Shloka 18
अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
अधिपौरुषमध्यात्ममधि भूताधिदैवतम् । अधिलोकाधिविज्ञानमधियज्ञस्त्वमेव हि,अधिपौरुष, अध्यात्म, अधिभूत, अधिदैवत, अधिलोक, अधिविज्ञान और अधियज्ञ आप ही हैं
adhipauruṣam adhyātmam adhibhūtādhidaivatam | adhilokādhivijñānam adhiyajñas tvam eva hi ||
Thần Vāyu nói: “Chỉ riêng Ngài là Đấng Tối Thượng (vị chủ tể nội tại), là Tự Ngã ở bên trong; Ngài cũng là cõi hữu tình và cõi chư thiên. Chỉ riêng Ngài là các thế giới và là tri kiến tối thượng soi sáng chúng; và chỉ riêng Ngài là tế lễ. Trong mọi miền—tâm linh, vũ trụ, thần linh, thế gian và nghi lễ—sự hiện diện của Ngài là nền tảng rốt ráo.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse affirms the Lord’s all-encompassing sovereignty: the same ultimate reality presides over the individual (adhyātma), the material world (adhibhūta), the divine order (adhidaivata), the cosmic worlds (adhiloka), true knowledge (adhivijñāna), and sacrificial action (adhiyajña). Ethically, it integrates knowledge and ritual by grounding both in devotion to the one supreme source.
Vāyu (the wind-god) addresses the Supreme Lord in praise, identifying Him as the presiding principle in multiple Vedic categories (spiritual, elemental, divine, worldly, cognitive, and sacrificial). The speech functions as a theological declaration that unifies diverse aspects of dharma under one divine reality.