Adhyaya 16

Verse 1

/ अपन बछ। है २ >> - यहाँ श्रीकृष्णके माँगे हुए आठ वरोंको एवं 'भविष्यति' इस वाक्यके द्वारा देनेके पश्चात्‌ पार्वतीजी अपनी ओरसे आठ वर और देती हैं। इनमें 'अमरप्रभाव” इस सम्बोधनके द्वारा देवोपम प्रभावका दान ही पहला वरदान सूचित किया गया है। “मैं कभी झूठ नहीं बोलती” इस कथनके द्वारा “तुम भी कभी झूठ नहीं बोलोगे” यह दूसरा वर सूचित होता है। सोलह हजार रानियोंके प्राप्त होनेका वर तीसरा है। उनका प्रिय होना चौथा वर है। अक्षय धनधान्यकी प्राप्ति पाँचवाँ वर है। बान्धवोंकी प्रीति छठा

Upamanyu nói: “Này hiền hữu, vào thời Kṛta có một vị hiền triết nổi danh tên là Taṇḍi. Với lòng sùng kính và sự chuyên nhất trong định, ông đã phụng thờ Đấng Chúa (Mahādeva) suốt mười nghìn năm. Ta sẽ kể cho ngươi nghe quả báo mà ông đạt được—hãy lắng nghe.”

Verse 2

आराधितो<भूद्‌ भक्तेन तस्योदर्क निशामय । स दृष्टवान्‌ महादेवमस्तौषीच्च स्तवैर्विभुम्‌

Vāyu nói: “Hãy lắng nghe kết quả của lòng sùng tín ấy. Được người mộ đạo thờ phụng với niềm tin chân thành, Đấng Chúa Tể đã ban quả báo: người ấy được diện kiến Mahādeva và dùng những thánh ca mà tán dương vị Quân Vương bao trùm muôn loài.”

Verse 3

इति तण्डिस्तपोयोगात्‌ परमात्मानमव्ययम्‌ | चिन्तयित्वा महात्मानमिदमाह सुविस्मित:,इस तरह तण्डिने तपस्यामें संलग्न होकर अविनाशी परमात्मा महामना शिवका चिन्तन करके अत्यन्त विस्मित हो इस प्रकार कहा था--

Thế rồi Taṇḍi—chìm sâu trong khổ hạnh và định lực yoga—quán niệm Đấng Tự Ngã Tối Thượng bất hoại, Đại Tâm là Chúa Śiva. Tràn đầy kinh ngạc, ông cất lời như sau.

Verse 4

यं पठन्ति सदा सांख्याश्षिन्तयन्ति च योगिन: । परं प्रधानं पुरुषमधिष्ठातारमी श्वरम्‌

Vāyu nói: “Đấng mà các bậc hiền triết Sāṅkhya luôn tụng đọc và ca ngợi, và các yogin bền bỉ quán niệm—các ngài gọi Ngài là Tối Thượng, Pradhāna, Puruṣa, Đấng Giám Trị, và Īśvara. Trước thực tại tối thượng ấy—nền tảng rốt ráo của thế gian, đối tượng của thiền định có kỷ luật—ta xin quy y.”

Verse 5

उत्पत्तौ च विनाशे च कारण य॑ विदुर्बुधा: । देवासुरमुनीनां च परं यस्मान्न विद्यते

Vāyu nói: “Đấng mà người trí biết là nguyên nhân của cả sự sinh khởi lẫn sự tiêu vong của thế gian; và ngay giữa chư thiên, asura và các bậc hiền thánh cũng không ai cao hơn Ngài—đối với Chúa Tể tối thượng ấy (Mahādeva), ta xin quy y.”

Verse 6

अजं तमहमीशानमनादिनिधन प्रभुम्‌ अत्यन्तसुखिनं देवमनघं शरणं व्रजे

Vāyu-deva nói: “Ta xin quy y nơi Chúa Tể bất sinh—Đấng Chủ Tôn không khởi đầu cũng không cùng tận—vị Thần tối lạc, thanh tịnh và vô cấu. Ngài là Đấng mà các bậc học giả Sāṅkhya tán dương là Tối Thượng, Pradhāna, Puruṣa, Đấng Giám Trị và Īśvara; mà các yogin hằng quán niệm; mà người trí biết là nguyên nhân của sự sinh khởi và tiêu vong của thế gian; và giữa chư thiên, asura cùng các bậc hiền thánh, không ai lớn hơn Ngài. Đến với Mahādeva đầy uy lực ấy, ta tìm chốn nương tựa.”

Verse 7

एवं ब्रुवन्नेव तदा ददर्श तपसां निधिम्‌ । तमव्ययमनौपम्यमचिन्त्यं शाश्वतं ध्रुवम्‌

Khi lời còn đang thốt ra, ông liền thấy kho tàng của khổ hạnh. Ông thấy Brahman—bất hoại, vô song, bất khả tư nghị, vĩnh hằng và kiên định—Đấng là an lạc tối thượng của các hành giả yoga, là thực tại không thể bị tiêu diệt, và chính là hình tướng của giải thoát. Đoạn văn nhấn mạnh rằng tapas có kỷ luật và lời nói chân thật không chỉ kết thành công đức, mà còn đưa đến kiến ngộ trực tiếp về Tối Thượng: vượt ngoài mọi nắm bắt, song vẫn có thể được tiếp cận qua sự chứng đắc yogic.

Verse 8

निष्कलं सकल ब्रह्म निर्गुणं गुणणोचरम्‌ । योगिनां परमानन्दमक्षरं मोक्षसंज्ञितम्‌

Vāyu-deva nói: “Brahman ấy vừa vô phần (không thể phân chia) vừa bao trùm tất cả; vượt ngoài các guṇa, mà vẫn có thể được tiếp cận qua các guṇa. Với các hành giả yoga, đó là an lạc tối thượng—bất hoại, và được gọi chính là giải thoát.” Vừa dứt lời, đạo sĩ Taṇḍin—kho tàng của khổ hạnh—liền được kiến ngộ Thực Tại bất biến, vô song, bất khả tư nghị, vĩnh hằng và kiên định: chính Brahman ấy, được nói là vừa nirguṇa vừa saguṇa, niềm vui tối thượng của yogin, Đấng bất hoại, và là hình tướng của mokṣa.

