Shloka 9
अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
मनोरिन्द्राग्निमरुतां विश्वस्य ब्रह्मणो गतिम् । अग्राह्ममचलं शुद्ध बुद्धिग्राह्मा मनोमयम्
manor indrāgnimarutāṁ viśvasya brahmaṇo gatim | agrāhyam acalaṁ śuddhaṁ buddhigrāhyaṁ manomayam ||
Vāyu nói: “Ngài là đường đi và tầm với của Tâm, của Indra, của Agni và các Marut—thật vậy, của toàn vũ trụ, và cả của Brahmā. Thế nhưng Ngài không thể bị nắm bắt bởi tâm trí và các giác quan. Không thể chụp lấy, bất động, thanh tịnh—Ngài được chứng tri bởi trí tuệ đã thức tỉnh, và hiện hữu như cốt tủy nội tại của tâm.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme principle is the ultimate ‘gati’ (reach/ground) even for cosmic powers like Indra, Agni, the Maruts, and Brahmā, yet it cannot be captured by ordinary mind and senses. It is realized through purified discriminative intellect (buddhi) and is intimated as the inner essence behind mental activity.
Vāyudeva is speaking in a didactic context, describing the nature of the highest reality: transcending sensory grasp, unmoving and pure, while still being the inner basis of mind and the ultimate course of all beings and deities.