
Chapter 291 — Śāntyāyurveda (Ayurveda for Pacificatory Rites): Go-śānti, Penance-Regimens, and Therapeutics (incl. Veterinary Care)
ဤအခန်းသည် ဂဇ-ရှာန္တိ အဆုံးသတ်ပြီးနောက် နွားကိုအခြေခံသော ရှာန္တိ-အာယုရ္ဝေဒသို့ လှည့်ကာ နွားစောင့်ရှောက်မှုကို မင်းအုပ်ချုပ်ရေး၏ သီလတာဝန်နှင့် လောကများကို ထောက်ပံ့သော ကောဇမစ်အင်အားအဖြစ် တင်ပြသည်။ ဓနွန္တရီက နွား၏ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးမှုနှင့် ပဉ္စဂဝျ (ဆီး၊ ချေး၊ နို့၊ ဒိန်ချဉ်၊ ဂျီ၊ ကုရှရေ) တို့၏ သန့်စင်အာနိသင်ကို ဖော်ပြ၍ ကံမကောင်းမှု၊ မကောင်းသောအိပ်မက်၊ အညစ်အကြေးကို ဖယ်ရှားနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် အပြစ်ဖြေဝိနယများကို အဆင့်လိုက်—တစ်ညစာအစာရှောင်ခြင်း၊ မဟာ-ဆာန္တပန၊ ကೃစ္ဆရ (အပူ/အအေး) မျိုးကွဲများ—နှင့် နွား၏နေ့စဉ်စည်းကမ်းနှင့် ကိုက်ညီစေသော ဂိုဝရတ ကို ရှင်းလင်းကာ ဂိုလိုကသို့ ဦးတည်သော ကုသိုလ်သဘောတရားသို့ ချိတ်ဆက်သည်။ နွားကို ဟဝိစ်၊ အဂ္နိဟောတရ အတွက် အခြေခံနှင့် သတ္တဝါတို့၏ ခိုလှုံရာဟု ချီးမွမ်းပြီးနောက် ဆေးကုသမှုသို့ ဝင်ကာ ချိုရောဂါ၊ နားကိုက်၊ သွားနာ၊ လည်ချောင်းပိတ်ဆို့မှု၊ ဝါတာရောဂါ၊ ဝမ်းလျှော၊ ချောင်းဆိုး/အသက်ရှူခက်၊ အရိုးကျိုး၊ ကဖာရောဂါ၊ သွေးဆိုင်ရာရောဂါ၊ နွားကလေးအာဟာရနှင့် ဂြဟ/အဆိပ်ဖယ်ရှား မီးခိုးဖျန်းခြင်းတို့အတွက် ဆေးပြင်များကို ဖော်ပြသည်။ အဆုံးတွင် ဟရီ၊ ရုဒ္ဒရ၊ စူရျ၊ ရှရီ၊ အဂ္နိ တို့အား ပြက္ခဒိန်အလိုက် ရှာန္တိပူဇာ၊ နွားလှူဒါန်းခြင်းနှင့် လွှတ်ပေးခြင်း၊ ထို့ပြင် မြင်းနှင့် ဆင်အတွက် သီးသန့် တိရစ္ဆာန်အာယုရ္ဝေဒ မျိုးရိုးမှတ်တမ်းကို ထည့်သွင်းသည်။
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे गजशान्तिर्नाम नवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः कृद्वान्यस्मिन्निति ख , ज , ञ च अथैकनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः शान्त्यायुर्वेदः धन्वन्तरिर् उवाच गोविप्रपालनं कर्यं रज्ञा गोशान्तिमावदे गावः पवित्रा माङ्गल्या गोषु लोकाः प्रतिष्ठिताः
ဤသို့ အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ “ဆင်သန္တိ (Gaja-śānti)” ဟု အမည်ရသော အခန်း ၂၉၀ ပြီးဆုံး၏။ ယခု “သန္တျာယုရ္ဝေဒ (Śāntyāyurveda) — သန္တိကရိယာအတွက် အာယုရ္ဝေဒ” ဟု အမည်ရသော အခန်း ၂၉၁ စတင်၏။ ဓနွန္တရီ မိန့်ကြားသည်– “မင်းသည် နွားနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမည်။ ယခု နွားသန္တိကို ငါဟောကြားမည်။ နွားတို့သည် သန့်ရှင်း၍ မင်္ဂလာရှိကြ၏။ လောကတို့သည် နွားတို့၌ တည်ရှိကြ၏။”
Verse 2
