Adhyaya 65

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १६ शलोक मिलाकर कुल ३९३ “लोक हैं) द्विषष्टितमो< ध्याय: सब दानोंसे बढ़कर भूमिदानका महत्त्व तथा उसीके विषयमें इन्द्र और बृहस्पतिका संवाद युधिछिर उवाच इदं देयमिदं देयमितीयं श्रुतिरादरात्‌ । बहुदेयाश्व राजान: किंस्विद्‌ दानमनुत्तमम्‌

Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch Tổ phụ tôn kính, thánh truyền luôn ân cần răn dạy: ‘Cái này nên cho, cái kia nên cho’, và kinh điển cũng nói rằng bậc quân vương phải bố thí bằng nhiều cách. Nhưng con muốn biết: trong mọi hình thức bố thí, đâu là món quà vô thượng, không gì sánh kịp?”

Verse 2

भीष्म उवाच अतिदानानि सर्वाणि पृथिवीदानमुच्यते । अचला ह्ाक्षया भूमिद्दोग्ध्री कामानिहोत्तमान्‌

Bhīṣma đáp: “Trong mọi sự bố thí, bố thí đất đai được tuyên xưng là tối thượng. Bởi đất mẹ bất động và vô tận; ngay nơi cõi đời này, Người ban phát như bò sữa những hưởng thụ và lợi ích cao quý nhất.”

Verse 3

भीष्मजीने कहा--बेटा! सब दानोंसे बढ़कर पृथ्वीदान बताया गया है। पृथ्वी अचल और अक्षय है। वह इस लोकमें समस्त उत्तम भोगोंको देनेवाली है ।।

Bhīṣma nói: “Con ạ, trong mọi sự bố thí, bố thí đất đai được xem là cao hơn cả. Đất mẹ bất động và vô tận; ở cõi đời này, Người ban cho mọi hưởng thụ tốt đẹp. Đất như bò sữa, cho ra y phục, châu báu, gia súc, và lương thực như lúa gạo, lúa mạch. Vì thế, người hiến đất luôn thịnh vượng hơn muôn loài, đạt phúc lợi bền lâu và không gì sánh kịp.”

Verse 4

यावद्‌ भूमेरायुरिह तावद्‌ भूमिद एधते । न भूमिदानादस्तीह परं किंचिद्‌ युधिष्ठिर

Bhīṣma nói: “Hỡi Yudhiṣṭhira, chừng nào đất mẹ còn tồn tại ở đời này, chừng ấy người hiến đất còn thịnh vượng. Trong thế gian, không có món quà nào cao hơn bố thí đất đai.”

Verse 5

अप्यल्पं प्रददुः सर्वे पृथिव्या इति नः श्रुतम्‌ । भूमिमेव ददुः सर्वे भूमिं ते भुञज्जते जना:

Bhīṣma nói: “Ta từng nghe rằng, dù chỉ bố thí một mảnh đất nhỏ, người ấy cũng nhận trọn vẹn quả báo của việc hiến đất. Quả thật, ai cho đất đều được xem như đã cho chính ‘địa cầu’; và ở đời sau, người ta hưởng thụ ngay mảnh đất ấy như phần thưởng của mình.”

Verse 6

स्वकर्मवोपजीवन्ति नरा इह परत्र च । भूमिर्भूतिर्महादेवी दातारं कुरुते प्रियम्‌

Bhīṣma nói: “Con người nương vào nghiệp chính đáng của mình mà sinh sống—cả ở đời này lẫn đời sau. Đất Mẹ, vị Đại Nữ Thần là chính sự phú quý, khiến người bố thí trở nên đáng yêu đối với Người.”

Verse 7

मनुष्य इहलोक और परलोकमें अपने कर्मके अनुसार ही जीवन-निर्वाह करते हैं। भूमि ऐश्वर्यस्वरूपा महादेवी है। वह दाताको अपना प्रिय बना लेती है ।।

Bhīṣma nói: “Hỡi bậc vương giả tối thượng, ai ban bố thí vô tận này—đất đai, vị Đại Nữ Thần hiện thân của phú quý—sẽ được Người đoái thương. Khi lại được sinh làm người, kẻ bố thí ấy sẽ trở thành chúa tể cõi đất.”

Verse 8

यथा दानं तथा भोग इति थधर्मेषु निश्चय: । संग्रामे वा तनुं जहायाद्‌ दद्याच्च पृथिवीमिमाम्‌

Bhīṣma nói: “Trong đạo dharma, đây là kết luận đã định: cho thế nào thì được hưởng thế ấy. Vì vậy, dù nơi chiến địa phải bỏ cả thân này, hay phải hiến dâng chính mảnh đất này, cũng nên hành xử theo nguyên lý ấy.”

Verse 9

पुनाति दत्ता पृथिवी दातारमिति शुश्रुम

Bhīṣma nói: “Ta từng nghe rằng đất đai, khi đem bố thí, sẽ thanh tẩy người bố thí. Dẫu một kẻ là đại tội nhân—phạm tội sát hại Bà-la-môn và nghiện dối trá—thì mảnh đất được hiến tặng ấy cũng rửa sạch tội lỗi của hắn và khiến hắn hoàn toàn thoát khỏi điều ác.”

Verse 10

अपि पापसमाचारं ब्रह्म॒घ्नमपि चानृतम्‌ । सैव पाप॑ प्लावयति सैव पापात्‌ प्रमोचयेत्‌

Bhīṣma nói: Dẫu một người sống trong tội lỗi, dẫu là kẻ sát hại Bà-la-môn, dẫu là kẻ nói dối—thì chính việc bố thí đất ấy cũng rửa sạch tội của hắn và có thể giải thoát hắn hoàn toàn khỏi tội. Truyền thống đã tuyên rằng: đất đem cho làm bố thí thanh tịnh hóa người cho, cho dù lỗi lầm trước đó nặng nề đến đâu.

Verse 11

अपि पापकृतां राज्ञां प्रतिगृह्लन्ति साधव: । पृथिवीं नान्यदिच्छन्ति पावनं जननी यथा

Bhīṣma nói: Ngay cả từ những vị vua làm điều tội lỗi, người hiền đức vẫn có thể nhận bố thí là đất; nhưng họ không muốn nhận bất cứ loại tặng vật nào khác. Vì đất là món bố thí có năng lực thanh tịnh—trong sạch như chính người mẹ.

Verse 12

नामास्या: प्रियदत्तेति गुहां देव्या: सनातनम्‌ | दानं वाप्यथवा5<दानं नामास्या: प्रथमं प्रियम्‌

Bhīṣma nói: “Nữ thần (Đất) này có một danh xưng bí mật, vĩnh cửu: ‘Priyadattā’—‘Món Quà Yêu Dấu’. Dù đem nàng cho đi (như đất đai) hay đón nhận nàng, hành vi ấy đều đáng quý đối với cả người cho lẫn người nhận; vì thế đó là tên đầu tiên và được trân ái nhất của nàng.”