Verse 9

मनोरिन्द्राग्निमरुतां विश्वस्य ब्रह्मणो गतिम्‌ । अग्राह्ममचलं शुद्ध बुद्धिग्राह्मा मनोमयम्‌

Vāyu nói: “Ngài là đường đi và tầm với của Tâm, của Indra, của Agni và các Marut—thật vậy, của toàn vũ trụ, và cả của Brahmā. Thế nhưng Ngài không thể bị nắm bắt bởi tâm trí và các giác quan. Không thể chụp lấy, bất động, thanh tịnh—Ngài được chứng tri bởi trí tuệ đã thức tỉnh, và hiện hữu như cốt tủy nội tại của tâm.”

Verse 10

दुर्विज्ञेगमसंख्येयं दुष्प्रपमकृतात्मभि: । योनिं विश्वस्थ जगतस्तमस: परत: परम्‌

Vāyu nói: Ngài cực kỳ khó biết, vượt ngoài mọi đếm tính, và không thể đạt tới đối với kẻ chưa tự chế và thanh lọc chính mình. Ngài là nguồn-womb (yoni) của toàn thể vũ trụ, và đứng xa vượt khỏi bóng tối vô minh—siêu việt tột bậc.

Verse 11

यः प्राणवन्तमात्मानं ज्योतिर्जीवस्थितं मन: । त॑ देवं दर्शनाकाड्क्षी बहून्‌ वर्षमणानूषि:

Vāyu nói: “Ai nhận ra trong chính mình Tự Ngã có hơi thở sinh động—tâm được an lập trong ánh sáng của sự sống—người ấy khát vọng được chiêm kiến Thực Tại thần linh kia; và trong nhiều năm tháng, người ấy sống được nâng đỡ bởi chính niềm khát vọng ấy.”

Verse 12

तण्डिस्वाच पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर्गतिमतां वर

Tāṇḍi nói: “Hỡi bậc tối thắng trong những loài hữu động, chính Ngài là Đấng thanh tịnh hóa mọi điều thanh tịnh, là nơi nương tựa tối thượng và là con đường tối cao cho những ai tìm cầu chính đạo.”

Verse 13

अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तप: । तण्डिने कहा--सर्वश्रेष्ठ परमेश्वर! आप पवित्रोंमें भी परम पवित्र तथा गतिशील प्राणियोंकी उत्तम गति हैं। तेजोंमें अत्यन्त उग्र तेज और तपस्याओंमें उत्कृष्ट तप हैं ।।

Vāyu-deva tán dương Đấng Tối Thượng: “Hỡi bậc chí tôn, Đấng Tự Tại tối cao! Ngài là sự thanh tịnh tối thượng ngay giữa muôn điều thanh tịnh, là đích đến tối cao của mọi loài hữu động. Trong mọi uy quang, Ngài là uy quang dữ dội nhất; trong mọi khổ hạnh (tapas), Ngài là khổ hạnh tối thượng.”

Verse 14

जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो

Muôn lạy Chúa Tể, lời này nói về các vị yati—những bậc xuất ly—sợ hãi vòng sinh tử, những người tinh cần nỗ lực với kỷ luật nghiêm mật để hướng đến giải thoát.

Verse 15

ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षय:

Vāyu nói: “Brahmā, Śatakratu (Indra), Viṣṇu, các Viśvedevas và các đại hiền triết cũng không thật biết Ngài đúng như bản thể. Vậy chúng con làm sao biết được? Từ Ngài mà muôn loài phát sinh, và trong Ngài mà toàn thể thế gian này được an lập.”

Verse 16

न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम्‌ । त्वत्त: प्रवर्तते सर्व त्वयि सर्व प्रतिष्ठितम्‌

Vāyu nói: “Họ không thật biết Ngài theo đúng chân tánh—vậy chúng con làm sao biết được? Từ Ngài mà vạn sự vận hành phát khởi, và trong Ngài mà toàn thể vũ trụ đứng vững an lập: cả Brahmā, Viṣṇu, Indra, các Viśvedevas và các đại hiền triết cũng vậy.”

Verse 17

कालाख्य: पुरुषाख्यश्ष ब्रह्माख्यश्न त्वमेव हि । तनवस्ते स्मृतास्तिस््र: पुराणज्ञै: सुर्िभि:

Thần Vāyu nói: “Quả thật, chỉ riêng Ngài được xưng tụng bằng ba danh xưng—Thời Gian (Kāla), Đấng Nhân (Puruṣa) và Phạm (Brahman). Các thánh hiền của chư thiên, tinh thông Purāṇa, đã tuyên bố đó là ba sự hiển lộ của Ngài.”

Verse 18

अधिपौरुषमध्यात्ममधि भूताधिदैवतम्‌ । अधिलोकाधिविज्ञानमधियज्ञस्त्वमेव हि,अधिपौरुष, अध्यात्म, अधिभूत, अधिदैवत, अधिलोक, अधिविज्ञान और अधियज्ञ आप ही हैं

Thần Vāyu nói: “Chỉ riêng Ngài là Đấng Tối Thượng (vị chủ tể nội tại), là Tự Ngã ở bên trong; Ngài cũng là cõi hữu tình và cõi chư thiên. Chỉ riêng Ngài là các thế giới và là tri kiến tối thượng soi sáng chúng; và chỉ riêng Ngài là tế lễ. Trong mọi miền—tâm linh, vũ trụ, thần linh, thế gian và nghi lễ—sự hiện diện của Ngài là nền tảng rốt ráo.”

Verse 19

त्वां विदित्वात्मदेहस्थं दुर्विदं दैवतैरपि । विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ता: परं भावमनामयम्‌

Ngay cả chư thiên cũng khó thấu hiểu Ngài. Nhưng bậc trí, nhận ra Ngài là Đấng Nội Tại (antaryāmin), Tự Ngã ngự trong chính thân mình, liền được giải thoát khỏi trói buộc luân hồi và đạt đến cảnh giới tối thượng, an nhiên—vượt ngoài bệnh tật, sầu khổ và mọi não hại.

Verse 20

अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युरनेकत: । द्वारं तु स्वर्गमोक्षाणामाक्षेप्ता त्वं ददासि च

Thần Vāyu nói: “Ôi Đấng Chúa Tể toàn năng! Khi Ngài không muốn ban ân, hữu tình phải chịu sinh tử luân hồi nhiều lần theo muôn cách. Chính Ngài là cánh cửa dẫn đến thiên giới và giải thoát; Ngài có thể ngăn trở sự đạt được ấy, và cũng chỉ một mình Ngài ban cho cả hai, hỡi Bậc Chủ Tể.”

