Vāmana’s Advent, Aditi’s Hymn, Bali’s Gift, and the Mahatmya of Bhū-dāna

Verse 1

नारद उवाच । अहो ह्यत्यद्भुतं प्रोक्तं त्वया भ्रातरिदं मम । स वह्निरदितिं मुक्त्वा कथं तानदहत्क्षणात् ॥ १ ॥

Nārada thưa: “Ôi! Điều huynh nói với tôi thật vô cùng kỳ diệu. Ngọn lửa ấy, sau khi tha cho Aditi, vì sao lại thiêu rụi họ trong khoảnh khắc?”

Verse 2

वदादितेर्महासत्त्वं विशेषाश्चर्यकारणम् । परोपदेशनिरताः सज्जना हि मुनीश्वराः ॥ २ ॥

Xin hãy nói về đức cao cả của Aditi—một nguyên do kỳ diệu khác thường; bởi các bậc hiền thánh, những đại Muni, luôn chuyên tâm chỉ dạy người khác vì lợi ích của họ.

Verse 3

सनक उवाच । श्रृणु नारद माहात्म्यं हरिभक्तिरतात्मनाम् । हरिध्यानपरान्साधून्कः समर्थः प्रबाधितुम् ॥ ३ ॥

Sanaka nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Nārada, về đại uy đức của những người mà toàn thân tâm chìm trong bhakti đối với Hari. Ai có thể làm khổ các bậc thánh thiện, những người chuyên nhất thiền niệm về Hari?”

Verse 4

हरिभक्तिपरो यत्र तत्र ब्रह्मा हरिः शिवः । देवाः सिद्धा मुनीश्वाश्च नित्यं तिष्टंति सत्तमाः ॥ ४ ॥

Nơi nào có người chuyên nhất bhakti đối với Hari, nơi ấy chính là nơi có Brahmā, Hari và Śiva; và tại đó, chư Deva, các Siddha cùng những bậc Muni tối thượng luôn ngự trú.

Verse 5

हरिरास्ते महाभाग हृदये शान्तचेतसाम् । हरिनामपराणां च किमु ध्यानरतात्मनाम् ॥ ५ ॥

Hỡi bậc cao quý, Hari ngự trong trái tim những người có tâm an tịnh. Nếu điều ấy đã đúng với người chuyên nhất nơi danh hiệu Hari, thì huống chi với người mà toàn thân tâm chìm trong thiền niệm.

Verse 6

शिवपूजारतो वाऽपि विष्णुपूजापरोऽपि वा । यत्र तिष्टति तत्रैव लक्ष्मीः सर्वाश्च देवताः ॥ ६ ॥

Dù người ấy chuyên tâm thờ phụng Śiva hay một lòng phụng thờ Viṣṇu—hễ nơi nào người sùng kính ấy cư trú, nơi đó chính là chỗ Lakṣmī và chư thiên đều ngự.

Verse 7

यत्र पूजापरो विष्णोर्वह्निस्तत्र न बाधते । राजा वा तस्करो वापि व्याधयश्च न सन्ति हि ॥ ७ ॥

Nơi nào có người chuyên tâm thờ phụng Viṣṇu, lửa chẳng thể gây hại; vua chúa hay trộm cướp cũng không quấy nhiễu, và bệnh tật quả thật không hiện hữu.

Verse 8

प्रेताः पिशाचाः कूष्माण्डग्रहा बालग्रहास्तथा । डाकिन्यो राक्षसाश्चैव न बाधन्तेऽच्युतार्चकम् ॥ ८ ॥

Các loài ma quỷ như preta, piśāca, linh Kūṣmāṇḍa, những graha quấy nhiễu trẻ nhỏ, các ḍākinī và cả rākṣasa—đều không thể quấy rối người thờ phụng Acyuta (Viṣṇu).

Verse 9

परपीडारता ये तु भूतवेतालकादयः । नश्यन्ति यत्र सद्भक्तो हरिलक्ष्म्यर्चने रतः ॥ ९ ॥

Những loài ưa hành hạ kẻ khác—như bhūta và vetāla—đều bị tiêu diệt ở nơi nào có bậc chân tín chuyên tâm thờ phụng Hari cùng với Lakṣmī.

Verse 10

जितेन्द्रियः सर्वहितो धर्मकर्मपरायणः । यत्र तिष्टति तत्रैव सर्वतीर्थानि देवताः ॥ १० ॥

Người đã chế ngự các căn, luôn vì lợi ích của muôn loài và kiên định trong hành trì chánh pháp—hễ nơi nào người ấy cư trú, nơi đó chính là nơi hiện diện mọi thánh địa hành hương và chư thiên.

Verse 11

निमिषं निमिषार्द्धं वा यत्र तिष्टन्ति योगिनः । तत्रैव सर्वश्रेयांसि तत्तीर्थं तत्तपोवनम् ॥ ११ ॥

Nơi nào các du-gi (yogin) an trú—dù chỉ trong một sát-na hay nửa sát-na—ngay tại đó hội đủ mọi điều cát tường; chính nơi ấy trở thành thánh địa (tīrtha) và lâm viên khổ hạnh (tapovana).

Verse 12

यन्नामोच्चारणादेव सर्वे नश्यन्त्युपद्रवाः । स्तोत्रैर्वाप्यर्हणाभिर्वा किमु ध्यानेन कथ्यते ॥ १२ ॥

Chỉ cần xưng niệm Danh Ngài, mọi tai ương và chướng nạn đều tiêu tan. Nếu nhờ tụng tán thán hay cúng dường mà đã như thế, thì còn cần nói gì về uy lực của thiền định?

Verse 13

एवं तेनाग्निना विप्र दग्धं सासुरकाननम् । सादितिर्नैव दग्धाभूद्विष्णुचक्राभिरक्षिता ॥ १३ ॥

Vì thế, hỡi Bà-la-môn, ngọn lửa ấy thiêu rụi khu rừng cùng bọn a-tu-la; nhưng Aditi hoàn toàn không bị cháy, vì được bánh xe (cakra) của Vishnu che chở.

Verse 14

ततः प्रसन्नवदनः पह्मपत्रायतेक्षणः । प्रादुरासीत्समीपेऽस्याः शङ्खचक्रगदाधरः ॥ १४ ॥

Rồi bấy giờ, với dung nhan an hòa và đôi mắt như cánh sen, Đức Chúa—tay cầm ốc tù và, bánh xe và chùy—hiển hiện ngay bên cạnh nàng.

Verse 15

ईषद्वास्यस्फुरद्दन्तप्रभाभाषितदिङ्मुखः । स्पृशन्करेण पुण्येन प्राह कश्यपवल्लभाम् ॥ १५ ॥

Miệng Ngài hé mở, ánh sáng từ hàm răng lóe lên làm rạng ngời các phương; với bàn tay thánh thiện, Ngài chạm vào người ái thê của Kaśyapa và cất lời.

Verse 16

श्रीभगवाननवाच । देवमातः प्रसन्नोऽस्मि तपसाराधितस्त्वया । चिरं श्रान्तासि भद्रं ते भविष्यति न संशयः ॥ १६ ॥

Đức Thế Tôn phán: “Hỡi Mẹ của chư thiên, Ta đã hoan hỷ—được nàng phụng thờ bằng khổ hạnh. Nàng đã chịu nhọc nhằn lâu dài; điềm lành chắc chắn sẽ đến với nàng—không còn nghi ngờ.”

Verse 17

वरं वरय दास्यामि यत्ते मनसि रोचते । मा भैर्भद्रे महाभागे ध्रुवं श्रेयो भविष्यति ॥ १७ ॥

“Hãy chọn một ân huệ; điều gì làm đẹp lòng tâm nàng, Ta sẽ ban. Đừng sợ, hỡi bậc hiền nữ cát tường và phúc đức—điều thiện tối thượng của nàng nhất định sẽ thành tựu.”

Verse 18

इत्युक्तादेवमाता सा देवदेवेन चक्रिणा । तुष्टाव प्रणिपत्यैनं सर्वलोकसुखावहम् ॥ १८ ॥

Được Đấng Thần của các thần—bậc mang đĩa Sudarśana—phán như vậy, Mẹ Devī liền cúi mình đảnh lễ và tán thán Ngài, Đấng ban an lạc cho mọi cõi.

Verse 19

अदितिरुवाच । नमस्ते देवदेवेश सर्वव्यापिञ्जनार्दना । सत्त्वादिगुणभेदेन लोकव्यापारकारण ॥ १९ ॥

Aditi thưa: “Đảnh lễ Ngài, hỡi Chúa tể của chư thần, hỡi Janārdana khắp cùng mọi nơi. Do sự sai biệt của các guṇa, bắt đầu từ sattva, chính Ngài là nguyên nhân của mọi vận hành muôn mặt của thế gian.”

Verse 20

नमस्ते बहुपरुपायारुपाय च महात्मने । सर्वैकरुपरुपाय निर्गुणाय गुणात्मने ॥ २० ॥

“Đảnh lễ Ngài, bậc Đại Ngã—Đấng mang vô số hình tướng tối thượng mà cũng vượt ngoài mọi hình tướng; Đấng là Một Hình Tướng hóa hiện thành mọi hình tướng; Đấng vô thuộc tính mà lại là tinh túy của mọi thuộc tính.”

Verse 21

नमस्ते लोकनाथाय परमज्ञानरुपिणे । सद्भक्तजनवात्सल्यशालिने मङ्गलात्मने ॥ २१ ॥

Con kính lễ Ngài, Chúa tể muôn cõi, bản tính chính là Trí tuệ tối thượng; chan chứa lòng thương yêu đối với những người sùng kính chân thật, và tự thể là điềm lành cát tường.

Verse 22

यस्यावताररुपाणि ह्यर्चयन्ति मुनीश्वराः । तमादिपुरुषं देवं नमामि ह्यर्थसिद्धये ॥ २२ ॥

Con cúi lạy Đấng Thần linh là Ađi Purusha, Bậc Nguyên Nhân tối sơ—Đấng mà các bậc đại hiền thánh tôn thờ những hình tướng hóa thân của Ngài—nguyện cho mục đích của con được thành tựu.

