Adhyaya 284

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्त्ररूपौषधकथनं नाम त्र्यशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुरशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगः धन्वन्तरिर् उवाच सिद्धयोगान् पुनर्वक्षे मृतसञ्जीवनीकरान् आत्रेयभाषितान् दिव्यान् सर्वव्याधिविमर्दनान्

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ «မန္တရূপအော်သဓကထန» ဟူသော အမည်ရှိသော အခန်း ၂၈၃ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၂၈၄ စတင်သည်—«မృతသဉ္ဇီဝနီကရ စိဒ္ဓယောဂ» ဟူသော အမည်၊ သေသူကို ပြန်လည်အသက်သွင်းစေသော ပြီးမြောက်သည့် ဆေးယောဂများအကြောင်း။ ဓနွန္တရီက ဆိုသည်—«အာတြေယ၏ မိန့်ကြားချက်အတိုင်း၊ သဘာဝအားဖြင့် သာသနာတော်ဆန်၍ ရောဂါအားလုံးကို ချေမှုန်းနိုင်သော၊ သေသူကို အသက်ပြန်ပေးသည့် စိဒ္ဓယောဂများကို ထပ်မံရှင်းလင်းမည်»။

Verse 2

आत्रेय उवाच विल्वादिपञ्चमूलस्य क्वाथः स्याद्वातिके ज्वरे पावनं पिप्पलीमूलं गुडूची विष्वजो ऽथ वा

အာတြေယက ဆိုသည်—ဝါတ (vāta) ကြောင့် ဖြစ်သော ဖျားနာမှုတွင် «ဗိလ္ဝာဒီ ပဉ္စမူလ» ၏ ကွာသ (decoction) ကို ပေးရမည်။ သန့်စင်ပေးသော ဆေးအဖြစ် «ပိပ္ပလီ» အမြစ် သို့မဟုတ် «ဂုဍူချီ» သို့မဟုတ် «ဗိဿဝဇ» ဟူသော ဆေးပင်ကိုလည်း ပေးနိုင်သည်။

Verse 3

वीरकार्ये इति ख एकनामाथ सर्थकमिति ख , ञ च सर्वव्याधिविनाशकानिति ख आमलक्यभया कृष्ण वह्निः सर्वज्वरान्तकः विल्वाग्निमन्थश्योनाककाश्मर्यः पार्ला स्थिरा

«ဝီရကာရျေ» (Kha လက်ရေးမူအတိုင်း)၊ «ဧကာနာမ» နှင့် «သာရ္ထက» (Kha အတိုင်း)၊ ထို့ပြင် «သರ್ವဗျာဓိဝိနာଶက» (Kha အတိုင်း) ဟူ၍ ဖတ်ရသည်။ (ဤအရာများမှာ) အာမလကီ၊ အဘယာ၊ ကృష్ణာ၊ ဝဟ္နိ၊ သర్వဇ္ဝရာန္တက၊ ဗိလ္ဝ၊ အဂ္နိမန္ထ၊ ရျိုးနာက၊ ကာရှ္မရျ၊ ပါර්လာ နှင့် သ္ထိရာ တို့ဖြစ်သည်။

Verse 4

त्रिकण्टकं पृश्नपर्णी वृहती कण्टकारिकाः ज्वराविपाकपार्श्वार्तिकाशनुत् कुशमूलकम्

Trikaṇṭaka, Pṛśniparṇī, Vṛhatī နှင့် Kaṇṭakārikā တို့ကို ကုသမြက် (kuśa) ၏ အမြစ်နှင့်အတူ သုံးလျှင် ဖျားနာခြင်း၊ အစာမကြေ/အစာချေဖျက်မှုမမှန်ခြင်း နှင့် ဘေးဖက်နာကျင်မှုကို သက်သာစေသော ဆေးဖြစ်သည်။

Verse 5

गुडूची पर्पटी मुस्तं किरातं विश्वभेषजम् वातपित्तज्वरे देयं पञ्चभद्रमिदं स्मृतम्

Guḍūcī, Parpaṭī, Musta, Kirāta နှင့် Viśvabheṣaja—ဤဆေးငါးမျိုးကို ဝါတ (Vāta) နှင့် ပိတ္တ (Pitta) ကြောင့်ဖြစ်သော ဖျားနာတွင် ပေးသုံးရမည်ဟု ဆိုပြီး «Pañcabhadra» ဟု မှတ်သားထားသည်။

Verse 6

त्रिवृद्विशालकटुकात्रिफलारग्बधैः कृतः स्ंस्कारो भेदनक्वाथः पेयः सर्वज्वरापहः

Trivṛt, Viśālā, Kaṭukā, Triphalā နှင့် Āragvadha တို့ဖြင့် ဆေးကို စနစ်တကျ ပြုပြင်ချက် (saṃskāra) လုပ်ကာ ပြင်ဆင်ထားသော ဝမ်းလျှောဆေးရည် (bhedana-kvātha) ကို သောက်သုံးလျှင် ဖျားနာအမျိုးမျိုးကို ပယ်ဖျက်နိုင်သည်။

Verse 7

देवदारुबलावासात्रिफलाव्योपपद्मकैः सविडङ्गैः सितातुल्यं तच्चुर्णं पञ्चकाशजित्

Deodara, Balā, Vāsā, Triphalā, Vyopapadmaka နှင့် Viḍaṅga တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော အမှုန့်ကို သကြားနှင့် အချိုးတူ ရောစပ်လျှင် ချောင်းဆိုးအမျိုးငါးမျိုးကို အနိုင်ယူနိုင်သည်။

Verse 8

दशमूलीशटीरास्नापिप्पलीबिल्वपौष्करैः शृङ्गीतामलकीभार्गीगुडूचीनागवल्लिभिः

Daśamūla (အမြစ်ဆယ်မျိုးအုပ်စု), Śaṭī, Rāsnā, Pippalī, Bilva နှင့် Pauṣkara တို့နှင့်; ထို့ပြင် Śṛṅgī, Tāmalakī, Bhārgī, Guḍūcī နှင့် Nāgavallī တို့ကိုလည်း ပေါင်းစပ်သုံးစွဲသည်။

Verse 9

यवाग्रं विधिना सिद्धं कशायं वा पिवेन्नरः काशहृद्ग्रहणीपार्श्वहिक्वाश्वासप्रशान्तये

နည်းလမ်းမှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်ထားသော ယဝ (မုယော) အစေ့မှ ဆေးရည်/ပြုတ်ရည်ကို ယောက်ျားသည် သောက်သင့်သည်။ ထိုသည် ချောင်းဆိုး၊ နှလုံးအောင့်နာ၊ ဂြဟဏီ (အစာချေ လမ်းကြောင်း) ရောဂါ၊ ဘေးဖက်နာကျင်မှု၊ ဟစ်ကပ်နှင့် အသက်ရှူကြပ်/အက်စမာကို သက်သာစေသည်။

Verse 10

मधुकं मधुना युक्तं विप्पलीं शर्करान्वितां नागरं गुडसंयुक्तं हिक्वाघ्नं लावणत्रयम्

မဓုက (လီကိုရစ်) ကို ပျားရည်နှင့် ရော၍၊ ဝိပ္ပလီ (ရှည်ငရုတ်ကောင်း) ကို သကြားနှင့် ပေါင်း၍၊ နာဂရ (ခြောက်ဂျင်း) ကို ဂုဍ (ဂျက်ဂရီ) နှင့် ပေါင်း၍၊ ထို့ပြင် “ဆားသုံးမျိုး” နှင့်အတူ—ဤဖော်မြူလာသည် ဟစ်ကပ်ကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 11