Verse 21

आप ही स्वर्ग और मोक्ष हैं। आप ही काम और क्रोध हैं तथा आप ही सत्त्व, रज, तम, अधोलोक और ऊर्ध्वलोक हैं

Thần Vāyu-deva tuyên bố: “Chỉ riêng Ngài là thiên giới và giải thoát. Chỉ riêng Ngài hiện thành dục vọng và sân hận; và chỉ riêng Ngài là ba guṇa—sattva, rajas, tamas—cũng như các cõi thấp và các cõi cao.”

Verse 22

ब्रह्मा भवश्व विष्णुश्न स्कन्देन्द्री सविता यम: । वरुणेन्दू मनुर्धाता विधाता त्वं धनेश्वर:

Thần Vāyu nói: “Ngài là Brahmā, là Bhava (Śiva) và là Viṣṇu; Ngài là Skanda, là Indra, là Mặt Trời (Savitṛ) và là Yama. Ngài là Varuṇa, là Mặt Trăng, là Manu, là Dhātā và Vidhātā; và Ngài cũng chính là Kubera, Chúa tể của tài phú.”

Verse 23

त्वं वै स्वर्गश्न मोक्षक्ष॒ काम: क्रोधस्त्वमेव च । सत्त्वं रजस्तमश्नैव अधश्चोर्थ्व त्वमेव हि

Thần Vāyu-deva nói: “Chỉ riêng Ngài là cõi trời, và chỉ riêng Ngài là giải thoát; Ngài là dục vọng, và Ngài cũng là phẫn nộ. Ngài là ba guṇa—sattva, rajas, tamas—và Ngài là cả cảnh giới cao lẫn cảnh giới thấp của tồn tại. Ngài là đất, gió, nước, lửa và hư không; Ngài là lời nói và trí tuệ, là sự vững bền và sự thấu hiểu. Ngài là hành nghiệp; Ngài là cả chân thật lẫn hư vọng; quả thật, Ngài là cái ‘có’, và Ngài cũng là cái ‘không’.”

Verse 24

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्व॒ प्रकृतिभ्य: परं ध्रुवम्‌ । विश्वाविश्वपरोभावद्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वमेव हि

Thần Vāyu nói: “Ngài chính là các căn và cũng là các cảnh mà các căn nắm bắt. Ngài là Thực tại kiên cố, bất hoại, vượt ngoài Prakṛti. Vượt lên cả thế giới hiển lộ và cái vượt ngoài hiển lộ, Ngài là trạng thái hữu thể độc nhất ấy; và chỉ riêng Ngài vừa có thể nghĩ bàn, vừa không thể nghĩ bàn.”

Verse 25

यच्चैतत्‌ परमं ब्रह्म यच्च तत्‌ परमं पदम्‌ । या गति: सांख्ययोगानां स भवान्‌ नात्र संशय:,जो यह परम ब्रह्म है, जो वह परमपद है तथा जो सांख्यवेत्ताओं और योगियोंकी गति है, वह आप ही हैं--इसमें संशय नहीं है

Thần Vāyu-deva nói: “Điều được gọi là Brahman Tối thượng, điều được gọi là cảnh giới tối cao, và mục tiêu mà những người theo Sāṅkhya và Yoga đạt đến—chính là Ngài. Không còn nghi ngờ gì nữa.”

Verse 26

नूनमद्य कृतार्था: सम नून॑ प्राप्ता: सतां गतिम्‌ । यां गतिं प्रार्थयन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः

Thần Vāyu nói: “Quả thật hôm nay chúng ta đã viên mãn sở nguyện; đúng vậy, chúng ta đã đạt đến cảnh giới của bậc hiền thiện. Mục tiêu mà những bậc trí—tâm trí được gột sạch bởi chân tri—hằng cầu mong nơi đời này, chính mục tiêu ấy chúng ta đã chắc chắn đạt được. Vì thế, hôm nay chúng ta thật sự đã thành tựu.”

Verse 27

अहो मूढा: सम सुचिरमिमं कालमचेतसा । यन्न विद्य: परं देवं शाश्व॒तं यं विदुर्बुधा:

Vāyu nói: “Than ôi, chúng ta đã mê lầm biết bao—đã vô tâm suốt một thời gian dài! Bởi chúng ta đã không nhận ra Đấng Tối Thượng vĩnh cửu mà bậc hiền trí thật sự biết đến.”

Verse 28

सेयमासादिता साक्षात्‌ त्वद्धक्तिजन्मभिमया । भक्तानुग्रहकृद्‌ देवो य॑ ज्ञात्वामृतमश्लुते

“Nhờ sự tinh cần qua nhiều kiếp, nay ta đã đạt được—một cách trực tiếp và không còn nghi ngờ—lòng sùng kính đối với Ngài. Ngài là Đấng Chúa tể thiêng liêng vĩ đại, ban ân cho kẻ mộ đạo; do thật sự biết Ngài, bậc trí đạt đến bất tử (giải thoát).”

Verse 29

देवासुरमुनीनां तु यच्च गुहां सनातनम्‌ । गुहायां निहितं ब्रह्म दुर्विज्ञेयं मुनेरपि

Vāyu nói: “Cái ‘hang’ vĩnh cửu mà ngay cả chư thiên, a-tu-la và các bậc hiền triết cũng không thể thấu nhập—Brahman ẩn trong hang sâu nội tâm (hang của trái tim), khó biết ngay cả đối với bậc ẩn tu quán chiếu—chính là Đấng Chúa tể này. Ngài là nguồn thiêng liêng sinh thành muôn loài; mặt Ngài hướng về mọi phương, là Tự Ngã của tất cả, thấy khắp, trùm khắp và toàn tri.”

Verse 30

स एष भगवान्‌ देव: सर्वकृत्‌ सर्वतोमुख: । सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वग: सर्ववेदिता

Vāyu nói: “Chính Ngài là Đấng Thế Tôn, là vị thần—đấng tạo tác muôn loài, mặt hướng về mọi phương. Ngài là Tự Ngã của tất cả, thấy khắp, trùm khắp và toàn tri. Ngài là Brahman vĩnh cửu, ẩn khuất ngay cả với chư thiên, a-tu-la và các bậc hiền triết; ngự trong hang của trái tim mà vẫn khó biết, dẫu với bậc ẩn tu quán chiếu. Chỉ một mình Ngài là thần linh làm phát sinh toàn thể tạo hóa; dung nhan Ngài ở khắp nơi. Ngài là Tự Ngã nội tại, là chứng nhân vũ trụ, là Đấng hiện hữu khắp chốn, là Đấng biết tất cả.”