Verse 13

य एतां विदुषे दद्यात्‌ पृथिवीं पृथिवीपति: । पृथिव्यामेतदिष्टं स राजा राज्यमितो व्रजेत्‌

Bhīṣma nói: Nếu một bậc chúa tể của cõi đất đem chính đất này ban tặng cho người học rộng, thì vị vua ấy—vì đây là món bố thí được xem là đáng quý nhất trên đời—sẽ rời khỏi cõi này trong trạng thái đã đạt lại vương quyền của mình. Lời dạy nhấn mạnh công đức phi thường của việc hiến tặng đất cho một Bà-la-môn xứng đáng, uyên bác, và niềm tin theo dharma rằng lòng hào hiệp ấy phục hồi thịnh vượng cùng chủ quyền chính đáng.

Verse 14

पुनश्चासौ जनिं प्राप्पय राजवत्‌ स्यान्न संशय: । तस्मात्‌ प्राप्यैव पृथिवीं दद्यात्‌ विप्राय पार्थिव:

Bhīṣma nói: “Và rồi, khi tái sinh một lần nữa, người ấy sẽ trở nên như một vị vua—điều đó không nghi ngờ. Vì vậy, ngay khi một bậc cai trị nắm được quyền sở hữu cõi đất (chủ quyền), hãy đem một phần trong đó bố thí cho một Bà-la-môn.”

Verse 15

नाभूमिपतिना भूमिरधिष्ठेया कथंचन । नचापात्रेण वा ग्राह्मा दत्तदाने न चाचरेत्‌

Bhīṣma nói: Người nào không phải là chủ nhân hợp pháp của một mảnh đất thì tuyệt đối không được, bằng bất cứ cách nào, chiếm hữu nó. Kẻ nhận không xứng cũng không nên nhận đất đã được ban tặng; và đất một khi đã đem bố thí thì không nên thu hồi để dùng cho riêng mình nữa. Lễ vật dâng cho tổ tiên (pitṛ) trở thành bất hoại—điều ấy không có gì nghi ngờ. Vì vậy, trong nghi lễ śrāddha, người trí nên cho các vị dvija (Bà-la-môn “hai lần sinh”) tụng đọc nguyên tắc này ngay khi nghi lễ đang được cử hành.

Verse 16

ये चान्ये भूमिमिच्छेयु: कुर्युरेवं न संशय: । यः साधोर्भूमिमादत्ते न भूमिं विन्दते तु सः

Bhīṣma nói: Những người khác nữa, ai mong được đất trong đời sau, thì ngay trong đời này cũng nên bố thí đất theo đúng cách ấy—không có gì nghi ngờ. Nhưng kẻ dùng mưu trá hoặc bạo lực để chiếm đất của người hiền đức thì không đạt được đất (như một phúc phần); hắn bị tước mất lợi ích chân thật của nó.

Verse 17

भूमिं दत्त्वा तु साधुभ्यो विन्दते भूमिमुत्तमाम्‌ । प्रेत्य चेह च धर्मात्मा सम्प्राप्रोति महद्‌ यश:

Bhīṣma nói: Ai đem đất bố thí cho những người xứng đáng và hiền đức thì sẽ đạt lại đất tốt đẹp. Người sống theo dharma ấy, cả ở đời này lẫn sau khi chết, đều được dự phần danh tiếng lớn lao.

Verse 18

(एकागारकरीं दत्त्वा षष्टिसाहस्रमूर्थध्वग: । तावत्या हरणे पृथ्व्या नरकं द्विगुणोत्तरम्‌ ।।

Bhīṣma nói: “Ai hiến tặng đủ đất để dựng một căn nhà thì sẽ lên các cõi cao và ở đó sáu vạn năm. Nhưng kẻ chiếm đoạt một lượng đất bằng thế phải ở địa ngục lâu gấp đôi. Hỡi Đại vương, phần đất bố thí của người hiền đức mà các Bà-la-môn luôn ca ngợi thì kẻ thù của ông ta không ca ngợi; bởi sự tán dương của bậc chính trực mới là thước đo chân thật của công đức ấy.”

Verse 19

यत्‌ किंचित्‌ पुरुष: पापं कुरुते वृत्तिकर्शित: । अपि गोचर्ममात्रेण भूमिदानेन पूयते

Bhīṣma nói: Bất cứ tội lỗi nào một người phạm phải khi bị dồn ép bởi nỗi nhọc nhằn mưu sinh—bị thiếu thốn bào mòn và thúc bách—đều có thể được gột rửa bằng việc bố thí đất, dù mảnh đất ấy chỉ nhỏ bằng diện tích một tấm da bò.

Verse 20

येडपि संकीर्णकर्माणो राजानो रौद्रकर्मिण: । तेभ्य: पवित्रमाख्येयं भूमिदानमनुत्तमम्‌

Bhīṣma nói: Dẫu là những bậc vua chúa có hành vi lẫn lộn rối ren, lại nghiêng về những việc làm khắc nghiệt và bạo liệt, cũng nên được tuyên thuyết về bố thí tối thượng có sức tẩy tịnh bậc nhất—đó là hiến tặng ruộng đất—để họ được giải thoát khỏi tội lỗi.

Verse 21

अल्पान्तरमिदं शश्वत्‌ पुराणा मेनिरे जना: । यो यजेताश्वमेधेन दद्याद्‌ वा साधवे महीम्‌

Bhīṣma nói: Người xưa vẫn luôn cho rằng đây chỉ là một khác biệt rất nhỏ: hoặc là làm lễ tế Aśvamedha, hoặc là hiến tặng ruộng đất cho một người xứng đáng và có đức hạnh.

Verse 22

प्राचीनकालके लोग सदा यह मानते रहे हैं कि जो अश्वमेधयज्ञ करता है अथवा जो श्रेष्ठ पुरुषको पृथ्वीदान करता है, इन दोनोंमें बहुत कम अन्तर है ।।

Bhishma nói: Theo truyền thống xưa, người ta cho rằng công đức của việc làm lễ tế Aśvamedha và việc hiến tặng ruộng đất cho bậc xứng đáng chỉ khác nhau rất ít. Dẫu đã làm một việc thiện, vẫn có thể ngay cả bậc học giả cũng còn nghi ngờ về quả báo của nó; nhưng riêng một việc này—bố thí ruộng đất, tối thượng và vô song—thì vượt ngoài mọi ngờ vực: không ai có thể nghi vấn về quả lành mà nó đem lại.

Verse 23

सुवर्ण रजतं वस्त्र मणिमुक्तावसूनि च । सर्वमेतन्महाप्राज्ञो ददाति वसुधां ददत्‌

Bhīṣma nói: “Vàng bạc, y phục, châu báu và ngọc trai, cùng mọi vật quý khác nữa—người thật sự trí tuệ, khi bố thí ruộng đất (đại địa), được xem như đã bố thí tất cả những thứ ấy. Vì vậy, bố thí đất được ca ngợi là bao hàm công đức của nhiều loại bố thí khác.”

Verse 24

तपो यज्ञ: श्रुते शीलमलोभ: सत्यसंधता । गुरुदैवतपूजा च एता वर्तन्ति भूमिदम्‌

Bhishma nói: Với người bố thí ruộng đất, quả lành của khổ hạnh, tế lễ, học vấn thánh điển, hạnh kiểm tốt, không tham lam, giữ vững chân thật, kính phụng thầy, và thờ phụng chư thiên—tất cả đều hội tụ nơi người ấy. Vì vậy, bố thí đất được ca ngợi như một chỗ nương lớn của dharma, gom nhiều đức hạnh vào trong một công đức duy nhất.

