Adhyaya 280

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सर्वरोगहराण्यौषधानि नामोनाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः तथोल्कानामुष्मणामध्वसेविनामिति ख अथाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः रसादिलक्षणं धन्वन्तरिर् उवाच रसादिलक्षणं वक्ष्ये भेषजानां गुणं शृणु रसवीर्यविपाकज्ञो नृपादीन्रक्षयेन्नरः

ဤသို့ အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ အခန်း ၂၈၀ ကို «ရောဂါအားလုံးကို ဖယ်ရှားသော ဆေးဝါးများ» ဟု ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသည် (အခြား ပြန်လည်တည်းဖြတ်မူတွင် «မီးတောက်ကျောက် (ulkaa)၊ အပူနှင့် လမ်းခရီးသွားသူများအကြောင်း» ဟုလည်း ရှိသည်)။ ယခု အခန်း ၂၈၀ «အရသာ (rasa) နှင့် ဆက်စပ်သော လက္ခဏာများ» ကို စတင်သည်။ ဓန္ဝန္တရီ (Dhanvantari) မိန့်ကြားသည်— «အရသာတို့၏ လက္ခဏာနှင့် ဆေးဝါးတို့၏ ဂုဏ်သတ္တိကို ငါရှင်းပြမည်၊ နားထောင်ကြလော့။ အရသာ (rasa)၊ အာနိသင် (vīrya) နှင့် အစာချေပြီးနောက် ပြောင်းလဲမှု (vipāka) ကို သိသူသည် မင်းများနှင့် အခြားသူတို့ကို ကာကွယ်နိုင်သည်»။

Verse 2

रसाः स्वाद्वम्ललवणाः सोमजाः परिकीर्तिताः कटुतिक्तकषायानि तथाग्नेया महाभुज

အရသာများဖြစ်သော ချို၊ ချဉ်၊ ငန် တို့ကို စောမ (Soma) မှ မွေးဖွားသည်ဟု ကြေညာထားသည်။ ထို့အပြင် စပ်၊ ခါး၊ ချုပ် (astringent) တို့ကိုလည်း အဂ္နိ (Agni) မှ မွေးဖွားသည်ဟု ဆိုကြသည်၊ အင်အားကြီးလက်မောင်းရှင်။

Verse 3

त्रिधा विपाको द्रव्यस्य कट्वम्ललवणात्मकः द्विधा वीय्य समुद्दिष्टमुष्णं शीतं तथैव च

ဒြပ်ပစ္စည်း၏ ဝိပါက (vipāka) သည် သုံးမျိုးရှိ၍ စပ်၊ ချဉ်၊ ငန် သဘောဖြစ်သည်။ ဝီရျ (vīrya) ကိုမူ နှစ်မျိုးဟု သင်ကြားထားပြီး ပူသောအာနိသင်နှင့် အေးသောအာနိသင် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

Verse 4

अनिर्देश्यप्रभावश् च ओषधीनां द्विजोत्तम मधुरश् च कषायश् च तिक्तश् चैव तथा रसः

အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်၊ ဆေးဖက်ဝင်အပင်တို့၏ အထူးသက်ရောက်မှု (prabhāva) သည် ဖော်ပြမရအောင် မသတ်မှတ်နိုင်၏။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ အရသာ (rasa) သည် ချို၊ ချုပ်ကပ် (astringent) နှင့် ခါး (bitter) ဟူ၍လည်း ရှိ၏။

Verse 5

शीतवीर्याः समुद्दिष्टाः शेषास्तूष्णाःप्रकीर्तिताः गुडुची तत्र तिक्तपि भवत्युष्णातिवीर्यतः

ထိုအရာများကို အေးမြသော ဗီရျ (śīta-vīrya) ရှိသည်ဟု ဆိုထားပြီး၊ ကျန်အရာများကို ပူသော ဗီရျ (uṣṇa) ဟု ကြေညာထားသည်။ ထိုအကြောင်းအရာတွင် ဂုဍူချီ (guḍūcī) သည် အရသာခါးသော်လည်း ဗီရျအလွန်ပြင်းထန်သဖြင့် အလွန်ပူပြင်းစွာ သက်ရောက်သည်။