Verse 23

श्रुतयो यं न जानन्ति न जानन्ति च सूरयः । तं नमामि जगद्धेतुं समायं चाप्यमायिनम् ॥ २३ ॥

Con kính lạy Đấng mà ngay cả Veda cũng chẳng thể biết trọn, và các bậc hiền triết cũng chẳng thể thấu hết—Đấng là Nguyên nhân của vũ trụ, bình đẳng với muôn loài, và siêu việt mọi huyễn lực (māyā), không hề dối lừa.

Verse 24

यस्यावलोकनं चित्रं मायोपद्रवकारणम् । जगद्रूपं जगद्धेतुं तं वन्दें सर्ववन्दितम् ॥ २४ ॥

Con kính đảnh lễ Đấng được muôn loài tôn kính—ánh nhìn kỳ diệu của Ngài làm duyên khởi cho sự khuấy động của māyā; Ngài vừa là hình tướng của vũ trụ, vừa là nguyên nhân của vũ trụ.

Verse 25

यत्पादाम्बुजकिञ्जल्कसेवारक्षितमस्तकाः । अवापुः परमां सिद्धिं तं वन्दे कमलाधवम् ॥ २५ ॥

Con kính lạy Kamalādhava (Viṣṇu), nhờ phụng sự bụi phấn nơi hoa sen dưới chân Ngài mà các tín đồ được che chở trên đỉnh đầu, và đạt đến sự thành tựu tối thượng.

Verse 26

यस्य ब्रह्मादयो देवा महिमानं न वै विदुः । अत्यासन्नं च भक्तानां तं वन्दे भक्तसंगिनम् ॥ २६ ॥

Con đảnh lễ Ngài, Đấng mà ngay cả Phạm Thiên và chư thiên cũng chẳng thật biết hết uy đức; thế nhưng Ngài lại vô cùng gần gũi với những người sùng kính, luôn ở trong hội chúng của các bhakta.

Verse 27

यो देवस्त्यक्तसङ्गानां शान्तानं करुणार्णवः । करोति ह्यात्मनः सङ्गं तं देवं सङ्गवर्जितम् ॥ २७ ॥

Chính Thượng Đế ấy—biển cả từ bi đối với những người an tịnh đã lìa bỏ chấp trước—thật sự đưa họ vào sự thân cận của Ngài; còn Ngài thì tự thân vượt ngoài mọi ràng buộc.

Verse 28

यज्ञेश्वरं यज्ञकर्म यज्ञकर्मसु निष्टितम् । नमामि यज्ञफलदं यज्ञकर्मप्रबोधकम् ॥ २८ ॥

Con đảnh lễ Đấng Chúa Tể của tế lễ: chính Ngài là hành vi tế tự, an trụ vững bền trong mọi nghi lễ; Ngài ban quả báo của tế lễ và là Đấng đánh thức, soi sáng mọi hành trì tế tự.

Verse 29

अजामिलोऽपि पापात्मा यन्नामोच्चारणादनु । प्राप्तवान्परमं धाम तं वन्दे लोकसाक्षिणम् ॥ २९ ॥

Ngay cả Ajāmila—dẫu là kẻ tội lỗi—chỉ nhờ cất tiếng xưng Danh Ngài mà đạt đến cõi tối thượng. Con đảnh lễ Đấng là chứng tri của muôn thế giới.

Verse 30

हरिरुपी महादेवः शिवरुपी जनार्दनः । इति लोकस्य नेता यस्तं नमामि जगद्गुरुम् ॥ ३० ॥

Mahādeva mang hình tướng của Hari, và Janārdana mang hình tướng của Śiva. Biết Ngài là bậc dẫn dắt thế gian như vậy, con đảnh lễ Jagadguru—Đạo Sư của vũ trụ.

Verse 31

ब्रह्माद्या अपि देवेशा यन्मायापाशयन्त्रिताः । न जानन्ति परं भावं तं वन्दे सर्वनायकम् ॥ ३१ ॥

Ngay cả Phạm Thiên (Brahmā) và các chúa tể chư thiên khác—bị trói buộc bởi thòng lọng Māyā của Ngài—cũng không biết Thực Tại tối thượng của Ngài. Con xin đảnh lễ Đấng Chủ Tể, bậc lãnh đạo của muôn loài.

Verse 32

ह्यत्पह्मस्थोऽपिञ्योग्यानां दूरस्थ इव भासते । प्रमाणातीतसद्भावस्तं वन्दे ज्ञानसाक्षिणम् ॥ ३२ ॥

Dẫu ngự trong đóa sen của trái tim, với kẻ không xứng hợp Ngài vẫn hiện như ở xa. Vượt ngoài mọi phương tiện chứng minh, an trụ như Thực Tại thanh tịnh, con xin đảnh lễ Đấng Chứng Tri của Tâm Thức.

Verse 33

यन्मु खाद्ब्राह्यणो जातो बाहुभ्यां क्षत्रियोऽजनि । ऊर्वोर्वैश्यः समुत्पन्नः पद्यां शूद्रोऽभ्यजायत ॥ ३३ ॥

Từ miệng Ngài sinh ra Bà-la-môn; từ đôi tay Ngài phát sinh Sát-đế-lỵ. Từ đùi Ngài xuất hiện Phệ-xá; và từ bàn chân Ngài sinh ra Thủ-đà-la.

Verse 34

मनसश्चन्द्रमा जातो जातः सूर्यश्च चक्षुषः । मुखादग्निस्तर्थेन्द्रश्च प्राणाद्वायुरजायत ॥ ३४ ॥

Từ tâm trí sinh ra Mặt Trăng; từ con mắt phát sinh Mặt Trời. Từ miệng xuất hiện Lửa và cả Indra; và từ hơi thở sinh lực (prāṇa) sinh ra Gió.

Verse 35

ऋग्यजुःसामरुपाय सत्यस्वरगतात्मने । षडङ्गरुपिणे तुभ्यं भूयोभूयो नमो नमः ॥ ३५ ॥

Con xin cúi lạy, lạy mãi không thôi trước Ngài—Đấng mang thân là các Veda: Ṛg, Yajur và Sāma; Đấng có tự tánh an trụ trong chân âm, chân điệu của Veda; và Đấng hiển lộ thành sáu Vedāṅga. Nam mô, nam mô!

Verse 36

त्वमिन्द्रः पवनः सोमस्त्वमीशानस्त्वमन्तकः । त्वमग्निर्निर्ऋतिश्चैव वरुणस्त्वं दिवाकरः ॥ ३६ ॥

Ngài là Indra; Ngài là Gió; Ngài là Soma. Ngài là Īśāna, và Ngài là Antaka (Tử thần). Ngài là Agni, cũng là Nirṛti; Ngài là Varuṇa, và là Mặt Trời (Divākara).

Verse 37

देवाश्च स्थावराश्चैव पिशाचाश्चैव राक्षसाः । गिरयः सिद्धगंधर्वानद्यो भूमिश्च सागराः ॥ ३७ ॥

Chư thiên, các loài bất động, các piśāca và rākṣasa; các núi non, các siddha và gandharva; các dòng sông, mặt đất và đại dương—tất cả đều được bao hàm.

Verse 38

त्वमेव जगतामीशो यत्रासि त्वं परात्परः । त्वद्रूपमखिलं देव तस्मान्नित्यं नमोऽस्तु ते ॥ ३८ ॥

Chỉ một mình Ngài là Chúa Tể của muôn thế giới; nơi nào Ngài hiện hữu, nơi ấy Ngài là Đấng Tối Thượng vượt trên mọi tối thượng. Ôi Thần linh, toàn thể vũ trụ chính là hình thể của Ngài—vì thế, con xin đảnh lễ Ngài không ngừng.

Verse 39

अनाथानाथ सर्वज्ञ भूतदेवेन्द्रविग्रह । दैतेयैर्बाधितान्पुत्रान्मम पाहि जनार्दन ॥ ३९ ॥

Ôi Đấng nương tựa của kẻ không nơi nương tựa, ôi Bậc Toàn Tri, thân tướng được muôn loài, chư thiên và cả Indra tôn kính. Ôi Janārdana, xin che chở các con trai của con đang bị bọn Daitya áp bức.

Verse 40

इति स्तुत्वा देवमाता देवं नत्वा पुनः पुनः । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा हर्षाश्रुक्षालितस्तनी ॥ ४० ॥

Nói vậy, Mẹ của chư thiên đã ca tụng Thượng Đế và cúi lạy Ngài hết lần này đến lần khác. Rồi, đứng chắp tay—ngực thấm ướt bởi lệ hoan hỷ—bà cất lời.

Verse 41

अनुग्राह्यास्मि देवेंश त्वया सर्वादिकारण । अकण्टकां श्रियां देहि मत्सुतानां दिवौकसाम् ॥ ४१ ॥

Ôi Chúa tể chư thiên, ôi Nguyên nhân tối sơ của muôn loài—xin cho con được thọ nhận ân điển của Ngài. Xin ban cho các con trai của con, những cư dân cõi trời, phúc lộc thịnh vượng thông suốt, không vướng chướng ngại.

Verse 42

अन्तर्य्यामिञ्जगद्रूप सर्वज्ञा परमेश्वर । अज्ञातं किं तव श्रीश किं मामीहयसि प्रभो ॥ ४२ ॥

Ôi Đấng Nội Tại (Antaryāmin), thân Ngài là vũ trụ; ôi Đấng Tối Thượng toàn tri! Ôi Śrīśa, Chúa của Lakṣmī, có điều gì mà Ngài chẳng biết? Ôi Chủ tể, vì sao Ngài lại thử thách con nơi đây?

