Adhyaya 300
Chapter 300 — सूर्यार्चनम् (Worship of Sūrya)
အဂ္နိဘုရားက စူရျ (Sūrya) ကို အာရ္ချနာ/ဥပာသနာပြုခြင်းသည် စိဒ္ဓိရရှိစေပြီး ဂြဟာဒုက္ခများကို သက်သာစေသော နည်းလမ်းဟု သင်ကြားသည်။ အရာအားလုံးကို ပြည့်စုံစေတတ်သော အကျဉ်းချုပ် ဘီဇမန်တရ (piṇḍa) ကို ဖော်ပြပြီး ဘီဇတည်ဆောက်ပုံ (အင်္ဂအစိတ်အပိုင်းများ၊ bindu ပြည့်စုံမှု) ကို ရှင်းလင်းသည်။ ထို့ပြင် ဂဏေရှ၏ ဘီဇ ၅ စုကို အထွေထွေ အစပြုအဖြစ် ထည့်သွင်းကာ ဦးတည်ရာအလိုက် ပူဇော်ခြင်း၊ မူရတိတင်ထားမှု၊ မုဒြာဖြင့် တံဆိပ်ခတ်ခြင်း၊ အနီရောင်ရုပ်သဏ္ဍာန်နှင့် လက်ကိုင်ပစ္စည်း/လက်ဟန် စသည့် ရုပ်ပုံလက္ခဏာများ၊ Caturthī စောင့်ထိန်းမှုတို့ကို ဆိုသည်။ ထို့နောက် နေ-ဂြဟာ မက်ထရစ်အဖြစ် ရေချိုး၊ အရ္ဃျ ပူဇော်၊ မန်တရဖြင့် သန့်စင်ထားသော ရေကန့် ၉ လုံးဖြင့် ဂြဟာ ၉ ပါးကို ပူဇော်ခြင်းနှင့် Caṇḍā အတွက် မီးအိမ်၊ gorocanā၊ saffron၊ အနီရောင်အနံ့၊ အပင်ပေါက်များ၊ အစေ့အနှံနှင့် hibiscus ဆက်စပ် ဒါနများ စသည့် ပူဇော်ပစ္စည်းများကို ဖော်ပြသည်။ အကျိုးရလဒ်မှာ graha-śānti၊ တိုက်ပွဲ/အငြင်းပွားမှုတွင် အောင်မြင်ခြင်း၊ မျိုးရိုး/မျိုးစေ့ ချို့ယွင်းချက် ပြုပြင်ခြင်းနှင့် မန်တရတင်ထားသော ထိတွေ့မှု၊ အားဖြည့်ပစ္စည်းများ (vetiver စသည်) ဖြင့် သက်ရောက်မှု ရှိစေသော ကర్మများ ဖြစ်သည်။ ခေါင်းမှ ခြေထိ nyāsa ပြု၍ ကိုယ်ကို Ravi ဟု သဘောတူကာ အရောင်အလိုက် သင်္ကေတမြင်ကွင်းများဖြင့် stambhana/māraṇa၊ puṣṭi၊ ရန်သူထိုးနှက်ခြင်း၊ mohana စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များကို ချိန်ညှိသည်။ ဤအခန်းသည် စူရျပူဇော်မှုကို ဘက္တိနှင့် လက်တွေ့အကျိုးရလဒ်တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသော Agneya Vidyā အဖြစ် တင်ပြသည်။
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे ग्रहहृन्मन्त्रादिकं नाम नवनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिशततमो ऽध्यायः सूर्यार्चनम् अग्निर् उवाच शय्या तु दण्डिसाजेशपावकश् चतुराननः सर्वार्थसाधकमिदं वीजं पिण्डार्थमुच्यते
ဤသို့ အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ “ဂြဟဟೃန်-မန္တရများနှင့် ဆက်စပ်သော (ကိစ္စရပ်များ)” ဟူသော အမည်ရှိ ၂၉၉ မြောက် အခန်း ပြီးဆုံး၏။ ယခု ၃၀၀ မြောက် အခန်း “সূর্যကို ပူဇော်ခြင်း” စတင်၏။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်— “ဤပူဇော်မှုအတွက် ‘śayyā, daṇḍi, sājeśa, pāvaka, caturānana’ ဟူသော မျိုးမန္တရ (bīja) ကို ‘piṇḍa’ (အကျဉ်းချုပ် သင်္ကေတဖော်မြူလာ) အဖြစ် သင်ကြားထားပြီး ရည်မှန်းချက်အားလုံးကို ပြည့်စုံစေနိုင်သည်”။