शकृन्मूत्रं परं तासामलक्ष्मीनाशनं परं गवां कण्डूयनं वारि शृङ्गस्याघौघमर्दनम्
နွားချေးနှင့် နွားဆီးသည် နွားတို့အတွက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်၍ အလက္ရှ္မီ (ကံဆိုးမှု) ကို ဖျက်ဆီးရာတွင် အထူးကောင်းသည်။ ရေသည် နွား၏ ယားယံမှုကို သက်သာစေသော အကောင်းဆုံးနည်းဖြစ်ပြီး၊ ချိုအတွက်လည်း အပြစ်အနာဂတ်အစုအဝေးကို ချေမှုန်းသော အရာဖြစ်သည်။
Verse 3
गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पश् च रोचना शडङ्गं परमं पाने दुःस्वप्नाद्यादिवारणं
နွားဆီး၊ နွားချေး၊ နွားနို့၊ ဒဓိ (ယိုဂတ်/နို့ချဉ်)၊ သර්ပ (မြွေနှင့်ဆက်စပ်သော အရာ) နှင့် ရိုချနာ (အဝါရောင်ရောင်ခြယ်/အသည်းရည်) တို့သည် သောက်ရန်အတွက် အမြင့်မြတ်ဆုံး ခြောက်မျိုးပေါင်းစပ်မှု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မကောင်းသောအိပ်မက်များနှင့် ထိုကဲ့သို့သော ဘေးဒုက္ခများကို တားဆီးပေးသည်။
Verse 4
रोचना विषरक्षोघ्नी ग्रासदः स्वर्गगो गवां यद्गृहे दुःखिता गावः स याति नरकन्नरः
ရိုချနာ (နွား၏ အဝါရောင်အရောင်/အသည်းရည်) သည် အဆိပ်ကို ဖျက်ဆီးပြီး အန္တရာယ်ပေးသော ဝိညာဉ်ဆိုးများကို တားဆီးသည်။ နွားတို့အား အစာမြက်ပင်ပေးသူသည် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်၏။ သို့သော် မိမိအိမ်၌ နွားများ ဒုက္ခရောက်နေစေသူ လူသည် နရက (ငရဲ) သို့ သွားရ၏။
Verse 5
परगोग्रासदः स्वर्गी गोहितो ब्रह्मलोकभाक् गोदानात्कीर्तनाद्रक्षां कृत्वा चोद्धरते कुलम्
သူတစ်ပါး၏ နွားအစာမြက်ပင် (သို့) စားကျက်ကို မလုယူသူသည် ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားရမည့်သူဖြစ်ပြီး၊ နွားတို့၏ အကျိုးကို ဆောင်ရွက်သူသည် ဗြဟ္မာလောကကို ခံစားရသူ ဖြစ်လာသည်။ နွားကို ဒါနပြုခြင်းနှင့် (၎င်း၏) ကုသိုလ်ကို ကြေညာကာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် မိမိ၏ မျိုးရိုးကိုလည်း မြှင့်တင်ကယ်တင်သည်။
Verse 6
गवां श्वासात् पवित्रा भूः स्पर्शनात्किल्विषक्षयः गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्
နွား၏ အသက်ရှူသံကြောင့် မြေကြီးသည် သန့်ရှင်းလာသည်။ (နွား၏) ထိတွေ့မှုကြောင့် အပြစ်များ ပျက်စီးသည်။ ထို့အတူ သန့်စင်စေသော အရာများမှာ နွားဆီး၊ နွားချေး၊ နွားနို့၊ ဒဓိ (နို့ချဉ်)၊ ဆာပိ (ဂျီ/ထောပတ်ဆီ) နှင့် ကုရှမြက်ဖြင့် သန့်စင်ထားသော ရေ ဖြစ်သည်။
Verse 7
एकरात्रोपवासश् च श्वपाकमपि शोधयेत् सर्वाशुभविनाशाय पुराचीरतमीश्वरैः
တစ်ညတည်း အစာရှောင်ခြင်းသည် လူမှုဓလေ့အရ အညစ်အကြေးဆုံးဟု သတ်မှတ်ခံရသော śvapāka ကိုပင် သန့်စင်စေနိုင်သည်။ အမင်္ဂလာအကုန်ကို ဖျက်ဆီးရန် အရှင်တို့က ရှေးကာလကတည်းက သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