Verse 25

भर्त॒नि:श्रेयसे युक्तास्त्यक्तात्मानो रणे हता: । ब्रह्मलोकगता: सिद्धा नातिक्रामन्ति भूमिदम्‌

Bhīṣma nói: Ngay cả những người vì lợi ích của chủ mình mà xả bỏ thân mạng, ngã xuống nơi chiến địa—và ngay cả các bậc thành tựu (siddha) đạt đến Phạm thiên giới (Brahmaloka)—cũng không thể vượt hơn công đức của người bố thí đất đai (bhūmidāna).

Verse 26

यथा जनित्री स्वं पुत्र क्षीरेण भरते सदा । अनुगृह्नाति दातारं तथा सर्वरसैर्मही,जैसे माता अपने बच्चेको सदा दूध पिलाकर पालती है, उसी प्रकार पृथ्वी सब प्रकारके रस देकर भूमिदातापर अनुग्रह करती है

Bhīṣma nói: Như người mẹ luôn nuôi dưỡng con mình bằng sữa và nâng đỡ nó, thì Trái Đất cũng vậy: bằng mọi thứ tinh túy, hoa lợi và nhựa sống, đất mẹ ban ân cho người bố thí đất đai.

Verse 27

मृत्युरवैकिड्करो दण्डस्तमो वह्नि: सुदारुण: | घोराश्न॒ दारुणा: पाशा नोपसर्पन्ति भूमिदम्‌

Bhīṣma nói: Tử thần do Thời gian (Kāla) sai đến, cây gậy trừng phạt, bóng tối mù lòa, ngọn lửa hung tàn, và những thòng lọng ghê rợn nhất—đều không thể đến gần người bố thí đất đai.

Verse 28

पितृश्व पितृलोकस्थान्‌ देवलोकाच्च देवता: । संतर्पयति शान्तात्मा यो ददाति वसुन्धराम्‌

Bhīṣma nói: Người có tâm an tịnh mà bố thí đất đai thì làm thỏa lòng các tổ tiên ở cõi Pitṛ và cả chư thiên thuộc thiên giới.

Verse 29

कृशाय मप्रियमाणाय वृत्तिग्लानाय सीदते । भूमिं वृत्तिकरीं दत्त्वा सत्री भवति मानव:,दुर्बल, जीविकाके बिना दुखी और भूखके कष्टसे मरते हुए ब्राह्मणको उपजाऊ भूमिदान करनेवाला मनुष्य यज्ञका फल पाता है

Bhīṣma nói: Khi một người gầy mòn, tàn tạ và chìm trong khốn quẫn vì không có kế sinh nhai, thì ai ban cho người ấy mảnh đất màu mỡ, sinh lợi để làm kế sống—người đó được kể như đã cử hành một lễ tế (yajña) và hưởng trọn phúc quả của yajña.

Verse 30

यथा धावति गौर्वत्सं स्रवन्ती वत्सला पय: । एवमेव महाभाग भूमिर्भवति भूमिदम्‌

Bhīṣma nói: “Như con bò mẹ tràn đầy tình thương, vừa để sữa tuôn chảy vừa vội vã chạy đến bên bê con để nuôi dưỡng nó, thì cũng vậy—hỡi bậc cao quý—Đất Mẹ này cũng mau mắn đem an lạc đến cho người bố thí ruộng đất.”

Verse 31

फालकृष्टां महीं दत्त्वा सबीजां सफलामपि । उदीर्ण वापि शरणं यथा भवति कामद:

Bhīṣma nói: “Ai bố thí mảnh đất đã được cày bừa—có hạt giống, lại đang trĩu quả—hoặc dựng trao một ngôi nhà rộng rãi làm nơi nương náu, thì món thí ấy trở thành ‘điều thành tựu ước nguyện’: khiến mọi mục đích và mong cầu của người cho được viên mãn.”

Verse 32

ब्राह्माणं वृत्तिसम्पन्नमाहिताग्निं शुचिव्रतम्‌ । नर: प्रतिग्राह्म महीं न याति परमापदम्‌

Bhīṣma nói: “Người nào đem đất bố thí cho một Bà-la-môn—bậc an trú trong nếp sống chính đáng, duy trì các thánh hỏa (agnihotra), và chuyên tâm giữ những giới nguyện thanh tịnh—thì người ấy không rơi vào tai ương khốc liệt nhất.”

Verse 33

यथा चन्द्रमसो वृद्धिरहन्यहनि जायते । तथा भूमिकृतं दानं सस्ये सस्ये विवर्धते

Bhīṣma nói: “Như vầng trăng mỗi ngày một tròn thêm, cũng vậy công đức của việc hiến tặng ruộng đất cứ tăng trưởng mãi—mỗi lần mảnh đất ấy sinh ra một vụ mùa, quả phúc của ‘thí đất’ lại lớn thêm một lần.”

Verse 34

अत्र गाथा भूमिगीता: कीर्तयन्ति पुराविद: । या: श्रुत्वा जामदग्न्येन दत्ता भू: काश्यपाय वै

Bhīṣma nói: “Tại đây, các bậc hiền triết am tường cổ sử thường xướng tụng những khúc ca gọi là ‘Bài ca của Đất’. Nghe những lời ấy, Parashurama—con của Jamadagni—đã thực sự hiến tặng toàn cõi địa cầu cho Kashyapa.”

Verse 35

मामेवादत्त मां दत्त मां दत्त्वा मामवाप्स्थथ | अस्मिल्लॉँके परे चैव तद्‌ दत्तं जायते पुन:

Bhīṣma nói: “Hãy hiến tặng ta mà thôi; hãy tiếp nhận ta mà thôi. Bởi hiến tặng ta, các ngươi sẽ lại được ta. Vì bất cứ điều gì một người đem cho trong đời này, chính món quà ấy sẽ trở về với họ—ở cõi này và cả cõi sau.” (Trong bài gāthā được dẫn, Đất Mẹ cất lời, dạy đạo lý bố thí: sự hiến tặng chân chính không hề mất đi; nó trở lại thành phúc lợi của chính mình trong cả hai cõi.)

Verse 36

य इमां व्याद्वतिं वेद ब्राह्मणो वेदसम्मिताम्‌ । भ्राद्धस्य क्रियमाणस्य ब्रह्म भूयं स गच्छति,जो ब्राह्मण श्राद्धकालमें पृथ्वीकी गायी हुई वेदसम्मत इस गाथाका पाठ करता है, वह ब्रह्मभावको प्राप्त होता है

Bhīṣma nói: Vị bà-la-môn nào biết và tụng đọc bài gāthā được Veda chuẩn nhận, mang tên “Vyādvatī”, vào lúc đang cử hành lễ śrāddha, sẽ đạt đến trạng thái Brahman. Bài kệ nhấn mạnh rằng nghi lễ dành cho tổ tiên trở nên nâng cao tâm linh khi được kết hợp với sự tụng niệm thánh điển đúng pháp và ý hướng chân chánh, đưa người hành lễ vượt khỏi công đức nghi thức thuần túy để hướng đến sự chứng ngộ giải thoát.

