Shloka 43
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
जिनका राजा धर्मको न जाननेवाला और नास्तिक होता है, वे लोग न तो सुखसे सोते हैं और न सुखसे जागते ही हैं; अपितु उस राजाके दुराचारसे सदैव उद्विग्न रहते है। ऐसे राजाके राज्यमें बहुधा योगक्षेम नहीं प्राप्त होते ।।
atha yeṣāṃ punaḥ prājño rājā bhavati dhārmikaḥ | sukhaṃ te pratibudhyante susukhaṃ prasvapanti ca ||
Bhīṣma nói: “Vì thế, nơi nào vua không biết dharma và phủ nhận niềm tin chân chính, dân chẳng an vui khi ngủ cũng chẳng an vui khi thức; trái lại, do thói ác của vua mà họ luôn bất an. Trong vương quốc của một vị vua như vậy, ‘yogakṣema’—an ninh và phúc lợi—thường không đạt được. Nhưng nơi nào vua sáng suốt và sống theo dharma, dân ngủ yên và thức dậy cũng yên.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s character directly shapes public well-being: when the king is wise and dharmic, society gains security and mental peace, symbolized by people sleeping and waking happily.
In Bhishma’s instruction on dharma and royal conduct, he contrasts the misery caused by an unrighteous ruler with the calm prosperity found under a prudent, righteous king.