Verse 6

उष्णा कषायापि तथा पथ्या भवति मानद मधुरोपि तथा मांस उष्ण एव प्रकीर्तितः

အို ဂုဏ်ပေးသူ၊ ချုပ်ကပ် (astringent) သောအရာများပင် ပူပူနွေးနွေး သုံးစွဲလျှင် သင့်လျော်သော အာဟာရ (pathya) ဖြစ်လာသည်။ ထို့အတူ ချိုသောအစားအစာများနှင့် အသားပါပင် ပူသော သဘာဝ (uṣṇa) ဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 7

लवणो मध्रश् चैव विपाकमधुरौ स्मृतौ अम्लोष्णश् च तथा प्रोक्तः शेषाः कटुविपाकिनः

ဆားငန်အရသာနှင့် ချိုအရသာတို့ကို ရိုးရာအယူအဆအရ အစာချေပြီးနောက် အကျိုးသက်ရောက်မှု (vipāka) သည် ချိုဟု မှတ်ယူကြသည်။ ချဉ်နှင့် စပ်တို့ကိုလည်း vipāka ချဉ်ဟု သင်ကြားထားပြီး၊ ကျန်အရသာများကို vipāka စပ်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 8

वीर्यपाके विपर्यस्ते प्रभावात्तत्र निश् चयः मधुरो ऽपि कटुः पाके यच्च क्षौद्रं प्रकीर्तितं

ဗီရျ (vīrya) နှင့် အစာချေပြီးနောက် အကျိုး (vipāka) တို့၏ ဆက်နွယ်မှုသည် မျှော်မှန်းသလို မဟုတ်ဘဲ ပြောင်းပြန်ဖြစ်လာသောအခါ၊ ထိုနေရာတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အထူးသက်ရောက်မှု (prabhāva) ပေါ် မူတည်သည်။ ထို့ကြောင့် ပျားရည် (kṣaudra) သည် အရသာချိုသော်လည်း vipāka တွင် စပ်ဖြစ်သည်ဟု သင်ကြားထားသည်။

Verse 9

क्वाथयेत् षोडशगुणं विवेद्द्रव्याच्चतुर्गुणम् यवक्षौद्रमिति ख कल्पनैषा कषायस्य यत्र नोक्तो विधिर्भवेत्

ဆေးပစ္စည်းကို ရေ ၁၆ ဆ ပမာဏဖြင့် ပြုတ်၍ မူလရေ၏ လေးပုံတစ်ပုံသာ ကျန်အောင် လျှော့ချရမည်။ ယဝ (barley) နှင့် က္ရှೌဒြ (ပျားရည်) ကို ထည့်နိုင်သည်—နည်းလမ်းအထူးမဖော်ပြထားသည့်နေရာတိုင်းတွင် ကသါယ (decoction) ပြုလုပ်ရာ စံနည်းဖြစ်သည်။

Verse 10

कषायन्तु भवेत्तोयं स्नेहपाके चतुर्गुणं द्रव्यतुल्यं समुद्धृत्य द्रव्यं स्नेहं क्षिपेद्बुधः

ဆေးဆီ/ဆေးဂျီ (sneha) ချက်ရာတွင် ကသါယရေကို ပမာဏ ၄ ဆ ထားရမည်။ ဆေးကလ္က (herbal paste) ကို ဆေးပစ္စည်းပမာဏနှင့် တူညီအောင် ယူပြီးနောက် ပညာရှိသည် ကလ္ကနှင့် sneha ကို သင့်တော်သလို ထည့်ရမည်။

Verse 11

तावत्प्रमाणं द्रव्यस्य स्नेहपादं ततः क्षिपेत् तोयवर्जन्तु यद्द्रव्यं स्नेहद्रव्यं तथा भवेत्

ထို့နောက် ထိုပစ္စည်းပမာဏနှင့် နှိုင်း၍ sneha (ဆီ/ဂျီ) ကို လေးပုံတစ်ပုံ ထည့်ရမည်။ ရေမပါသော ပစ္စည်းမည်သည့်အရာမဆို ထိုနည်းအတိုင်း sneha-ပစ္စည်းအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ရေဘက်မဟုတ်ဘဲ ဆီဘက်တွင် တွက်ရမည်။