Verse 43

तथापि तव वक्ष्यामि यन्मे मनसि रोचते । वृथापुत्रास्मि देवेश दैतेयैः परिपीडिता ॥ ४३ ॥

Dẫu vậy, con vẫn xin thưa điều làm lòng con ưng thuận. Ôi Chúa tể chư thiên, con là người đàn bà có phận làm mẹ như uổng phí, bị bọn Daitya bức bách và hành hạ.

Verse 44

तान्न हिंसितुमिच्छामि यतस्तेऽपि सुता मम । तानहत्वा श्रियं देहि मत्सुतेभ्यः सुरेश्वर ॥ ४४ ॥

Con không muốn làm hại họ, vì họ cũng là con của con. Không cần giết họ, ôi Chúa tể chư thiên, xin ban cho các con trai của con phú quý và cát tường.

Verse 45

इत्युक्तो देवेदेवेशः पुनः प्रीतिमुपागतः । उवाच हर्षयन्विप्र देवमातरमादरात् ॥ ४५ ॥

Được thưa như vậy, Đấng Chúa tể của các chư thiên lại hoan hỷ. Ngài làm vị hiền giả vui mừng, rồi cung kính cất lời với Mẹ của chư thiên.

Verse 46

श्रीभगवानुवाच । प्रीतोऽस्मि देवि भद्रं ते भविष्यामि सुतो ह्यहम् । यतः सपत्निपुत्रेषु वात्सल्यं देवि दुर्लभम् ॥ ४६ ॥

Đức Thế Tôn phán: “Ta hoan hỷ, hỡi Nữ Thần; cầu điều cát tường đến với nàng. Quả thật Ta sẽ làm con của nàng, vì, hỡi Nữ Thần, lòng thương yêu đối với con của người vợ đồng thê là điều hiếm có.”

Verse 47

त्वया तु यत्कृतं स्तोत्रं तत्पठान्ति नरास्तु ये । तेषां संपद्वरा पुत्रा न हीयन्ते कदाचन ॥ ४७ ॥

“Còn bài thánh tụng do nàng soạn—ai đọc tụng bài ấy thì đối với họ, phú quý và con cái ưu tú chẳng bao giờ suy giảm.”

Verse 48

त्वात्मजे वान्यपुत्रे वा यः समत्वेन वर्तते । न तस्य पुत्रशोकः स्यादेष धर्मः सनातनः ॥ ४८ ॥

Người nào đối xử với tâm bình đẳng đối với con mình hay con người khác thì sẽ không bị khổ sầu vì con; đó là Pháp (Dharma) vĩnh cửu.

Verse 49

अदितिरुवाच । ताह वोढुं क्षमा देव त्वामाद्यपुरुषं परम् । असंख्याताण्डरोमाणं सर्वेशं सर्वकारणम् ॥ ४९ ॥

Aditi thưa: “Ôi Thần Chủ, xin Ngài hoan hỷ che chở và gánh vác họ trong sự hộ trì của Ngài. Ngài là Đấng Nguyên Thủy Tối Thượng; nơi mỗi lỗ chân lông chứa vô lượng trứng vũ trụ; Chúa tể của muôn loài, và là nguyên nhân của mọi nguyên nhân.”

Verse 50

यत्प्रभावं न जानन्ति श्रुतयः सर्वदेवताः । तमहं देवदेवेशं धारयामि कथं प्रभो ॥ ५० ॥

“Lạy Chúa, làm sao con có thể cưu mang trong chính mình Đấng Thần của các thần—Chúa tể chư thiên—Đấng uy quang mà ngay cả Veda và mọi thần linh cũng không thể thấu biết trọn vẹn?”

Verse 51

अणोरणीयांसमजं परात्परतरं प्रभुम् । धारयामि कथं देव त्वामहं पुरुषोत्तमम् ॥ ५१ ॥

Ôi Thượng Đế—Puruṣottama—làm sao con có thể giữ Ngài trong tâm niệm? Ngài là Đấng Vô Sinh, vi tế hơn cả vi tế, và siêu việt hơn cả Tối Thượng.

Verse 52

महापातकयुक्तोऽपि यन्नामस्मृतिमात्रतः । मुच्यते स कथं देवोग्राम्येषु जनिमर्हति ॥ ५२ ॥

Dẫu kẻ mang trọng tội cũng được giải thoát chỉ nhờ nhớ danh Ngài. Vậy thì làm sao Đấng Thiêng Liêng ấy lại có thể thích hợp để sinh ra giữa những phàm nhân thế tục?

Verse 53

यथा शूकरमत्स्याद्या अवतारास्तव प्रभो । तथायमपि को वेद तव विश्वेश चेष्टितम् ॥ ५३ ॥

Ôi Chúa, như các hóa thân của Ngài như Varāha (Heo Rừng) và Matsya (Cá) đã được biết đến, thì hóa hiện này cũng vậy—ai có thể thật sự hiểu được, hỡi Đấng Chủ Tể vũ trụ, huyền nhiệm trong thánh hạnh (līlā) của Ngài?

Verse 54

त्वत्पादपह्मप्रणतात्वन्नामस्मृतितत्परा । त्वामेव चिंतये देव यथेच्छासि तथा कुरु ॥ ५४ ॥

Cúi lạy dưới đôi chân sen của Ngài và chuyên tâm nhớ niệm Thánh Danh, con chỉ quán niệm một mình Ngài, ô Chúa; xin hãy làm theo ý Ngài muốn.

Verse 55

सनक उवाच । तयोक्तं वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः । दत्त्वाभयं देवमातुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५५ ॥

Sanaka nói: Nghe những lời họ thưa, Janārdana—Đấng Thần của các thần—ban cho Mẹ của chư thiên sự vô úy, rồi phán những lời này.

Verse 56

श्रीभगवानुवाच । सत्यमुक्तं महाभागे त्वया नास्त्यत्र संशयः । तथापि श्रृणु वक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं शुभे ॥ ५६ ॥

Đức Thế Tôn phán: “Điều ngươi nói là chân thật, hỡi bậc đại phúc—không có chút nghi ngờ nào. Dẫu vậy, hỡi người cát tường, hãy lắng nghe; Ta sẽ nói pháp môn còn kín nhiệm hơn cả điều kín nhiệm.”

Verse 57

रागद्वेषविहीना ये मद्भक्ता मत्परायणाः । वंहति सततं तें मां गतासूया अदाम्भिकाः ॥ ५७ ॥

Những người là bhakta của Ta, lìa tham luyến và sân ghét, chỉ nương tựa nơi Ta—khiêm cung, không ganh tỵ, không giả dối—hằng mang Ta trong tim mình.

Verse 58

परोपतापविमुखाः शिवभक्तिपरायणः । मत्कथाश्रवणासक्ता वहन्ति सततं हि माम् ॥ ५८ ॥

Những ai tránh làm khổ kẻ khác, một lòng nương nơi Śiva-bhakti, và say mê nghe các câu chuyện về Ta—người ấy quả thật luôn mang Ta ở trong mình.

Verse 59

पतिव्रताः परिप्राणाः पतिभक्तिपरायणाः । वहन्ति सततं देवि स्त्रियोऽपि त्यक्तप्रत्सराः ॥ ५९ ॥

Ô Nữ Thần, cả phụ nữ nữa—những người kiên định trong hạnh tiết với chồng, xem chồng như hơi thở sinh mệnh, một lòng tận tụy phụng sự và yêu kính chồng, và đã từ bỏ thói bắt lỗi cùng tranh cãi—hằng nâng giữ trật tự của dharma.

Verse 60

मातापित्रोश्च शुश्रूषुर्गुरुभक्तोऽतिथिप्रियः । हितकृद्बाह्यणानां यः स मां वहति सर्वदा ॥ ६० ॥

Người nào phụng dưỡng mẹ cha, kính mến thầy, vui lòng tôn kính khách, và làm lợi ích cho các brāhmaṇa—người ấy hằng mang Ta mọi lúc.

Verse 61

पुण्यतीर्थरता नित्यं सत्सङ्गनिरतास्तथा । लोकानुग्रहशीलाश्च सततं ते वहन्ति माम् ॥ ६१ ॥

Những ai luôn mộ đạo nơi các thánh địa, luôn nương tựa thiện hữu tri thức, và thường khởi tâm lợi lạc cho thế gian—những người ấy hằng mang Ta trong chính nội tâm mình.

Verse 62

परोपकारविरताः परद्रव्यपराङ्मुखाः । नषुंसकाः परस्त्रीषु ते वहन्ति च मां सदा ॥ ६२ ॥

Những ai dứt bỏ việc hại người, quay lưng với của cải của kẻ khác, và không khởi dục vọng đối với vợ người—những người ấy hằng nâng giữ Ta không rời.

Verse 63

तुलस्युपासनरताः सदा नामपरायणाः । गोरक्षणपरा ये च सततं मां वहन्ति ते ॥ ६३ ॥

Những ai hoan hỷ thờ phụng Tulasi, luôn nương tựa nơi việc niệm danh Thánh của Chúa, và tận tâm bảo hộ loài bò—những người ấy hằng mang Ta trong đời sống và hạnh kiểm.

Verse 64

प्रतिग्रहनिवृत्ता ये परान्नविमुखास्तथा । अन्नोदकप्रदातारो वहंति सततं हि माम् ॥ ६४ ॥

Những ai không ham nhận tặng vật, không khước từ thức ăn của người khác (không chê bỏ lòng hiếu khách), và rộng lòng bố thí cơm nước—quả thật, những người ấy luôn mang Ta trong mình.

Verse 65

त्वं तु देवि पतिप्राणा साध्वी भूतहिते रता । संप्राप्य पुत्रभावं ते साधयिष्ये मनोरथम् ॥ ६५ ॥

Còn nàng, hỡi Nữ Thần, là người lấy chồng làm sinh mệnh, là bậc hiền trinh, và vui thích làm lợi ích cho muôn loài. Vì vậy, khi nàng đạt đến địa vị làm mẹ, Ta sẽ thành tựu điều ước sâu kín của nàng.

