ដែលនៅតែជាប់រវល់ក្នុងការសូត្រព្រះមន្តសក្ការៈ។

Verse 24

जुहुयुस्ते विरंच्याद्याश्चतस्रो मूर्तयः स्मृताः । दैशिकः प्रथमं तेषामैशान्यां पश्चिमे ऽथ वा

ទម្រង់ទាំងបួន ដែលចាប់ផ្តើមពី វិរញ្ចិ (ព្រះព្រហ្មា) ត្រូវបានចងចាំថាជាមុខមាត់បង្ហាញ ហើយពួកគេធ្វើពិធីហូមៈ (បូជាភ្លើង)។ ក្នុងចំណោមពួកគេ ទម្រង់ «ដៃឝិក» (ទម្រង់ណែនាំនិងបញ្ចូលពិធី) ជាទីមួយ—គួរដាក់/បូជានៅទិសឥសាន ឬមិនដូច្នោះទេ នៅទិសលិច។

Verse 25

प्रधानहोमं कुर्वीत सप्तद्रव्यैर्यथाक्रमम् । आचार्यात्पादमर्धं वा जुहुयुश्चापरे द्विजाः

គាត់គួរធ្វើ «ប្រធានហូមៈ» (ការបូជាភ្លើងសំខាន់) តាមលំដាប់ត្រឹមត្រូវ ដោយប្រើវត្ថុបូជាប្រាំពីរយ៉ាងដែលបានកំណត់។ ហើយព្រះទ្វិជៈខ្លះៗ ក៏អាចបូជាចូលក្នុងភ្លើងត្រឹមមួយភាគបួន ឬកន្លះភាគ ដោយអនុវត្តតាមអ្វីដែលទទួលបានពីគ្រូ (អាចារ្យ)។

Verse 26

प्रधानमेकमेवात्र जुहुयादथ वा गुरुः । पूर्वं पूर्णाहुतिं हुत्वा घृतेनाष्टोत्तरं शतम्

នៅទីនេះ គួរបូជាប្រធានអាហុតិមួយតែប៉ុណ្ណោះ—ឬមិនដូច្នោះទេ គ្រូ (គុរុ) អាចធ្វើជំនួស។ ជាមុន សូមធ្វើ «ពូណ៌អាហុតិ» (អាហុតិពេញលេញ) រួចហើយ បន្ទាប់មក បូជាដោយឃី (ghṛta) ចំនួនមួយរយប្រាំបីអាហុតិ។

Verse 27

मूर्ध्नि मूलेन लिंगस्य शिवहस्तं प्रविन्यसेत् । शतमर्धं तदर्धं वा क्रमाद्द्रव्यैश्च सप्तभिः

ដោយដាក់ «ដៃព្រះសិវៈ» (សិវមុទ្រា) លើកំពូលក្បាល ឲ្យស្របតាមមូលដ្ឋាននៃលិង្គៈ គួរធ្វើពិធីតាមលំដាប់ ដោយវត្ថុបូជាប្រាំពីរយ៉ាង—អាចធ្វើចំនួនមួយរយ (អាហុតិ/ការសូត្រ) ឬកន្លះនោះ ឬក៏កន្លះនៃកន្លះនោះ។

Verse 28

हुत्वाहुत्वा स्पृशेल्लिंगं वेदिकां च पुनः पुनः । पूर्णाहुतिं ततो हुत्वा क्रमाद्दद्याच्च दक्षिणाम्

បន្ទាប់ពីថ្វាយអាហុតិ (homa) ម្តងហើយម្តងទៀត អ្នកបូជាគួរប៉ះលិង្គព្រះសិវៈ និងវេទិកា ជាញឹកញាប់។ បន្ទាប់មក ថ្វាយពូណាហុតិ (pūrṇāhuti) រួច តាមលំដាប់ គួរផ្តល់ទក្ខិណា (dakṣiṇā) តាមដែលកំណត់។

Verse 29

आचार्यात्पादमर्धं वा होत्ःणां स्थपतेरपि । तदर्धं देयमन्येभ्यः सदस्येभ्यश्च शक्तितः