Verse 12

संवर्तितौषधः पाकः स्नेहानां परिकीर्तितः तत्तुल्यता तु लेह्यस्य तथा भवति सुश्रुत

ဆေးပစ္စည်းများကို လျှော့ချ၍ ထူထဲအောင် ပြုလုပ်သော sneha များ၏ ချက်နည်းကို သင့်တော်သော “ပာက” ဟု ကြေညာထားသည်။ ထိုပြင် လိမ်းစား/လျှာဖြင့် လိပ်စားသည့် lehya (avaleha) အတွက်လည်း ထိုတူညီသော ပြုလုပ်နည်း သက်ဆိုင်သည်၊ အို သုश्रုတ။

Verse 13

स्वच्छमल्पौषधं क्वाथं कषायञ्चोक्तवद्भवेत् अक्षं चूर्णस्य निर्दिष्टं कषायस्य चतुष्पलं

အနည်းငယ်သော ဆေးပစ္စည်းဖြင့် ပြုတ်ပြီး စိမ့်စင်၍ ကြည်လင်သော ကသါယကို kvātha ဟု ခေါ်သည်။ kaṣāya ကိုလည်း အထက်တွင် ဆိုခဲ့သကဲ့သို့ ပြုလုပ်ရမည်။ သတ်မှတ်ပမာဏမှာ ဆေးမှုန့် ၁ အက္ရှ (akṣa) နှင့် ကသါယ ၄ ပလ (pala) ဖြစ်သည်။

Verse 14

मध्यमैषा स्मृता मात्रा नास्ति मात्राविकल्पना वयः कालं बलं वह्निं देशं द्रव्यं रुजं तथा

ဤသည်ကို «အလယ်အလတ် မাত্ৰာ» ဟု သင်ကြားထားသည်။ တစ်မျိုးတည်းအတွက် အမြဲတမ်းတိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားသော မাত্ৰာမရှိ။ မাত্ৰာကို အသက်၊ ကာလ/ရာသီ၊ အင်အား၊ အစာချေမီး (အဂ္နိ)၊ ဒေသ၊ ဆေးပစ္စည်းနှင့် ရောဂါ/နာကျင်မှုတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ ချိန်ညှိရမည်။

Verse 15

समवेक्ष्य महाभाग मात्रायाः कल्पना भवेत् सौम्यास्तत्र रसाः प्रायो विज्ञेया धातुवर्धनाः

အခြေအနေများကို သေချာစွာ စိစစ်သုံးသပ်ပြီးနောက်၊ အရှင်မြတ်သောသူရေ၊ မাত্ৰာကို သင့်လျော်အောင် ချမှတ်ရမည်။ ထိုအခြေအနေတွင် ရသာ/အနှစ် (rasa) များကို ယေဘုယျအားဖြင့် နူးညံ့သက်သာသော (saumya) သဘောရှိ၍ ကိုယ်ခန္ဓာဓာတုများကို တိုးပွားစေသော (dhātu-vardhana) အဖြစ် သိမြင်ရမည်။

Verse 16

मधुरास्तु विशेषेण विज्ञेया धातुवर्धनाः दोषाणाञ्चैव धातूनां द्रव्यं समगुणन्तु यत्

ချိုသောအရသာရှိသည့် ပစ္စည်းများကို အထူးသဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာဓာတုများ (dhātu) ကို တိုးပွားစေသူများဟု သိရမည်။ ထို့ပြင် ဒိုရှ (doṣa) များနှင့် ဓာတု (dhātu) များနှစ်ဖက်စလုံးအပေါ် ဂုဏ်သတ္တိများ ညီမျှသဟဇာတဖြစ်သော ပစ္စည်းကို သဟဇာတပြုစေသော သဘောရှိသည်ဟု မှတ်ယူရမည်။

Verse 17

तदेव वृद्धये ज्ञेयं विपरीतं क्षमावहम् उपस्तम्भत्रयं प्रोक्तं देहे ऽस्मिन्मनुजोत्तम

ထိုနည်းလမ်းတည်းဟူသည် တိုးတက်ကြီးထွားခြင်းနှင့် ကောင်းကျိုးကို ဖြစ်စေသည်ဟု သိရမည်။ ၎င်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်သည် ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးမှုကို ဆောင်ကြဉ်းသည်။ ဤကိုယ်ခန္ဓာ၌၊ လူတို့အနက် အကောင်းဆုံးသူရေ၊ အထောက်အကူပြု အခြေခံသုံးပါး (upastambha) ကို သင်ကြားထားသည်။