Verse 66

इत्युक्त्वा देवेदेवशो ह्यदितिं देवमातरम् । दत्त्वा कण्ठगतां मालामभयं च तिरोदधे ॥ ६६ ॥

Nói xong như vậy, Đấng Chúa tể của chư thiên bèn ngỏ lời với Aditi, mẹ của các Deva; rồi Ngài đặt lên cổ bà vòng hoa từng ở nơi cổ Ngài, ban cho sự vô úy, và liền ẩn mất khỏi tầm mắt.

Verse 67

सा तु संहृष्टमनसा देवसूर्दक्षनन्दिनी । प्रणम्य कमलाकान्तं पुनः स्वस्थानमाव्रजत् ॥ ६७ ॥

Bấy giờ bà—lòng hoan hỷ, là ái nữ của Dakṣa và là mẹ của chư Deva—đảnh lễ Kamalākānta (Viṣṇu, đấng yêu dấu của Lakṣmī) rồi trở về lại nơi cư ngụ của mình.

Verse 68

ततोऽदितिर्महाभागा सुप्रीता लोकवन्दिता । असूत समये पुत्रं सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ ६८ ॥

Rồi Aditi—bậc đại phúc, lòng mãn nguyện và được muôn cõi tán dương—đến đúng thời kỳ đã sinh ra một người con, được tất cả thế gian kính lễ và đảnh bái.

Verse 69

शङ्गचक्रधरं शान्तं चन्द्रमण्डलमध्यगम् । सुधाकलशदध्यन्नकरं वामनसंज्ञितम् ॥ ६९ ॥

Ngài an tịnh, tay cầm ốc tù và và bánh xe (cakra), an trụ giữa quầng nguyệt; trong tay giữ bình cam lộ và bát cơm sữa chua—hình tướng ấy được gọi là Vāmana.

Verse 70

सहस्त्रादित्यसंकाशं व्याकोशकमलेक्षणम् । सर्वाभरणंसंयुक्तं पीताम्बरधरं हरिम् ॥ ७० ॥

Hãy quán niệm Hari: rực sáng như ngàn mặt trời, mắt như sen nở tròn, trang nghiêm đủ mọi bảo sức, và khoác y phục màu vàng.

Verse 71

स्तुत्यं मुनिगणैर्युक्तं सर्वलोकैकनायकम् । आविर्भूतं हरिं ज्ञात्वा कश्यपो हर्षविह्वलः । प्रणम्य प्रञ्जलिर्भूत्वा स्तोतुं समुपचक्रमे ॥ ७१ ॥

Nhận ra Hari—đấng đáng tán dương, được các bậc hiền triết vây quanh, là vị Chúa tể duy nhất của muôn cõi—đã hiển lộ, Kaśyapa tràn ngập hoan hỷ, cúi mình đảnh lễ; rồi chắp tay cung kính, bắt đầu dâng lời tán tụng.

Verse 72

कश्यप उवाच । नमोनमस्तेऽखिलकारणाय नमोनमस्तेऽखइलपालकाय । नमोनमस्तेऽमरनायकाय नमोनमो दैतेयविनाशनाय ॥ ७२ ॥

Kaśyapa thưa: Kính lễ, kính lễ Ngài—cội nguồn của muôn nhân duyên. Kính lễ, kính lễ Ngài—đấng hộ trì tất cả. Kính lễ, kính lễ Ngài—bậc lãnh đạo chư Thiên bất tử. Kính lễ, kính lễ Ngài—đấng diệt trừ loài Daitya.

Verse 73

नमोनमो भक्तजनप्रियाय नमोनमः सज्जनरंजिताय । नमोनमो दुर्जननाशनाय नमोऽस्तु तस्मै जगदीश्वराय ॥ ७३ ॥

Kính lễ, kính lễ Đấng yêu thương hàng tín đồ (bhakta). Kính lễ Đấng làm hoan hỷ bậc thiện nhân. Kính lễ, kính lễ Đấng diệt trừ kẻ ác. Xin kính lễ Ngài, Chúa tể của vũ trụ.

Verse 74

नमोनमः कारणवामनाय नारायणायामितविक्रमाय । सशार्ङ्गचक्रासिगदाधाराय नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥ ७४ ॥

Kính lễ, kính lễ Nārāyaṇa—Vāmana là nguyên nhân của vũ trụ, với bước chân vô lượng. Kính lễ Ngài, đấng mang cung Śārṅga, đĩa luân (cakra), kiếm và chùy. Xin kính lễ Puruṣottama, Bậc Tối Thượng.

Verse 75

नमः पयोराशिनिवासनाय नमोऽस्तु सद्धृत्कमलस्थिताय । नमोऽस्तु सूर्याद्यमितप्रभाय नमोनमः पुण्यकथागताय ॥ ७५ ॥

Kính lễ Ngài, đấng ngự nơi Biển Sữa. Kính lễ Ngài, đấng an tọa trong đóa sen của tâm hồn thanh tịnh. Kính lễ Ngài, đấng có quang huy vô biên vượt hơn mặt trời và mọi ánh sáng. Kính lễ, kính lễ Ngài, đấng được đạt đến qua những thánh truyện công đức về các kỳ công của Ngài.

Verse 76

नमोनमोऽर्केन्दुविलोचनाय नमोऽस्तु ते यज्ञफलप्रदाय । नमोऽस्तु यज्ञाङ्गविराजिताय नमोऽस्तु ते सज्जनवल्लभाय ॥ ७६ ॥

Muôn lần đảnh lễ Ngài, Đấng có đôi mắt như mặt trời và mặt trăng. Đảnh lễ Ngài, Đấng ban quả báo của tế lễ (yajña). Đảnh lễ Ngài, Đấng rực sáng, trang nghiêm bằng chính các chi phần của yajña. Đảnh lễ Ngài, Đấng được người hiền thiện yêu kính.

Verse 77

नमो जगत्कारणकारणाय नमोऽस्तु शब्दादिविवर्जिताय । नमोऽस्तु ते दिव्यसुखप्रदाय नमो नमो भक्तमनोगताय ॥ ७७ ॥

Đảnh lễ Ngài, Đấng là nguyên nhân của mọi nguyên nhân trong vũ trụ. Đảnh lễ Ngài, Đấng vượt ngoài âm thanh và mọi phạm trù giác quan. Đảnh lễ Ngài, Đấng ban lạc phúc thiêng liêng. Muôn lần đảnh lễ Ngài, Đấng ngự trong tâm của người sùng kính (bhakta).

Verse 78

नमोऽस्तु ते ध्वान्तविनाशकाय नमोऽस्तु शब्दादिविवर्जिताय । नमोऽस्तु ते ध्वान्तविनाशकाय मन्दरधारकाय । नमोऽस्तु ते यज्ञवराहनाम्ने नमो हिरण्याक्षविदारकाय ॥ ७८ ॥

Đảnh lễ Ngài, Đấng diệt trừ bóng tối; đảnh lễ Ngài, Đấng vượt ngoài âm thanh và mọi đối tượng giác quan. Đảnh lễ Ngài, Đấng diệt trừ bóng tối, Đấng nâng giữ núi Mandara. Đảnh lễ Ngài, Đấng mang danh Yajña-Varāha, Heo Rừng của tế lễ; đảnh lễ Ngài, Đấng xé tan Hiraṇyākṣa.

Verse 79

नमोऽस्तु ते वामनरुपभाजे नमोऽस्तु ते क्षत्र्रकुलान्तकाय । नमोऽस्तु ते रावणमर्दनाय नमोऽस्तु ते नन्दसुताग्रजाय ॥ ७९ ॥

Đảnh lễ Ngài, Đấng mang hình Vāmana. Đảnh lễ Ngài, Đấng diệt trừ các dòng kṣatriya. Đảnh lễ Ngài, Đấng hàng phục Rāvaṇa. Đảnh lễ Ngài, Đấng là anh cả của con trai Nanda (Kṛṣṇa).

Verse 80

नमस्ते कमलाकान्त नमस्ते सुखदायिने । स्मृतार्तिनाशिने तुभ्यं भूयो भूयो नमोनमः ॥ ८० ॥

Kính lễ Ngài, ô Đấng yêu dấu của Kamalā (Lakṣmī). Kính lễ Ngài, Đấng ban hạnh phúc. Đối với Ngài, Đấng diệt trừ khổ não của người nhớ niệm Ngài—muôn lần kính lễ, kính lễ.

Verse 81

यज्ञेश यज्ञविन्यास यज्ञविन्घविनाशन । यज्ञरुप यजद्रूप यज्ञाङ्गं त्वां यजाम्यहम् ॥ ८१ ॥

Ôi Chúa tể của tế lễ (yajña), Đấng sắp đặt trật tự nghi lễ, Đấng diệt trừ mọi chướng ngại của yajña—Ôi Đấng chính là hình thể của yajña, là hình thể của người thờ phụng và là các chi phần của tế lễ—con xin chí thành lễ bái Ngài.

Verse 82

इति स्तुतः स देवेशो वामनो लोकपावनः । उवाच प्रहसन्हर्षं वर्ध्दयन्कश्यपस्य सः ॥ ८२ ॥

Được tán dương như thế, Chúa tể chư thiên—Vāmana, Đấng thanh tẩy các cõi—liền mỉm cười mà phán, làm niềm hân hoan của Kaśyapa thêm lớn.

Verse 83

श्रीभगवानुवाच । तात तुष्टोऽस्मि भद्रं ते भविष्यति सुरार्चिता । अचिरात्साधयिष्यामि निखिलं त्वन्मनोरथम् ॥ ८३ ॥

Đức Thế Tôn phán: “Hỡi con, Ta đã hoan hỷ. Nguyện điều lành đến với con, ô người được chư thiên tôn kính. Chẳng bao lâu nữa, Ta sẽ viên mãn trọn vẹn mọi ước nguyện trong lòng con.”

Verse 84

अहं जन्मद्वये त्वेवं युवयोः पुत्रतां गतः । अस्मिञ्जन्मन्यपि तथा सादयाम्युत्तमं सुखम् ॥ ८४ ॥

Trong hai đời, Ta đã như thế mà trở thành con của hai người; và trong đời này cũng vậy, Ta đạt được an lạc tối thượng.