Verse 37

कृत्यानामधिशस्तानामरिष्टशमनं महत्‌ | प्रायश्षित्तं महीं दत्त्वा पुनात्युभयतो दश

Bhishma nói: Đối với những tai họa nặng nề phát sinh từ các nghi thức tà ác và hành vi hủy diệt, phương cách lớn lao nhất để dập yên điềm dữ là sám hối bằng việc hiến tặng đất đai. Bằng cách đem đất làm bố thí, một người thanh tịnh được mười đời ở cả hai phía—những bậc đã qua và những đời sẽ đến.

Verse 38

पुनाति य इदं वेद वेदवादं तथैव च । प्रकृति: सर्वभूतानां भूमिर्वैश्वानरी मता

Bhishma nói: Ai thật sự thấu hiểu lời dạy này—cũng là một giáo nghĩa thuộc Veda—người ấy trở thành kẻ có năng lực thanh tịnh hóa. Đất được xem là nguồn gốc sơ nguyên của mọi loài, và được tôn xưng là “Vaiśvānara”, dưới sự chủ trì của Hỏa Thần Agni. Vì vậy, tri kiến về lời thuật thiêng này được ca ngợi là có sức tẩy sạch, kết nối sự trong sạch đạo hạnh với lòng kính trọng Đất như cội nguồn chung của sinh linh và kính trọng Agni như vị thần nhiếp trì.

Verse 39

अभिषिच्यैव नृपतिं श्राववेदिममागमम्‌ । यथा श्रुत्वा महीं दद्यान्नादद्यात्‌ साधुतश्न॒ ताम्‌

Bhīṣma nói: “Ngay sau khi làm lễ quán đảnh và đặt nhà vua lên ngai vàng, phải cho đọc ngay lời răn truyền thống này—bài gāthā do Đất cất lên—để nhà vua, sau khi nghe, sẽ ban đất đúng đạo và không vì hành vi bất chính mà tước lại phần đất đã ban cho những bậc hiền thiện.”

Verse 40

सो<यं कृत्स्नो ब्राह्मणार्थो राजार्थश्वाप्पसंशय: । राजा हि धर्मकुशल: प्रथमं भूतिलक्षणम्‌

Bhīṣma nói: “Toàn bộ câu chuyện này nhằm vì lợi ích của Bà-la-môn và vì lợi ích của bậc quân vương—điều ấy không còn nghi ngờ. Bởi một vị vua tinh thông dharma chính là dấu hiệu đầu tiên và cao nhất báo trước rằng phồn vinh và vinh quang của muôn dân sẽ khởi sinh.”

Verse 41

अथ येषामधर्मज्ञो राजा भवति नास्तिक: । न ते सुखं प्रबुध्यन्ति न सुखं प्रस्वपन्ति च

Bhīṣma nói: “Nơi nào vua không hiểu dharma và phủ nhận niềm tin chân chính, dân dưới quyền không tìm được an ổn—thức dậy chẳng vui, mà ngủ cũng chẳng yên.”

Verse 42

सदा भवन्‍न्ति चोद्विग्नास्तस्य दुश्चरितैर्नरा: । योगक्षेमा हि बहवो राष्ट्र नास्थाविशन्ति तत्‌

Bhīṣma nói: “Vì hạnh kiểm tà ác của vua, con người luôn bị quăng vào nỗi bất an. Quả thật, nhiều kẻ tìm cầu an ninh và phúc lợi cũng không có chỗ đứng vững trong vương quốc ấy; họ không thể an cư trong yên ổn.”

Verse 43

जिनका राजा धर्मको न जाननेवाला और नास्तिक होता है, वे लोग न तो सुखसे सोते हैं और न सुखसे जागते ही हैं; अपितु उस राजाके दुराचारसे सदैव उद्विग्न रहते है। ऐसे राजाके राज्यमें बहुधा योगक्षेम नहीं प्राप्त होते ।।

Bhīṣma nói: “Vì thế, nơi nào vua không biết dharma và phủ nhận niềm tin chân chính, dân chẳng an vui khi ngủ cũng chẳng an vui khi thức; trái lại, do thói ác của vua mà họ luôn bất an. Trong vương quốc của một vị vua như vậy, ‘yogakṣema’—an ninh và phúc lợi—thường không đạt được. Nhưng nơi nào vua sáng suốt và sống theo dharma, dân ngủ yên và thức dậy cũng yên.”

Verse 44

तस्य राज्ञ: शुभै राज्यै: कर्मभिननिर्वृता नरा: । योगक्षेमेण वृष्टया च विवर्धन्ते स्वकर्मभि:

Bhīṣma nói: “Dưới vị vua ấy—nhờ trật tự cát tường của phép trị nước và nhờ những việc làm chính nghĩa của người—dân chúng được mãn nguyện. Trong cõi ấy, an ninh và phúc lợi (yogakṣema) được gìn giữ, mưa thuận gió hòa đúng mùa, và thần dân thịnh vượng nhờ chính công việc thiện lành của mình.”

Verse 45

स कुलीन: स पुरुष: स बन्धु: स च पुण्यकृत्‌ । स दाता स च विक्रान्तो यो ददाति वसुन्धराम्‌,जो पृथ्वीका दान करता है, वही कुलीन, वही पुरुष, वही बन्धु, वही पुण्यात्मा, वही दाता और वही पराक्रमी है

Bhishma tuyên bố rằng: người hiến tặng đất đai—tức thực hành đại thí tối thượng là bố thí ruộng đất—mới thật là kẻ cao quý về dòng dõi, thật là bậc trượng phu xứng đáng, thật là thân quyến trong tinh thần, thật là người tạo công đức. Chỉ người ấy mới đáng được gọi là bậc thí chủ chân chính và là người dũng mãnh, bởi hành vi này kết tinh lòng hào hiệp cao nhất và ý chí kiên định trong dharma.

Verse 46

आदित्या इव दीप्यन्ते तेजसा भुवि मानवा: । ददन्ति वसुधां स्फीतां ये वेदविदुषि द्विजे

Bhishma nói: “Như các Aditya rực cháy bằng hào quang, con người cũng tỏa sáng trên cõi đất bằng ánh sáng đạo hạnh và phẩm hạnh của chính mình—đặc biệt là những ai, nhận ra một vị Bà-la-môn thông Veda, liền ban cho vị ấy một mảnh đất phì nhiêu, sung túc. Lòng hào hiệp hướng về chân học Veda ấy trở thành nguồn danh tiếng lâu bền và vẻ rạng ngời của đức hạnh.”

Verse 47

यथा सस्यानि रोहन्ति प्रकीर्णानि महीतले । तथा कामा: प्ररोहन्ति भूमिदानसमार्जिता:

Bhishma nói: “Như hạt giống rải trên mặt đất sẽ nảy mầm, cũng vậy, các dục vọng có thể lại mọc lên—những dục vọng được gom góp và nuôi dưỡng bởi công đức và sự thịnh vượng do bố thí đất đai mà có. Của cải và sự thỏa mãn sinh từ những tặng phẩm ấy, nếu không được chế ngự, sẽ trở thành mảnh đất mới cho lòng tham tái sinh.”