कारव्यजाजीमरिचं द्राक्षा वृक्षाम्लदाडिमम् सौवर्चलं गुडं क्षौद्रं सर्वारोचननाशनम्

ကာရဗျ (caraway)၊ အဇာဇီ (cumin) နှင့် မရိချ (ငရုတ်ကောင်းအနက်)၊ စပျစ်ခြောက်၊ ဝೃက္ṣāmla (Garcinia) နှင့် သလဲသီး၊ ထို့ပြင် ဆောဝါရ္စလ ဆား၊ ဂုဍ (ဂျက်ဂရီ) နှင့် ပျားရည်—ဤတို့သည် အစာမစားချင်ခြင်း (arocanā) အမျိုးမျိုးကို ဖယ်ရှားသည်။

Verse 12

शृङ्गवेररसञ्चैव मधुना सह पाययेत् अरुचिश्वासकाशघ्नं प्रतिश्यायकफान्तकम्

ရှೃင်္ဂဝေရ (ဂျင်းလတ်) ၏ အရည်ကို ပျားရည်နှင့်အတူ သောက်စေသင့်သည်။ ၎င်းသည် အစာမစားချင်ခြင်း၊ အသက်ရှူကြပ်နှင့် ချောင်းဆိုးကို ဖျက်ဆီးပြီး၊ ပရတိရှျာယ (နှာစေး/အအေးမိ) နှင့် ကဖ (ချွဲ) ပိုလျှံမှုကို အဆုံးသတ်စေသည်။

Verse 13

वटं शृङ्गी शिलालोध्रदाडिमं मधुकं मधु पिवेत् तण्डुलतोयेन च्छर्दितृष्णानिवारणम्

အန်ခြင်းနှင့် ရေငတ်လွန်ကဲမှုကို သက်သာစေရန်၊ ဝဋ (ဘန်ယန်)၊ ရှೃင်္ဂီ၊ ရှီလာ-လိုဓ္ရ၊ သလဲသီးနှင့် မဓုက ကို ပျားရည်နှင့်အတူ ထမင်းရည် (rice-water) ထဲတွင် ရောစပ်၍ သောက်သင့်သည်။

Verse 14

देवदारुबलारास्नात्रिफलाव्योषपद्मकैर् इति ख गुडुची वासकं लोध्रं पिप्पलीक्षौद्रसंयुतम् कफान्वितञ्जयेद्रक्तं तृष्णाकासज्वरापहम्

(အခြားဖော်စပ်နည်း) ဒေဝဒာရု၊ ဘလာ၊ ရာစနာ၊ တြိဖလာ၊ တြိကဋု(စပ်သုံးမျိုး) နှင့် ပဒ္မက တို့ဖြင့်—ထို့ပြင် ဂုဍူစီ၊ ဝါသက၊ လောဓရ ကို ပိပ္ပလီနှင့် ပျားရည်ပေါင်းစပ်၍—ကဖနှင့်ဆက်နွယ်သော သွေးရောဂါများကို အနိုင်ယူကာ ရေငတ်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် ဖျားနာခြင်းကို သက်သာစေသည်။

Verse 15

वासकस्य रसस्तद्वत् समधुस्ताम्रजो रसः शिरीषपुष्पसुरसभावितं मरिचं हितं

ထို့အတူ ဝါသက၏ ဖျော်ရည်(ညှစ်ရည်) သည် အကျိုးရှိ၏; ထို့ပြင် ပျားရည်နှင့်အတူ သောက်သုံးသော ကြေးနီမှ ဆင်းသက်လာသည့် အယ်လစ်စီယာ(ရသ) လည်း အကျိုးရှိ၏။ ရှိရီရှ ပန်းနှင့် တုလစီ/စူရာသာ၏ အနံ့အနှစ်ဖြင့် စိမ့်ဝင်အောင် ပြုလုပ်ထားသော မရိချ(ငရုတ်ကောင်း) သည် သင့်တော်ကောင်းမွန်၏။

Verse 16

सर्वार्तिनुन्मसूरो ऽथ पित्तमुक् तण्ड्लीयकं निर्गुण्डी शारिवा शेलु रङ्गोलश् च विषापहः

ထို့နောက် (ကြေညာသည်မှာ) မဆူရ(လင်တီလ်) သည် အနာရောဂါဒုက္ခ အားလုံးကို သက်သာစေ၏; တဏ္ဍုလီယက သည် ပိတ္တကို လျော့စေ၏; နိရ္ဂုဏ္ဍီ၊ ရှာရီဝါ၊ ရှေလု နှင့် ရင်္ဂိုးလ တို့သည် အဆိပ်ဖျက်(အန္တီဒုတ်) ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 17

महौषधं मृतां क्षुद्रां पुष्करंग्रन्थिकोद्भवं पिवेत् कणायुतं क्वाथं मूर्छायाञ्च मदेषु च

မူးလဲခြင်းနှင့် မူးယစ်သဘောအခြေအနေများတွင် မဟောဩဓ၊ မෘတာ၊ ခ္စုဒြာ၊ ပုရှ္ကရ နှင့် ဂြန္ထိကောဒ္ဘဝ တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကွာထ(ဆေးရည်ပြုတ်) ကို ကဏာ(ပိပ္ပလီ) နှင့်အတူ သောက်သုံးရမည်။

Verse 18

हिङ्गुसौर्चलव्योषैर्द्विप्लांशैर्घृताढकं चतुर्गुणे गवां मूत्रे सिद्धमुन्मादनाशनं

ဂျီ(ဃృత) တစ် အာဍက ကို နွားဆီးကို လေးဆ ပမာဏယူ၍ ဟိင်္ဂု(အာဆာဖီတီဒါ)၊ ဆော်ရ္စလ(စပ်သော သတ္တုဆား) နှင့် ဗျိုးသ(စပ်သုံးမျိုး) တို့ကို တစ်ခုချင်းစီ ဒွိ-ပလಾಂရှ မာဏဖြင့် ထည့်ကာ ချက်ပြုတ်စီမံလျှင်—ဤပြင်ဆင်မှုသည် အုန်မာဒ(စိတ်ဖောက်ပြန်/အရူးအမူး) ကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 19

शङ्खपुष्पीवत्ताकुष्ठैः सिद्धं ब्राह्मीरसैर् युतं पुराणं हन्त्यपस्मारं सोन्मादं मेध्यमुत्तमं

သင်္ခပုෂ္ပီ (śaṅkhapuṣpī)၊ ဝတ္တာ (vattā) နှင့် ကုဋ္ဌ (kuṣṭha) တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်၍ ဘြာဟ္မီ (brāhmī) ရည်နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော «ပုရာဏ» ဆေးပြင်သည် အပသ္မာရ (ဝက်ရူးပြန်) နှင့် အုန်မာဒ (စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်း) ကို ဖျက်ဆီးကာ ဉာဏ်တိုးစေသော မေဓျ (medhya) အထူးကောင်းမွန်သော ဆေးဖြစ်သည်။