Verse 85

अत्रान्तरे बलिर्दैत्यो दीर्घसत्रं महामखम् । आरेभे गुरुणा युक्तः काव्येन च मुनीश्वरैः ॥ ८५ ॥

Trong khi ấy, Bali, vị Daitya, khởi sự một Soma-yajña lâu dài—một đại tế lễ—được nâng đỡ bởi vị thầy của mình là Kāvya (Śukrācārya) và có các bậc hiền triết tối thượng cùng tham dự.

Verse 86

तस्मिन्मखे समाहूतो विष्णुर्लक्ष्मीसमन्वितः । हविः स्वीकरणार्थाय ऋषिभिर्ब्रह्यवादिभिः ॥ ८६ ॥

Trong lễ tế ấy, đức Viṣṇu cùng với Lakṣmī được các bậc hiền thánh—những vị giảng giải Phạm (Brahman)—thỉnh mời, để Ngài nhận lấy vật cúng (havi).

Verse 87

प्रवृद्धैश्वर्यर्दैत्यस्य वर्त्तमाने महाक्रतौ । आमंत्र्य मातापितरौ स बटुर्वामनो ययौ ॥ ८७ ॥

Khi đại tế lễ của Daitya—kẻ đang phình to quyền lực bởi uy thế ngày càng tăng—đang diễn ra, Vāmana, vị sa-môn thiếu niên, từ biệt cha mẹ rồi lên đường.

Verse 88

स्मितेन मोहयँल्लोकं वामनो भक्तवत्सलः । हविर्भोक्तुमिवायातो बलेः प्रत्यक्षतो हरिः ॥ ८८ ॥

Với nụ cười hiền, Vāmana—đấng luôn thương mến người có bhakti—làm cả thế gian ngây ngất; Hari hiện ra ngay trước mặt Bali, như thể đến để thọ hưởng vật cúng tế (havi).

Verse 89

दुर्वृत्तो वा सुवृत्तो वा जडो वायं हितोऽपि वा । यो भक्तियुक्तस्तस्यान्तः सदा संनिहितो हरिः ॥ ८९ ॥

Dù người ấy hạnh xấu hay hạnh tốt, dù ngu độn hay vẫn có lòng thiện—hễ ai có bhakti thì trong người ấy, Hari hằng luôn hiện diện.

Verse 90

आयान्तं वामनं दृष्ट्वा ऋषयो ज्ञानचक्षुषः । ज्ञात्वा नारायणं देवमुद्ययुः सभ्यसंयुताः ॥ ९० ॥

Thấy Vāmana đang tiến đến, các bậc hiền thánh có “con mắt trí tuệ” liền nhận ra Ngài chính là đức Nārāyaṇa; và cùng với các bậc trưởng lão trong hội chúng, họ đứng dậy nghênh đón cung kính.

Verse 91

एतज्ज्ञात्वा दैत्यगुरुरेकांते बलिमब्रवीत् । स्वसारमविचार्यैव खलाः कार्याणि कुर्वते ॥ ९१ ॥

Biết điều ấy, vị đạo sư của các Daitya liền kín đáo nói với Bali: “Kẻ ác không suy xét điều lợi ích chân thật, cứ tùy ý mà làm.”

Verse 92

शुक्र उवाच । भो भो दैत्यपते सौम्य ह्यपहर्ता तव श्रियम् । विष्णुर्वामनरुपेण ह्यदितेः पुत्रातां गतः ॥ ९२ ॥

Śukra nói: “Hỡi chúa tể hiền hòa của các Daitya! Kẻ sẽ đoạt lấy phú quý của ngài đã đến—chính là Vishnu, mang hình Vāmana, sinh làm con của Aditi.”

Verse 93

तवाध्वरं स आयाति त्वया तस्यासुरेश्वर । न किंचिदपि दातव्यं मन्मतं श्रृणु पण्डित ॥ ९३ ॥

Ngài ấy đang đến lễ tế của ngươi; vì vậy, hỡi chúa tể Asura, chớ ban cho ngài ấy bất cứ điều gì. Hỡi bậc trí, hãy nghe điều ta cho là tốt nhất.

Verse 94

आत्मबुद्धिः सुखकरी गुरुबुद्धिर्विशेषतः । परबुद्धिर्विनाशाय स्त्रीबुध्दिः प्रलयंकरी ॥ ९४ ॥

Tự mình xét đoán thì đem lại an lạc; kính thuận theo trí của Guru lại càng an lạc hơn. Nhưng sống theo tâm ý kẻ khác dẫn đến diệt vong, và bị dục luyến đối với nữ sắc chi phối thì được nói là hủy hoại đời mình.

Verse 95

शत्रूणां हितकृतद्यस्तु स हन्तव्यो विशेषतः ॥ ९५ ॥

Nhưng kẻ nào lại làm điều lợi cho kẻ thù của mình—người ấy, nhất là, phải bị ngăn trị hoặc trừng phạt.

Verse 96

बलिरुवाच । एवं गुरो न वक्तव्यं धर्ममार्गविरोधतः । यदादत्ते स्वयं विष्णुः किमस्मादधिकं वरम् ॥ ९६ ॥

Bali thưa: “Bạch Thầy, không nên nói như vậy, vì trái với con đường chánh pháp. Khi chính đức Vishnu tự tay thọ nhận lễ vật, còn ân phúc nào lớn hơn thế nữa?”

Verse 97

कुर्वन्ति विदुषो यज्ञान्विष्णुप्रीणनकारणात् । स चेत्साक्षाद्धविर्भोगी मत्तः कोऽभ्यधिको भुवी ॥ ९७ ॥

Bậc hiền trí cử hành tế lễ để làm đẹp lòng Vishnu. Nếu Ngài chính là Đấng trực tiếp thọ hưởng lễ vật, thì trên đời này ai có thể cao hơn Ngài được?

Verse 98

दरिद्रेणापि यत्किंचिद्दीयते विष्णवे गुरो । तदेव परमं दानं दत्तं भवति चाक्षयम् ॥ ९८ ॥

Bạch Thầy, dù người nghèo dâng chút ít gì cho đức Vishnu hoặc cho bậc guru của mình, đó chính là bố thí tối thượng; đã dâng rồi thì phước ấy trở thành bất hoại, công đức không cạn.

Verse 99

स्मृतोऽपि परया भक्त्या पुनाति पुरुषोत्तमः । येन केनाप्यर्चितश्वेद्ददाति परमां गतिम् ॥ ९९ ॥

Chỉ cần tưởng niệm Puruṣottama với lòng bhakti tối thượng, Ngài cũng thanh tẩy. Và hễ được thờ phụng bằng bất cứ cách nào, Ngài quả thật ban cho cảnh giới tối thượng (giải thoát).

Verse 100

हरिर्हरति पापानिदुष्टचित्तैरपि स्मृतः । अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहत्येव हि पावकः ॥ १०० ॥

Hari xóa trừ tội lỗi ngay cả khi được kẻ tâm ý bất tịnh nhớ đến; như lửa chắc chắn thiêu đốt khi chạm vào, dù là vô tình.

Verse 101

जिह्वाग्रे वसते यस्य हरिरित्यक्षरद्वयम् । स विष्णुलोकमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ १ ॥

Ai mà nơi đầu lưỡi luôn an trú danh hiệu hai âm “Hari”, người ấy đạt đến cõi của Viṣṇu—nơi hiếm khi còn phải trở lại luân hồi.

Verse 102

गोविंदेति सदा ध्यायेद्यस्तु रागादिवर्जितः । स याति विष्णुभवनमिति प्राहुर्मनीषिणः ॥ २ ॥

Ai luôn quán niệm, xưng danh “Govinda”, lìa tham ái và các chấp trước—người ấy đi đến ngôi nhà của Viṣṇu; bậc hiền trí đã nói như vậy.

Verse 103

अग्नौ वा ब्राह्मणे वापिहूयते यद्वविर्गुरो । हरिभक्त्या महाभाग तेन विष्णुः प्रसीदति ॥ ३ ॥

Bạch bậc tôn kính, dù lễ vật được dâng vào lửa hay cúng dường cho một brāhmaṇa, nếu được hiến dâng với lòng bhakti đối với Hari, thì nhờ đó Viṣṇu hoan hỷ.

Verse 104

अहं तु हरितुष्यद्यर्थं करोम्यध्वरमुत्तमम् । स्वयमायाति चेद्विष्णुः कृतार्थोऽस्मि न संशयः ॥ ४ ॥

Còn ta thì đang cử hành tế lễ tối thượng này chỉ để làm đẹp lòng Hari. Nếu Viṣṇu tự Ngài đến đây, ta hẳn được viên mãn—không chút nghi ngờ.

Verse 105

एवं वदति दैत्यन्द्रे विष्णुर्वामनरुपधृक् । प्रविवेशाध्वरस्थानं हुतवह्निमनोरमम् ॥ ५ ॥

Khi chúa tể các Daitya nói như thế, Viṣṇu—mang hình Vāmana—bước vào pháp đàn tế lễ, rực rỡ và khả ái với ngọn lửa thiêng.

Verse 106

तं दृष्ट्वा कोटिसूर्याभं योग्यावयवसुन्दरम् । वामनं सहसोत्थाय प्रत्यगृह्णात्कृताञ्जलिः ॥ ६ ॥

Thấy đức Vāmana rực sáng như muôn triệu mặt trời, thân tướng cân đối đẹp đẽ từng chi phần, ông liền đứng dậy tức khắc và chắp tay cung kính nghênh tiếp Ngài.

Verse 107

दत्त्वासनं च प्रक्षाल्य पादौ वामनरुपिणम् । सकुटुंबो वहन्मूर्ध्ना परमां मुदमाप्तवान् ॥ ७ ॥

Sau khi dâng chỗ ngồi và rửa chân cho đức Chúa đã hiện thân làm Vāmana, ông cùng toàn gia quyến đội Ngài lên đầu và đạt niềm hoan hỷ tối thượng.