ពីទានបុណ្យដែលត្រូវប្រគេន គួរបែងចែកមួយភាគបួន ឬមួយភាគពីរ ដល់អាចារ្យ (គ្រូបូជា) ហើយដូចគ្នានោះដល់បូជាចារ្យ Hotṛ និងស្ថបតិ (អ្នកគ្រប់គ្រងពិធី)។ បន្ទាប់មក កន្លះនៃភាគនោះ ត្រូវប្រគេនទៅអ្នកបម្រើពិធីផ្សេងៗ និងសមាជិកសភាអ្នកប្រាជ្ញ តាមសមត្ថភាព។

Verse 30

ततः श्वभ्रे वृषं हैमं कूर्चं वापि निवेश्य च । मृदंभसा पञ्चगव्यैः पुनः शुद्धजलेन च

បន្ទាប់មក ក្នុងរណ្តៅមួយ គាត់ត្រូវដាក់គោឈ្មោលមាស ឬមិនដូច្នោះទេ ដាក់កញ្ចប់កូរ្ច (kūrca) សម្រាប់ពិធី។ ហើយបន្ទាប់មក ត្រូវសម្អាតវាដោយដី និងទឹក ដោយបញ្ចផលគោទាំងប្រាំ (pañcagavya) ហើយម្ដងទៀតដោយទឹកសុទ្ធ។

Verse 31

शोधितां चंदनालिप्तां श्वभ्रे ब्रह्मशिलां क्षिपेत् । करन्यासं ततः कृत्वा नवभिः शक्तिनामभिः

ក្រោយពីសម្អាតព្រះសិលាប្រាហ្ម (Brahma-śilā) ឲ្យបរិសុទ្ធ ហើយលាបក្រអូបចន្ទន៍ គាត់ត្រូវដាក់វាចូលក្នុងរណ្តៅដែលបានរៀបចំ។ បន្ទាប់មក ធ្វើការ-ន្យាស (kara-nyāsa) ដោយអញ្ជើញនាមនៃសក្តិទាំង៩ ដើម្បីបុណ្យស័ក្តិសិទ្ធិដល់ដៃ។

Verse 32

हरितालादिधातूंश्च बीजगंधौषधैरपि । शिवशास्त्रोक्तविधिना क्षिपेद्ब्रह्मशिलोपरि

គាត់ត្រូវដាក់រ៉ែដូចជា ហរិតាល (orpiment) និងអ្វីៗដទៃទៀត រួមជាមួយគ្រាប់ពូជ វត្ថុក្រអូប និងឱសថព្យាបាល លើព្រះសិលាប្រាហ្ម (Brahma-śilā) ដោយគោរពតាមវិធីដែលបានបង្រៀនក្នុងសាស្ត្ររបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 33

प्रतिलिंगं तु संस्थाप्य क्षीरं वृक्षसमुद्भवम् । स्थितं बुद्ध्वा तदुत्सृज्य लिंगं ब्रह्मशिलोपरि

ដោយបានដំឡើងលិង្គជំនួសមួយ សូមដាក់លើវាទឹកទឹកដោះស (ជ័រទឹកដោះ) ដែលកើតពីដើមឈើ។ ពេលដឹងថាវាស្ថិតមាំល្អហើយ គាត់បានទុកវា ហើយដំឡើងលិង្គលើថ្មព្រះព្រហ្ម-សិលា​ដ៏បរិសុទ្ធ។

Verse 34

प्रागुदक्प्रवरां किंचित्स्थापयेन्मूलविद्यया । पिंडिकां चाथ संयोज्य शाक्तं मूलमनुस्मरन्

ដោយមូលវិទ្យា (មន្ត្រមូលដ្ឋាន) គួរដំឡើងវាឲ្យលំអៀងបន្តិចទៅទិសកើត និងទិសជើង។ បន្ទាប់មកភ្ជាប់ពិណ្ឌិកា ហើយរំលឹកក្នុងចិត្តនូវមន្ត្រមូលសាក្តៈ។