Verse 20

पञ्चगव्यं घृतं तद्वत् कुष्ठनुच्चाभयायुतं पटोलत्रिफलानिम्बगुडुचीधावणीवृषैः

ထို့အတူ ပဉ္စဂဝျ (pañcagavya—နွားထွက်ပစ္စည်းငါးမျိုး) ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဂျီ (ghṛta) ကို သုံးရမည်။ ထိုဂျီကို ကုဋ္ဌ (kuṣṭha) နှင့် အဘယာ (abhayā/harītakī) တို့နှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး၊ ထို့ပြင် ပဋောလ (paṭola)၊ တြိဖလာ (triphalā)၊ နိမ္ဗ (nimba)၊ ဂုဍူချီ (guḍūcī)၊ ဓာဝဏီ (dhāvaṇī) နှင့် ဝೃષ (vṛṣa) တို့ကိုလည်း ထည့်သုံး၍ ကုဋ္ဌရောဂါကို နှိမ်နင်းစေသည်။

Verse 21

सकरञ्जैर् घृतं सिद्धं कुष्ठनुद्वज्रकं स्मृतं निम्बं पटोलं व्याघ्री च गुडूची वासकं तथा

ကရဉ္ဇ (karañja) ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဂျီ (ghṛta) ကို ကုဋ္ဌ (kuṣṭha) ကို ဖယ်ရှားနိုင်သော အလွန်ပြင်းထန်သည့် ဝဇ္ရက (vajraka) ဆေးဟု သင်ကြားထားသည်။ ထိုဖော်မြူလာတွင် နိမ္ဗ (neem)၊ ပဋောလ (paṭola)၊ ဗျာဃရီ (vyāghrī)၊ ဂုဍူချီ (guḍūcī) နှင့် ဝါဆက (vāsaka) တို့လည်း ပါဝင်သည်။

Verse 22

कुर्याद्दशपलान् भागान् एकैकस्य सकुट्टितान् जलद्रोणे विपक्तव्यं यावत्पादावशेषितं

ပါဝင်ပစ္စည်းတစ်မျိုးစီကို ဒသပလ (pala ဆယ်) အချိုးဖြင့် ယူ၍ ကြမ်းကြမ်းတုံးထောင်းကာ ရေတစ်ဒြောဏ (droṇa) ထဲတွင် ပြုတ်ရမည်။ ထို့နောက် ရေသည် လေးပုံတစ်ပုံသာ ကျန်သည့်အထိ ဆက်လက်ပြုတ်ပါ။

Verse 23

घृतप्रस्थम्पचेत्तेन त्रिफलागर्भसंयुतं पञ्चतिक्तमिति ख्यातं सर्पिः कुष्ठविनाशनं

ထို့နောက် တြိဖလာ (Triphalā) ပါဝင်သော ဆေးရည်/အနှစ်နှင့်အတူ ဂျီ (ghṛta) တစ်ပရသ္ထ (prastha) ကို ချက်ပြုတ်ရမည်။ ထိုစမင်ကို «ပဉ္စတိက္တ (Pañcatikta Ghṛta)» ဟု ကျော်ကြားပြီး ကုဋ္ဌ (kuṣṭha) အပြင်းအထန်သော အရေပြားရောဂါများကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 24

अशीतिं वातजान्रोगान् चत्वारिंशच्च पैत्तिकान् वङ्कोलश्चेति ख , ञ , च पुष्पकमिति ज ग्रन्थिलोद्भवमिति ख त्रिफलाशर्करायुतमिति ख , ञ च विंशतिं श्लैष्मिकान् कासपीनसार्शोव्रणादिकान्

ဤဆေးသည် ဝါတကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါ ၈၀ မျိုး၊ ပိတ္တကြောင့်ဖြစ်သော ၄၀ မျိုး၊ ကဖကြောင့်ဖြစ်သော ၂၀ မျိုးကို ကုသနိုင်ပြီး ချောင်းဆိုး၊ နှာရည်ယို/နှာခေါင်းရောင်ရမ်း (rhinitis)၊ အူလမ်းကြောင်းအဖု (hemorrhoids)၊ အနာနှင့် အခြားရောဂါများတွင်လည်း အကျိုးရှိသည်။ (အချို့စာမူများတွင် “vaṅkola” ဟု၊ အချို့တွင် “puṣpaka” ဟုဖတ်ကြပြီး၊ အချို့တွင် “granthilodbhava” နှင့်ဆက်စပ်သည့်ဖတ်နည်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်; အခြားဖတ်နည်းတစ်ခုတွင် “triphala နှင့် သကြားပေါင်းစပ်” ဟုဆိုသည်)

Verse 25

हन्त्यन्यान् योगरजो ऽयं यथार्कस्तिमिरं खलु त्रिफलायाः कषायेन भृङ्नराजरसेन च

ဤဆေးမှုန့်သည် အခြားရောဂါများကိုလည်း ဖျက်ဆီးပယ်ရှားသည်၊ နေရောင်က အမှောင်ကို အမှန်တကယ် ပျောက်ကင်းစေသကဲ့သို့—(အသုံးပြုရာတွင်) triphalā ကသေး (decoction) နှင့်လည်းကောင်း၊ bhṛṅgarāja အရည်နှင့်လည်းကောင်း ပေးသောက်ရသည်။

Verse 26

व्रणप्रक्षालनङ्कुर्यादुपदंशप्रशान्तये पटीलदलचूर्णेन दाडिमत्वग्रजो ऽथ वा

upadaṁśa (လိင်ဆိုင်ရာ/အနာရောင်ရမ်းကူးစက်) ကို သက်သာစေရန် အနာကို ဆေးကြောရမည်—paṭīla ရွက်မှုန့်ဖြင့် သို့မဟုတ် အစားထိုး၍ သလဲသီးအခွံမှုန့် (pomegranate bark powder) ဖြင့်လည်း ရသည်။

Verse 27

गुण्डयेच्च गजेनापि त्रिफलाचूर्णकेन च त्रिफलायोरजोयष्ठिमार्कवोत्पलमारिचैः

ပါဝင်ပစ္စည်းများကို ကျောက်ကြိတ် (stone-grinder) ဖြင့်တောင် ကြိတ်နယ်ရမည်၊ triphalā အမှုန့်ကို အသုံးပြု၍—ထို့နောက် triphalā၊ မုယော (barley) အမှုန်/ပန်းမှုန့်၊ ယဿဋ္ဌိမဓု (licorice)၊ mārkava၊ utpala (အပြာရောင် ကြာ) နှင့် မရစ်ကာ (ငရုတ်ကောင်း) တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။

Verse 28

समैन्धवैः पचेत्तैलमभ्यङ्गाच्छर्दिकापहं सक्षीरान् मार्कवरसान् द्विप्रस्थमधुकोत्पलैः

saindhava (ကျောက်ဆား) ကို အချိုးညီညီ ထည့်၍ ဆေးဆီကို ချက်ပြုတ်ရမည်; ဆီလိမ်းနှိပ် (abhyanga) အဖြစ် သုံးလျှင် အန်ခြင်းကို ဖယ်ရှားသည်။ (ပြင်ဆင်ရာတွင်) နို့နှင့်အတူ mārkava အရည်ကို သုံးပြီး၊ madhuka (licorice) နှင့် utpala (အပြာရောင် ကြာ) ကို နှစ် prastha ပမာဏ ထည့်ရသည်။

Verse 29

पचेत्तु तैलकुडवं तन्नस्यं पलितापहं निम्बम्पटोलं त्रिफला गुडूची स्वदिरं वृषं

ဆီကို ကုဍဝ (kuḍava) တိုင်းတာပမာဏဖြင့် ချက်ပြုတ်ရမည်။ ထိုဆီကို နာစျ (nasya) အဖြစ် နှာခေါင်းမှ ထည့်သုံးလျှင် ဆံပင်ဖြူခြင်းကို ဖယ်ရှားနိုင်သည်။ နီမ်၊ ပဋောလ၊ တြိဖလာ၊ ဂုဍူချီ၊ စွဒိရ နှင့် ဝೃṣ တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သည်။

