Shloka 47
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
यथा सस्यानि रोहन्ति प्रकीर्णानि महीतले । तथा कामा: प्ररोहन्ति भूमिदानसमार्जिता:
yathā sasyāni rohanti prakīrṇāni mahītale | tathā kāmāḥ prarohanti bhūmidānasamārjitāḥ ||
Bhishma nói: “Như hạt giống rải trên mặt đất sẽ nảy mầm, cũng vậy, các dục vọng có thể lại mọc lên—những dục vọng được gom góp và nuôi dưỡng bởi công đức và sự thịnh vượng do bố thí đất đai mà có. Của cải và sự thỏa mãn sinh từ những tặng phẩm ấy, nếu không được chế ngự, sẽ trở thành mảnh đất mới cho lòng tham tái sinh.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma uses an agrarian simile to warn that prosperity and merit connected with great gifts (like land-donation) can still become a cause for renewed craving. Ethical giving should be joined with inner restraint; otherwise, the very conditions created by merit may nourish fresh desires.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma, including the fruits and nuances of dāna. Here he frames a caution: like seeds scattered on soil, desires can re-emerge and multiply when supported by the gains and satisfactions that come from meritorious acts such as gifting land.