Verse 108

विष्णवेऽस्मै जगद्धान्मे दत्त्वार्घ्यं विधिवद्कलिः । रोमाञ्चिततनुर्भूत्वा हर्षाश्रुनयनोऽब्रवीत् । बलिरुवाच ॥ ८ ॥

Sau khi đúng nghi thức dâng arghya lên đức Viṣṇu—Đấng là nơi nương tựa của vũ trụ—Kali toàn thân rùng mình nổi gai, mắt trào lệ hoan hỷ và cất lời. Khi ấy Bali nói:

Verse 109

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलो मरवः । जीवितं सफलं मेऽद्य कृतार्थोऽस्मि न संशयः ॥ ९ ॥

Hôm nay, sự sinh ra của ta đã nên viên mãn; hôm nay, chính mạng sống này cũng nên viên mãn. Hôm nay, đời sống ta đã trọn mục đích—không nghi ngờ gì, ta đã thành tựu sở nguyện.

Verse 110

अमोघामृतवृष्टिर्मे समायातातिदुर्लभा । त्वदागमनमात्रेण ह्यनायासो महोत्सवः ॥ ११० ॥

Đối với ta, cơn mưa cam lộ không hư hoại—vốn cực kỳ hiếm có—nay đã đến. Chỉ bởi Ngài quang lâm, một đại lễ hội đã tự nhiên khởi lên, chẳng cần nhọc công.

Verse 111

एते च ऋषयः सर्वे कृतार्थां नात्र संशयः । यैः पूर्वं हि तपस्तप्तं तदद्य सफलं प्रभो ॥ ११ ॥

Bạch Chúa Tể, tất cả các bậc hiền triết này quả thật đã viên mãn, không còn nghi ngờ; vì những khổ hạnh họ đã tu trước kia, nay đã kết trái thành tựu.

Verse 112

कृतार्थोऽस्मि कृतार्थोऽस्मि कृतार्थोऽस्मि न संशयः । तस्मात्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमोनमः ॥ १२ ॥

Con đã đạt được mục đích—đã đạt được mục đích—đã đạt được mục đích, không còn nghi ngờ. Vì thế, con cúi lạy Ngài; cúi lạy Ngài; cúi lạy Ngài; cúi lạy Ngài—xin đảnh lễ mãi mãi.

Verse 113

त्वदाज्ञया त्वन्नियोगं साधयामीति मन्मनः । अत्युत्साहसमायुक्तं समाज्ञापय मां प्रभो ॥ १३ ॥

“Theo mệnh lệnh của Ngài, con sẽ hoàn thành nhiệm vụ Ngài giao phó”—với quyết tâm ấy trong lòng, tràn đầy nhiệt thành, xin Chúa Tể chỉ dạy con trọn vẹn.

Verse 114

एवमुर्को दीक्षितेन प्रहसन्वामनोऽब्रवीत् । देहि मे तपसि स्थातुं भूमिं त्रिपदसंमिताम् ॥ १४ ॥

Được vị tế chủ đã thọ lễ truyền giới thưa như vậy, Vāmana—vị Bà-la-môn lùn—mỉm cười đáp: “Xin ban cho con một mảnh đất vừa đủ ba bước, để con đứng đó mà tu khổ hạnh.”

Verse 115

एतच्छॄत्वा बलिः प्राह राज्यं याचितवान्नहि । ग्रामं वा नगरं चापि धनं वा किं कृतं त्वया ॥ १५ ॥

Nghe vậy, Bali nói: “Ngươi đâu có xin một vương quốc, cũng chẳng xin một làng hay một thành, lại càng không xin của cải. Vậy rốt cuộc ngươi định làm gì (ý nguyện là gì)?”

Verse 116

तन्निशम्य बलिं प्राह विष्णुः सर्वशरीरभृत् । आसन्नभ्रष्टराज्यस्य वैराग्यं जनयन्निवा ॥ १६ ॥

Nghe vậy, Đức Viṣṇu—Đấng nâng đỡ mọi loài hữu thân—liền nói với Bali, như thể khơi dậy nơi ông tâm ly tham, khi vương quốc sắp sửa mất đi.

Verse 117

श्रीभगवानुवाचा । श्रृणु दैत्यन्द्र वक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतमं परम् । सर्वसंगविहीनानां किमर्थैः साध्यतेवद ॥ १७ ॥

Đức Thế Tôn phán: “Hãy lắng nghe, hỡi chúa tể loài Daitya. Ta sẽ nói cho ngươi giáo pháp tối thượng, bí mật hơn mọi bí mật. Với người đã lìa mọi ràng buộc, thì các mục tiêu và của cải thế gian rốt cuộc đạt được điều gì?”

Verse 118

अहं तु सर्वभूतानामन्तर्यामीति भावय । मयि सर्वमिदं दैत्य किमन्यैः साध्यते वद ॥ १८ ॥

Hãy quán niệm như vầy: “Ta là Antaryāmin, Đấng điều khiển bên trong mọi hữu tình.” Hỡi Daitya, khi tất cả đều nương tựa nơi Ta, thì còn điều gì khác cần đạt được—hãy nói xem.

Verse 119

रागद्वेषविहीनानां शान्तानां त्यक्तमायिनाम् । नित्यानंदस्वरुपाणां किमन्यैः साध्यते धनैः ॥ १९ ॥

Với người đã lìa tham và sân, an tịnh, từ bỏ sự phô bày huyễn hoặc của māyā, và tự tánh là niềm an lạc vĩnh cửu—thì của cải nào khác còn có thể đem lại mục đích gì?

Verse 120

आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यतां शान्तचेतसाम् । अभिन्नमात्मनः सर्वं को दाता दीयते च किम् ॥ १२० ॥

Với người tâm an tịnh, thấy mọi loài như chính tự ngã mình, thì tất cả đều không khác Tự Ngã. Vậy ai là người cho, và rốt cuộc có gì để cho?

Verse 121

पृथ्वीयं क्षत्रियवशा इति शास्त्रेषु निश्चितम् । तदाज्ञायां स्थिताः सर्वे लभन्ते परमं सुखम् ॥ २१ ॥

Trong các śāstra đã xác quyết rằng cõi đất này thuộc quyền uy của giai cấp Kṣatriya. Ai an trú trong mệnh lệnh hợp pháp của họ thì đạt được an lạc tối thượng.

Verse 122

दातव्यो मुनिभिश्चापि षष्टांशो भूभुजे बले । महीयं ब्राह्मणानां तु दातव्या सर्व यत्नतः ॥ २२ ॥

Ngay cả các bậc hiền triết cũng nên dâng một phần sáu cho nhà vua khi vua đủ mạnh để bảo hộ và trị vì. Nhưng đất đai thì phải hết lòng nỗ lực mà bố thí cho các brāhmaṇa.

Verse 123

भूमिदानस्य माहात्म्यं न भूतं न भविष्यति । परं निर्वाणमाप्नोति भूमिदो नात्र संशयः ॥ २३ ॥

Công đức của việc hiến tặng đất đai chưa từng có gì sánh bằng trong quá khứ, và cũng sẽ không có trong tương lai. Người bố thí đất chắc chắn đạt đến cảnh giới giải thoát tối thượng, không còn nghi ngờ.

Verse 124

स्वल्पामपि महीं दत्त्वा श्रोत्रियायाहिताग्नये । ब्रह्मलोकमवाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ २४ ॥

Chỉ cần hiến dâng dù một mảnh đất rất nhỏ cho vị brāhmaṇa thông Veda (śrotriya) và giữ gìn hỏa tế, người ấy cũng đạt đến Brahmaloka—cảnh giới khó trở lại vòng luân hồi.

Verse 125

भूमिदः सर्वदः प्रोक्तो भूमिदो मोक्षभाग्भवेत् । अतिदानं तु तज्ज्ञेयं सर्वपापप्राणाशनम् ॥ २५ ॥

Người hiến tặng đất được nói là người ban tặng mọi sự; người bố thí đất trở thành kẻ dự phần trong mokṣa. Hãy biết đó là đại thí tối thượng—nó diệt tận sinh khí của mọi tội lỗi.

Verse 126

महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः । दशहस्तां महीं दत्त्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २६ ॥

Dù bị vấy bởi đại tội hay mang gánh mọi lỗi lầm, chỉ cần hiến tặng một khoảnh đất rộng mười hất-ta, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 127

सत्पात्रे भूमिदाता यः सर्वदानफलं लभेत् । भूमिदानसमं नान्यत्त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ २७ ॥

Người hiến đất cho bậc xứng đáng sẽ được công đức của mọi hình thức bố thí; trong ba cõi, không có gì sánh bằng việc bố thí đất.

Verse 128

द्विजाय वृत्तिहीनाय यः प्रदद्यान्महीं बले । तस्य पुण्यफलं वक्तुं न क्षमोऽब्दशतैरहम् ॥ २८ ॥

Ai, với sức lực và phương tiện thích đáng, hiến đất cho vị nhị sinh (Bà-la-môn) không có kế sinh nhai—công đức phát sinh từ sự bố thí ấy, ta không đủ khả năng nói hết dù trải qua trăm năm.

Verse 129

सक्ताय देवपूजासु वृत्तिहीनाय दैत्यप । स्वल्पामपि महीं दद्याद्यः स विष्णुर्न संशयः ॥ २९ ॥

Hỡi chúa tể loài Daitya, ai hiến dù chỉ một mảnh đất nhỏ cho người chuyên tâm thờ phụng chư thiên nhưng thiếu kế sinh nhai—người ấy chính là Viṣṇu, không nghi ngờ.

Verse 130

इक्षुगोधूम तुवरीपूगवृक्षादिसंयुता । पृथ्वी प्रदीयते येन स विष्णुर्नात्र संशयः ॥ १३० ॥

Người nào hiến tặng mảnh đất trù phú với mía, lúa mì, các loại đậu, cây cau và những cây khác—người ấy thật là Viṣṇu, không còn nghi ngờ.