Verse 30

भूनिम्बपाठात्रिफलागुडूचीरक्तचन्दनं योगद्वयं ज्वरं हन्ति कुष्ठविस्फोटकादिकं

ဘူနီမ်ဗ (bhūnimba)၊ ပါဋ္ဌာ (pāṭhā)၊ တြိဖလာ (triphalā)၊ ဂုဍူချီ (guḍūcī) နှင့် အနီရောင် စန္ဒန (red sandalwood) တို့ပါဝင်သော ယောဂနှစ်မျိုးသည် ဖျားနာခြင်းကို ဖျက်ဆီးပြီး ကုဋ္ဌ (အရေပြားရောဂါ/လက်ပရာ) နှင့် အဖုအပွားပေါက်ကွဲခြင်းတို့ကဲ့သို့သော အရေပြားရောဂါများကိုလည်း ကုသသည်။

Verse 31

पटोलामृतभूनिम्बवासारिष्टकपर्पटैः खदिरान्तयुतैः क्वाथो विस्फोटज्वरशान्तिकृत्

ပဋောလာ (paṭolā)၊ အမృతာ (amṛtā=guḍūcī)၊ ဘူနီမ်ဗ (bhūnimba)၊ ဝါသာ (vāsā)၊ အရိဋ္ဌက (ariṣṭaka) နှင့် ပရ္ပဋ (parpaṭa) တို့ကို ခဒိရ (khadira) နှင့် အဆုံးတွင် ချုပ်ဆေးသဘောရှိသော ဆေးများနှင့်အတူ ပြုတ်ရည် (kvātha) ပြုလုပ်လျှင် အဖုအပွားပေါက်ကွဲရောဂါ (visphoṭa) နှင့် ဖျား (jvara) ကို သက်သာစေသည်။

Verse 32

दशमूली च्छिन्नरुहा पथ्या दारु पुनर्नवा ज्वरविद्रधिशोथेषु शिग्रुविश्वजिता हिताः

ဒသမူလီ (အမြစ်ဆယ်မျိုးအုပ်စု)၊ ချိန္နရုဟာ (cchinnaruhā=guḍūcī)၊ ပဋ္ဌျာ (pathyā=harītakī)၊ ဒါရု (dāru=devadāru) နှင့် ပုနရ္နဝါ (punarnavā) တို့ကို ရှိဂရု (śigru) နှင့် ဝိශ්ဝဇိတာ (viśvajitā) တို့နှင့်အတူ သုံးလျှင် ဖျားနာခြင်း၊ အနာဖု (abscess) နှင့် ဖောရောင်ခြင်းတို့တွင် အကျိုးရှိသည်။

Verse 33

मधूकं निम्बपत्राणि लेपः स्यद्व्रणशोधनः त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधातिबलाकुशाः

မဓူက (madhūka) နှင့် နီမ်ရွက်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော လိမ်းဆေး (lepa) ကို ဒဏ်ရာသန့်စင်ရန် သုံးရမည်။ ထို့အပြင် တြိဖလာ (triphalā)၊ ခဒိရ (khadira)၊ ဒါရဝီ (dārvī)၊ နျဂ္ရောဓ (nyagrodha)၊ အတိဗလာ (atibalā) နှင့် ကုရှ (kuśa) တို့ကို အသုံးပြုခြင်းလည်း ဒဏ်ရာသန့်စင်မှုအတွက် ညွှန်ကြားထားသည်။

Verse 34

निम्बमूलकपत्राणां कषायाः शोधने हिताः करञ्जारिष्टनिर्गुण्डीरसो हन्याद्व्रणक्रमीन्

အနာကို သန့်စင်၍ ပုပ်ပျက်မှုကို ဖယ်ရှားရန် နိမ္ဗ (nimba) ၏ အမြစ်နှင့် အရွက်တို့ကို ပြုတ်ရည်လုပ်သောက်/လိမ်းခြင်းသည် အကျိုးရှိသည်။ ကရဉ္ဇ (karañja)၊ အရိဋ္ဌ (ariṣṭa) နှင့် နိရ္ဂုဏ္ဍီ (nirguṇḍī) တို့၏ ဖျော်ရည်သည် အနာတွင် ဖြစ်ပေါ်သော ပိုးမွှား/ပိုးကောင်များကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။

Verse 35

गुण्डयेन्नगजेनापीति ख , ञ च धातकिचन्दनबलासमङ्गामधुकोत्पलैः दार्वीमेदोन्वितैर् लेपः समर्पिर्व्रणरोपणः

အနာကို ပျောက်ကင်းစေသော လိမ်းဆေး (lepa) ကို ဓာတကီ (dhātakī)၊ စန္ဒန (sandalwood)၊ ဘလာ (balā)၊ သမင်္ဂါ (samaṅgā)၊ မဓုက (madhuka/လိကရစ်) နှင့် ဥတ္ပလ (utpala) တို့ကို ဒာရဝီ (dārvī) နှင့် မေဒ (meda) တို့နှင့် ပေါင်းစပ်၍ ဂျီ (ghee) ဖြင့် ရောကာ ပြုလုပ်ရသည်။ ဤဖော်မြူလာသည် အနာ/အူလ်ဆာကို ပိတ်ကာ ကုသပျောက်ကင်းစေသည်။

Verse 36

गुग्गुलुत्रिफलाव्योषसमांर्शैर् घृतयोगतः नाडी दुष्टव्रणं शूलम्भगन्दरमुखं हरेत्

ဂုဂ္ဂုလု (guggulu)၊ တြိဖလာ (triphalā) နှင့် တြျူဩ္သ/ဗျောဩ္သ (tryūṣa—အနံ့စပ်သုံးမျိုး) ကို အချိုးညီညီ ယူ၍ ဂျီ (ghee) နှင့် ရောစပ်ပြုလုပ်သော ဆေးသည် နာဍီ (nāḍī—sinus tract)၊ ဒုဋ္ဌဝြဏ (duṣṭa-vraṇa—ပုပ်ပွ/ရှုပ်ထွေးအနာ)၊ ရှူလ (śūla—နာကျင်မှု) နှင့် ဘဂန္ဒရ (bhagandara—fistula) ၏ အပေါက်/ပါးစပ်ကို ကုသဖယ်ရှားသည်။

Verse 37

हरितकीं मूत्रसिद्धां सतैललवणान्वितां प्रातः प्रातश् च सेवेत कफवातामयापहां

ဟရိတကီ (harītakī) ကို ဆီး (urine) ဖြင့် ပြုတ်စိမ်၍ ဆီနှင့် ဆား ပေါင်းထည့်ကာ မနက်တိုင်း သောက်သုံးရမည်။ ၎င်းသည် ကဖ (kapha) နှင့် ဝါတ (vāta) မှ ဖြစ်သော ရောဂါများကို ဖယ်ရှားပေးသည်။

Verse 38

त्रिकटुत्रिफलाक्वाथं सक्षारलवणं पिवेत् कफवातात्मकेष्वेव विरेकः कफवृद्धिनुत्

တြိကဋု (Trikaṭu) နှင့် တြိဖလာ (Triphalā) တို့၏ ပြုတ်ရည် (kvātha) ကို က္ရှာရ (kṣāra—အယ်လ်ကလီ) နှင့် ဆား ပါဝင်အောင် သောက်သုံးရမည်။ ကဖ-ဝါတ သဘောရှိသော ရောဂါများတွင် ဤဝိရေချန (virecana—ဝမ်းလျှောသန့်စင်) သည် ကဖ တိုးပွားမှုကို လျော့နည်းစေသည်။