Verse 8
प्रत्येकञ्च त्र्यहाभ्यम्तं महासान्तपनं स्मृतं सर्वकामप्रदञ्चैतत् सर्वाशुभविमर्दनम्
ထို့ပြင် အကျင့်တစ်ရပ်ချင်းစီကို သုံးရက်ကြာ ကျင့်သုံးလျှင် «Mahā-sāntapana» (မဟာ-သာန္တပန) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဤအကျင့်သည် လိုရာအကုန် ပြည့်စုံစေပြီး အမင်္ဂလာအားလုံးကို ချေမှုန်းဖယ်ရှားသည်။
Verse 9
कृच्छ्रातिकृच्छ्रं पयसा दिवसानेकविंशतिं निर्मलाः सर्वकामाप्त्या स्युर्गगाः स्पुर् नतोत्तमाः
နို့ဖြင့် ၂၁ ရက်ကြာ «Kṛcchrātikṛcchra» အကျင့်ကို ကျင့်သုံးလျှင် သူတို့သည် သန့်စင်လာကြသည်။ ထို့ပြင် လိုရာအကုန် ရရှိခြင်းကြောင့် အထူးကောင်းမြတ်၍ တောက်ပလင်းလက်ကာ ကောင်းကင်ဘုံတို့၌ လှုပ်ရှားသွားလာကြသည်။
Verse 10
त्र्यहमुष्णं पिवेन्मूत्रं त्र्यहमुष्णं घृतं पिवेत् त्र्यहमुष्णं पयः पीत्वा वायुभक्षः परं त्र्यहम्
သုံးရက်ကြာ နွေးနွေးမူတရား (ဆီး) ကို သောက်ရမည်; သုံးရက်ကြာ နွေးနွေး ဂျီ (ghṛta) ကို သောက်ရမည်။ နွေးနွေး နို့ကို သုံးရက် သောက်ပြီးနောက် နောက်ထပ် သုံးရက်တွင် လေကိုသာ အာဟာရအဖြစ် မှီခို၍ (အစာလုံးဝရှောင်၍) နေရမည်။
Verse 11
तप्तकृच्छ्रव्रतं सर्वपापघ्नं ब्रह्मलोकदं शीतैस्तु शीतकृच्छ्रं स्याद्ब्रह्मोक्तं ब्रह्मलोकदं
«Taptakṛcchra-vrata» ဟု ခေါ်သော ဝရတသည် အပြစ်အကုန် ဖျက်ဆီးပြီး Brahmaloka သို့ ရောက်စေသည်။ ထို့အတူ အအေးအတင်းအကျပ်များဖြင့် ကျင့်သုံးလျှင် «Śītakṛcchra» ဖြစ်လာပြီး၊ ဘြဟ္မာက မိန့်ကြားသကဲ့သို့ ၎င်းလည်း Brahmaloka ကို ပေးစွမ်းသည်။
Verse 12
गोमूत्रेणाचरेत्स्नानं वृत्तिं कुर्याच्च गोरसैः गोभिर्व्रजेच्च भुक्तासु भुञ्जीताथ च गोव्रती
ဂိုဝရတကို လိုက်နာသူသည် နွားဆီးဖြင့် ရေချိုးရမည်၊ နွားမှ ထွက်သော အရာများဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုရမည်၊ နွားခြံ/မြက်ခင်းတွင် နွားများနှင့်အတူ လှုပ်ရှားသွားလာရမည်၊ နွားများစားပြီးမှသာ စားသုံးရမည်။
Verse 13
मासेनैकेन निष्पापो गोलोकी स्वर्गगो भवेत् विद्याञ्च गोमतीं जप्त्वा गोलोकं परमं व्रजेत्
တစ်လတည်းအတွင်း အပြစ်ကင်းစင်လာ၍ ဂိုလိုကာလောကကို ရောက်ကာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ တက်ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် «ဂိုမတီ-ဝိဒ္ယာ» ကို ဂါထာရွတ်ဆိုပြီးနောက် အမြင့်ဆုံး ဂိုလိုကာသို့ သွားရောက်သည်။
Verse 14
गितैर् नृत्यैर् अप्सरोभिर्विमाने तत्र मोदते गावः सुरभयो नित्यं गावो गुग्गुलगन्धिकाः
