Shloka 29
अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
देवासुरमुनीनां तु यच्च गुहां सनातनम् । गुहायां निहितं ब्रह्म दुर्विज्ञेयं मुनेरपि
devāsuramunīnāṁ tu yac ca guhāṁ sanātanam | guhāyāṁ nihitaṁ brahma durvijñeyaṁ muner api ||
Vāyu nói: “Cái ‘hang’ vĩnh cửu mà ngay cả chư thiên, a-tu-la và các bậc hiền triết cũng không thể thấu nhập—Brahman ẩn trong hang sâu nội tâm (hang của trái tim), khó biết ngay cả đối với bậc ẩn tu quán chiếu—chính là Đấng Chúa tể này. Ngài là nguồn thiêng liêng sinh thành muôn loài; mặt Ngài hướng về mọi phương, là Tự Ngã của tất cả, thấy khắp, trùm khắp và toàn tri.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest reality (Brahman/Īśvara) is inwardly present—hidden in the ‘cave’ of the heart—and is not easily grasped even by exalted beings or learned sages. True knowledge is therefore not merely intellectual; it requires inner realization of the all-pervading, all-seeing Self who is the source of creation.
Vāyu is speaking in a didactic context, identifying the supreme Lord through a traditional image: Brahman concealed in the heart-cave. He emphasizes the Lord’s cosmic attributes—creator, facing all directions, universal Self, omniscient and omnipresent—thereby guiding the listener from external notions of divinity to an inward, ethical-spiritual focus on realization.