Verse 35

बन्धनं बंधकद्रव्यैः कृत्वा स्थानं विशोध्य च । दत्त्वा चार्घ्यं च पुष्पाणि कुर्युर्यवनिकां पुनः

ដោយបានធ្វើការចងភ្ជាប់ដោយវត្ថុសមស្របសម្រាប់ចង ហើយបានសម្អាតទីកន្លែងឲ្យបរិសុទ្ធ រួចថ្វាយអរឃ្យ និងផ្កា; បន្ទាប់មកគួររៀបចំវាំងនន (អេក្រង់) ឡើងវិញឲ្យត្រឹមត្រូវ។

Verse 36

यथायोग्यं निषेकादि लिंगस्य पुरतस्तदा । आनीय शयनस्थानात्कलशान्विन्यसेत्क्रमात्

បន្ទាប់មក តាមរបៀបសមស្រប គួរធ្វើពិធីបឋមចាប់ពីការប្រោះទឹក (និសេក) នៅមុខលិង្គ។ ហើយយកកលស (ក្រឡុកពិធី) ចេញពីកន្លែងសម្រាក រួចរៀបចំតាមលំដាប់។

Verse 37

महापूजामथारभ्य संपूज्य कलशान्दश । शिवमंत्रमनुस्मृत्य शिवकुंभजलांतरे

ដោយចាប់ផ្តើមមហាពូជា ហើយបានបូជាកលសទាំងដប់ឲ្យគ្រប់គ្រាន់ គួររំលឹកមន្ត្រព្រះសិវៈ ហើយធ្វើសំស្ការ (សន្តិភាព) នៅក្នុងទឹកដែលស្ថិតក្នុងកុម្ភព្រះសិវៈ។

Verse 38

अंगुष्ठानामिकायोगादादाय तमुदीरयेत् । न्यसेदीशानभागस्य मध्ये लिंगस्य मंत्रवित्

ដោយភ្ជាប់ម្រាមមេដៃជាមួយម្រាមនាមិកា អ្នកដឹងមន្តគួរយកវា ហើយបញ្ចេញមន្ត; បន្ទាប់មក អ្នកជំនាញមន្តគួរដាក់វា នៅកណ្ដាលលិង្គ ត្រង់ភាគឥសាន។

Verse 39

शक्तिं न्यसेत्तथा विद्यां विद्येशांश्च यथाक्रमम् । लिङ्गमूले शिवजलैस्ततो लिंगं निषेचयेत्

បន្ទាប់មក គាត់គួរធ្វើន្យាសៈ ដាក់ព្រះសក្តិ ហើយដាក់វិទ្យា និងវិទ្យេឥសៈ តាមលំដាប់។ បន្ទាប់ពីនោះ នៅគល់លិង្គ ដោយទឹកបរិសុទ្ធដែលឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈ គាត់គួរចាក់ទឹកស្រោច និងងូតលិង្គ។

Verse 40

वर्धन्यां पिंडिकालिंगं विद्येशकलशैः पुनः । अभिषिच्यासनं पश्चादाधाराद्यं प्रकल्पयेत्

ដាក់លិង្គជាមួយពិណ្ឌិកា (ជើងលិង្គ) ក្នុងភាជនៈសម្រាប់ពិធីបុណ្យអភិសេក ហើយអភិសេកម្តងទៀតដោយកលសៈទឹកបរិសុទ្ធដែលឧទ្ទិសដល់វិទ្យេឝ្វរៈ។ បន្ទាប់មក រៀបចំអាសនៈ ហើយត្រៀមគ្រឹះគាំទ្រចាប់ពីអាធារៈតាមលំដាប់។

Verse 41

कृत्वा पञ्चकलान्यासं दीप्तं लिंगमनुस्मरेत् । आवाहयेच्छिवौ साक्षात्प्राञ्जलिः प्रागुदङ्मुखः

ក្រោយពេលធ្វើន្យាសៈនៃកលា៥រួច គួរចងចាំសមាធិលើលិង្គដ៏ភ្លឺរលោង។ ដោយបត់ដៃជាប្រាណជលិ៍ ប្រឈមទៅទិសកើត ឬទិសជើង គួរអាវាហន៍ព្រះឝិវៈដោយផ្ទាល់ឲ្យស្ថិតនៅ។