Verse 31

देहकृद्‌ देहभद्‌ देही देहभुगदेहिनां गति: । प्राणकृत्‌ प्राणभृत्‌ प्राणी प्राणद: प्राणिनां गति:

Vāyu-deva nói: “Ngài là đấng tạo nên thân thể và đấng nâng đỡ thân thể; vì thế Ngài được gọi là Tự Ngã mang thân. Ngài là kẻ thọ hưởng thân và là đích đến tối thượng của mọi hữu tình có thân. Ngài là đấng sinh ra khí lực (prāṇa), là đấng mang giữ sự sống, là nguyên lý sống, là đấng ban sự sống, và là nơi nương tựa cùng mục tiêu rốt ráo của mọi sinh linh.”

Verse 32

अध्यात्मगतिरिष्टानां ध्यायिनामात्मवेदिनाम्‌ | अपुनर्भवकामानां या गति: सोडयमी श्वरः

Vāyudeva nói: Đích đến tâm linh được truyền dạy cho những tín đồ thân yêu chuyên tu thiền định, và cho các bậc hiền triết tự chứng biết bản ngã, khát cầu thoát khỏi luân hồi—chính Chúa Tể này là mục tiêu ấy. Nói cách khác, cứu cánh tối thượng của sự quán niệm có kỷ luật và khát vọng giải thoát không chỉ là một nơi chốn hay trạng thái, mà là sự chứng đắc trực tiếp Đấng Tối Thượng.

Verse 33

अयं च सर्वभूतानां शुभाशुभगतिप्रद: । अयं च जन्ममरणे विदध्यात्‌ सर्वजन्तुषु,ये ही समस्त प्राणियोंको शुभ और अशुभ गति प्रदान करनेवाले हैं। ये ही समस्त प्राणियोंको जन्म और मृत्यु प्रदान करते हैं

Vāyu nói: “Ngài là đấng ban cho mọi loài hữu tình những nẻo đi cát tường hay bất tường. Ngài cũng là đấng định đoạt, cho mỗi sinh linh, sự đến của sinh và điều tất yếu của tử.”

Verse 34

अयं संसिद्धिकामानां या गति: सो5यमीश्वर: । भूराद्यान्‌ सर्वभुवनानुत्पाद्य सदिवौकस: । दधाति देवस्तनुभिरष्टाभियों बिभर्ति च

Vāyu nói: “Chỉ một mình Ngài là Chúa Tể—là mục tiêu tối thượng mà những ai khao khát sự viên mãn rốt ráo và giải thoát đạt đến. Sau khi khai sinh mọi thế giới, bắt đầu từ cõi đất, cùng với chư thiên, vị Mahādeva thiêng liêng này nâng đỡ và nuôi dưỡng tất cả bằng tám thân tướng của Ngài.”

Verse 35

अतः: प्रवर्तते सर्वमस्मिन्‌ सर्व प्रतिष्ठितम्‌ । अम्मिंक्ष प्रलयं याति अयमेक: सनातन:

Vì thế, từ Ngài muôn vật phát sinh; trong Ngài toàn thể vũ trụ an lập; và đến kỳ hoại diệt, hết thảy đều tan vào Ngài. Chỉ Ngài là Đấng Purusha vĩnh cửu—nền tảng thường trụ, nguồn khởi nguyên và điểm tận cùng của mọi hữu tình.

Verse 36

अयं स सत्यकामानां सत्यलोक: परं सताम्‌ | अपवर्गश्न मुक्तानां कैवल्यं चात्मवेदिनाम्‌

Vāyu nói: “Chính Ngài là Satyaloka—cõi Chân Thật tối thượng dành cho bậc hiền thiện yêu mến và tìm cầu chân lý. Chính Ngài là apavarga (giải thoát rốt ráo) của người đã được giải thoát, và là kaivalya (tính độc nhất tuyệt đối của Tự Ngã) của kẻ thật sự biết Ātman.”

Verse 37

अयं ब्रह्मादिभि: सिद्धैर्गुहायां गोपित: प्रभु: । देवासुरमनुष्याणामप्रकाशो भवेदिति

Vāyu nói: “Đấng Tối Thượng ấy đã được Phạm Thiên và các bậc hiền thánh đã thành tựu che giấu trong hang động của trái tim, như thể để Ngài không hiển lộ trước chư thiên, a-tu-la và loài người.”

Verse 38

त॑ त्वां देवासुरनरास्तत्त्वेन न विदुर्भवम्‌ मोहिता: खल्वनेनैव हृदिस्थेनाप्रकाशिना

Vāyu nói: “Chư thiên, a-tu-la và loài người không thật biết Ngài đúng như Ngài là, hỡi Bhava (Śiva). Quả vậy, họ bị chính năng lực này—ẩn trong tim và không hiển lộ—làm cho mê hoặc; nhờ đó Đấng Tối Thượng khiến muôn loài nằm dưới màn mây māyā. Vì thế họ không nhận ra Mahādeva trong bản tính chân thật của Ngài.”

Verse 39

ये चैन॑ प्रतिपद्यन्ते भक्तियोगेन भाविता: । तेषामेवात्मना5>त्मानं दर्शयत्येष हृच्छय:

Những ai được tôi luyện và thấm nhuần bởi kỷ luật của bhakti-yoga mà nương tựa nơi Đấng Tối Thượng ấy—chỉ riêng họ, Ngài, Đấng ẩn mình trong thánh điện của trái tim, mới tự thân hiển lộ chính Ngài bằng Tự Ngã của Ngài.

Verse 40

य॑ ज्ञात्वा न पुनर्जन्म मरणं चापि विद्यते । यं विदित्वा पर वेद्यं वेदितव्यं न विद्यते

Vāyu nói: “Biết Ngài thì không còn trở lại vòng sinh; ngay cả cái chết cũng không còn là thực tại trói buộc. Đã chứng tri Ngài rồi, không còn điều gì cao hơn phải biết nữa.”

Verse 41

यं लब्ध्वा परमं लाभ॑ नाधिकं मन्यते बुध: । यां सूक्ष्मां परमां प्राप्तिं गच्छन्नव्ययमक्षयम्‌

Vāyu nói: “Đạt được Điều ấy rồi, bậc trí không còn xem lợi lộc nào là lớn hơn. Chạm đến thành tựu vi tế, tối thượng ấy, người ta tiến vào trạng thái bất hoại, không suy tàn.”