Verse 18

आहारो मैथुनं निद्रा तेषु यत्नः सदा भवेत् असेवनात् सेवनाच्च अत्यन्तं नाशमाप्नुयात्

အစားအစာ၊ လိင်ဆက်ဆံခြင်း၊ အိပ်စက်ခြင်း—ဤသုံးပါးအပေါ် အမြဲတမ်း စည်းကမ်းရှိစွာ ကြိုးစားထိန်းညှိရမည်။ အကြောင်းမူကား လုံးဝမသုံးစွဲခြင်းကြောင့်လည်း၊ အလွန်အကျွံ သုံးစွဲခြင်းကြောင့်လည်း အဆုံးစွန် ပျက်စီးမှုသို့ ရောက်နိုင်သည်။

Verse 19

क्षयस्य बृंहणं कार्यं स्थुलदेहस्य कर्षणम् रक्षणं मध्यकायस्य देहभेदास्त्रयो मताः

ကိုယ်ခန္ဓာ ပိန်လှီ၍ အားနည်းသူအတွက် အာဟာရဖြည့်၍ ကိုယ်အားတိုးစေသော ကုထုံးကို ပြုရမည်။ ကိုယ်ထူထဲသူအတွက် လျော့ချ (ပိန်စေ) ကုထုံးကို ပြုရမည်။ ကိုယ်အလယ်အလတ်သူအတွက် ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ခြင်းကို ပြုရမည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာအမျိုးအစား သုံးမျိုးဟု သတ်မှတ်သည်။

Verse 20

स्नेहपाके च तद्गुणमिति ख तत्तुल्यताप्यस्य तथा यथा भवति सुश्रुत इति ख उपक्रमद्वयं प्रोक्तं तर्पणं वाप्यतर्पणं हिताशी च मिताशी च जीर्णाशी च तथा भवेत्

ဆီနှင့် အဆီဓာတ်တို့ကို မှန်ကန်စွာ ချက်ပြုတ်ပြင်ဆင်ခြင်း (snehapāka) တွင် မှန်ကန်ကြောင်း ပြသသော ဂုဏ်လက္ခဏာများကို သိမှတ်ရမည်။ ထို့အတူ အပူပေးမှု၏ အဆင့်လည်း ထိုနှင့်တူညီသင့်ကြောင်းကို ဆုရှရုတက ဆိုထားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ကုထုံးနှစ်မျိုးကို သင်ကြားထားသည်—အာဟာရဖြည့်ကုထုံး (tarpaṇa) နှင့် လျော့ပါးပေါ့ပါးစေသော ကုထုံး (atarpaṇa)။ အကျိုးရှိသော အစာကို စားရမည် (hitāśī)၊ အတိုင်းအတာဖြင့် စားရမည် (mitāśī)၊ အစာဟောင်းကြေပြီးမှသာ စားရမည် (jīrṇāśī)။

Verse 21

ओषधीनां पञ्चविधा तथा भवति कल्पना रसः कल्कः शृतः शीतः फाण्डश् च मनुजोत्तम

ထို့ကြောင့် လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသောသူရေ၊ ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ၏ ပြင်ဆင်နည်း (kalpanā) သည် ငါးမျိုးရှိသည်—အရည်ညှစ်ရည် (rasa)၊ ပျစ်ပျစ်လိမ်းဆေး (kalka)၊ ပြုတ်ရည်/ကွာသ (śṛta/kvātha)၊ အအေးစိမ့်ရည် (śīta/hima) နှင့် ဖာဏ္ဍ (ချိုမြိန်သော ဆေးရည်ပြင်ဆင်မှု) ဖြစ်သည်။

Verse 22

रसश् च पीडको ज्ञेयः कल्क आलोडिताद् भवेत् क्वथितश् च शृतो ज्ञेयः शीतः पर्युषितो निशां