Verse 42

सर्वाभरणशोभाढ्यं सर्वमंगलनिस्वनैः । ब्रह्मविष्णुमहेशार्कशक्राद्यैर्देवदानवैः

វាប្រសើររុងរឿងដោយសោភ័ណភាពនៃគ្រឿងអលង្ការទាំងអស់ ហើយក៏រំញ័រដោយសម្លេងមង្គលគ្រប់ប្រភេទ—ដោយមានព្រះព្រហ្មា ព្រះវិស្ណុ ព្រះមហេស្វរ ព្រះអាទិត្យ ព្រះឥន្ទ្រ និងអ្នកដទៃទៀត ព្រមទាំងទេវតា និងសូម្បីតែដានវៈ មកបម្រើនិងសរសើរ។

Verse 43

आनंदक्लिन्नसर्वांगैर्विन्यस्तांजलिमस्तकैः । स्तुवद्भिरेव नृत्यद्भिर्नामद्भिरभितो वृतम्

ជុំវិញទាំងអស់ ត្រូវបានព័ទ្ធដោយអ្នកបូជាព្រះ—អវយវៈទាំងមូលសើមជ្រាបដោយអានន្ទៈ ដាក់ដៃអញ្ជលីលើក្បាលដោយក្តីគោរព; ខ្លះសរសើរ ខ្លះរាំ ហើយខ្លះក៏កោតក្បាលក្រាបថ្វាយ ពេលបូជាព្រះមហេស្វរ។

Verse 44

ततः पञ्चोपचारांश्च कृत्वा पूजां समापयेत् । नातः परतरः कश्चिद्विधिः पञ्चोपचारकात्

បន្ទាប់មក ក្រោយបានអនុវត្តការថ្វាយបូជាទាំងប្រាំ (pañcopacāra) រួច គួរបញ្ចប់ពិធីបូជា។ មិនមានវិធីពិធីណាខ្ពស់ជាងវិធីបូជាប្រាំប្រការនេះទេ។

Verse 45

प्रतिष्ठां लिंगवत्कुर्यात्प्रतिमास्वपि सर्वतः । लक्षणोद्धारसमये कार्यं नयनमोचनम्

សម្រាប់រូបបដិមា (pratimā) ទាំងអស់ផងដែរ គួរធ្វើពិធីប្រតិស្ឋា (pratiṣṭhā) ដូចជាការប្រតិស្ឋាលិង្គព្រះសិវៈ។ ហើយនៅពេលស្តារឡើងវិញនូវលក្ខណៈសុភមង្គល (lakṣaṇoddhāra) ត្រូវអនុវត្តពិធី “បើកភ្នែក” (nayana-mocana) ជាចាំបាច់។

Verse 46

जलाधिवासे शयने शाययेत्तान्त्वधोमुखीम् । कुम्भोदशायितां मंत्रैर्हृदि तां सन्नियोजयेत्

នៅពេលធ្វើពិធីអធិវាសជល (ការប្រសិទ្ធទឹក) គួរដាក់ខ្សែសក្ការៈនោះលើគ្រែពិធី ដោយបង្វិលមុខចុះក្រោម។ ពេលដាក់វានៅក្នុងកុម្ភៈ (ក្រឡាទឹកពិធី) រួច ត្រូវប្រើមន្ត្រាដើម្បីដំឡើងវាឲ្យមាំនៅក្នុងបេះដូង ដោយសមាធិថាវារួមជាមួយឥទ្ធិពលព្រះសិវៈ។

Verse 47

कृतालयां परामाहुः प्रतिष्ठामकृतालयात् । शक्तः कृतालयः पश्चात्प्रतिष्ठाविधिमाचरेत्

គេប្រកាសថា ការប្រតិស្ឋាបនាដែលធ្វើក្នុងវិហារដែលបានសាងសង់រួច គឺល្អប្រសើរជាងការធ្វើនៅកន្លែងដែលវិហារមិនទាន់រួចរាល់។ ដូច្នេះ ពេលប្រាសាទបានបញ្ចប់ត្រឹមត្រូវ ហើយមានសមត្ថភាពហើយ គួរធ្វើពិធីដំឡើង (ប្រតិស្ឋា) តាមវិធីប្បញ្ញត្តិបន្ទាប់មក។