Verse 48

जैसे भूमिमें बोये हुए बीज खेतीके रूपमें अंकुरित होते और अधिक अन्न पैदा करते हैं, उसी प्रकार भूमिदान करनेसे सम्पूर्ण कामनाएँ सफल होती हैं ।।

Bhishma nói: “Như hạt gieo xuống đất nảy mầm thành mùa màng và cho lúa thóc dồi dào, cũng vậy, nhờ bố thí đất đai mà mọi nguyện vọng đều được thành tựu. Mặt Trời, Varuna, Vishnu, Brahma, Soma (Mặt Trăng), Agni và đấng Shulapani (Shiva) đều hoan hỷ và tán thán người hiến đất.”

Verse 49

भूमौ जायन्ति पुरुषा भूमौ निष्ठां व्रजन्ति च | चतुर्विधो हि लोको5यं यो5यं भूमिगुणात्मक:

Bhishma nói: Con người sinh ra trên đất, và cũng trên đất mà đi đến chốn an nghỉ cuối cùng. Quả thật, thế gian này có bốn trạng thái, được định hình bởi những phẩm tính của đất—nhắc rằng đời sống hữu thân bắt đầu và kết thúc nơi cùng một nền đất, và rằng người ta nên sống khiêm cung, vững bền trong dharma.

Verse 50

सब लोग पृथ्वीपर ही जन्म लेते और पृथ्वीमें ही लीन हो जाते हैं। अण्डज, जरायुज, स्वेदज और उद्धिज्ज--इन चारों प्रकारके प्राणियोंका शरीर पृथ्वीका ही कार्य है ।।

Bhīṣma nói: Muôn loài đều sinh ra trên mặt đất, và rốt cuộc lại hòa tan trở về với đất. Thân thể của bốn loài hữu tình—sinh từ trứng, sinh từ thai, sinh từ mồ hôi, và sinh từ mầm—đều do đất mà thành. Vì thế, hỡi chúa tể của địa cầu, chính Đất này là mẹ và cũng là cha của thế gian; hỡi bậc thống trị loài người, không có hữu thể nào sánh được với nàng.

Verse 51

पृथ्वीनाथ! नरेश्वर! यह पृथ्वी ही जगत्‌की माता और पिता है। इसके समान दूसरा कोई भूत नहीं है ।।

Bhīṣma nói: “Hỡi chúa tể của địa cầu, hỡi bậc quân vương! Chính Đất này là mẹ và cũng là cha của thế gian; không có hữu thể nào sánh bằng nàng. Về điều ấy, người trí thường nêu một điển tích cổ xưa: câu chuyện xưa dưới hình thức cuộc đối thoại giữa Indra và Bṛhaspati, hỡi Yudhiṣṭhira.”

Verse 52

इष्टवा क्रतुशतेनाथ महता दक्षिणावता । मघवा वागििदां श्रेष्ठ पप्रच्छेदं बृहस्पतिम्‌

Bhīṣma nói: Sau khi cử hành một trăm đại tế lễ, mỗi lễ đều kèm theo những lễ vật dakṣiṇā dồi dào và xứng đáng, Maghavān (Indra) đến gặp Bṛhaspati—bậc đứng đầu trong hàng người tinh thông lời nói—và hỏi ngài về việc ấy như sau.

Verse 53

मघवोवाच भगवन्‌ केन दानेन स्वर्गत: सुखमेधते । यदक्षयं महार्घ च तद्‌ ब्रूहि वदतां वर

Maghavān (Indra) nói: “Bạch đấng tôn quý, bậc nhất trong hàng người giỏi lời! Nhờ loại bố thí nào mà niềm vui của người cho tăng trưởng, thậm chí vượt cả lạc thú cõi trời? Xin hãy nói cho ta biết—về sự bố thí có quả báo bất hoại và cao quý nhất.”

Verse 54

भीष्म उवाच इत्युक्तः स सुरेन्द्रेण ततो देवपुरोहिता: । बृहस्पतिर्बहत्तेजा: प्रत्युवाच शतक्रतुम्‌

Bhīṣma nói: Hỡi Bhārata! Khi Indra, chúa tể chư thiên, đã nói như vậy, thì Bṛhaspati—vị tế sư của các thần, rực sáng bởi đại oai lực—liền đáp lời Shatakratu (Indra) như sau.

Verse 55

ब॒हस्पतिर्वाच सुवर्णदानं गोदानं भूमिदानं च वृत्रहन्‌ (विद्यादानं च कन्यानां दानं पापहरं परम्‌ ।) दददेतान्‌ महाप्राज्ञ: सर्वपापै: प्रमुच्यते

Bṛhaspati nói: “Hỡi kẻ sát Vṛtra (Indra), bố thí vàng, bố thí bò, bố thí đất—lại thêm bố thí tri thức và gả con gái trong hôn phối—đều được xem là những sự bố thí tối thượng có sức tiêu trừ tội lỗi. Người thật sự trí tuệ, nếu ban những lễ thí ấy, sẽ được giải thoát khỏi mọi tội.”

Verse 56

न भूमिदानाद्‌ देवेन्द्र परं किंचिदिति प्रभो । विशिष्टमिति मन्यामि यथा प्राहुर्मनीषिण:,प्रभो! देवेन्द्र! जैसा कि मनीषी पुरुष कहते हैं, मैं भूमिदानसे बढ़कर दूसरे किसी दानको नहीं मानता हूँ

Bhīṣma nói: “Bạch Chúa thượng, bậc Indra giữa các vua, theo lời các bậc hiền triết, ta cho rằng không có sự bố thí nào vượt hơn bố thí đất. Quả thật, đó là lễ thí tối thắng, được xem là cao quý nhất.”

Verse 57

(ब्राह्माणार्थे गवार्थे वा राष्ट्रघातेडथ स्वामिन: । कुलस्त्रीणां परिभवे मृतास्ते भूमिदै: समा: ।।

Bhīṣma nói: Những ai ngã xuống nơi chiến địa để bảo hộ Bà-la-môn, bảo hộ bò, giữ gìn quốc độ khi đứng trước hiểm họa diệt vong, đứng về phía chủ quân của mình, và ngăn sự sỉ nhục đối với các phụ nữ dòng dõi—những người ấy có công đức ngang với kẻ bố thí đất. Hỡi bậc hiền trí tối thượng, hết thảy các dũng sĩ ấy, bị giết trong chiến trận mà lòng vẫn hướng về cuộc giao tranh, đều lên cõi trời và không hề kém phần quả báo so với người hiến đất.

Verse 58

विबुधश्रेष्ठ! मनमें युद्धके लिये उत्साह रखनेवाले जो शूरवीर रणभूमिमें मारे जाकर स्वर्गलोकमें जाते हैं, वे सब-के-सब भूमिदाताका उल्लंघन नहीं कर सकते ।।

Bhīṣma nói: Hỡi bậc hiền trí tối thượng, những người vì lợi ích tối hậu của chủ quân mà dứt bỏ luyến ái thân xác, rồi bị giết trong chiến trận, sẽ được giải thoát khỏi tội và đạt đến Brahmaloka. Nhưng ngay cả họ cũng không vượt hơn công đức của người bố thí đất.