Verse 39

पप्पलीपिप्पलीमूलवचाचित्रकनागरैः क्वाथितं वा पिवेत्पेयमामवातविनाशनं

ပပ္ပလီ၊ ပိပ္ပလီအမြစ်၊ ဝစာ၊ စိတ္တရက၊ နာဂရ (ဂျင်းခြောက်) တို့ကို ပြုတ်၍ ပြုလုပ်သော ပေယာ (ပါးပါးဆန်ပြုတ်) ကို သောက်သင့်သည်။ ၎င်းသည် အာမဝါတ (āma ကြောင့်ဖြစ်သော အဆစ်ရောင်ရမ်းရောဂါ) ကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 40

रास्नां गुडुचीमेरण्डदेवदारुमहौषधं पिवेत् सर्वाङ्गिके वाते सामे सन्ध्यस्थिमज्जगे

ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လုံးလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သော ဝါတရောဂါတွင် āma နှင့်တွဲဖက်လာပြီး အဆစ်၊ အရိုး၊ အရိုးမြစ် (marrow) ထိရောက်သောအခါ ရာස්နာ၊ ဂုဍူချီ၊ အဲရဏ္ဍ (ကက်စတာ)၊ ဒေဝဒါရု နှင့် မဟောဩဓ တို့၏ ဆေးပြင်ကို သောက်သင့်သည်။

Verse 41

दशमूलकशायं वा पिवेद्धा नागराम्भसा शुण्ठीगोक्षुरकक्वाथः प्रातः प्रातिर् निषेवितः

သို့မဟုတ် ဒဿမူလ ကသాయ (ဆေးပြုတ်ရည်) ကို နာဂရ (ဂျင်းခြောက်) ရေစိမ်ရည်နှင့်အတူ သောက်သင့်သည်။ ထို့ပြင် ဂျင်းခြောက်နှင့် ဂိုက္ရှုရ တို့၏ ကွာသ (ပြုတ်ရည်) ကို မနက်တိုင်း မနက်တိုင်း စဉ်ဆက်မပြတ် သုံးစွဲရမည်။

Verse 42

सामवातकटीशूलपाचनो रुक्प्रणाशनः समूलपत्रशाखायाः प्रसारण्याश् च तैलकं

ပရာသာရဏီ၏ အမြစ်၊ အရွက်၊ ကိုင်းခက်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ပရာသာရဏီဆီသည် āma နှင့်တွဲသော ဝါတကို ချေဖျက်ပေးသည့် ပာချန (အစာချေ) ဖြစ်ပြီး ခါး/တင်ပါးနာကျင်မှုကဲ့သို့သော ကဋီရှူလကို သက်သာစေကာ ကိုယ်အနှံ့နာကျင်မှုကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 43

गुडुच्याः सुरसः कल्कः चूर्णं वा क्वाथमेव च प्रभूतकालमासेव्य मुच्यते वातशोणितात्

ဂုဍူချီနှင့် စုရသ (surasa) ကို ကလ္က (ပျစ်ပျစ်လိမ်းဆေး) အဖြစ်ဖြစ်စေ၊ အမှုန့်အဖြစ်ဖြစ်စေ၊ ကွာသ (ပြုတ်ရည်) အဖြစ်ဖြစ်စေ အချိန်ကြာကြာ ဆက်လက်သုံးစွဲလျှင် ဝါတ-ရှိုဏိတ (သွေးနှင့်ဆိုင်သော ဝါတပျက်ယွင်းမှု၊ ဂေါက်ကဲ့သို့) မှ လွတ်မြောက်သည်။

Verse 44

पिप्पली वर्धमानं वा सेव्यं पथ्या गुडेन वा पटोलत्रिफलातीव्रकटुकासृतसाधितं

ပိပ္ပလီ (pippalī) ကို «ဝဓ္ဓမာန» ဟူသော တဖြည်းဖြည်းတိုးမြှင့်သောက်သုံးနည်းဖြင့် သုံးစွဲရမည်; သို့မဟုတ် ဟရိတကီ (pathyā) ကို ဂုဍ (jaggery) နှင့်အတူ စားသုံးရမည်; သို့မဟုတ် paṭola၊ triphalā နှင့် tīvrakaṭukā (အလွန်စပ်သော ဆေးပစ္စည်းများ) ဖြင့် ချက်ပြုတ်ပြင်ဆင်ထားသော ဆေးဃီကို ယူရမည်။

Verse 45

पक्वं पीत्वा जयत्याशु सदाहं वातशोणितं कफवातविनाशिनीमिति ज त्रिकटुत्रिफलाकुष्ठमिति ञ पटोलत्रिफलाभिरुकटुकामृतसाधितमिति ख , छ , ञ च गुग्गुलं कोष्णशीते तु गुडुची त्रिफलाम्भसा

ဤပြင်ဆင်မှုကို ကောင်းစွာချက်ပြုတ်၍ ပကွ (ripened) ဖြစ်ပြီးနောက် သောက်သုံးလျှင်၊ ရေရှည်လောင်ကျွမ်းသကဲ့သို့သော အပူဒဏ် (chronic burning) နှင့် vāta-śoṇita (ဝါတကြောင့် သွေးပျက်ယွင်းခြင်း၊ ဂေါက်တူသဘော) ကို လျင်မြန်စွာ အနိုင်ယူပြီး kapha-vāta ရောဂါများကို ဖျက်ဆီးသည်—ဤကို «ja» ဟု အမည်တပ်သည်။ «trikaṭu–triphalā–kuṣṭha» ပေါင်းစပ်ဆေးကို «ña» ဟု ခေါ်သည်။ paṭola၊ triphalā၊ abhiru၊ kaṭukā နှင့် amṛtā (guḍūcī) ဖြင့် ချက်ထားသော ပြင်ဆင်မှုကို «kha/cha/ña» ဟု ခေါ်သည်။ guggulu ကို အနွေး သို့မဟုတ် အအေး အရည်တင် (vehicle) ဖြင့်၊ guḍūcī နှင့် triphalā ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ရေဖြင့် ပေးနိုင်သည်။

Verse 46

बलापुनर् नवैर् अण्डवृहतीद्वयगोक्षुरैः सहिङ्गु लवनैः पीतं सद्यो वातरुजापहं

Balā နှင့် Punarnavā ကို အန်ဍ (aṇḍa) အသစ်၊ Bṛhatī နှစ်မျိုး (bṛhatī-dvaya) နှင့် Gokṣura တို့နှင့်အတူ၊ ထို့ပြင် Hiṅgu နှင့် ဆားများပါစေ၍ သောက်လျှင်၊ ဝါတကြောင့် ဖြစ်သော နာကျင်မှုကို ချက်ချင်း သက်သာစေသည်။

Verse 47

कार्षिकं पिप्पलीमूलं पञ्चैव लवणानि च पिप्पली चित्रकं शुण्ठी त्रिफला त्रिवृता वचा

pippalī-mūla (ပိပ္ပလီအမြစ်) ကို kārṣa တစ်ချိန့်အတိုင်းအတာယူ၍ ဆားငါးမျိုးနှင့်အတူ၊ ထို့ပြင် pippalī၊ citraka၊ śuṇṭhī (ခြောက်သွေ့သော ဂျင်း)၊ triphalā၊ trivṛt နှင့် vacā တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ဤသည်မှာ ဖော်ပြထားသော ဆေးပေါင်းဖြစ်သည်။