အဲဒီမှာ ကောင်းကင်ယာဉ်တော်အတွင်း အပ်ဆရာများ၏ သီချင်းနှင့် အကအလှများကြားတွင် သူသည် ပျော်ရွှင်မြူးတူးနေသည်။ ထိုနေရာ၌ နွားများသည် အမြဲတမ်း မွှေးကြိုင်ပြီး—မွှေးသင်းသောနွားများ၊ ဂုဂ္ဂုလု (bdellium) အနံ့ဖြင့် သင်းပျံ့နေသောနွားများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 15
गावः प्रतिष्ठा भूतानां गावः स्वस्त्ययनं परं अन्नमेव परं गावो देवानां हविरुत्तमम्
နွားသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အခြေခံတည်ရာ ဖြစ်သည်။ နွားသည် ကောင်းကျိုးချမ်းသာနှင့် မင်္ဂလာ၏ အမြင့်ဆုံး လမ်းစဉ် ဖြစ်သည်။ နွားသည် အစာအဟာရ၏ အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ ဒေဝတားတို့အတွက် နွားသည် အကောင်းဆုံး ဟဝိစ် (havis) ပူဇော်သက္ကာ ဖြစ်သည်။
Verse 16
पावनं सर्वभूतानां क्षरन्ति च वदन्ति च हविषा मन्त्रपूतेन तर्पयन्त्यमरान्दिवि
သတ္တဝါအားလုံးကို သန့်စင်ပေးလျက် သူတို့သည် (ပူဇော်သက္ကာကို) လောင်းချ၍ မန္တရားများကို ရွတ်ဆိုကြသည်။ မန္တဖြင့် သန့်စင်ထားသော ဂီ (ghee) ဟဝိစ်ဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံရှိ အမရဒေဝတားတို့ကို တရပျော်စေကြသည်။
Verse 17
ऋषीणामग्निहोत्रेषु गावो होमेषु योजिताः सर्वेषामेव भूतानां गावः शरणमुत्तमं
ရသီတို့၏ အဂ္နိဟောတရ ကర్మများတွင် ဟောမယဇ္ဉ၌ နွားများကို အသုံးပြုကြသည်။ သတ္တဝါအားလုံးအတွက် နွားသည် အမြင့်ဆုံး အားကိုးရာ ဖြစ်သည်။
Verse 18
गावः पवित्रं परमं गावो माङ्गल्यमुत्तमं गावः स्वर्गस्य सोपानं गावो धन्याः सनातनाः
နွားသည် အမြင့်ဆုံး သန့်စင်ပေးသူ ဖြစ်၏။ နွားသည် အမြင့်ဆုံး မင်္ဂလာ ဖြစ်၏။ နွားသည် ကောင်းကင်သို့ တက်ရာ လှေကား ဖြစ်၏။ နွားတို့သည် ထာဝရ ကောင်းချီးခံရသူများ ဖြစ်၏။
Verse 19
नमो गोभ्यः श्रीमतीभ्यः सौरभेयीभ्य एव च नमो ब्रह्मसुताभ्यश् च पवित्राभ्यो नमो नमः
သီရိမင်္ဂလာနှင့် ပြည့်စုံသော နွားတို့အား နမസ്കာရ။ စော်ရဘေယီ နွားတို့အားလည်း နမസ്കာရ။ ဗြဟ္မာ၏ သမီးများအားလည်း နမಸ್ಕာရ။ သန့်ရှင်းပေးသော သာသနာတော်မြတ်တို့အား နမস্কာရ၊ နမস্কာရ။
Verse 20
ब्राह्मणाश् चैव गावश् च कुलमेकं द्विधा कृतम् एकत्र मन्त्रास्तिष्ठन्ति हविरेकत्र तिष्ठति
ဗြာဟ္မဏတို့နှင့် နွားတို့သည် မိသားစုတစ်ခုတည်းကို နှစ်ပိုင်းခွဲထားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် မန္တရများ တည်ရှိပြီး၊ အခြားဖက်တွင် ယဇ္ဉဟဝိ (ပူဇော်အဟာရ) တည်ရှိသည်။
Verse 21
देवब्राह्मणगोसाधुसाध्वीभिः सकलं जगत् धार्यते वै सदा तस्मात् सर्वे पूज्यतमा मताः