Verse 59

पज्च पूर्वा हि पुरुषा: षडन्ये वसुधां गता: । एकादश दददभूमिं परित्रातीह मानव:

Bhīṣma nói: Người bố thí đất trở thành đấng cứu độ cho dòng tộc mình—giải thoát năm đời tổ tiên và lại cứu độ sáu đời con cháu sẽ đến trên mặt đất. Như vậy, nhờ hành vi hiến đất, người ấy đem phúc lợi và sự nâng đỡ cho trọn mười một đời.

Verse 60

रत्नोपकीर्णा वसुधां यो ददाति पुरंदर | स मुक्त: सर्वकलुषै: स्वर्गलोके महीयते,पुरंदर! जो रत्नयुक्त पृथ्वीका दान करता है, वह समस्त पापोंसे मुक्त होकर स्वर्गलोकमें सम्मानित होता है

Bhīṣma nói: “Hỡi Purandara (Indra), ai đem bố thí cả mặt đất rải đầy châu báu thì được giải thoát khỏi mọi vết nhơ tội lỗi và được tôn vinh nơi cõi trời.”

Verse 61

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें एकसठवाँ अध्याय पूरा हुआ

Bhīṣma nói: “Hỡi Đại vương, ai đem bố thí mặt đất phồn thịnh, sung túc, hội đủ mọi phẩm chất đáng ước mong, thì ở đời sau sẽ trở thành đế vương trên các vua; bởi đó được tuyên xưng là bố thí vô thượng.”

Verse 62

सर्वकामसमायुक्तां काश्यपीं य: प्रयच्छति । सर्वभूतानि मन्यन्ते मां ददातीति वासव

Bhīṣma nói: “Hỡi Vāsava (Indra), khi có người đem cho cả mặt đất—Kāśyapī, thế gian đầy đủ mọi hưởng thụ—thì muôn loài đều nghĩ: ‘Người ấy đang cho chính ta.’”

Verse 63

सर्वकामदुघां धेनुं सर्वकामगुणान्विताम्‌ । ददाति य: सहस्राक्ष स्वर्ग याति स मानव:

Bhīṣma nói: “Hỡi Sahasrākṣa (Indra), người nào đem bố thí Trái Đất—được ví như bò Kāmadhenū ban mọi điều ước, sinh ra mọi vật mong cầu và đầy đủ mọi phẩm chất đáng tìm—thì người ấy đạt đến cõi trời.”

Verse 64

मधुसर्पि:प्रवाहिण्य: पयोदधिवहास्तथा । सरितस्तर्पयन्तीह सुरेन्द्र वसुधाप्रदम्‌,देवेन्द्र! यहाँ पृथ्वीदान करनेवाले पुरुषको परलोकमें मधु, घी, दूध और दहीकी धारा बहानेवाली नदियाँ तृप्त करती हैं

Bhīṣma nói: “Hỡi Thiên Đế (Indra), ở đời sau, người bố thí đất đai được thỏa mãn và tươi mát bởi những dòng sông chảy mật và bơ tinh (ghee), lại có những dòng sông mang sữa và sữa chua.”

Verse 65

भूमिप्रदानान्नपतिर्मुच्यते सर्वकिल्बिषात्‌ । न हि भूमिप्रदानेन दानमन्यद्‌ विशिष्यते,राजा भूमिदान करनेसे समस्त पापोंसे छुटकारा पा जाता है। भूमिदानसे बढ़कर दूसरा कोई दान नहीं है

Bhishma nói: Nhờ bố thí đất đai, một vị vua được giải thoát khỏi mọi vết nhơ của tội lỗi. Quả thật, không có hình thức bố thí nào vượt hơn việc hiến tặng ruộng đất.

Verse 66

ददाति य: समुद्रान्तां पृथिवीं शस्त्रनिर्जिताम्‌ । त॑ जना: कथयन्तीह यावद्‌ भवति गौरियम्‌

Bhishma nói: Ai chinh phục trái đất này, bốn bề giáp biển, bằng sức mạnh binh khí rồi đem hiến tặng—danh tiếng của người ấy sẽ được người đời kể ca chừng nào trái đất còn tồn tại.

Verse 67

पुण्यामृद्धिरसां भूमिं यो ददाति पुरंदर । न तस्य लोकाः: क्षीयन्ते भूमिदानगुणान्विता:

Bhishma nói: Hỡi Purandara, ai đem bố thí trái đất thiêng liêng, dồi dào “nhựa” phồn thịnh, thì các cõi mà người ấy đạt được sẽ không suy giảm. Nhờ công đức của việc hiến đất, người ấy hưởng những cảnh giới bền lâu.

Verse 68

सर्वदा पार्थिवेनेह सततं भूतिमिच्छता । भू्देया विधिवच्छक्र पाये सुखमभीप्सुना,इन्द्र! जो राजा सदा ऐश्वर्य चाहता हो और सुख पानेकी इच्छा रखता हो, वह विधिपूर्वक सुपात्रको भूमिदान दे

Bhishma nói: Hỡi Shakra (Indra), trong đời này, một vị vua luôn cầu thịnh vượng và mong đạt hạnh phúc thì nên thường xuyên, đúng theo nghi thức và pháp độ, bố thí đất đai cho người xứng đáng thọ nhận.

Verse 69

अपि कृत्वा नर: पापं भूमिं दत्त्वा द्विजातये । समुत्सूजति तत्‌ पापं जीर्णा त्वचमिवोरग:

Bhishma nói: Dẫu một người đã phạm tội, nếu đem đất đai hiến tặng cho bậc “nhị sinh” (Bà-la-môn), người ấy sẽ rũ bỏ tội lỗi đó như rắn lột bỏ lớp da cũ.

Verse 70

सागरान्‌ सरित: शैलान्‌ काननानि च सर्वश: । सर्वमेतन्नर: शक्र ददाति वसुधां ददत्‌

Bhīṣma nói: “Hỡi Śakra, khi một người đem đất (ruộng đất) bố thí, thì được hiểu rằng người ấy đã bố thí tất cả cùng với nó—biển cả, sông ngòi, núi non và rừng thẳm, trọn vẹn mọi phương diện.”

Verse 71

इन्द्र! मनुष्य पृथ्वीका दान करनेके साथ ही समुद्र, नदी, पर्वत और सम्पूर्ण वन--इन सबका दान कर देता है (अर्थात्‌ इन सबके दानका फल प्राप्त कर लेता है) ।।

Bhīṣma nói: “Hỡi Indra, khi một người bố thí đất (ruộng đất), người ấy liền được công đức như thể đã bố thí cả biển, sông, núi và mọi rừng thẳm. Hơn nữa, người hiến đất còn được xem như đã ban tặng ao hồ, giếng nước, suối nguồn và dòng chảy, các hồ lớn, những chất nuôi dưỡng như bơ sữa tinh luyện (ghee), cùng mọi loại ‘vị’ hay tinh túy—vì thế, bố thí đất được tôn xưng là bố thí bao trùm, nâng đỡ sự sống và sự nuôi dưỡng.”