Verse 42

यं सांख्या गुणतत्त्वज्ञा: सांख्यशास्त्रविशारदा: । सूक्ष्मज्ञानतरा: सूक्ष्मं ज्ञात्वा मुच्यन्ति बन्धनै:

Vāyu nói: “Thực tại vi tế ấy—điều mà các bậc Sāṅkhya, những người am tường các guṇa và các nguyên lý (tattva), tinh thông các luận thư Sāṅkhya và sở hữu tuệ giác cực kỳ tinh vi—đã chứng tri; một khi đã biết Đấng vi tế ấy, họ được giải thoát khỏi mọi ràng buộc.”

Verse 43

यं च वेदविदो वेद्यं वेदान्ते च प्रतिष्ठितम्‌ । प्राणायामपरा नित्यं यं विशन्ति जपन्ति च

Vāyu nói: “Thực tại ấy—điều mà các bậc thông hiểu Veda phải biết, và được an lập trong Vedānta—chính vào Nguyên lý vĩnh cửu ấy mà những người chuyên chú prāṇāyāma không ngừng đi vào; họ thiền quán và trì tụng (thánh âm) về nó.”

Verse 44

ओंकाररथमारुह्य ते विशन्ति महेश्वरम्‌ । अयं स देवयानानामादित्यो द्वारमुच्यते

Vāyu nói: “Cưỡi trên cỗ xe của thánh âm Oṃ, các bậc thành tựu ấy đi vào Maheśvara. Chính Mặt Trời (Āditya) này được gọi là ‘cánh cửa’ của Devayāna—con đường thần linh—qua đó người đã chứng ngộ vượt qua để không còn trở lại.”

Verse 45

अयं च पितृयानानां चन्द्रमा द्वारमुच्यते । एष काष्ठा दिशश्वैव संवत्सरयुगादि च

Vāyu nói: “Mặt Trăng được gọi là cánh cửa cho những ai đi theo con đường tổ tiên (pitṛyāna). Từ Ngài cũng được tính định các phân chia về thời gian và phương hướng—như các phương, các điểm cố định (kāṣṭhā), và các đơn vị bắt đầu từ năm và yuga.”

Verse 46

एन॑ प्रजापति: पूर्वमाराध्य बहुभि: स्तवै:

“Thuở trước, Prajāpati đã làm đẹp lòng Ngài bằng nhiều bài tụng ca tán thán.”

Verse 47

ऋग्भिर्यमनुशासन्ति तत्त्वे कर्मणि बहवृचा:

Vāyu nói: Những bậc thông tuệ Ṛgveda (Bahvṛca) dùng các thánh ca Ṛg mà chỉ dạy và ca tụng Ngài trong chân lý của nghi lễ và hành nghiệp. Các bậc song sinh (dvija) am tường Yajurveda dâng các lễ vật trong tế tự bằng những công thức Yajus, nhận biết Ngài chính là ba ngọn lửa thiêng—Dakṣiṇāgni, Gārhapatya và Āhavanīya. Những người hát Sāmaveda với tâm trí thanh tịnh cất lên lời tán dương Ngài bằng các điệu Sāman. Các Bà-la-môn Atharvaveda tôn vinh Ngài theo con đường của Ṛta (trật tự vũ trụ), Satya (chân thật) và đạo lộ hướng đến Tối Thượng Phạm (Brahman). Vì Ngài là nguyên nhân tối thượng của tế lễ, Ngài được thừa nhận là Chúa tể tối cao, là bậc chủ của mọi tế lễ.

Verse 48

यजुर्भियत्र्तरिधा वेद्यं जुद्धत्यध्वर्यवो5ध्वरे । सामभिर्य॑ च गायन्ति सामगा: शुद्धबुद्धयः

Vāyu nói: “Trong nghi lễ thiêng ấy, bàn tế được thanh tẩy theo ba cách bằng các công thức Yajus, khi các tư tế Adhvaryu cử hành tế tự. Và tại đó, những người xướng Sāma, với tâm trí thanh tịnh, cất tiếng hát các thánh ca của Sāma.”

Verse 49

ऋतं सत्य परं ब्रह्म स्तुवन्त्याथर्वणा द्विजा: । यज्ञस्य परमा योनि: पतिश्नायं पर: स्मृत:

Vāyu nói: “Các tư tế Atharvan thuộc hàng song sinh ca tụng Ṛta (trật tự vũ trụ), Satya (chân thật) và Tối Thượng Phạm. Ngài được ghi nhớ là cội nguồn tối thượng, là ‘tử cung’ của tế lễ, và là Chúa tể tối cao—đấng đáng được tán dương bằng lòng cung kính.”

Verse 50

रात्यहः:श्रोत्रनयन: पक्षमासशिरो भुज: । ऋतुवीर्यस्तपोधैर्यो हृब्दगुह्दोौरुपादवान्‌

Vāyu nói: “Đêm và ngày là tai và mắt của Ngài; nửa tháng và tháng là đầu và cánh tay của Ngài. Các mùa là sức lực của Ngài; khổ hạnh là sự bền gan vững chí của Ngài; và cả năm hợp thành những phần kín, đùi và bàn chân của Ngài.”

Verse 51

मृत्युर्यमो हुताशश्व॒ काल: संहारवेगवान्‌ । कालस्य परमा योनि: कालक्षायं सनातन:,मृत्यु, यम, अग्नि, संहारके लिये वेगशशाली काल, कालके परम कारण तथा सनातन काल भी--ये महादेव ही हैं

Vāyudeva nói: “Tử thần, Yama và Agni; Thời gian hùng mãnh lao tới để tiêu diệt; cội nguồn tối thượng của Thời gian; và nguyên lý vĩnh cửu nơi chính Thời gian đi đến tận cùng—tất cả đều là Mahādeva.”

Verse 52

चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ ग्रहाश्न सह वायुना । ध्रुव: सप्तर्षयश्चैव भुवना: सप्त एव च

Thần Vāyu nói: “Mặt Trăng và Mặt Trời, cùng với các vì sao và các hành tinh, lại cùng với Gió; Dhruva (Sao Bắc Cực) và bảy vị Ṛṣi; và cả bảy cõi thế gian nữa—tất thảy đều làm chứng/đều nằm trong trật tự vũ trụ ấy.”