Verse 2
स्वयं दीर्घस्वराद्यञ्च वीजेष्वङ्गानि सर्वशः खातं साधु विषञ्चैव सविन्दुं सकलं तथा
မျိုးသံလုံး (bīja-mantra) များတွင် ရှည်သံအက္ခရာများမှ စ၍ အင်္ဂ (aṅga) အစိတ်အပိုင်းများကို အစုံအလင် သက်ဆိုင်ရာအတိုင်း ထည့်သွင်းရမည်။ ထို့ပြင် “ထိုးမှတ်ထားသော/ခတ်ထားသော” ပုံစံဖြင့် မှန်ကန်စွာ ဖွဲ့စည်း၍ “အဆိပ်” ဟုခေါ်သော ထိုးဖောက်ပြင်းထန်သည့် အင်္ဂါရပ်နှင့်အတူ၊ ဘိန္ဒု (bindu) နာဆယ်အမှတ်ကိုလည်း ထည့်ကာ ပြည့်စုံသော တစ်စုတစ်စည်းအဖြစ် ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 3
गणस्य पञ्च वीजानि पृथग्दृष्टफलं महत् गणं जयाय नमः एकदंष्ट्राय अचलकर्णिने गजवक्त्राय महोहरहस्ताय पञ्चाङ्गं सर्वसामान्यं सिद्धिः स्याल्लक्षजाप्यतेः
ဂဏေရှ၏ မျိုးမန္တရ (bīja) ငါးပါးသည် အကျိုးကြီးမား၍ တစ်ပါးစီတွင် သီးခြားအကျိုးကို တွေ့ရသည်။ (၎င်းတို့မှာ) “gaṇaṃ—အောင်မြင်ရေးအတွက် နမස්ကာရ”; “တစ်စွယ်ရှင်အား နမස්ကာရ”; “မလှုပ်မရှားနားရွက်ရှင်အား”; “ဆင်မျက်နှာရှင်အား”; နှင့် “ကြီးမားသော အတားအဆီးကို လက်ဖြင့် ဖယ်ရှားသူအား” ဟူသည်။ ဤငါးမျိုးစုသည် အထွေထွေ အသုံးချနိုင်ပြီး၊ စိဒ္ဓိ (siddhi) သည် ဂျပ် (japa) တစ်သိန်းကြိမ် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။
Verse 4
गणाधिपतये गणेश्वराय गणनायकाय गणक्रीडाय दिग्दले पूजयेन्मूर्तीः पुरावच्चाङ्गपञ्चकम् वक्रतुण्डाय एकदंष्ट्राय महोदराय गजवक्त्राय विकटाय विघ्नराजाय धूम्रवर्णाय दिग्विदिक्षु यजेदेताल्लोकांशांश् चैव मुद्रया
ဦးတည်ရာအရပ်များ၏ ပန်းချပ် (အရွက်ခွဲ) များတွင် မူရတိ (mūrti) များကို ဂဏာဓိပတိ၊ ဂဏေရှ္ဝရ၊ ဂဏနာယက၊ ဂဏက್ರೀဍာ ဟူ၍ ပူဇော်ရမည်။ ထို့ပြင် ယခင်ညွှန်ကြားသကဲ့သို့ အင်္ဂပဉ္စက (aṅga-pañcaka) ငါးမျိုး ပူဇော်မှုကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ အရပ်ရှစ်ပါးနှင့် အလယ်အရပ်များတွင် ဝက్రတုဏ္ဍ၊ ဧကဒံෂ္ဍရ၊ မဟောဒရ၊ ဂဇဝက္တြ၊ ဝိကဋ၊ ဝိဃ္နရာဇ၊ ဓూమ္ရဝဏ္ဏ ဟူသော ပုံသဏ္ဍာန်များကို ယဇ်ပူဇော်၍၊ မုဒြာ (mudrā) ဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ လောက/အရပ်များကို တံဆိပ်ခတ်တည်မြဲစေရမည်။
Verse 5
