Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)

देहकृद्‌ देहभद्‌ देही देहभुगदेहिनां गति: । प्राणकृत्‌ प्राणभृत्‌ प्राणी प्राणद: प्राणिनां गति:

dehakṛd dehabhṛd dehī dehabhug dehināṃ gatiḥ | prāṇakṛd prāṇabhṛt prāṇī prāṇadaḥ prāṇināṃ gatiḥ ||

Vāyu-deva nói: “Ngài là đấng tạo nên thân thể và đấng nâng đỡ thân thể; vì thế Ngài được gọi là Tự Ngã mang thân. Ngài là kẻ thọ hưởng thân và là đích đến tối thượng của mọi hữu tình có thân. Ngài là đấng sinh ra khí lực (prāṇa), là đấng mang giữ sự sống, là nguyên lý sống, là đấng ban sự sống, và là nơi nương tựa cùng mục tiêu rốt ráo của mọi sinh linh.”

देहकृत्maker of the body
देहकृत्:
Karta
TypeNoun
Rootदेह + कृत् (√कृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
देहभृत्bearer/supporter of the body
देहभृत्:
Karta
TypeNoun
Rootदेह + भृत् (√भृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
देहीembodied one; possessor of a body
देही:
Karta
TypeNoun
Rootदेहिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
देहभुक्enjoyer/consumer of the body
देहभुक्:
Karta
TypeNoun
Rootदेह + भुज् (देहभुज्/देहभुक्)
FormMasculine, Nominative, Singular
देहिनाम्of embodied beings
देहिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेहिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
गतिःgoal; refuge; final course
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular
प्राणकृत्maker/producer of life-breath
प्राणकृत्:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण + कृत् (√कृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राणभृत्sustainer of life-breath
प्राणभृत्:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण + भृत् (√भृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राणीliving being; one who has prāṇa
प्राणी:
Karta
TypeNoun
Rootप्राणिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राणदःgiver of life-breath
प्राणदः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण + द (√दा)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्राणिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
गतिःgoal; refuge; final course
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
D
Dehī (the embodied self / indwelling principle)
P
Prāṇa (vital breath)

Educational Q&A

The verse identifies the supreme principle as the source, sustainer, and goal of embodied existence: it fashions and upholds the body, animates it through prāṇa, enables experience, and ultimately serves as the highest refuge (gati) for all beings.

Vāyu-deva is offering a hymn of praise, describing the addressed deity/principle in comprehensive terms—body, life-breath, living beings, and their final destination—thereby affirming divine immanence (within life) and transcendence (as the ultimate goal).