Verse 131

वृत्तिहीनाय विप्राय दरिद्राय कुटुम्बिने । स्वल्पामपि महींदत्त्वा विष्णुसायुज्यमान्पुयात् ॥ ३१ ॥

Ai dâng dù chỉ một mảnh đất nhỏ cho vị Bà-la-môn không có kế sinh nhai, nghèo khó và đang nuôi gia quyến, người ấy sẽ đạt sāyujya—hợp nhất với đức Viṣṇu.

Verse 132

सक्ताय देवपूजासु विप्रायाढकिकां महीम् । दत्त्वा लभेत गङ्गायां त्रिरात्रस्नानजं फलम् ॥ ३२ ॥

Khi dâng tặng cho vị Bà-la-môn chuyên tâm thờ phụng chư thiên một thửa đất đo một āḍhaka, người ấy được công đức như tắm sông Gaṅgā suốt ba đêm.

Verse 133

विप्राय वृत्तिहीनाय सदाचाररताय च । द्रोणिकां पृथिवीं दत्त्वा यत्फलं लभते श्रृणु ॥ ३३ ॥

Hãy lắng nghe: công đức đạt được khi dâng tặng một droṇikā đất cho vị Bà-la-môn không có kế sinh nhai và chuyên tâm nơi hạnh kiểm thanh lương.

Verse 134

गङ्गातीर्थाश्वमेधानां शतानि विधिवन्नरः । कृत्वा यत्फलमाप्वोति तदाप्नोति स पुष्कलम् ॥ ३४ ॥

Bất cứ quả báo nào người ta đạt được khi đúng nghi thức thực hiện hàng trăm cuộc hành hương đến thánh địa Gaṅgā và các tế lễ Aśvamedha, thì cũng chính công đức dồi dào ấy người ấy đạt được (nhờ pháp được tán dương nơi đây).

Verse 135

ददाति खारिकां भूमिं दरिद्राय द्विजाय यः । तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि वदतो मे निशामय ॥ ३५ ॥

Ai dâng tặng một khārikā đất cho vị Bà-la-môn nghèo khó—hãy lắng nghe, ta sẽ nói về công đức thiêng liêng tích tụ cho người ấy.

Verse 136

अश्वमेधसहस्त्राणि वाजपेयशतानि च । विधाय जाह्नवीतीरे यत्फलं तल्लभेद्धुवम् ॥ ३६ ॥

Ai thực hành thờ phụng và giữ giới trên bờ sông Jāhnavī (Gaṅgā) chắc chắn đạt được công đức vốn chỉ có được khi làm một nghìn lễ Aśvamedha và một trăm nghi lễ Vājapeya.

Verse 137

भूमिदानं महादानमतिदानं प्रकीर्त्तितम् । सर्वपापप्रशमनमपवर्गफलप्रदम् ॥ ३७ ॥

Bố thí đất đai được tôn xưng là đại thí—thậm chí là thí tối thượng. Nó dập tắt mọi tội lỗi và ban quả giải thoát.

Verse 138

अत्रोतिहासं वक्ष्यामि श्रृणु दैत्यकुलेश्वर । यच्छुत्वा श्रद्धया युक्तो भूमिदानफलं लभेत् ॥ ३८ ॥

Nay ta sẽ kể một chuyện tích xưa—hãy lắng nghe, hỡi bậc chúa tể dòng Daitya. Ai nghe với lòng tín thành sẽ được công đức phát sinh từ việc bố thí đất.

Verse 139

आसीत्पुरा द्विजवरो ब्राह्मकल्पे महामतिः । दरिद्रो वृत्तिहीनश्च नाम्ना भद्रमतिर्बले ॥ ३९ ॥

Thuở xưa, vào thời Brahmā-kalpa, có một vị brāhmaṇa bậc nhất, bậc nhị sinh, tâm chí cao và trí tuệ lớn; nhưng nghèo khổ, không nghề sinh nhai, tên là Bhadramati, ở xứ Bala.

Verse 140

श्रुतानि सर्वशास्त्राणि तेन वेददिवानिशम् । श्रुतानि च पुराणानि धर्मशास्त्राणि सर्वशः ॥ १४० ॥

Ông đã nghe học mọi śāstra; ngày đêm chuyên cần học Veda. Ông cũng đã nghe các Purāṇa và mọi bộ Dharmaśāstra, đầy đủ mọi phương diện.

Verse 141

अभवंस्तस्य षट्पत्न्यः श्रुतिः सिन्धुर्यशोवती । कामिनी मालिनी चैव शोभा चेति प्रकीर्तिताः ॥ ४१ ॥

Ngài có sáu người vợ—Śruti, Sindhu, Yaśovatī, Kāminī, Mālinī và Śobhā—được truyền thống kính cẩn liệt kê như thế.

Verse 142

आसु पत्नीषु तस्यासञ्चत्वरिंशच्छतद्वयम् । पुत्राणामसुरश्रेष्ट सर्वे नित्यं बुभुक्षिताः ॥ ४२ ॥

Từ những người vợ ấy, hỡi bậc tối thượng trong hàng A-tu-la, ông có hai trăm bốn mươi hai người con trai; và tất cả đều đói khát không ngừng.

Verse 143

अकिञ्चनो भद्रमतिः क्षुधार्त्तानात्मजान्प्रियाः । पश्यन्स्वयं क्षुधार्त्तश्च विललापाकुलेन्द्रियः ॥ ४३ ॥

Bhadramati, trong cảnh bần cùng, thấy những đứa con yêu dấu bị hành hạ bởi cơn đói; chính ông cũng bị đói bức bách, nên than khóc, các căn rối loạn, tâm trí chao đảo.

Verse 144

धिग्जन्म भाग्यरहितं धिग्जन्म धनवर्जितम् । धिग्जन्म धर्मरहितं धिग्जन्म ख्यातिवर्जितम् ॥ ४४ ॥

Đáng nguyền rủa thay một đời sinh ra không có phúc phần; đáng nguyền rủa thay một đời sinh ra thiếu của cải. Đáng nguyền rủa thay một đời sinh ra không có dharma; đáng nguyền rủa thay một đời sinh ra không có danh thơm tiếng tốt.

Verse 145

नरस्य बह्वपत्यस्य धिग्जन्मैश्वर्यवार्जितम् । अहो गुणाः सौम्यता च विद्वत्ता जन्म सत्कुले ॥ ४५ ॥

Thật đáng hổ thẹn cho sự sinh ra của người đàn ông tuy có nhiều con nhưng thiếu dòng dõi cao quý và phú quý. Ôi, các đức hạnh thật đáng tôn kính: sự nhu hòa, học vấn, và được sinh trong gia tộc hiền thiện.

Verse 146

दारिद्याम्बुधिमग्नस्य सर्वमेतन्न शोभते । प्रियाः पुत्राश्चपौत्राश्च बान्धवा भ्रातरस्तथा ॥ ४६ ॥

Với kẻ đã chìm trong biển nghèo khổ, mọi điều ấy đều chẳng còn xứng hợp—người thương, con cháu, bà con thân thuộc, cho đến cả anh em cũng vậy.

Verse 147

शिष्याश्च सर्वमनुजास्त्यजन्त्यैश्वर्यवार्जितम् । चाण्डालो वा द्विजो वापि भाग्यवानेव पूज्यते ॥ ४७ ॥

Đệ tử và thật vậy, mọi người đều rời bỏ kẻ không còn phú quý. Dù là caṇḍāla hay bậc nhị sinh, chỉ người có phước phần mới được tôn kính.

Verse 148

दरिद्रः पुरुषो लोके शववल्लोकनिन्दितः । अहो संपत्संमायुक्तो निष्टुरो वाप्यनिष्ठुरः ॥ ४८ ॥

Trong đời này, người nghèo bị thiên hạ khinh chê như một xác chết. Ôi! Nhưng khi được của cải, dù có thô bạo cũng bị xem như chẳng thô bạo—lỗi lầm đều được bỏ qua.

Verse 149

गुणहीनोऽपि गुणवान्मूर्खो वाप्यथ पण्डितः । ऐश्वर्यगुणयुक्तश्चेत्पूज्य एव न संशयः ॥ ४९ ॥

Dù không có đức hạnh hay có đức hạnh, dù ngu muội hay học rộng, nếu có phú quý và những phẩm tính được thừa nhận, người ấy chắc chắn được tôn kính—không nghi ngờ gì.

Verse 150

अहो दरिद्रता दुःखं तत्राप्याशातिदुःखदा । आशाभिभूताः पुरुषा दुःखमश्नुवतेऽक्षयम् ॥ १५० ॥

Ôi, nghèo khó là khổ; và ngay trong đó, chính hy vọng lại trở thành nguồn đau đớn lớn hơn. Bị hy vọng lấn át, con người phải nếm nỗi sầu vô tận.

Verse 151

आशयादासा ये दासास्ते सर्वलोकस्य । आशा दासी येषां तेषां दासायते लोकः ॥ ५१ ॥

Kẻ bị “hy vọng” trói buộc thì rốt cuộc thành tôi tớ của cả thế gian. Nhưng với người khiến chính hy vọng làm kẻ hầu, thì thế gian lại trở thành kẻ hầu của người ấy.

Verse 152

मानो हि महतां लोके धनमक्षयमुच्यते । तस्मिन्नाशाख्यरिपुणा माने नष्टे दरिद्रता ॥ ५२ ॥

Trong đời, danh dự (tiếng tốt) được nói là của cải không hao mòn của bậc vĩ nhân. Nhưng nó có kẻ thù mang tên “hy vọng/kỳ vọng”; khi danh dự bị hủy hoại, nghèo khổ liền theo sau.

Verse 153

सर्वशास्त्रार्थवेत्तापि दरिद्रो भाति मूर्खवत् । नैष्किञ्चन्यमहाग्राहग्रस्तानां को विमोचकः ॥ ५३ ॥

Dẫu hiểu nghĩa của mọi kinh điển, người nghèo vẫn bị xem như kẻ ngu. Ai có thể giải thoát những kẻ bị con cá sấu lớn mang tên “vô sở hữu tuyệt đối” ngoạm chặt?