“rasa” ဟူသည် ညှစ်ထုတ်ထားသော အရည်ဟု သိရမည်။ “kalka” သည် ကြိတ်နှိပ်ထားသော အမှုန့်ကို လှုပ်နှိုးရောနှောခြင်းမှ ဖြစ်လာသည်။ ပြုတ်ချက်ထားသောအရာကို “śṛta” (ပြုတ်ရည်) ဟု သိရမည်။ “śīta” သည် အေးသွားသောအရာဖြစ်ပြီး “paryuṣita” သည် တစ်ညလုံး ထားထားသောအရာ ဖြစ်သည်။

Verse 23

सद्योभिशृतपूतं यत् तत् फाण्टमभिधीयते करणानां शतञ्चैव षष्टिश् चैवाधिका स्मृता

ချက်ချင်း ပြုတ်ပြီးနောက် စစ်ထုတ်သန့်စင်ထားသောအရာကို “phāṇṭa” (အပူစိမ့်ရည်) ဟု ခေါ်သည်။ “karaṇa” များသည် စုစုပေါင်း တစ်ရာခြောက်ဆယ် ရှိသည်ဟု မှတ်သားထားသည်။

Verse 24

यो वेत्ति स ह्य् अजेयः स्थात्सम्बन्धे वाहुशौण्डिकः आहारशुद्धिरग्न्यर्थमग्निमूलं बलं नृणां

ဤအရာကို သိမြင်သူသည် အမှန်တကယ် မအနိုင်ယူနိုင်သူ ဖြစ်လာ၏။ ဆက်ဆံရေးနှင့် လုပ်ငန်းကိစ္စများတွင် လက်မောင်းခိုင်မာသော ချန်ပီယံကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ အာဟာရသန့်ရှင်းမှုသည် အဂ္နိ (အစာချေမီး) ကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ဖြစ်ပြီး လူတို့၏ အင်အားသည် အဂ္နိကို အမြစ်တည်ရာအဖြစ် ရှိ၏။

Verse 25

ससिन्धुत्रिफलाञ्चाद्यात्सुराज्ञि अभिवर्णदां जाङ्गलञ्च रसं सिन्धुयुक्तं दधि पयः कणां

အရှင်မင်းသမီးမြတ်၊ ကျောက်ဆားနှင့် တြိဖလာ (Triphala) ပါဝင်သော ဆေးဖက်ဝင်ပြင်ဆင်မှုကို ပေးသင့်သည်၊ ၎င်းသည် အရေပြားအရောင်ကောင်းမွန်စေ၏။ ထို့ပြင် တောသားအသားပေါ့ပါး၏ အရည်/အနှစ် (jāṅgala-rasa) ကို ကျောက်ဆားနှင့် ရောစပ်၍ ဒဟိ (နို့ချဉ်)၊ နို့နှင့် သီးနှံတို့နှင့်အတူ ပေးသင့်သည်။

Verse 26

रसाधिकं समं कुर्यान्नरो वाताधिको ऽपि वा निदाघे मर्दनं प्रोक्तं शिशिरे च समं बहु

လူသည် «ရသ» (rasa—အာဟာရပြည့်ဝမှု/အဆီပြန်မှု) ပိုမိုသော သို့မဟုတ် ညီမျှသော စည်းကမ်းကို လိုက်နာသင့်သည်၊ မိမိသည် ဝါတ (Vāta) လွန်ကဲသူဖြစ်သော်လည်း ဖြစ်၏။ နွေရာသီတွင် ကိုယ်ခန္ဓာနှိပ်နယ်ခြင်း (mardana/abhyanga) ကို ညွှန်ကြားထားပြီး၊ ဆောင်းရာသီတွင် ညီမျှစွာနှင့် ပိုမိုများပြားစွာ ပြုလုပ်သင့်သည်။

Verse 27

वसन्ते मध्यमं ज्ञेयन्निदाघे मर्दनोल्वणं त्वचन्तु प्रथमं मर्द्यमङ्गञ्च तदनन्तरं

နွေဦးရာသီတွင် နှိပ်နယ်ခြင်းကို အလယ်အလတ် အင်အားဖြင့် ပြုလုပ်သင့်သည်ဟု သိရမည်။ နွေရာသီ (nidāgha) တွင်တော့ နှိပ်နယ်ခြင်းကို ပြင်းထန်စွာ ပြုလုပ်သင့်သည်။ ပထမဦးစွာ အရေပြားကို နှိပ်နယ်ပြီးနောက် ထို့နောက် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို နှိပ်နယ်ရမည်။