Verse 72

ओषधीर्वीर्यसम्पन्ना नगान्‌ पुष्पफलान्वितान्‌ । काननोपलशैलांश्व ददाति वसुधां ददत्‌

Bhīṣma nói: “Khi một người dâng hiến đất đai, người ấy được hiểu là đã dâng hiến cùng với nó những dược thảo linh nghiệm, những cây cối trĩu hoa nặng quả, rừng thẳm, đá tảng và núi non nữa.”

Verse 73

अग्निष्टोमप्र भूतिभिरिष्टवा च स्वाप्तदक्षिणै: । न तत्फलमवाप्रोति भूमिदानाद्‌ यदश्षुते

Bhīṣma nói: “Dẫu có cử hành những tế lễ như Agniṣṭoma, đầy đủ lễ vật và ban phát thù lao tế tự (dakṣiṇā) thật hậu, người ta vẫn không đạt được quả báo ngang với quả báo do bố thí đất đai.”

Verse 74

दाता दशानुगृह्नाति दश हन्ति तथा क्षिपन्‌ | पूर्वदत्ता हरन्‌ भूमिं नरकायोपगच्छति

Bhīṣma nói: “Người hiến đất làm lợi cho mười đời; còn kẻ đã hiến rồi lại giật lại thì hủy hoại mười đời. Kẻ chiếm đoạt đất đã từng được đem cho trước đó sẽ rơi vào địa ngục.”

Verse 75

न ददाति प्रतिश्रुत्य दत्त्वापि च हरेत्‌ तु यः । स बद्धो वारुणौ: पाशैस्तप्यते मृत्युशासनात्‌

Bhīṣma nói: Kẻ nào đã hứa cho mà không cho—hoặc đã cho rồi lại đoạt lại—thì bị trói buộc bởi những thòng lọng của Varuṇa và phải chịu khổ dưới pháp lệnh của Thần Chết.

Verse 76

आहितागग्निं सदायज्ञं कृशवृत्तिं प्रियातिथिम्‌ । ये भजन्ति द्विजश्रेष्ठ नोपसर्पन्ति ते यमम्‌

Bhīṣma nói: Những ai tôn kính và phụng sự một vị Bà-la-môn ưu tú—người đã lập các ngọn lửa thiêng, hành trì lễ Agnihotra hằng ngày và các tế lễ, sống khổ hạnh với phương tiện ít ỏi, và tiếp đãi khách với lòng thương mến—thì không rơi vào tầm với của Yama (chúa tể tử thần).

Verse 77

ब्राह्मणेष्वनृणी भूत: पार्थिव: स्यात्‌ पुरंदर | इतरेषां तु वर्णानां तारयेत्‌ कृशदुर्बलान्‌

Bhīṣma nói: Hỡi Purandara, bậc quân vương phải “không mắc nợ” đối với các Bà-la-môn, nghĩa là phụng sự và làm họ được thỏa lòng; và đối với các đẳng cấp khác, cũng phải cứu vớt những kẻ nghèo khổ, yếu đuối khỏi tai ương.

Verse 78

नाच्छिन्द्यात्‌ स्पर्शितां भूमिं परेण त्रिदशाधिप । ब्राह्मणस्य सुरश्रेष्ठ कृशवृत्ते: कदाचन

Bhīṣma nói: Hỡi chúa tể ba mươi vị thần, hỡi bậc tối thượng trong chư thiên, tuyệt đối không bao giờ được tước đoạt khỏi một Bà-la-môn nghèo khó mảnh đất mà người khác đã ban tặng cho ông ta.

Verse 79

यथाश्रु पतितं तेषां दीनानामथ सीदताम्‌ । ब्राह्मणानां द्वते क्षेत्रे हन्यात्‌ त्रिपुरुषं कुलम्‌

Bhīṣma nói: Những giọt lệ rơi xuống từ các Bà-la-môn nghèo khổ—khi họ đau đớn và chìm trong khốn cùng vì ruộng đất bị cướp mất—sẽ hủy diệt dòng tộc của kẻ cướp ấy trong ba đời.

Verse 80

भूमिपालं च्युतं राष्ट्राद्‌ यस्तु संस्थापयेन्नर: । तस्य वास: सहस्राक्ष नाकपृष्ठे महीयते

Bhīṣma nói: “Hỡi Indra ngàn mắt! Người nào dựng lại ngôi báu cho một vị vua đã bị truất khỏi quốc độ, người ấy được cư ngụ trên đỉnh trời và được tôn vinh nơi cõi ấy.”

Verse 81

इक्षुभि: संततां भूमिं यवगोधूमशालिनीम्‌ । गो<श्ववाहनपूर्णा वा बाहुवीर्यादुपार्जिताम्‌

Bhīṣma nói: “Một dải đất—phủ mía, trù phú lúa mạch và lúa mì, hoặc đầy đàn bò, ngựa và xe cộ—nếu một vị vua giành được bằng sức mạnh cánh tay mình rồi đem bố thí, thì đạt đến những cõi bất hoại. Món thí ấy được gọi là ‘tế lễ bằng đất’ (bhūmi-yajña), vì biến hoa lợi của chinh phục thành lễ dâng theo chính pháp, chứ không chỉ là sự chiếm hữu.”

Verse 82

निधिगर्भा ददद्‌ भूमिं सर्वरत्नपरिच्छदाम्‌ | अक्षयॉल्लभते लोकान्‌ भूमिंसत्र हि तस्य तत्‌

Bhīṣma nói: “Ai đem đất đai—chứa kho báu ẩn tàng và được trang bị mọi thứ châu báu cùng vật dụng quý giá—mà bố thí, người ấy đạt đến những cõi bất hoại. Quả thật, đối với người ấy, món thí ấy trở thành ‘tế lễ bằng đất’ (bhūmi-satra), vì đất nuôi dưỡng phú quý và nâng đỡ an lạc của muôn loài.”

Verse 83

इत्येतत्‌ क्षत्रबन्धूनां वदन्ति परमां श्रियम्‌ धर्मशास्त्रोंका सिद्धान्त है कि जैसा दान किया जाता है

Bhīṣma nói: “Như thế, họ tuyên xưng đó là phú quý tối thượng cho hàng kṣatriya. Ai hiến tặng đất đai—đã phủi sạch mọi vết nhơ tội lỗi—thì trở nên thanh khiết, được bậc hiền đức chấp thuận, và được người thiện trong đời tôn kính.”

Verse 84

यथाप्सु पतित: शक्र तैलबिन्दुर्विसर्पति । तथा भूमिकृतं दानं सस्ये सस्ये विवर्धते

Bhīṣma nói: “Hỡi Śakra (Indra)! Như một giọt dầu rơi vào nước lan ra bốn phía, cũng vậy, công đức của việc hiến tặng đất đai cứ tăng mãi—mỗi lần mùa màng mọc lên trên mảnh đất ấy, giá trị và phước báo của sự bố thí ấy lại tăng theo.”

Verse 85

ये रणाग्रे महीपाला: शूरा: समितिशोभना: । वध्यन्तेडभिमुखा: शक्र ब्रह्मलोकं॑ व्रजन्ति ते

Bhīṣma thưa với Indra: “Hỡi Thiên vương! Những bậc quân vương anh hùng—rực rỡ giữa cuộc giao tranh—đứng nơi tiền tuyến, đối diện kẻ thù mà chiến đấu, nếu ngã xuống trong lúc đang đánh, thì đều đạt đến Phạm Thiên giới (Brahmaloka).”