मध्यमातर्जनीमध्यगताङ्गुष्ठौ समुष्टिकौ चतुर्भुजो मोदकाढ्यो दण्डपाशाङ्कुशान्वितः
လက်မနှစ်ချောင်းကို လက်ညှိုးနှင့် လက်မောင်းအလယ်ကြားတွင် ထား၍ လက်နှစ်ဖက်ကို လက်သီးပုံစံဖြစ်စေသည်။ ထိုဘုရားသည် လက်လေးဖက်ရှိ၍ ချိုမြိန်သော မိုဒကာကိုင်ကာ တံတောင်၊ ကြိုးပတ် (ပာရှ) နှင့် ဆင်ချွန် (အင်ကူရှ) တို့ကိုလည်း ဆောင်ထားသည်။
Verse 6
दन्तभक्षधरं रक्तं साब्जं पाशाड्कुशैर् वृतम् पूजयेत्तं चतुर्थ्याञ्च विशेषेनाथ नित्यशः
အနီရောင်သော ထိုဘုရားရုပ်ကို—တံစွယ်ကိုင်၍ (ကျိုးသွားသော) သွားတစ်ချောင်းကိုင်ကာ ကြာပန်းနှင့်အတူ၊ ကြိုးပတ် (ပာရှ) နှင့် ဆင်ချွန် (အင်ကူရှ) တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသောပုံစံကို—လပြည့်လကွယ် စတုတ္ထနေ့ (စတုရ္ထီ) တွင် အထူးသဖြင့် ပူဇော်ရမည်၊ ထို့ပြင် နေ့စဉ်လည်း ပူဇော်သင့်သည်။
Verse 7
श्वेतार्कमूलेन कृतं सर्वाप्तिः स्यात्तिलैर् घृतैः तण्डुलैर् दधिमध्वाज्यैः सौभाग्यं वश्यता भवेत्
အဖြူရောင် အာရကာပင်၏ အမြစ်ဖြင့် ပြုလုပ်လျှင် လိုအင်ဆန္ဒအပြည့်အဝ ပြည့်စုံမှု ရရှိမည်ဟု ဆိုကြသည်။ နှမ်း၊ ဂီး (ghee)၊ ဆန်စေ့၊ ဒဟိ (ယိုဂတ်/နို့ချဉ်)၊ ပျားရည်နှင့် အာဇျ (ကြည်နို့ဆီ) တို့ဖြင့် ပြုလုပ်လျှင် ကံကောင်းခြင်းနှင့် ဆွဲဆောင်/အုပ်ချုပ်နိုင်စွမ်း ရရှိသည်။
Verse 8
घोषासृक्प्राणधात्वर्दी दण्डी गार्तण्डभैरवः धर्मार्थकाममोक्षाणां कर्ता विम्बपुटावृतः
သူသည် မန္တရသံတုန်ခါမှု၊ သွေး၊ အသက်ရှု (ပရာဏ) နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာဓာတ်များကို တိုးပွားစေသူ ဖြစ်သည်။ တံတောင်ကိုင်သော အပြစ်ပေးအရှင်၊ နေရောင်ကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ် ဂာရ္တဏ္ဍ ဘိုင်ရဝ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဓမ္မ၊ အတ္ထ (စည်းစိမ်)၊ ကာမ (ပျော်ရွှင်မှု) နှင့် မောက္ခ (လွတ်မြောက်မှု) ဟူသော လူ့ရည်မှန်းချက်လေးပါးကို ပေးသနားသူ이며၊ ဝိုင်းပုံအကာအရံအတွင်း တည်ရှိသူ ဖြစ်သည်။
Verse 9
ह्रस्वाः स्युर्मूर्तर्यः पञ्च दीर्घा अङ्गानि तस्य च सिन्दूरारुणमीशाने वामार्धदयितं रविं
ထိုမూర్తိ (ရုပ်တု) တွင် အင်္ဂါလက္ခဏာ ငါးပါးကို တိုအောင် ပြုရမည်၊ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို ရှည်အောင် ပြုရမည်။ အီရှာန (အရှေ့မြောက်) မျက်နှာတော်၌ စင်ဒူးရ်ကဲ့သို့ နီရဲသော အရောင်ဖြစ်စေပြီး၊ နေမင်း (ရဝိ) ကို ဘယ်ဘက်တစ်ဝက်တွင် ချစ်မြတ်နိုးသူအဖြစ် ပုံဖော်ရမည်။