Verse 48

द्वौ क्षारौ शाद्वला दन्ती स्वर्णक्षीरी विषाणिका कोलप्रमाणां गुटिकां पिवेत् सौवीरकायुतां

kṣāra (အယ်လ်ကာလီ) နှစ်မျိုး၊ śādvalā၊ dantī၊ svarṇakṣīrī နှင့် viṣāṇikā တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ကော်လ (jujube) သီးအရွယ် guṭikā (ဆေးလုံး) ကို သောက်သုံးရမည်၊ ထို့ကို sauvīraka (ချဉ်ဖျော်ရည်အချဉ်ဖောက်) နှင့်အတူ သောက်ရမည်။

Verse 49

शोथावपाके त्रिवृता प्रवृद्धे चोदरादिके क्षीरं शोथहरं दारु वर्षाभूर्नागरैः शुभम्

အဖုအနာရောင်ရမ်းမှု ပုပ်ပွားလာပြီး trivṛt ဖြင့် ပြင်းထန်သော ဝမ်းလျှောဆေးအာနိသင် လိုအပ်သည့်အခါ—အထူးသဖြင့် ဝမ်းဗိုက်ရောဂါတို့တွင်—ရောင်ရမ်းမှုကို သက်သာစေသော နို့ကို dāru၊ varṣābhū နှင့် ခြောက်သွေ့သော ဂျင်း (nāgara) တို့နှင့် တွဲဖက်ပေးလျှင် ကောင်းကျိုးရှိသည်။

Verse 50

सेकस् तथार्कवर्षाभूनिम्बक्वाथेन शोथजित् व्योषगर्भं पलाशस्य त्रिगुणे भस्मवारिणि

ထို့အတူ arka၊ varṣābhū နှင့် nimba တို့၏ ပြုတ်ရည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ဆေးရည်လောင်းချ (seka) သည် ရောင်ရမ်းမှုကို ဖျက်ဆီးသည်။ ထို့ပြင် palāśa ကို ပြာရေ (bhasma-vāri) ထဲတွင် သုံးဆအချိုးဖြင့် ယူကာ စပ်စပ်သုံးမျိုး (vyoṣa) နှင့် ပေါင်းစပ်သောက်သုံးလျှင်လည်း ရောင်ရမ်းမှုကို သက်သာစေသည်။

Verse 51

साधितं पिवतः सर्पिः पतत्यर्शो न संशयः विश्वक्सेनावनिर्गुण्डीसाधितं चापि लावणं

ဆေးဖက်ဝင်အဖြစ် ပြုပြင်ထားသော ဂျီ (sarpis, ghee) ကို သောက်သူအတွက် အရှို (hemorrhoids) သက်သာကျသွားသည်—သံသယမရှိ။ ထို့အတူ viśvaksenā နှင့် vanirguṇḍī တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဆားလည်း ကုထုံးတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

Verse 52

विडङ्गानलसिन्धूत्थरास्नाग्रक्षारदारुभिः तैलञ्चतुर्गुणं सिद्धं कटुद्रव्यं जलेन वा

viḍaṅga၊ anala၊ saindhava (ကျောက်ဆား)၊ uttha၊ rāsnā၊ agrakṣāra (အယ်လ်ကလီ) နှင့် dāru တို့ကို အသုံးပြု၍ ဆေးဆီကို လေးဆအချိုးဖြင့် ချက်ပြုတ်ပြင်ဆင်ရမည်။ သို့မဟုတ် စပ်စပ်ဆေးပစ္စည်းများကို ရေနှင့်လည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။

Verse 53

गण्डमालापहं तैलमभ्यङ्गात् गलगण्डनुत् शटीकुनागबलयक्वाथः क्षीररसे युतम्

ဂန္ဒမာလာ (scrofula—ဂလန်ဒ်ရောင်ရမ်း) ကို ဖယ်ရှားသော ဆေးဆီကို နှိပ်နယ်လိမ်းရမည်; ၎င်းသည် လည်ပင်းကြီး (goitre) ကိုလည်း သက်သာစေသည်။ śaṭī၊ kunāga နှင့် bala တို့၏ ပြုတ်ရည်ကို နို့ရည်အနှစ် (milk-essence) နှင့် ပေါင်းစပ်၍ အသုံးပြုရမည်။

Verse 54

पयस्यापिप्पलीवासाकल्कं सिद्धं क्षये हितम् वचाविडभयाशुण्ठीहिङ्गुकुष्ठाग्निदीप्यकान्

ကṣaya (စားသုံး၍ ခန္ဓာပျက်ယွင်းခြင်း) အတွက် Payasyā ကို Pippalī နှင့် Vāsā တို့နှင့်အတူ ကလ္က (လိမ်းပတ်) ပြုလုပ်၍ ချက်ကာ ဆေးဖော်စပ်သောက်သုံးလျှင် အကျိုးရှိသည်။ ထို့ပြင် Vacā, Viḍa-bhayā, Śuṇṭhī, Hiṅgu, Kuṣṭha နှင့် Agni-dīpyaka (အစာချေမီးကို တိုးစေသော ဆေးပင်များ) ကိုလည်း ထည့်သုံးနိုင်သည်။

Verse 55

द्वित्रिषट्चतुरेकांशसप्तपञ्चाशिकाः क्रमात् चूर्णं पीतं हन्ति गुल्मं उदरं शूलकासनुत्

အစဉ်လိုက် အချိုးအစား ၂၊ ၃၊ ၆၊ ၄၊ ၁၊ ၇ နှင့် ၅၀ အပိုင်းဖြင့် ချိန်ညှိထားသော ဤဆေးမှုန့်ကို သောက်သုံးလျှင် gulma (ဝမ်းဗိုက်အတွင်း အဖု/အစု), udara (ဝမ်းဗိုက်ရောဂါ/ရေဖောင်း), śūla (အူဗိုက်ကိုက်ခဲ) နှင့် kāsa (ချောင်းဆိုး) ကို ဖယ်ရှားပေးသည်။

Verse 56

पाठानिकुम्भत्रिकटुत्रिफलाग्निषु साधितम् क्तोष्टुशीते ऽथेति ख मूत्रेण चूर्णगुटिका गुल्मप्लीहादिमर्दनी

pāṭhā, nikumbha, trikaṭu, triphalā နှင့် agni (citraka) တို့ဖြင့် ချက်ကာ ပြုပြင်ထားသော ဆေးမှုန့်ကို ဂုတိကာ (လုံးဆေး) အဖြစ်လုပ်၍၊ ထို့နောက် ဆီးကို အနုပာန (ယာဉ်/ပို့ဆောင်ပစ္စည်း) အဖြစ်နှင့် ပေးသောက်လျှင် gulma နှင့် plīhā (သရက်/စပလင်) စသော ရောဂါများကို သက်သာစေသည်။

Verse 57

वासानिम्बपटीलानि त्रिफला वातपित्तनुत् लिह्यात् क्षौद्रेण विडङ्गं चूर्णं कृमिविनाशनम्

vāsā, nimba နှင့် paṭīlā ကို triphalā နှင့်အတူ လိမ်းလျက်စားနိုင်သော ဆေး (လိဟျ) အဖြစ် ယူသုံးလျှင် vāta နှင့် pitta ကို သက်သာစေသည်။ ထို့အတူ viḍaṅga ဆေးမှုန့်ကို ပျားရည်နှင့် လိမ်းစားလျှင် krimi (အူတွင်းပိုး) ကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 58