ဒေဝတားများ၊ ဗြာဟ္မဏများ၊ နွားများ၊ သာဓုများနှင့် သီလရှင်သဘောရှိ သာဓွီများကြောင့် ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးသည် အမြဲတမ်း ထိန်းသိမ်းခံရသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့အားလုံးကို အလွန်အမင်း ပူဇော်ထိုက်သူများဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 22
पिवन्ति यत्र तत्तीर्थं गङ्गाद्या गाव एव हि गवां माहात्म्यमुक्तं हि चिकित्साञ्च तथा शृणु
နွားတို့ သောက်သည့် နေရာသည် အမှန်တကယ် သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ (tīrtha) ဖြစ်၍ ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် အခြား သန့်ရှင်းမြစ်များနှင့် တန်းတူတော်မူ၏။ နွား၏ မဟာတန်ခိုးကို ပြောပြီးပြီ; ယခု ထို့အတူ ကုထုံး (cikitsā) ကိုလည်း နားထောင်လော့။
Verse 23
शृङ्गामयेषु धेनूनां तैलं दद्यात् ससैन्धवं शृङ्गवेरबलामांसकल्कसिद्धं समाक्षिकं
နွား၏ ချိုရောဂါများတွင် ဆိုင်န္ဓဝ (ကျောက်ဆား) နှင့် ရောစပ်သော ဆီကို ပေးရမည်။ ထိုဆီကို ခြောက်ဂျင်း (śṛṅgavera)၊ ဘလာ (balā) နှင့် အသားတို့၏ ကလ္က (ပျစ်ပျစ်ပတ်ပတ်) ဖြင့် ချက်ပြုတ်၍ ပျားရည်နှင့် ပေါင်းစပ်ထားရမည်။
Verse 24
कर्णशूलेषु सर्वेषु मञ्जिष्ठाहिङ्गुसैन्धवैः सिद्धं तैलं प्रदातव्यं रसोनेनाथ वा पुनः
နားကိုက်ခြင်း အမျိုးမျိုးတွင် မဉ္ဇိဋ္ဌာ (mañjiṣṭhā)၊ ဟိင်္ဂု (hiṅgu) နှင့် ဆိုင်န္ဓဝ (saindhava) ဆားတို့ဖြင့် ချက်ထားသော ဆီကို နားထဲသို့ ဆေးစက်အဖြစ် ထည့်ပေးရမည်။ သို့မဟုတ် ကြက်သွန်ဖြူဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဆီကိုလည်း ထပ်မံ သုံးနိုင်သည်။
Verse 25
बिल्वमूलमपामार्गन्धातकी चसपाटला कुटजन्दन्तमूलेषु लेपात्तच्छूलनाशनं
ဘဲလ်အမြစ် (bilva-mūla)၊ အပာမာရ္ဂ (apāmārga)၊ ဓာတကီ (dhātakī) နှင့် ပါဋလာ (pāṭalā) ကို ကုဋဇ (kuṭaja) နှင့်အတူ ကြိတ်၍ လိမ်းဆေးပြုလုပ်ကာ သွားအမြစ် (သွားဖုံး) ပေါ် လိမ်းလျှင် ထိုသွားကိုက်နာကို ပျောက်ကင်းစေသည်။
Verse 26
दन्तशूलहरैर् द्रव्यैर् घृतं राम विपाचितं मुखरोगहरं ज्ञेयं जिह्वारोगेषु सैन्धवं
အို ရာမ (Rāma)၊ သွားကိုက်နာကို သက်သာစေသော ဆေးပစ္စည်းများဖြင့် ချက်ထားသော ဂျီ (ghṛta) ကို ပါးစပ်ရောဂါများကို ဖယ်ရှားသော ဆေးဟု သိမှတ်ရမည်။ လျှာရောဂါများတွင်တော့ ဆိုင်န္ဓဝ (saindhava) ကျောက်ဆားကို သတ်မှတ်ပေးသည်။
Verse 27
शृङ्गवेरं हरिद्रे द्वे त्रिफला च गलग्रहे हृच्छूले वस्तिशूले च वातरोगे क्षये तथा
ခြောက်သွေ့ဂျင်း (śṛṅgavera)၊ ဟရိဒြာ နှစ်မျိုး (နနွင်းနှင့် ဒါရုဟရိဒြာ) နှင့် တြိဖလာ ကို လည်ချောင်းတင်းကျပ်/ပိတ်ဆို့မှုတွင် သောက်သုံးရန် ညွှန်ကြားသည်။ ထို့အတူ နှလုံးဒေသနာကျင်မှု၊ ဆီးအိမ်/ဆီးလမ်းကြောင်းနာကျင်မှု၊ vāta ကြောင့်ဖြစ်သောရောဂါများနှင့် က္ṣaya (အလွန်ပိန်ချုံးခြင်း) တွင်လည်း သုံးစွဲရသည်။