Verse 10
आग्नेयादिषु कोणेषु कुजमन्दाहिकेतवः स्नात्वा विधिवदादित्यमाराध्यार्घ्यपुरःसरं
အရှေ့တောင်ထောင့်မှ စ၍ ထောင့်ဦးတည်ရာများတွင် မင်္ဂလာပြုသူတို့သည် မင်္ဂလာဂြိုဟ် မားစ်၊ စနေ၊ ရာဟု၊ ကေတုတို့အတွက် ရေချိုးသန့်စင်ရမည်။ ထို့နောက် သတ်မှတ်ထားသောနည်းအတိုင်း အရ္ဃျ (ရေဘလီ) ကို အရင်တင်၍ နေဘုရား အာဒိတျကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 11
कृतान्तमैशे निर्माल्यं तेजश् चण्डाय दीपितं रोचना कुङ्कुमं वारि रक्तगन्धाक्षताङ्कुराः
ကృతान्तနှင့် မဟေရှာအတွက် နိရ္မာလျ (ပူဇော်ပြီးကျန်သော ပန်းပွင့်/ပစ္စည်း) ကို ပူဇော်ရန် သတ်မှတ်ထားသည်။ စဏ္ဍာအတွက်တော့ မီးတောက်တောက်လင်းသော မီးအိမ်ကို ပူဇော်ရမည်။ ထို့ပြင် ဂိုရိုစနာ၊ ကုန်ကူမ (ဇာဖရန်)၊ ရေ၊ အနီရောင် အနံ့သာ၊ မကွဲသော ဆန်စေ့ (အက္ခတ) နှင့် အပင်ပေါက်များကိုလည်း ပူဇော်ရမည်။
Verse 12
वेणुवीजयवाःशालिश्यामाकतिलराजिकाः जवापुष्पान्वितां दत्वा पात्रैः शिरसि धार्य तत्
ဝါးပန်ကာများ၊ မုယောစပါး၊ ဆန်၊ ရှျာမာက မီလက်၊ နှမ်းနှင့် မုန်ညင်းတို့ကို—ဇဝါပန်း (ဟီဘစ်ကပ်) နှင့်အတူ—လှူဒါန်းပူဇော်ပြီးနောက်၊ ထိုအရာ들을 အိုးခွက်များတွင် ထည့်ကာ ခေါင်းပေါ်တွင် တင်ဆောင်ရမည် (အခမ်းအနားအဖြစ်)။
Verse 13
जानुभ्यामवनीङ्गत्वा सूर्यायार्घ्यं निवेदयेत् स्वविद्यामन्त्रितैः कुम्भैर् नवभिः प्रार्च्य वै ग्रहान्
ဒူးနှစ်ဖက်ဖြင့် မြေပြင်ပေါ်တွင် ရှေ့သို့ ရွေ့ကာ နေဘုရားထံ အရ္ဃျ (ဂုဏ်ပြုရေ) ကို ဆက်ကပ်ရမည်။ ထို့နောက် မိမိ၏ သင့်လျော်သော မန္တရများဖြင့် သန့်စင်အာသီသကာရပြုထားသော ရေအိုး ၉ လုံးဖြင့် နဝဂြိုဟ် ၉ ပါးကို စနစ်တကျ ပူဇော်ရမည်။
Verse 14
ग्रहादिशान्तये स्नानं जप्त्वार्कं सर्वमाप्नुयात् संग्रामविजयं साग्निं वीजदोषं सविन्दुकं
ဂြိုဟ်တို့နှင့် အခြားအပူအပင်များကို သက်သာစေခြင်းအတွက် ရေချိုးသန့်စင်ပြီးနောက် အာရ္က (နေဘုရား) မန္တရကို ဂျပ် (japa) ပြုရမည်။ ထိုသို့ပြုလျှင် ရည်မှန်းချက်အားလုံးကို ရရှိပြီး—စစ်မြေပြင်တွင် အောင်ပွဲနှင့်အတူ အဂ္နိ၏ အင်အားကိုလည်း ရရှိကာ မျိုးရိုး/မျိုးစေ့နှင့် ဆိုင်သော ချို့ယွင်းချက် (ဗီဇဒိုးရှ) နှင့် ‘ဘိန္ဒု’ (သုတ်ရည်) ဆိုင်ရာ ရောဂါများကိုလည်း ဖယ်ရှားနိုင်သည်။
Verse 15
न्यस्य मूर्धादिपादान्तं मूलं पूज्य तु मुद्रया स्वाङ्गानि च यथान्यासमात्मानं भावयेद्रविं