Verse 48

अशक्तश्चेत्प्रतिष्ठाप्य लिंगं बेरमथापि वा । शक्तेरनुगुणं पश्चात्प्रकुर्वीत शिवालयम्

បើមិនអាចសាងសង់ប្រាសាទជាមុនបានទេ គួរតាំងលិង្គ ឬរូបបេរ៉ា ជាមុនសិន។ បន្ទាប់មក តាមកម្លាំងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន គួរសាងសង់វិហារព្រះសិវៈ។

Verse 49

गृहार्चां च पुनर्वक्ष्ये प्रतिष्ठाविधिमुत्तमम् । कृत्वा कनीयसंबेरं लिंगं वा लक्षणान्वितम्

ខ្ញុំនឹងពន្យល់ម្ដងទៀតអំពីពិធីប្រតិស្ឋាដ៏ប្រសើរ សម្រាប់ការបូជានៅគេហដ្ឋាន។ ដោយរៀបចំរូបបេរ៉ាតូច ឬលិង្គដែលមានលក្ខណៈត្រឹមត្រូវតាមសាស្ត្រា រួចហើយ ទើបធ្វើពិធីអភិសេកតាំងស្ថាបនា។

Verse 50

अयने चोत्तरे प्राप्ते शुक्लपक्शे शुभे दिने । देवीं कृत्वा शुभे देशे तत्राब्जं पूर्ववल्लिखेत्

នៅពេលព្រះអាទិត្យចូលដំណើរខាងជើងដ៏មង្គល ក្នុងពាក់កណ្តាលខែសភ្លឺ នៅថ្ងៃល្អ គួរតាំងទេវីនៅទីកន្លែងបរិសុទ្ធ។ ហើយនៅទីនោះ គូររូបផ្កាឈូកតាមវិធីដែលបានបញ្ជាក់មុន។

Verse 51

विकीर्य पत्रपुष्पाद्यैर्मध्ये कुंभं निधाय च । परितस्तस्य चतुरः कलशान् दिक्षु विन्यसेत्

បន្ទាប់ពីបាច់ស្លឹក ផ្កា និងអ្វីៗដទៃទៀត គួរដាក់កុಂಭទឹកបរិសុទ្ធនៅកណ្ដាល។ ហើយជុំវិញវា គួររៀបចំកលសៈបួន នៅទិសទាំងបួន។

Verse 52

पञ्च ब्रह्माणि तद्बीजैस्तेषु पञ्चसु पञ्चभिः । न्यस्य संपूज्य मुद्रादि दर्शयित्वाभिरक्ष्य च

ដោយធ្វើន្យាស (nyāsa) មន្ត្រាប្រាហ្មទាំងប្រាំ រួមជាមួយព្យាង្គគ្រាប់ (bīja) របស់វា លើទីតាំងទាំងប្រាំដែលសមស្រប ដោយន្យាសទាំងប្រាំ គាត់ត្រូវបូជាឲ្យពេញលេញ។ បន្ទាប់មក បង្ហាញមុទ្រា (mudrā) និងសញ្ញាពិធីផ្សេងៗ ហើយធ្វើការការពារប្រសិទ្ធិដោយព្រះមន្ត្រការពារ។

Verse 53

विशोध्य लिंगं बेरं वा मृत्तोयाद्यैर्यथा पुरा । स्थापयेत्पुष्पसंछन्नमुत्तरस्थे वरासने

ក្រោយពេលសម្អាតលិង្គ ឬរូបបេរៈ ដោយដី ទឹក និងវិធីដែលបានកំណត់តាមប្រពៃណីដូចមុន គួរតាំងវា ដោយគ្របផ្កា លើអាសនៈដ៏ប្រសើរ ដែលដាក់នៅទិសខាងជើង។