Verse 28
त्रिफला घृतमिश्रा च गवां पाने प्रशस्यते अतीसारे हरिद्रे द्वे पाठाञ्चैव प्रदापयेत्
တြိဖလာကို ဂျီ (ghṛta) နှင့်ရောစပ်၍ သောက်စေခြင်းသည် ဝမ်းလျှောတွင် အလွန်ချီးမွမ်းထားသည်။ ဝမ်းလျှောဖြစ်လျှင် ဟရိဒြာ နှစ်မျိုး (နနွင်းနှင့် ဒါရုဟရိဒြာ) နှင့် pāṭhā ကိုလည်း ပေးသင့်သည်။
Verse 29
सर्वेषु कोष्ठरोगेषु तथाशाखागदेषु च शृङ्गवेरञ्च भार्गीञ्च कासे श्वासे प्रदापयेत्
ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းပိုင်း/အင်္ဂါရပ်များ၏ ရောဂါများအားလုံးနှင့် လက်ခြေစသည့် အပြင်ဘက်အင်္ဂါများကို ထိခိုက်သော ရောဂါများတွင်လည်း ခြောက်သွေ့ဂျင်းနှင့် bhārgī ကို ပေးသင့်သည်။ ထို့ပြင် ချောင်းဆိုးနှင့် အသက်ရှူခက်ခြင်း (śvāsa) တွင်လည်း ပေးရသည်။
Verse 30
दातव्या भग्नसन्धाने प्रियङ्गुर्लबणान्विता तैलं वातहरं पित्ते मधुयष्टीविपाचितं
အရိုးကျိုးဆက်စပ်ခြင်း/ပြန်တင်ခြင်းအတွက် priyaṅgu နှင့် ဆားပါဝင်အောင် ပြုလုပ်ထားသော ဆီကို ပေးရမည်။ ထိုဆီသည် vāta ကို သက်သာစေသော ဆီဖြစ်ရမည်၊ pitta အခြေအနေတွင်မူ madhuyaṣṭī (လိကော်ရစ်) ဖြင့် ချက်ပြုတ်ကာ ပြုလုပ်ထားသော ဆီကို သုံးရမည်။
Verse 31
कफे व्योषञ्च समधु सपुष्टकरजो ऽस्रजे तैलाज्यं हरितालञ्च भग्नक्षतिशृतन्ददेत्
ကဖ (kapha) ဆိုင်ရာရောဂါများတွင် vyōṣa (အရသာစပ်သုံးမျိုး) ကို ပျားရည်နှင့် puṣṭakaraja အမှုန့်နှင့်အတူ ပေးရမည်။ သွေး (asṛj) ဆိုင်ရာအခြေအနေများတွင် ဆီနှင့် ဂျီ (taila-ājya) ကိုလည်းကောင်း haritāla ကိုလည်းကောင်း ပေးရမည်၊ ထို့ပြင် အရိုးကျိုးနှင့် အနာများအတွက် ချက်ပြုတ်/ပြုလုပ်ထားသော ဆေးကို ပေးရမည်။
Verse 32
मासास्तिलाः सगोधूमाः पशुक्षीरं घृतं तथा एषां पिण्डी सलवणा वत्सानां पुष्टिदात्वियं
ပဲ (māṣa)၊ နှမ်းစေ့နှင့် ဂျုံတို့ကို တိရစ္ဆာန်နို့နှင့် ဂျီ (ghee) တို့နှင့်ပေါင်း၍ ဆားထည့်သော လုံးတုံး (piṇḍī) အဖြစ် ပြုလုပ်လျှင်၊ ဤပြင်ဆင်မှုသည် နွားကလေးများအား အာဟာရနှင့် အင်အားပေးသော အရာဖြစ်သည်။
Verse 33
बलप्रदा विषाणां स्यद्ग्रहनाशाय धूपकः देवदारु वचा मांसी गुग्गुलुर्हिङ्गुसर्षपाः
အင်အားပေးပြီး အဆိပ်အတောက်ကို တားဆီးသည့် ဆေးမွှေး (fumigant) ကို graha-ဒုက္ခများ ဖျက်ဆီးရန် သတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုတွင် ဒေဝဒါရု (devadāru)၊ ဝစာ (sweet-flag)၊ မာṁစီ (spikenard)၊ ဂုဂ္ဂုလု အစေး၊ ဟိင်ဂု (asafoetida) နှင့် မုန်ညင်း (sarṣapa) ပါဝင်သည်။
Verse 34
ग्रहादिगदनाशाय एष धूपो गवां हितः घण्ठा चैव गवां कार्या धूपेनानेन भूपिता