विडङ्गसैन्धवक्षारमूत्रेनापि हरीतकी शल्लकीवदरीजम्बुपियालाम्रार्जुनत्वचः

harītakī ကို viḍaṅga၊ saindhava (ကျောက်ဆား)၊ kṣāra (အယ်လ်ကလီ) နှင့် ဆီးတို့နှင့်အတူလည်း အနုပာန (ယာဉ်) အဖြစ် ပေးသောက်နိုင်သည်။ ထို့အတူ śallakī, badarī, jambu, piyāla, āmra နှင့် arjuna တို့၏ အခေါက်များကိုလည်း ဆေးဘက်ဝင်အဖြစ် အသုံးပြုရန် ဆိုထားသည်။

Verse 59

पीताः क्षीरेण मध्वक्ताः पृथक्शीणितवारणाः विल्वाम्रघातकीपाठाशुण्ठीमोचरसाः समाः

နို့နှင့် ပျားရည်နှင့်အတူ ပါးစပ်မှသောက်သုံးရမည်။ bilva၊ āmra၊ ghātakī၊ pāṭhā၊ śuṇṭhī နှင့် mocarasa တို့၏ အရည်ညှစ်ကို သီးသန့်ပြင်ဆင်ပြီး ချက်လျှော့ကာ အချိုးအစားတူညီစွာ ပေါင်းစပ်သုံးစွဲရန် သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 60

पीता रुन्धन्त्यतीसारं गुडतक्रेण दुर्जयम् चाङ्गेरीकोलदध्यम्बुनागरक्षारसंयुतम्

အတွင်းသောက်သုံးလျှင်၊ ဂုဍ (jaggery) ဖြင့်ရောထားသော တကရ (buttermilk) ကို cāṅgerī (sorrel)၊ kola (jujube)၊ ဒဓိရေ (curd-water)၊ śuṇṭhī (ခြောက်ဂျင်း) နှင့် အယ်လ်ကလီအနှစ် (alkaline extract) ဖြင့် အားဖြည့်ထားသော ပြင်ဆင်မှုသည် မလွယ်ကူသော ဝမ်းလျှောကိုပါ တားဆီးနိုင်သည်။

Verse 61

घृतयुक्क्वाथितं पेयं गुदंभ्रसे रुजापहम् विडङ्गातिविषामुस्तं दारुपाथाकलिङ्गकम्

ဃီ (ghee) နှင့်အတူ ဆေးများကို ပေါင်းတည်၍ ပြုလုပ်သော သောက်နိုင်သည့် ကွာသ (peya) သည် အန်နယ်ပရိုလပ်စ်/အူအဆုံးကျ (rectal prolapse) ဖြစ်ရာတွင် နာကျင်မှုကို သက်သာစေသည်။ ဖော်မြူလာမှာ viḍaṅga၊ ativīṣā၊ mustā၊ dāru၊ pāṭhā နှင့် kaliṅgaka တို့ဖြစ်သည်။

Verse 62

मरीचेन समायुक्तं शोथातीसारनाशनम् शर्करासिन्धुशुण्ठीभिः कृष्णामधुगुडेन वा

မရီချ (marīca) အနက်ရောင်ငရုတ်ကောင်းနှင့် ပေါင်းစပ်လျှင် ရောင်ရမ်းခြင်း (śotha) နှင့် ဝမ်းလျှော (atīsāra) ကို ဖျက်ဆီးသည်။ သကြား၊ ကျောက်ဆား နှင့် śuṇṭhī (ခြောက်ဂျင်း) ဖြင့်ပေးနိုင်သကဲ့သို့၊ သို့မဟုတ် pippalī (ငရုတ်ကောင်းရှည်)၊ ပျားရည် နှင့် ဂုဍ (jaggery) ဖြင့်လည်း ပေးနိုင်သည်။

Verse 63

द्वे द्वे खादेद्धरीतक्यौ जीवेद्वर्षशतं सुखी त्रिफला पिप्पलीयुक्ता सम्ध्वाज्या तथैव सा

ဟရီတကီ (harītakī) ကို နှစ်လုံးနှစ်လုံး (သို့) နှစ်ဒိုးနှစ်ဒိုး စားသုံးလျှင် လူသည် ပျော်ရွှင်စွာ နှစ်တစ်ရာ အသက်ရှည်မည်။ ထို့အတူ Triphalā ကို pippalī နှင့်ပေါင်း၍ ဃီ (ghee) နှင့်ရောပြီး သောက်သုံးလျှင်လည်း ထိုသက်ရောက်မှုတူညီသည်။

Verse 64

चूर्नमामलकं तेन सुरसेन तु भवितम् मध्वाज्यशर्करायुक्तं लिढ्वा स्त्रीशः पयः पिवेत्

အာမလက (အိန္ဒိယဆီးသီး) ကိုမှုန့်ပြု၍ သုရာသာ (တုလစီ) ရည်ဖြင့်စိမ့်ဝင်အောင်ပြုလုပ်ပြီး ပျားရည်၊ ဂျီ (ghee) နှင့် သကြားရောကာ လျှာဖြင့်လိမ်းစားရမည်။ ထို့နောက် မိန်းမသည် နို့ကိုသောက်ရမည်။

Verse 65

मासपिप्पलिशालीनां यवगोधूमयोस् तथा चूर्णभागैः समांशैश् च पचेत् पिप्पलीकां शुभां

မားရှ (ပဲနက်)၊ ပိပ္ပလီ၊ ရှာလီဆန်၊ ထို့အပြင် ယဝ (မုယော) နှင့် ဂိုဓူမ (ဂျုံ) တို့ကိုမှုန့်ပြု၍ အချိုးတူတူယူကာ ကောင်းမြတ်သော ပိပ္ပလီဆေးဖော်မြူလာကို ချက်ပြုတ်ပြင်ဆင်ရမည်။

Verse 66

तां भक्षयित्वा च पिवेत् शर्करामधुरं पयः नवश् चटकवज्जम्भेद् दशवारान् स्त्रियं ध्रुवम्

ထိုပြင်ဆင်ချက်ကို စားပြီးနောက် သကြားချိုသော နို့ကို သောက်ရမည်။ ထို့နောက် စပါးငှက်ကဲ့သို့ ထပ်ခါထပ်ခါ တုတ်တုတ်ကာ မိန်းမနှင့် ကိုးကြိမ် သို့မဟုတ် ဆယ်ကြိမ် အတိအကျ ဆက်ဆံရမည်။

Verse 67

समङ्गाधातकीपुष्पलोध्रनीलोत्पलानि च त्रिपला चाम्लपित्तनुदिति ख , ञ च एतत् क्षीरेन दातव्यं स्त्रीणां प्रदरनशनं

သမင်္ဂါ၊ ဓာတကီပန်း၊ လောဓရ နှင့် အပြာရောင် ကြာပန်းတို့ကို ပလာ သုံးပလာ အချိုးဖြင့် ရောစပ်လျှင် အာမလပိတ္တ (အက်ဆစ်လွန်ကဲခြင်း) ကို သက်သာစေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ နို့နှင့်အတူ ပေးရမည်; မိန်းမတို့၏ ပရဒရ (မမှန်ကန်သော ယောနိ/သားအိမ်ရည်ယို) ကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 68

वीजङ्कौरण्टकञ्चापि मधुकं श्वेतचन्दनं पद्मोत्पलस्य मूलानि मधुकं शर्करातिलान्

ထို့အပြင် ဘီဇင်္ကောရဏ္ဍက၊ မဓူက (လီကိုရစ်) နှင့် အဖြူစန္ဒန်ကိုယူရမည်။ ကြာပန်းနှင့် အပြာကြာပန်း၏ အမြစ်များကိုလည်း မဓူက၊ သကြားနှင့် နှမ်းစေ့တို့နှင့်အတူ ယူရမည်။