Verse 86

नृत्यगीतपरा नार्यो दिव्यमाल्यविभूषिता: । उपतिष्ठ न्ति देवेन्द्र तथा भूमिप्रदं दिवि,देवेन्द्र! दिव्य मालाओंसे विभूषित हो नाच और गानमें लगी हुई देवांगनाएँ स्वर्गमें भूमिदाताकी सेवामें उपस्थित होती हैं

Bhīṣma nói: “Hỡi Indra! Những tiên nữ điểm trang bằng vòng hoa thần diệu, say mê múa hát, sẽ đến hầu cận người bố thí đất (bhūmi-dāna) nơi thiên giới.”

Verse 87

मोदते च सुखं स्वर्गे देवगन्धर्वपूजित: । यो ददाति महीं सम्यग्‌ विधिनेह द्विजातये,जो यहाँ उत्तम विधिसे ब्राह्मणको भूमिका दान करता है, वह स्वर्गमें देवताओं और गन्धर्वोंसे पूजित हो सुख और आनन्द भोगता है

Bhīṣma nói: “Ai ở đời này, đúng nghi lễ và đúng phép, đem đất dâng cho bậc ‘nhị sinh’ (Bà-la-môn), người ấy sẽ hoan hưởng an lạc nơi cõi trời, được chư thiên và các Gandharva tôn kính thờ phụng.”

Verse 88

शतमप्सरसश्रैव दिव्यमाल्यविभूषिता: । उपतिष्ठ न्ति देवेन्द्र ब्रह्मलोके धराप्रदम्‌,देवराज! भूदान करनेवाले पुरुषकी सेवामें ब्रह्मलोकमें दिव्य मालाओंसे विभूषित सैकड़ों अप्सराएँ उपस्थित होती हैं

Bhīṣma nói: “Hỡi Indra! Tại Phạm Thiên giới (Brahmaloka), hàng trăm Apsara khoác vòng hoa thần diệu đứng hầu bên người bố thí đất.”

Verse 89

उपतिष्ठन्ति पुण्यानि सदा भूमिप्रदं नरम्‌ । शड्खभद्रासनं छत्र॑ वराश्वा वरवाहनम्‌,भूमिदान करनेवाले मनुष्यके यहाँ सदा पुण्यके फलस्वरूप शंख, सिंहासन, छत्र, उत्तम घोड़े और श्रेष्ठ वाहन उपस्थित होते हैं

Bhīṣma nói: “Công đức lành luôn theo người bố thí đất. Như những dấu hiệu của phước ấy, bên người ấy thường có tù và, ngai tốt, lọng vương giả, ngựa quý và xe cộ thượng hạng.”

Verse 90

भूमिप्रदानात्‌ पुष्पाणि हिरण्यनिचयास्तथा । आज्ञा सदाप्रतिहता जयशब्दा वसूनि च

Bhīṣma nói: Từ việc hiến tặng đất đai phát sinh những quả báo cát tường—hoa (biểu tượng của vinh dự và hoan lạc), những kho vàng chất đống, uy quyền với mệnh lệnh không bao giờ bị ngăn trở, tiếng hô chiến thắng, và mọi thứ tài bảo muôn hình. Trong khuôn khổ đạo lý của Anuśāsana Parva, câu kệ này tán dương bố thí đất như một hành vi dāna tối thượng, củng cố trật tự xã hội và địa vị chính nghĩa của người thí chủ.

Verse 91

भूमिदानस्य पुण्यानि फल स्वर्ग: पुरंदर । हिरण्यपुष्पाश्नौीषध्य: कुशकाञ्चनशाद्धला:

Bhīṣma nói: Hỡi Purandara (Indra), công đức của việc hiến tặng đất đai kết trái thành cõi trời. Người ấy đạt đến một cảnh giới nơi các dược thảo nở hoa vàng rực, và nơi cỏ kuśa thiêng cùng thảm cỏ dưới chân dường như cũng hóa vàng. Vì vậy, bố thí đất được ca ngợi là hành vi dharma tối thượng, cho quả báo cao quý và cát tường.

Verse 92

अमृतप्रसवां भूमिं प्राप्नोति पुरुषो ददत्‌ । नास्ति भूमिसमं दान॑ नास्ति मातृसमो गुरु: । नास्ति सत्यसमो धर्मो नास्ति दानसमो निधि:

Bhīṣma nói: Người bố thí đất sẽ đạt được mảnh đất sinh ra sự sung túc như cam lộ. Không có món bố thí nào sánh bằng bố thí đất; không có bậc thầy nào sánh bằng mẹ; không có dharma nào sánh bằng chân thật; và không có kho báu nào sánh bằng lòng rộng rãi trong việc cho đi.

Verse 93

भीष्म उवाच एतदांगिरसाच्छुत्वा वासवो वसुधामिमाम्‌ | वसुरत्नसमाकीर्णा ददावांगिरसे तदा

Bhīṣma nói: Tâu Đại vương, sau khi nghe từ bậc hiền triết dòng Aṅgirasa (Bṛhaspati) về sự vĩ đại của việc hiến tặng đất đai, Indra (Vāsava) liền ban chính cõi đất này—rải đầy của cải và châu báu—làm lễ vật dâng cho ngài.

Verse 94

य इदं श्रावयेच्छाद्धे भूमिदानस्य सम्भवम्‌ | न तस्य रक्षसां भागो नासुराणां भवत्युत

Bhīṣma nói: Ai cho tụng đọc câu chuyện về nguồn gốc và sự vĩ đại của việc hiến tặng đất đai này vào lúc cử hành lễ śrāddha, thì phần lễ vật dâng cúng của người ấy sẽ không bị rākṣasa hay asura chiếm đoạt.

Verse 95

पितरोंके निमित्त उसका दिया हुआ सारा दान अक्षय होता है, इसमें संशय नहीं है; इसलिये विद्वान्‌ पुरुषको चाहिये कि वह श्राद्धमें भोजन करते हुए ब्राह्मणोंको यह भूमिदानका माहात्म्य अवश्य सुनाये

Bhīṣma nói: Bất cứ bố thí nào được dâng cúng với tâm tưởng đến tổ tiên (pitṛ) đều trở thành công đức bất hoại—điều ấy không chút nghi ngờ. Vì vậy, người học rộng nhất định nên khiến các Bà-la-môn đang thọ thực trong lễ śrāddha được nghe về đại oai lực của việc hiến tặng ruộng đất, để nghi lễ gắn liền với chánh tri kiến và sinh phước bền lâu.

Verse 96

इत्येतत्‌ सर्वदानानां श्रेष्ठमुक्ते तवानघ । मया भरतशार्दूल कि भूय: श्रोतुमिच्छसि

Bhīṣma nói: “Như thế, hỡi người vô tội, ta đã tuyên bày cho ngươi điều tối thượng trong mọi sự bố thí. Hỡi mãnh hổ của dòng Bharata, ngươi còn muốn nghe gì nữa? Hỡi bậc không tì vết, đấng ưu việt nhất trong Bharata!”