graha ကြောင့်ဖြစ်သော ဒုက္ခနှင့် အခြားရောဂါများကို ဖျက်ဆီးရန် ဤဆေးမွှေးအုပ် (fumigation) သည် နွားများအတွက် အကျိုးရှိသည်။ ထို့ပြင် နွားများအတွက် ခေါင်းလောင်းကိုလည်း ပြုလုပ်၍ ဤဆေးမွှေးဖြင့် သန့်စင်ကာ အဘိသေက (consecrate) လုပ်သင့်သည်။
Verse 35
अश्वगन्धातिलैः शुक्लं तेन गौः क्षीरिणी भवेत् रसायनञ्च पिन्याकं मत्तो यो धार्यते गृहे
အရှဝဂန္ဓာ (aśvagandhā) နှင့် နှမ်းစေ့တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော အဖြူရောင် နှမ်းပြင်ဆင်မှုဖြင့် နွားသည် နို့များပြားသော နွားဖြစ်လာမည်။ ထို့အပြင် ရသာယန (rejuvenative) အစာအဖြစ် အသုံးပြုသော ဆီကိတ် (pinyāka) ကို အိမ်တွင် ထိန်းသိမ်း၍ ကျွေးလျှင်လည်း လိုလားသည့် အကျိုးကို ဖြစ်စေသည်။
Verse 36
भवां पुरीषे पञ्चभ्यां नित्यं शान्त्यै श्रियं यजेत् वासुदेवञ्च गन्धाद्यैर् अपरा शान्तिरुच्यते
သန္တိ (śānti) အတွက် နေ့စဉ် ပဉ္စဂဗျ (နွားထွက်ပစ္စည်းငါးမျိုး) ဖြင့်—အညစ်အကြေး (ပုရီṣ) စသည့်အရာများပါဝင်သော်လည်း—သရီ (Lakṣmī) ကို ပူဇော်ရမည်။ ထို့ပြင် အနံ့သာ စသည့် ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ဝါစုဒေဝ (Vāsudeva) ကိုလည်း ပူဇော်ရမည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ဤသည်ကို အခြားသန္တိပူဇော်နည်းဟု ကြေညာထားသည်။
Verse 37
अश्वयुक्शुक्लपक्षस्य पञ्चदश्यां यजेद्धरिं हरिरुद्रमजं सूर्यं श्रियमग्निं घृतेन च
အရှွယုဇ်လ၏ သုက္လပက္ခ (လဆန်း) ပုဏ္ဏမီနေ့၌ ဟရီကို ပူဇော်ရမည်။ ထို့ပြင် ဟရီ၊ ရုဒ္ရ၊ အဇ (ဗြဟ္မာ)၊ စူရ്യ၊ သရီ (လက္ရှမီ) နှင့် အဂ္နိတို့ကို ဂီ (ghee) ဖြင့် အဟုတိအဖြစ် ဆက်ကပ်ပူဇော်ရမည်။
Verse 38
दधि सम्प्राश्य गाः पूज्य कार्यं वाह्निप्रदक्षिणं वृषाणां योजेयेद् युद्धं गीतवाद्यरवैर् वहिः
ဒဓိ (နို့ချဉ်) ကို စားသောက်ပြီးနောက် နွားများကို ပူဇော်ကာ သန့်ရှင်းသော မီးကို ပတ်လည်လှည့် (ပရဒက္ခိဏ) ပြုရမည်။ ပူဇော်ရာနေရာအပြင်ဘက်တွင် သီချင်းသံနှင့် တူရိယာသံများနှင့်အတူ နွားထီးပြိုင်ပွဲကို စီစဉ်ရမည်။
Verse 39
गवान्तु लवणन्देयं ब्राह्मणानाञ्च दक्षिणा नैमित्तिके माकरादौ यजेद्विष्णुं सह श्रिया
နွားကို ဆားနှင့်အတူ ဒါနအဖြစ် ပေးကမ်းရမည်၊ ထို့ပြင် ဗြာဟ္မဏများအား ဒက္ခိဏာ (ပူဇော်ခ) ကိုလည်း ပေးရမည်။ နိမိတ္တိက (အခါအရေးအတွက်) ပူဇော်ပွဲတွင်—မကရ (မကရ-သင်္ကရန္တိ) ကာလစသဖြင့်—သရီ (လက္ရှမီ) နှင့်အတူ ဗိෂ္ဏုကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 40
स्थण्डिलेब्जे मध्यगते दिक्षु केशरगान् सुरान् सुभद्राजो रविः पूज्यो बहुरूपो बलिर्वहिः