ဦးခေါင်းမှ ခြေဖျားအထိ နျာသ (nyāsa) ကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် သတ်မှတ်ထားသော မုဒြာ (mudrā) ဖြင့် မူလမန္တရ (mūla-mantra) ကို ပူဇော်ရမည်။ ထို့ပြင် နျာသအစီအစဉ်အတိုင်း မန္တရကို ကိုယ်အင်္ဂါများပေါ်တွင် တင်ထားကာ မိမိကိုယ်ကို ရဝိ (နေဘုရား) ဟု စိတ်ကူးသမားရမည်။
Verse 16
ध्यानञ्च मारणस्तम्भे पीतगाप्यायने सितम् रिपुघातविधौ कृष्णं मोहयेच्छक्रचापवत्
သေစေခြင်းနှင့် တားဆီးတည်ငြိမ်စေခြင်း (စတမ္ဘ) ဆိုင်ရာ သမဓိတွင် (ဒေဝတား/ရုပ်သဏ္ဌာန်) ကို အဝါရောင်ဟု မြင်ယောင်ရမည်။ အာဟာရဖြည့်တင်းခြင်းနှင့် တိုးပွားစေခြင်းအတွက် အဖြူရောင်ဟု မြင်ယောင်ရမည်။ ရန်သူကို ထိုးနှက်ချေမှုန်းရာတွင် အနက်ရောင်ဟု မြင်ယောင်ရမည်။ မောဟစေခြင်းအတွက်တော့ သက်တံကဲ့သို့ မြင်ယောင်ရမည်။
Verse 17
यो ऽभिषेकजपध्यानपूजाहोमपरः सदा तेजस्वी हृजयः श्रीमान् समुद्रादौ जयं लभेत्
အဘိသေကအခမ်းအနားများ၊ မန္တရဇပ်ခြင်း၊ သမဓိ၊ ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဟောမ (မီးပူဇော်) တို့၌ အမြဲတမ်း အားထုတ်သူသည် တောက်ပရောင်ခြည်ရှိလာ၍ စိတ်နှလုံး၌ အောင်မြင်မှုရှိကာ သာယာချမ်းမြေ့စည်းစိမ်ရမည်။ ထိုသူသည် သမုဒ္ဒရာကို ရင်ဆိုင်ခြင်းကဲ့သို့ ကြီးမားသောလုပ်ငန်းများတွင်ပင် အောင်ပွဲရမည်။
Verse 18
ताम्बूलादाविदं न्यस्य जप्त्वा दद्यादुशीरकं न्यस्तुवीजेन हस्तेन स्पर्शनं तद्वशे स्मृतं
ဤ (မန္တရ) ကို ပထမဦးစွာ ကွမ်းရွက်စသည်တို့ပေါ်တွင် တင်ထားပြီး ရွတ်ဆိုပြီးနောက် ဥရှီရက (uśīraka—ဗက်တီဗာ) ကို ပေးရမည်။ ပိုးဇ်မန္တရ (bīja) ကို တင်ထားသော လက်ဖြင့် ထိတွေ့ခြင်းသည် ထိုသူကို မိမိ၏ အာဏာသက်ရောက်မှုအောက်သို့ ယူဆောင်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
Frequently Asked Questions
It emphasizes mantra-ritual architecture: constructing and applying bīja-mantras (with bindu and limb-components), performing directional mūrti-worship with mudrā-sealing, executing arghya and nine-kumbha graha worship, and completing the rite through full-body nyāsa and deity-identification (Ravi-bhāvanā).
Sūrya-arcana is taught as disciplined upāsanā that stabilizes vitality and clarity; by integrating nyāsa, japa, and offerings with ethical observance, it channels desired worldly outcomes into a dharmic framework that supports inner steadiness and higher aims.