Verse 54

निधाय पुष्पं शिरसि प्रोक्षयेत्प्रोक्षणीजलैः । समभ्यर्च्य पुनः पुष्पैर्जयशब्दादिपूर्वकम्

ដាក់ផ្កាមួយលើក្បាល ហើយប្រោះទឹកពិសិដ្ឋសម្រាប់ពិធីប្រោះ។ បន្ទាប់មក បូជាម្តងទៀតដោយផ្កា ដោយមានពាក្យជ័យមង្គលដូចជា «ជយ!» នាំមុខ។

Verse 55

कुम्भैरीशानविद्यांतैः स्नापयेन्मूलविद्यया । ततः पञ्चकलान्यासं कृत्वा पूजां च पूर्ववत्

គួរអភិសេកលិង្គព្រះឥស្វរ ដោយទឹកពីកុម្ភៈជាច្រើន ដោយប្រើមន្តមូលវិទ្យា ហើយបញ្ចប់ដោយឥសានវិទ្យា។ បន្ទាប់មក ធ្វើន្យាសៈនៃកលាទាំងប្រាំ ហើយបូជាតាមរបៀបដូចបានកំណត់មុន។

Verse 56

नित्यमाराधयेत्तत्र देव्या देवं त्रिलोचनम् । एकमेवाथ वा कुंभं मूर्तिमन्त्रसमन्वितम्

នៅទីនោះ គួរបូជាព្រះត្រីនេត្រ (ព្រះសិវៈ) ជារៀងរាល់ថ្ងៃ រួមជាមួយព្រះទេវី។ ឬមិនដូច្នោះទេ អាចបូជាកុម្ភៈតែមួយ ដែលបានសង្គ្រោះពិសិដ្ឋ មានមូរតិ និងមានមន្តប្រកបជាមួយ។

Verse 57

न्यस्य पद्मांतरे सर्वं शेषं पूर्ववदाचरेत् । अत्यंतोपहतं लिंगं विशोध्य स्थापयेत्पुनः

ដោយដាក់អ្វីៗទាំងអស់ចូលក្នុងយន្ត្រផ្កាឈូក (padma) ហើយអនុវត្តពិធីដែលនៅសល់ដូចមុនទាំងស្រុង។ បើលិង្គត្រូវខូចខាតយ៉ាងខ្លាំង ត្រូវសម្អាតបរិសុទ្ធដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ហើយដំឡើងឡើងវិញ។

Verse 58

संप्रोक्षयेदुपहतमनागुपहतं यजेत् । लिंगानि बाणसंज्ञानि स्थापनीयानि वा न वा

បើពិធី ឬវត្ថុបរិសុទ្ធត្រូវរងការខូចខាត ត្រូវសម្អាតដោយព្រំទឹកបរិសុទ្ធ (saṁprokṣaṇa)។ បើមិនខូចខាតទេ ត្រូវបន្តការបូជាទៅតាមលំដាប់។ ចំពោះលិង្គដែលហៅថា “បាណ-លិង្គ” អាចដំឡើងក៏បាន ឬបូជាដោយមិនចាំបាច់ដំឡើងផ្លូវការក៏បាន។

Verse 59

तानि पूर्वं शिवेनैव संस्कृतानि यतस्ततः । शेषाणि स्थापनीयानि यानि दृष्टानि बाणवत्

វត្ថុទាំងនោះ តាំងពីមុន ត្រូវបានព្រះសិវៈផ្ទាល់សំអាតបរិសុទ្ធ និងសង្គ្រោះព្រះពរ ដោយវិធីផ្សេងៗនៅទីនេះទីនោះ។ ចំណែកវត្ថុដែលនៅសល់—អ្វីៗដែលឃើញរាយប៉ាយដូចព្រួញ—ត្រូវប្រមូលយក ហើយដំឡើងឲ្យត្រឹមត្រូវនៅកន្លែងសមរម្យរបស់វា។

Verse 60

स्वयमुद्भूतलिंगे च दिव्ये चार्षे तथैव च । अपीठे पीठमावेश्य कृत्वा संप्रोक्षणं विधिम्