ပူဇော်မြေပြင်ပေါ်တွင် ရေးဆွဲထားသော ကြာပန်းပုံ (ပဒ္မ) အတွင်း၊ အလယ်ဗဟို၌ (ဒေဝတား) ကို တင်ထားပြီး၊ အရပ်ရပ်သို့ ကြာပန်းအမွှေးတိုင်များပေါ်တွင် ဒေဝများကို တည်စေ ရမည်။ စုဘဒ္ရာဇ ဟု အမည်ရသော ရဝိ (နေမင်း) ကို မျိုးစုံသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပူဇော်ရမည်၊ ထို့ပြင် ပူဇော်ပွဲသို့ သယ်ဆောင်လာသော ဘလိ (အနုဘောဂ) နှင့်အတူ ဖြစ်သည်။
Verse 41
खं विश्वरूपा सिद्धिश् च ऋद्धिः शान्तिश् च रोहिणी दिग्धेनवो हि पूर्वाद्याः कृशरैश् चन्द्र ईश्वरः
«ခံ (Khaṃ)»၊ «ဝိශ්ဝရူပါ»၊ «သိဒ္ဓိ»၊ «ဣဒ္ဓိ»၊ «ရှာန္တိ» နှင့် «ရောဟိဏီ»။ “အရပ်ဆိုင်ရာ နွားများ” ဟူသည်မှာ အရှေ့ဘက်နှင့် အခြားအရပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အရှင် ချန္ဒြ (လမင်း) ကို ကೃśara (ဆန်နှင့်ပဲရောချက်) အလှူဖြင့် ပူဇော်/အောက်မေ့ရမည်။
Verse 42
दिक्पालाः पद्मपत्रेषु कुम्भेष्वग्नौ च होमयेत् क्षीरवृक्षस्य समिधः सर्षपाक्षततण्डुलान्
ဒိက္ပာလ (အရပ်တော်ကာကွယ်သူများ) အတွက် ပဒ္မရွက်များကို သုံး၍၊ ကုမ္ဘ (ပူဇော်အိုး) များတွင် ထည့်၍၊ မီးထဲသို့လည်း ဟောမပြုရမည်။ နို့ရည်ထွက်သစ်ပင်များ၏ သစ်တံ (သမိဓ်) နှင့် မုစတာစေ့၊ အက္ခတ (မကွဲအောင်ထိန်းထားသော ဆန်) နှင့် ဆန်စေ့တို့ကို ပူဇော်တင်ရမည်။
Verse 43
शतं शतं सुवर्णञ्च कांस्यादिकं द्विजे ददेत् गावः पूज्या विमोक्तव्याः शान्त्यै क्षीरादिसंयुताः
နှစ်ကြိမ်မွေး (ဗြာဟ္မဏ) ထံသို့ ရာရာချီသော ရွှေနှင့် ကြေးဝါစသည့် ပစ္စည်းများကို လှူဒါန်းရမည်။ သာန္တိ (śānti) အတွက် နို့နှင့် အခြားထွက်ကုန်များပါဝင်သော နွားများကို ပူဇော်ဂုဏ်ပြု၍ ထို့နောက် လွတ်လပ်စွာ လွှတ်ပေးရမည်။
Verse 44
अग्निर् उवाच शालिहोत्रः सुश्रुताय हयायुर्वेदमुक्तवान् पालकाप्यो ऽङ्गराजाय गजायुर्वेदमब्रवीत्
အဂ္နိက ပြောသည်– ရှာလိဟောထရသည် သုश्रုတအား မြင်းအာယုရ္ဝေဒကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ပာလကာပျသည် အင်္ဂနိုင်ငံ၏ မင်းထံသို့ ဆင်အာယုရ္ဝေဒကို ဟောကြားရှင်းလင်းခဲ့သည်။
It pairs ritual-purity technology (cow-derived purifiers; graded penances like Mahā-sāntapana and Taptakṛcchra) with concrete medical recipes (medicated oils, pastes, ghee preparations, fumigation formulas) and condition-specific indications, including veterinary applications.
By presenting care of cows, disciplined fasting/vows, gifting and protection (dāna/rakṣā), and mantra-ritual observance as purifiers that remove pāpa and inauspiciousness, it frames health and social duty as supports for dharma and higher posthumous attainments (e.g., Goloka/Brahmaloka).