Verse 28

स्नायुरुधिरदेहेषु अस्थि भातीव मांसलं स्कन्धौ बाहू तथैवेह तथा जङ्घे सजानुनी

ကြော (snāyu) နှင့် သွေး (rudhira) လွန်ကဲသော ကိုယ်ခန္ဓာများတွင် အရိုးသည် အသားဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။ ထိုနည်းတူ ဤနေရာတွင် ပခုံးနှင့် လက်မောင်းများ၊ ထို့အတူ ခြေထောက်အောက်ပိုင်း (shank) နှင့် ဒူးတို့လည်း အသားထူထဲသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။

Verse 29

अरिवन्मर्दयेत् प्रज्ञो जत्रु वक्षश् च पूर्ववत् अङ्गसन्धिषु सर्वेषु निष्पीड्य बहुलं तथा

ပညာရှိသော လေ့ကျင့်သူသည် ရန်သူကိုနှိမ်နင်းသကဲ့သို့ လူနာကို အားကောင်းကောင်းနှိပ်နယ်ရမည်။ ယခင်ဖော်ပြသကဲ့သို့ လည်ပင်းအရိုးဆုံ (jatru) နှင့် ရင်ဘတ်ကိုလည်း ထိုနည်းတူ ပြုလုပ်ရမည်။ ကိုယ်အင်္ဂါအဆစ်အမြစ် အားလုံးတွင်လည်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ထပ်ခါထပ်ခါ ဖိနှိပ်ပေးရမည်။

Verse 30

प्रसारयेदङ्गसन्धीन्न च क्षेपेण चाक्रमात् नीजीर्णे तु श्रमं कुर्यान्न भुक्त्वा पीतवान्नरः

ကိုယ်အင်္ဂါအဆစ်အမြစ်များကို နူးညံ့စွာ ဆန့်ထုတ်၍ လှုပ်ရှားစေသင့်ပြီး တုန်ခါအောင် ဆွဲချိုးခြင်း သို့မဟုတ် အလျင်အမြန် မလုပ်သင့်။ ယခင်စားသောက်ထားသော အစာကြေပြီးမှသာ အားထုတ်လုပ်ဆောင်ရမည်၊ စားပြီးသောက်ပြီး ချက်ချင်း မလုပ်ရ။

Verse 31

दिनस्य तु चतुर्भाग ऊर्ध्वन्तु प्रहरार्धके व्यायामं नैव कर्तव्यं स्नायाच्छीताम्बुना सकृत्

နေ့၏နောက်ပိုင်း—နေ့က လေးပုံတစ်ပုံကျော်၍ (မွန်းလွဲဘက်၊ ပဟရတစ်ဝက်ခန့်) ရောက်သည့်အခါ—ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခန်း မလုပ်သင့်။ အေးမြသောရေဖြင့် တစ်ကြိမ်သာ ရေချိုးသင့်သည်။

Verse 32

वार्युष्णञ्च श्रमं जह्याद्धृदा श्वासन्न धारयेत् व्यायामश् च कफं हन्याद्वातं हन्याच्च मर्दनं

ရေနွေးသည် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို ဖယ်ရှားပေးသည်။ နှလုံးဘက်တွင် အသက်ရှူကို အတင်းအကျပ် မထိန်းချုပ်ရ။ လေ့ကျင့်ခန်းသည် ကဖ (kapha) ကို ဖျက်သိမ်းပြီး နှိပ်နယ်ခြင်းသည် ဝါတ (vāta) ကို ဖျက်သိမ်းသည်။

Verse 33

स्नानं पित्ताधिकं हन्यात्तस्यान्ते चातपाः प्रियाः आतपक्लेशकर्मादौ क्षेमव्यायामिनो नराः

ရေချိုးခြင်းသည် ပိတ္တ (pitta) အလွန်အကျွံကို လျော့ချပေးသည်၊ ထို့နောက် နေရောင်ထိတွေ့ခြင်းသည် အကျိုးရှိသည်။ နေရောင်ထိတွေ့ခြင်း၊ အားထုတ်မှုကြီးခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်ကြမ်းစတင်ချိန်တွင် လူသည် လုံခြုံ၍ အတိုင်းအတာရှိသော လေ့ကျင့်ခန်းကို ပြုလုပ်သင့်သည်။