ចំពោះលិង្គដែលកើតឡើងដោយខ្លួនឯង (svayambhūta) និងលិង្គដ៏ទេវីយ៍ ឬលិង្គដែលឥសីបានដំឡើងដែរ បើគ្មានបីឋ (គ្រឹះ/បន្ទះ) ត្រូវដំឡើងបីឋជាមុនសិន ហើយបន្ទាប់មកអនុវត្តពិធីព្រំទឹកបរិសុទ្ធ (saṁprokṣaṇa) តាមវិន័យ។

Verse 61

यजेत्तत्र शिवं तेषां प्रतिष्ठा न विधीयते । दग्धं श्लथं क्षतांगं च क्षिपेल्लिंगं जलाशये

នៅទីនោះ ត្រូវបូជាព្រះសិវៈ; សម្រាប់លិង្គប្រភេទទាំងនោះ មិនមានការបញ្ជាឲ្យធ្វើពិធីប្រតិស្ឋាថ្មីឡើយ។ ប៉ុន្តែបើលិង្គត្រូវឆេះ រលុង ឬបាក់បែកផ្នែកណាមួយ ត្រូវបោះចូលក្នុងអាងទឹក ឬស្រះទឹក។

Verse 62

संधानयोग्यं संधाय प्रतिष्ठाविधिमाचरेत् । बेराद्वा विकलाल्लिंगाद्देवपूजापुरस्सरम्

ក្រោយពីភ្ជាប់អ្វីដែលសមគួរភ្ជាប់ឲ្យត្រឹមត្រូវហើយ គួរអនុវត្តពិធីប្រតិស្ឋា (ការតាំងស្ថាបនា/បុណ្យបរិសុទ្ធ)។ មិនថាជារូបបេរា (រូបសិវៈ) ឬលិង្គដែលមិនពេញលេញក៏ដោយ នីតិវិធីត្រូវធ្វើដោយមានការបូជាព្រះទេវៈ (ព្រះសិវៈ) ជាមុន ជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់។

Verse 63

उद्वास्य हृदि संधानं त्यागं वा युक्तमाचरेत् । एकाहपूजाविहतौ कुर्याद्द्विगुणमर्चनम्

ក្រោយពេលធ្វើពិធីបញ្ចប់ការអញ្ជើញព្រះ (ឧទ្វាស្យ) ដោយត្រឹមត្រូវហើយ គួរអនុវត្តការចងចាំខាងក្នុង ដាក់ព្រះសិវៈនៅក្នុងបេះដូង ឬមិនដូច្នោះទេ គួររស់ក្នុងការលះបង់។ បើខកខានបូជាប្រចាំថ្ងៃមួយថ្ងៃ ត្រូវបូជាទ្វេដង ដើម្បីសង និងស្តារឡើងវិញ។

Verse 64

द्विरात्रे च महापूजां संप्रोक्षणमतः परम् । मासादूर्ध्वमनेकाहं पूजा यदि विहन्यते

បើការបូជាខកខានពីរយប់ ត្រូវធ្វើមហាបូជាដ៏ធំ ហើយបន្ទាប់មកធ្វើពិធីសំប្រូក្សណ (ពិធីព្រោះទឹកបរិសុទ្ធ)។ តែបើកន្លងផុតមួយខែហើយ ការបូជាខូចខាតជាច្រើនថ្ងៃ ត្រូវចាប់ផ្តើមស្តារបូជាឡើងវិញតាមវិន័យ។

Verse 65

प्रतिष्ठा प्रोच्यते कैश्चित्कैश्चित्संप्रोक्षणक्रमः । संप्रोक्षणे तु लिंगादेर्देवमुद्वास्य पूर्ववत्

អ្នកប្រាជ្ញខ្លះហៅពិធីនេះថា «ប្រតិષ્ઠា» (ពិធីបុណ្យស្ថាបនា/បរិសុទ្ធកម្ម) ខ្លះទៀតហៅថា «សំប្រូក្សណក្រម» គឺលំដាប់ពិធីព្រោះទឹកបរិសុទ្ធ។ ក្នុងពិធីសំប្រូក្សណ នោះ ត្រូវបញ្ចប់ការអញ្ជើញព្រះចេញពីលិង្គ និងវត្ថុផ្សេងៗជាមុន ដូចដែលបានបញ្ជាក់ពីមុន ហើយទើបធ្វើការសម្អាតបន្ត។