Verse 53

प्रधानं महदव्यक्तं विशेषान्तं सवैकृतम्‌ । ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं भूतादि सदसच्च यत्‌

Vāyu nói: “Thực tại ấy khởi từ Pradhāna (Tự nhiên nguyên sơ) và Mahat (đại nguyên lý), bao gồm cả cái Vô hiển, rồi trải qua các biến thể cho đến tận những yếu tố được cá biệt hóa—từ Brahmā cho đến một ngọn cỏ; toàn thể tập hợp muôn loài và các thành phần nguyên thủy; và mọi điều vừa hiện hữu vừa phi hiện hữu (hiển lộ và vô hiển)—tất thảy đều được bao quát (trong phạm vi đang được nói đến).”

Verse 54

अष्टौ प्रकृतयश्चैव प्रकृतिभ्यश्न यः पर: । चन्द्रमा

Vāyu nói: “Tám bản tính nguyên sơ, và cả Đấng vượt ngoài bản tính; mặt trăng, mặt trời, các chòm sao, các hành tinh; gió; Dhruva; bảy Ṛṣi; bảy cõi; căn-prakṛti và mahat; mọi biến thể và toàn bộ phạm vi các nguyên lý cho đến những hình thái cá biệt; toàn thể vũ trụ từ Brahmā cho đến loài côn trùng nhỏ nhất; khởi nguyên của muôn loài; cái thực và cái phi thực—tám bản tính ấy cùng Purusha vượt ngoài tự nhiên: trong mọi hình tướng đó, chỉ riêng Mahādeva hiển hiện. Và phần viên mãn của vị Thần này vẫn xoay vần—cả vũ trụ chuyển động không ngừng như bánh xe—điều ấy cũng chính là Ngài. Ngài là bản thể của đại lạc. Ngài là Brahman vĩnh cửu. Ngài là đích đến của kẻ ly tham, và là cảnh giới tối thượng của bậc chân thiện.”

Verse 55

एतत्‌ परममानन्दं यत्‌ तच्छाश्वतमेव च । एषा गतिर्विरेक्तानामेष भाव: पर: सताम्‌

Vāyu nói: “Đây chính là đại lạc tối thượng, và chỉ điều này là vĩnh cửu. Ngài là nơi nương tựa rốt ráo của kẻ ly tham, và là trạng thái nội tâm cao nhất mà bậc chân thiện hướng đến.”

Verse 56

एतत्‌ पदमनुद्धिग्नमेतद्‌ ब्रह्म सनातनम्‌ । शास्त्रवेदाड़विदुषामेतद्‌ ध्यानं परं पदम्‌

Vāyu nói: “Đây là cảnh giới không xao động, không bị khuấy nhiễu; đây chính là Brahman vĩnh cửu. Với những ai thật sự thông hiểu kinh điển và các Veda cùng những bộ môn phụ trợ, chỉ điều này là mục tiêu tối thượng—đáng được quán niệm như nơi nương tựa cao nhất.”

Verse 57

इयं सा परमा काष्ठा इयं सा परमा कला । इयं सा परमा सिद्धिरियं सा परमा गति:

Vāyu nói: “Chính đây là đỉnh điểm tối thượng; chính đây là sự viên mãn tối cao. Đây là thành tựu lớn nhất, và đây là đích đến rốt ráo.”

Verse 58

इयं सा परमा शान्तिरियं सा निर्वति: परा । य॑ं प्राप्प कृतकृत्या: सम इत्यमन्यन्त योगिन:

Vāyu nói: “Chính đây là an lạc tối thượng; chính đây là sự an nghỉ phúc lành cao nhất. Đạt đến đó rồi, các yogin—những bậc đã làm trọn điều cần làm—xem muôn sự đều bình đẳng.”

Verse 59

यही वह पराकाष्छठा, यही वह परम कला, यही वह परम सिद्धि और यही वह परम गति हैं एवं यही वह परम शान्ति और वह परम आनन्द भी हैं, जिसको पाकर योगीजन अपनेको कृतकृत्य मानते हैं ।।

Chính đây là tột đỉnh; chính đây là tinh hoa tối thượng; chính đây là thành tựu tối cao, và chính đây là đích đến tối hậu. Cũng chính đây là an tịnh tối thượng và niềm hoan lạc tối thượng; đạt được điều ấy, các yogin tự biết mình đã làm trọn việc cần làm. Đây là sự mãn nguyện; đây là thành tựu; đây là Śruti (mặc khải được nghe); đây là Smṛti (truyền thống được ghi nhớ). Đây là con đường nội linh của những người mộ đạo, và là sự chứng đắc bất hoại của bậc trí.

Verse 60

यह तुष्टि, यह सिद्धि, यह श्रुति, यह स्मृति, भक्तोंकी यह अध्यात्मगति तथा ज्ञानी पुरुषोंकी यह अक्षय प्राप्ति (पुनरावृत्तिरहित मोक्षलाभ) आप ही हैं ।।

Vāyu-deva nói: Chính Ngài là sự mãn nguyện ấy và thành tựu ấy; Ngài là uy quyền của Śruti (mặc khải được nghe) và sức mạnh của Smṛti (truyền thống được ghi nhớ). Ngài là đích đến nội linh của người mộ đạo, và là chứng đắc bất hoại của bậc trí—giải thoát không còn trở lại. Dẫu là những kẻ thờ phụng với lòng ham muốn, làm tế lễ với của bố thí dồi dào, thì bất cứ “mục tiêu” nào mà người chuyên hành tế lễ đạt được—mục tiêu ấy, không nghi ngờ gì, cũng chính là Ngài.

Verse 61

सम्यग्‌ योगजपै: शान्तिर्नियमैदेहतापनै: । तप्यतां या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान्‌

Vāyu nói: “An tịnh chân thật đạt được nhờ kỷ luật yoga đúng đắn và sự trì tụng thần chú thiêng, cùng những giới hạnh rèn luyện và ‘nung’ thân trong khổ hạnh. Ôi Thần linh, đích đến tối thượng mà người tu tapas đạt được chẳng phải gì khác ngoài chính Ngài—Ngài là mục tiêu cao nhất ấy.”

Verse 62

कर्मन्यासकृतानां च विरक्तानां ततस्तत: । या गतिर्ब्रह्मयसदने सा गतिस्त्वं सनातन,सनातन देव! कर्म-संन्यासियोंको और विरक्तोंको ब्रह्मलोकमें जो उत्तम गति प्राप्त होती है, वह आप ही हैं

Vāyu nói: “Đối với những ai đã thực hành sự xả ly hành nghiệp và những ai đã lìa tham trước, bất cứ cảnh giới tối thượng nào được nói đến trong nơi cư ngụ của Phạm Thiên—hỡi Đấng Vĩnh Hằng, hỡi Thần linh vĩnh cửu—chính cảnh giới ấy là Ngài.”