Verse 69

द्रवमाणेषु गर्भेषु गर्भस्यापनमुत्तमं देवदारु नभः कुष्ठं नलदं विश्वभेषजं

သန္ဓေသား “ပျော်ယိုသွား” သကဲ့သို့ (ကိုယ်ဝန်ပျက်နိုင်ခြေရှိ၍ အရည်ယိုသကဲ့သို့) ဖြစ်လာသောအခါ ကိုယ်ဝန်ကို ထိန်းသိမ်းရန် အကောင်းဆုံးနည်းမှာ devadāru, nabhaḥ, kuṣṭha, nalada နှင့် viśva-bheṣaja ပါဝင်သော ဆေးဖော်မြူလာ ဖြစ်သည်။

Verse 70

लेपः काञ्चिकमम्पष्टस्तैलयुक्तः शिरोर्तिनुत् वस्त्रपूतं क्षिपेत् कोष्णं मिन्धूत्यं कर्णशूलनुत्

kāñcika ကို ကောင်းစွာထောင်းပြီး ဆီနှင့်ရောစပ်ကာ လိမ်းပါက ခေါင်းကိုက်နာကို သက်သာစေသည်။ mindhūtya ကို နွေးအောင်လုပ်၍ အဝတ်ဖြင့်စစ်ပြီး နားထဲသို့ ထည့်သွင်းရမည်; နားကိုက်နာကို ပျောက်ကင်းစေသည်။

Verse 71

लशुनार्द्रकशिग्रूणां कदल्या वा रसःपृथक् बलाशतावरीरास्नामृताः मैरीयकेः पिवेत्

ကြက်သွန်ဖြူ၊ လတ်ဆတ်သော ဂျင်း၊ śigrū (မိုရင်ဂါ) တို့၏ အရည်ကို သီးသန့်ယူ၍ သို့မဟုတ် ငှက်ပျော၏ အရည်ကိုယူ၍ balā၊ śatāvarī၊ rāsnā နှင့် amṛtā (guḍūcī) ဆေးပင်များနှင့်အတူ ပြုလုပ်ထားသော ဆေးသောက်အရက် mairīyaka ကို သောက်သင့်သည်။

Verse 72

त्रिफलासहितं सर्पिस्तिमिरघ्नमनुत्तमं त्रिफलाव्योषसिन्धूप्त्यैर् घृतं सिद्धं पिवेन्नरः

Triphalā နှင့်အတူ ချက်ပြုတ်ပြင်ဆင်ထားသော ဂျီ (ghee) သည် timira (မြင်ကွင်းမရှင်း/မျက်စိမမြင်ကောင်းစေသော ရောဂါ) ကို ဖျက်ဆီးသည့် အထူးကောင်းမွန်သော ဆေးဖြစ်သည်။ လူသည် Triphalā၊ Vyōṣa (စပ်သုံးမျိုး) နှင့် saindhava (ကျောက်ဆား) တို့ဖြင့် ဆေးချက်ထားသော ဂျီကို သောက်သင့်သည်။

Verse 73

चाक्षुष्यम्भेदनं हृद्यं दीपनं क्रफरोगनुत् नीलोत्पलस्य किञ्जल्कं गोशकृद्रससंयुतं

အပြာရောင် ကြာပန်း (nīlotpala) ၏ ပန်းမှုန်ကို နွားချေးရည် (အရည်ထုတ်ယူထားသော ရည်) နှင့်ပေါင်းစပ်လျှင် မျက်စိအတွက် အကျိုးရှိပြီး ကျောက်/အတားအဆီးကို ခွဲဖျက်သည့် ဆေးအဖြစ် လုပ်ဆောင်ကာ နှလုံးအတွက် သင့်တော်၍ အစာချေမှုကို လှုံ့ဆော်ကာ kapha မှ ဖြစ်သော ရောဂါများကို သက်သာစေသည်။

Verse 74

गुटिकाञ्जनमेतत् स्यात् दिनरात्र्यन्धयोर्हितं यष्टीमधुवचाकृष्णावीजानां कुटजस्य च

ဤအရာကို ဆေးလုံးပုံစံ မျက်ဆေး (guṭikāñjana) အဖြစ် ပြုလုပ်ရမည်။ နေ့နှင့်ညတွင် ဖြစ်သော မျက်ကွယ်မှုအတွက် အကျိုးရှိသည်။ yaṣṭīmadhu၊ vacā၊ kṛṣṇā အစေ့နှင့် kuṭaja တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သည်။

Verse 75

कल्केनालोड्य निम्बस्य कषायो वमनाय सः स्निग्धस्विन्नयवन्तोयं प्रदातव्यं विरेचनम्

နိမ် (neem) ကို အနှစ် (kalka) နှင့်ရောမွှေ၍ ပြုလုပ်သော ဆေးရည် (decoction) ကို ကုသရေး အန်ထုတ်ခြင်း (vamana) အတွက် ပေးရမည်။ ဆီလိမ်းခြင်းနှင့် ချွေးထုတ်ခြင်း ပြီးနောက် မုယော (barley) ပါဝင်သည့် ဤပြင်ဆင်မှုကို ဝမ်းလျှောဆေး (virecana) အဖြစ် ပေးရမည်။

Verse 76

अन्यथा योजितं कुर्यात् मन्दाग्निं गौरवारुचिं पथ्यासैन्धवकृष्णानां चूर्णमुष्णाम्बुना पिवेत्

မဟုတ်လျှင် မီးအစာချေ (agni) အားနည်းခြင်း၊ ကိုယ်လေးလံခြင်းနှင့် အစာမစားချင်ခြင်းတို့အတွက် သင့်လျော်အောင် ချိန်ညှိ၍ ပေးရမည်။ harītakī (pathyā)၊ ကျောက်ဆား (saindhava) နှင့် ငရုတ်ကောင်းအမည်း (kṛṣṇā) အမှုန့်ကို နွေးရေနှင့် သောက်ရမည်။

Verse 77

विरेकः सर्वरोगघ्नः श्रेष्ठो नाराचसंज्ञकः कृष्णमिति ख कुष्ठमिति ञ पथ्यासैन्धवकुष्ठानामिति ख सिद्धयोगा मुनिभ्यो ये आत्रेयेण प्रदर्शिताः सर्वरोगहराः सर्वयोगाग्र्याः सुश्रुतेन हि

ဝမ်းလျှောသန့်စင်ခြင်း (virecana) သည် ရောဂါအားလုံးကို ဖျက်ဆီးသူ ဖြစ်သည်။ အကောင်းဆုံးသော ပုံစံမှာ “Nārāca” ဟု ခေါ်သော ဆေးဖော်မြူလာ ဖြစ်သည်။ အချို့ မူကွဲများတွင် “kṛṣṇa”, “kuṣṭha” နှင့် “pathyā–saindhava–kuṣṭha” ဟူသော ဖတ်ပုံများလည်း တွေ့ရသည်။ ဤပြီးပြည့်စုံသော ဆေးယောဂများ (siddha-yoga) ကို Ātreya က မုနိများအား သင်ကြားပြသခဲ့ပြီး Suśruta က ရောဂါအားလုံးကို ဖယ်ရှားကာ ဆေးပြင်ဆင်မှုများအနက် အမြင့်ဆုံးဟု ဆိုထားသည်။