Verse 66

अष्टपञ्चक्रमेणैव स्नापयित्वा मृदंभसा । गवां रसैश्च संस्नाप्य दर्भतोयैर्विशोध्य च

តាមលំដាប់ពិធី «ប្រាំបី និងប្រាំ» ដូចដែលបានកំណត់ ត្រូវស្នានវត្ថុបូជាដោយទឹកលាយដីឥដ្ឋ; បន្ទាប់មកស្នានម្តងទៀតដោយផលិតផលពីគោ (បញ្ចគវ្យ) ហើយចុងក្រោយ សម្អាតដោយទឹកដែលបានបរិសុទ្ធដោយស្មៅដರ್ಭៈ។

Verse 67

प्रोक्षयेत्प्रोक्षणीतोयैर्मूलेनाष्टोत्तरं शतम् । सपुष्पं सकुशं पाणिं न्यस्य लिंगस्य मस्तके

គាត់គួរប្រោះទឹកបរិសុទ្ធសម្រាប់ពិធីប្រោះលើ សិវលិង្គ ដោយសូត្រមន្ត្រមូល ១០៨ ដង។ បន្ទាប់មក ដោយដៃកាន់ផ្កា និងស្មៅគុសៈ គាត់គួរដាក់ដៃនោះលើកំពូល (មកុដ) នៃលិង្គ។

Verse 68

पञ्चवारं जपेन्मूलमष्टोत्तरशतं ततः । ततो मूलेन मूर्धादिपीठांतं संस्पृशेदपि

គួរជបមន្ត្រមូលប្រាំដង ហើយបន្ទាប់មកជបមួយរយប្រាំបីដង។ បន្ទាប់ពីនោះ ខណៈបញ្ចេញមន្ត្រមូលដដែល គួរប៉ះកន្លែងបរិសុទ្ធនៃរាងកាយ ចាប់ពីក្បាលរហូតដល់ទីអាសនៈចុងក្រោយ ដើម្បីបរិសុទ្ធកាយសម្រាប់បូជាព្រះសិវៈ។

Verse 69

पूजां च महतीं कुर्याद्देवमावाह्य पूर्ववत् । अलब्धे स्थापिते लिंगे शिवस्थाने जले ऽथ वा

បន្ទាប់ពីអញ្ជើញព្រះដូចមុន គួរធ្វើបូជាដ៏អធិកអធម។ ប្រសិនបើមិនមានលិង្គដែលបានបុណ្យសម្ពោធទេ អាចបូជានៅទីស្ថានបរិសុទ្ធរបស់ព្រះសិវៈ ឬសូម្បីតែនៅក្នុងទឹក។

Verse 70

वह्नौ रवौ तथा व्योम्नि भगवंतं शिवं यजेत्

គួរបូជាព្រះសិវៈជាព្រះភគវាន នៅក្នុងភ្លើងបរិសុទ្ធ នៅក្នុងព្រះអាទិត្យ ហើយដូចគ្នានៅក្នុងមេឃទូលាយ ដោយដឹងថាព្រះអង្គស្ថិតនៅក្នុងទាំងនេះជាព្រះអម្ចាស់ក្នុងខ្លួន។

Frequently Asked Questions

The chapter centers on pratiṣṭhā—installing and consecrating the liṅga (and associated bera/icon) through site selection, purification, marking by śāstric rules, and adhivāsa in a properly prepared ritual pavilion.

Directional deities, pots, and the eight elephants encode the cosmos into the ritual space, making the installation a microcosmic re-ordering where Śiva’s presence is stabilized within a fully ‘mapped’ universe of directions and guardians.

Gaṇeśa (Vināyaka) is worshipped first, followed by strict purity operations (sthānaśuddhi, pañcagavya cleansing) and śilpaśāstra-compliant marking—presented as prerequisites for valid consecration.