Verse 63

अपुनर्भवकामानां वैराग्ये वर्ततां च या । प्रकृतीनां लयानां च सा गतिस्त्वं सनातन

Vāyu nói: “Hỡi Đấng Vĩnh Hằng—hỡi Đấng Tối Thượng vĩnh cửu—chính Ngài là cứu cánh mà những người khát vọng thoát khỏi luân hồi, bước đi trên con đường ly tham, đạt đến; và Ngài cũng là mục tiêu của những ai tan hòa trở lại vào Prakṛti, bản tính nguyên sơ. Dù là giải thoát hay tiêu dung, rốt cuộc đều đến nơi Ngài.”

Verse 64

ज्ञानविज्ञानयुक्तानां निरुपाख्या निरज्जना | कैवल्या या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान्‌

Vāyu nói: “Hỡi Deva, cảnh giới tối thượng mà những người đầy đủ cả tri thức và tuệ giác chứng nghiệm đạt đến—vượt ngoài mọi danh xưng hạn cuộc như ‘sārūpya’ và những điều tương tự, thanh tịnh không vết nhơ, cô tuyệt như kaivalya—chính cứu cánh tối cao ấy không gì khác hơn là Ngài.”

Verse 65

वेदशास्त्रपुराणोक्ता: पञ्चैता गतय: स्मृता: । त्वत्प्रसादाद्धि लभ्यन्ते न लभ्यन्तेडन्यूथा विभो

Năm cảnh giới được nói trong Veda, các śāstra và Purāṇa được truyền nhớ như lời chứng có thẩm quyền. Nhưng chúng chỉ đạt được nhờ ân sủng của Ngài, hỡi Đấng Chủ Tể thấm khắp; ngoài ra thì không thể đạt được.

Verse 66

इति तण्डिस्तपोराशिस्तुष्टावेशानमात्मना । जगौ च परमं ब्रह्म यत्‌ पुरा लोककृज्जगौ

Thế rồi Taṇḍi, như một kho tàng khổ hạnh, đã nhất tâm tán dương Īśāna (Śiva). Sau đó, ông cất lên thánh tụng tối thượng dâng lên Đấng Phạm Tối Cao—chính bài ca mà thuở xưa Brahmā, đấng tạo hóa thế gian, đã từng xướng lên—và tự mình cũng hát theo thánh điển nguyên sơ ấy.

Verse 67

उपमन्युरुवाच एवं स्तुतो महादेवस्तण्डिना ब्रह्म॒वादिना । उवाच भगवान्‌ देव उमया सहित: प्रभु:

Upamanyu nói: Được Taṇḍi—vị Bà-la-môn giỏi lời kinh luận—tán dương như thế, đấng Đại Thần Mahādeva đầy uy lực, cùng với Umā, liền cất lời phán bảo ông.

Verse 68

ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षय: । न विदुस्त्वामिति ततस्तुष्ट: प्रोवाच तं शिव:

Vì Taṇḍi khi tán tụng đã nói: “Brahmā, Viṣṇu, Śatakratu (Indra), các Viśvedeva và các đại hiền triết cũng không biết Ngài đúng như thật”, nên Thần Śiva vô cùng hoan hỷ và phán bảo ông.

Verse 69

श्रीभगवानुवाच अक्षयश्चाव्ययश्वैव भविता दुःखवर्जित: । यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वित:,भगवान्‌ श्रीशिवने कहा--ब्रह्मन! तुम अक्षय, अविकारी, दुःखरहित, यशस्वी, तेजस्वी एवं दिव्यज्ञानसे सम्पन्न होओगे

Đấng Thế Tôn phán: “Hỡi Bà-la-môn, ngươi sẽ trở nên bất hoại, bất biến, lìa mọi sầu khổ. Được danh tiếng và hào quang tâm linh, ngươi sẽ đầy đủ tri kiến thần diệu.”

Verse 70

ऋषीणामभिगम्यश्न सूत्रकर्ता सुतस्तव । मत्प्रसादाद्‌ द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशय:

“Con trai của ngươi sẽ đến gần và phụng sự các bậc hiền triết, và sẽ trở thành người soạn sūtra. Nhờ ân sủng của ta, nó nhất định sẽ là bậc tối thắng trong hàng nhị sinh—không còn nghi ngờ gì.”

Verse 71

कं वा काम॑ ददाम्यद्य ब्रूहि यद्‌ वत्स काड्क्षसे । द्विजश्रेष्ठ! मेरी कृपासे तुम्हें एक विद्वान पुत्र प्राप्त होगा

“Hỡi con yêu, hãy nói cho ta biết: hôm nay ta sẽ ban cho con điều ước nào? Hãy thưa điều con khát cầu. Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn! Nhờ ân sủng của ta, con sẽ có một người con trai uyên bác, đến nỗi ngay cả các hiền triết cũng sẽ tìm đến để thọ giáo. Nó sẽ soạn Kalpasūtra—không còn nghi ngờ gì. Vậy, con hãy nói điều con muốn: ta sẽ ban cho con phúc lành nào ngay bây giờ?”

Verse 72

उपमन्युरुवाच एतान्‌ दत्त्वा वरान्‌ देवो वन्द्यमान: सुरभि: | स्तूयमानश्व विबुधैस्तत्रैवान्तरधीयत

Upamanyu nói: Sau khi ban những ân phúc ấy, Đấng Chúa Tể thiêng liêng—được Surabhi tôn kính và chư thiên ca tụng—liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy. Đoạn này nêu rõ rằng lòng sùng kính chân thành và lời tán dương đúng pháp đưa đến ân điển, nhưng sự hiện diện của thần linh vẫn vượt ngoài nắm bắt, tùy theo ý chí của Ngài mà hiện rồi lại ẩn.

Verse 73

अन्तरहिते भगवति सानुगे यादवेश्वर । ऋषिराश्रममागम्य ममैतत्‌ प्रोक्ततानिह,यादवेश्वर! जब पार्षदोंसहित भगवान्‌ अन्तर्धान हो गये, तब ऋषिने मेरे आश्रमपर आकर यहाँ मुझसे ये सब बातें बतायीं

Hỡi Chúa tể dòng Yādava, khi Đấng Thế Tôn khuất khỏi tầm mắt cùng với các tùy tùng, vị hiền triết đã đến am thất của ta và tại đây thuật lại mọi điều ấy cho ta. Đoạn này nhấn mạnh sự truyền trao trung tín của các sự kiện thiêng liêng: khi thần linh trở nên vô hình, trách nhiệm gìn giữ và chuyển đạt chân lý thuộc về những bậc kiến giả đáng tin và sự lắng nghe có kỷ luật.

Verse 74

यानि च प्रथितान्यादौ तण्डिराख्यातवान्‌ मम । नामानि मानवश्रेष्ठ तानि त्वं शृणु सिद्धये

Vāyu nói: “Hỡi bậc nhất trong loài người, hãy lắng nghe để được thành tựu những danh xưng đã lừng danh từ thuở ban sơ—những danh xưng mà hiền giả Taṇḍi từng kể lại cho ta. Người ta nói rằng nghe chúng sẽ ban cho thành tựu tâm linh.”

Verse 75

दशनामसहस््राणि देवेष्वाह पितामह: । शर्वस्य शास्त्रेषु तथा दशनामशतानि च,पितामह ब्रह्माने पूर्वकालमें देवताओंके निकट महादेवजीके दस हजार नाम बताये थे और शास्‍्त्रोंमें भी उनके सहस्र नाम वर्णित हैं

Vāyu nói: “Thuở xưa, Đấng Tổ phụ (Brahmā) đã tuyên cáo trước chư thiên mười nghìn danh xưng của Śarva (Śiva). Cũng vậy, kinh điển còn ghi lại hàng trăm danh xưng của Ngài.” Lời này nhấn mạnh rằng thần linh được tiếp cận qua vô số tôn hiệu, và sự tưởng niệm cung kính danh hiệu (nāma) là con đường sùng kính được truyền thống xác chứng.

Verse 76

गुह्वानीमानि नामानि तण्डिर्भगवतो<च्युत । देवप्रसादाद्‌ देवेश: पुरा प्राह महात्मने

Vāyu nói: “Hỡi Acyuta, hiền giả Taṇḍi từng trình bày cho ta chính những danh xưng bí mật ấy của Đấng Thế Tôn—những danh xưng mà thuở xưa, Chúa tể chư thiên Brahmā đã tiết lộ cho Taṇḍi, bậc đại tâm, nhờ ân sủng của Deva (Mahādeva).”

Verse 113

तपस्युग्रे स्थितो भूत्वा दृष्टवा तुष्टाव चेश्वरम्‌ ।।

Vāyu said: Having taken his stand in severe austerity, and upon beholding the Lord, he then praised Him. Seeking the vision of that deity who, becoming the very life-breath and living principle, abides within as a mind-formed radiance, the sage Taṇḍi practiced intense penance for many years. When he attained that divine sight, the great seer offered praise to Śiva, the Lord of the universe, in this manner.

Verse 133

भूरिकल्याणद विभो परं सत्यं नमोस्तु ते गन्धर्वराज विश्वावसु, दैत्यराज हिरण्याक्ष और देवराज इन्द्र भी आपकी वन्दना करते हैं। सबको महान्‌ कल्याण प्रदान करनेवाले प्रभो! आप परम सत्य हैं। आपको नमस्कार है

Vāyu-deva said: “O all-pervading Lord, bestower of abundant welfare—salutations to you. Gandharva-king Viśvāvasu, the Daitya-king Hiraṇyākṣa, and even Indra, king of the gods, offer you their reverence. O Lord who grants great good to all, you are the Supreme Truth. I bow to you.”

Verse 146

निर्वाणद सहस्रांशो नमस्ते<5स्तु सुखाश्रय । विभो! जो जन्म-मरणसे भयभीत हो संसार-बन्धनसे मुक्त होनेके लिये प्रयत्न करते हैं

Vāyu-deva offers reverent praise: “O bestower of liberation, O thousand-rayed one, salutations to you, the refuge of true happiness. O all-pervading Lord—those ascetics who, frightened by the cycle of birth and death, strive to be freed from the bondage of worldly existence: it is you alone who grants them nirvāṇa, liberation. You alone blaze as the sun with a thousand rays. O Maheśvara, the very ground and shelter of bliss, I bow to you.” The verse frames liberation not as mere escape, but as the fruit of disciplined striving supported by divine grace, and it presents the Lord as both transcendent giver of mokṣa and immanent cosmic power (the sun’s heat).

Verse 453

दिव्यादिव्य: परो लाभ अयने दक्षिणोत्तरे । ये ही पितृयान-मार्गके द्वार चन्द्रमा कहलाते हैं। काष्ठा

Vāyu said: “There are gains that are divine, gains that are non-divine, and the highest gain of all. Likewise there are the two courses of time—Uttarāyaṇa and Dakṣiṇāyana. The Moon is spoken of as the gate on the path called Pitṛyāna. Measures of time and direction—such as kāṣṭhā, the quarters, the year, and the yugas—are also encompassed by this same cosmic order. Thus the pleasures of the gods, the pleasures of this world, and the supreme gain of liberation, as well as the northern and southern courses, are all to be understood within that single governing principle.”

Verse 459

ऋग्वेदके विद्वान तात्चिक यज्ञकर्ममें ऋग्वेदके मन्त्रोंद्वारा जिनकी महिमाका गान करते हैं

Vāyu said: The learned who are grounded in the Ṛgveda sing the greatness of that Lord through Ṛgvedic hymns in the true performance of sacrifice. The twice-born experts in the Yajurveda, using Yajurvedic formulas, pour oblations for the sake of Mahādeva as the One to be known in the threefold form of the sacred fires—Dakṣiṇāgni, Gārhapatya, and Āhavanīya. The pure-minded singers of the Sāmaveda chant His praise through Sāman verses. The Atharvavedic Brahmins extol Him by the path of Ṛta and Satya, leading to the Supreme Brahman. He is the highest cause of sacrifice; He alone is acknowledged as the Supreme Lord, the ultimate master of all sacrifices.

Verse 4636

प्रजार्थ वरयामास नीललोहितसंज्ञितम्‌ | पूर्वकालमें प्रजापतिने नाना प्रकारके स्तोत्रोंद्वारा इन्हीं नीललोहित नामवाले भगवान्‌की आराधना करके प्रजाकी सृष्टिके लिये वर प्राप्त किया था

Vāyu nói: “Vì việc tạo dựng muôn loài, thuở xưa Prajāpati đã cầu xin một ân phúc nơi Đấng được gọi là Nīlalohita. Trong thời cổ đại, sau khi phụng thờ Ngài bằng nhiều loại thánh ca, Prajāpati đã nhận chính từ Nīlalohita ân phúc cần thiết cho việc sinh thành con cháu.”