Verse 154

अहो दुःखमहो दुःखमहो दुःखं दरिद्रता । तत्रापि पुत्रभार्याणां बाहुल्यमतिदुःखदम् ॥ ५४ ॥

Ôi khổ thay, khổ thay, khổ thay—nghèo khó! Ngay trong đó, gánh nặng có nhiều con trai và một người vợ lại càng làm tăng sầu não.

Verse 155

एवमुक्त्वा भद्रमतिः सर्वशास्त्रार्थपारगः । अन्यमैश्वर्यदं धर्मं मनसाऽचिन्तयत्तदा ॥ ५५ ॥

Nói xong như vậy, Bhadramati—người đã vượt đến bờ xa của nghĩa lý mọi śāstra—liền suy niệm trong tâm về một pháp khác, ban cho aiśvarya (phú quý quyền uy).

Verse 156

भूमिदानं विनिश्चित्य सर्वदानोत्तमोत्तमम् । दानेन योऽनुमंताति स एव कृतवान्पुरा ॥ ५६ ॥

Đã xác quyết rằng bố thí đất đai là tối thượng trong mọi sự bố thí, người nào hoan hỷ tán đồng và chuẩn thuận việc ấy thì cũng được xem như chính mình đã từng thực hành bố thí ấy từ thuở trước.

Verse 157

प्रापकं परमं धर्मं सर्वकामफलप्रदम् । दानानामुत्तमं दानं भूदानं परिकीर्तितम् ॥ ५७ ॥

Sự bố thí ấy dẫn đến pháp tối thượng và ban quả của mọi ước nguyện chân chánh; trong mọi hình thức bố thí, bố thí đất đai (bhū-dāna) được tôn xưng là tối thượng.

Verse 158

यद्दत्त्वा समवान्पोति यद्यदिष्टतमं नरः । इति निश्चत्य मतिमान्धीरो भद्रमतिर्बले ॥ ५८ ॥

Đã quyết định rằng: “Bố thí điều này thì người sẽ hưng thịnh và đạt điều mình ước muốn nhất,” bậc trí giả vững chãi—tâm ý cát tường—liền hành theo đó với sức mạnh của quyết tâm.

Verse 159

कौशाम्बींनाम नगरीं कलत्रापत्ययुग्ययौ । सुघोषनामविप्रेन्द्रं सर्वैश्वर्यसमन्एविलितम् ॥ ५९ ॥

Tại thành Kauśāmbī có một vị Bà-la-môn bậc nhất tên Sughoṣa, sống cùng vợ con, đầy đủ mọi sự phú quý và thịnh vượng.

Verse 160

गत्वा याचितवान्भूमिं पञ्चहस्तायतां बले । सुघोषो धर्मनिरतस्तं निरीक्ष्य कुटुम्बिक्रम् ॥ १६० ॥

Đến đó, ông xin một khoảnh đất dài năm khuỷu tay. Sughoṣa, người chuyên tâm nơi dharma, quan sát người gia chủ ấy cùng hoàn cảnh gia đình của ông ta.

Verse 161

मनसा प्रीयमाणेन समभ्यर्च्येदमब्रवीत् । कृतार्थोऽहं भद्रमते सफलं मम जन्म च ॥ ६१ ॥

Với lòng hoan hỷ, ông cung kính phụng thờ đúng pháp rồi thưa: “Ôi bậc tâm ý cao quý, ta đã được viên mãn; ngay cả đời sinh ra này của ta cũng trở nên hữu ích, kết quả trọn lành.”

Verse 162

मत्कुल पावनं जातं त्वदनुग्रहतो द्विज । इत्युक्त्वा तं समभ्यर्च्य सुघोषो धर्मतत्परः ॥ ६२ ॥

“Nhờ ân huệ của ngài, hỡi bậc Nhị-sinh, dòng tộc của ta đã được thanh tịnh.” Nói xong, Sughoṣa—người luôn chí thành với dharma—lại cung kính phụng thờ ngài.

Verse 163

पञ्चहस्तमितां भूमिं ददौ तस्मै महामतिः । पृथिवी वैष्णवी पुण्या पृथिवीं विष्णुपालिता ॥ ६३ ॥

Bậc đại trí ấy ban cho ông một khoảnh đất rộng năm hasta. Vì Trái Đất là thiêng liêng, mang bản tính Vaiṣṇava; chính Trái Đất được Viṣṇu che chở và nâng đỡ.

Verse 164

पृथिव्यास्तु प्रदानेन प्रीयतां मे जनार्दनः । मन्त्रेणानेन दैत्येन्द्र सुघोषस्तं द्विजोत्तमम् ॥ ६४ ॥

“Nhờ việc hiến tặng chính mảnh đất này, nguyện Janārdana hoan hỷ nơi ta.” Hỡi chúa tể loài Daitya, với thần chú ấy, Sughoṣa đã thưa cùng vị brāhmaṇa tối thượng.

Verse 165

विष्णुबुद्ध्या समभ्यर्च्य तावतीं पृथिवीं ददौ । सोऽपि भद्रमतिर्विप्रो धीमता याचितां भुवम् ॥ ६५ ॥

Với tâm niệm người thọ nhận chính là Viṣṇu, ông cung kính phụng thờ rồi bố thí chừng ấy đất. Còn vị brāhmaṇa Bhadramati cũng đã ban cho mảnh đất mà bậc trí giả xin cầu.

Verse 166

दत्तवान्हरिभक्ताय श्रोत्रियाय कुटुम्बिने । सुघोषो भूमिदानेन कोटिवंशसमन्वितः ॥ ६६ ॥

Sughoṣa đã bố thí đất đai cho một bhakta của Hari—một gia chủ thông Veda; nhờ đại thí ấy, ông được phúc đức khiến dòng tộc nối dài đến mười triệu đời.

Verse 167

प्रपेदे विष्णुभवनं यत्र गत्वा न शोचति । बले भद्रमतिश्चापि यतः प्रार्थितवाञ्छ्रियम् ॥ ६७ ॥

Ông đạt đến cõi ngự của Viṣṇu—nơi đã đến thì không còn sầu khổ. Còn Bhadramati, dù khi ấy vẫn là trẻ nhỏ, cũng được phú quý (Śrī), vì nàng đã chí thành cầu nguyện điều ấy.

Verse 168

स्थितवान्विष्णुभवने सकुटुम्बो युगायुतम् । तथैव ब्रह्मसदने स्थित्वा कोटियुगायुतम् ॥ ६८ ॥

Ông cùng gia quyến an trú nơi cõi Viṣṇu suốt mười nghìn yuga; rồi cũng vậy, ở điện đường của Brahmā, ông lưu lại đến mười triệu yuga.

Verse 169

ऐन्द्रं पदं समासाद्य स्थितवान्कल्पपञ्चकम् । ततो भुवं समासाद्य सर्वैश्वर्यसमन्वितः ॥ ६९ ॥

Đạt địa vị Indra, ông trụ ở đó suốt năm kalpa. Rồi trở lại cõi đất, ông được đầy đủ mọi quyền uy và phú quý.

Verse 170

जातिस्मरो महाभागो बुभुजे भोगमुत्तमम् । ततो भद्रमतिर्दैत्य निष्कामो विष्णुतत्परः ॥ १७० ॥

Bậc đại phúc ấy, nhớ được các đời trước, đã thọ hưởng những lạc thú tối thượng. Rồi về sau, daitya Bhadramati trở nên vô dục và một lòng quy hướng Viṣṇu.

Verse 171

पृथिवीं वृत्तिहीनेभ्यो ब्राह्मणेभ्यः प्रदत्तवान् । तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा तत्त्वैश्वर्यमनुत्तमम् ॥ ७१ ॥

Ngài đã ban đất đai và kế sinh nhai cho các Bà-la-môn không có phương tiện mưu sinh. Đức Viṣṇu hoan hỷ trong lòng, liền ban cho ông quyền vương tối thượng, đặt nền trên chân lý tattva.

Verse 172

कोटिवंशसमेतस्य ददौ मोक्षमनुत्तमम् । तस्माद्दैत्यपते मह्यं सर्वधर्मपरायण ॥ ७२ ॥

Ngài đã ban sự giải thoát tối thượng (mokṣa) ngay cả cho một người cùng với dòng tộc đến hàng ức. Vì thế, ôi chúa tể của loài Daitya, bậc nương tựa mọi pháp dharma—xin cũng ban cho con ân huệ ấy.

Verse 173

तपश्चरिष्येमोक्षाय देहि मे त्रिपदां महीम् । वैरोचनिस्ततो दृष्टः कलशं जलपूरितम् ॥ ७३ ॥

“Con sẽ tu khổ hạnh để cầu giải thoát; xin ban cho con mảnh đất ba bước.” Bấy giờ, Bali—con của Virocana—được thấy cầm bình nước đầy, sẵn sàng cho nghi lễ bố thí.

Verse 174

आददे पृथिवीं दातुं वर्णिने वामनाय । विष्णुः सर्वगतोज्ञात्वा जलधारावरोधिनम् ॥ ७४ ॥

Muốn ban đất cho Vāmana rực sáng, Bali bắt đầu cử hành việc hiến tặng. Nhưng đức Viṣṇu, Đấng trùm khắp, đã nhận ra kẻ đang ngăn dòng nước rưới lễ (dhārā) chảy xuống.

Verse 175

काव्यं हस्तस्थदर्भाग्रं तच्छरे संन्यवेशयत् । दर्भाग्रेऽभून्महाशस्त्रं कोटिसूर्यसमप्रभम् ॥ ७५ ॥

Kāvya đặt đầu ngọn cỏ darbha đang cầm trong tay lên mũi tên ấy; ngay nơi đầu cỏ darbha liền hiện ra một đại vũ khí, rực sáng như hàng triệu mặt trời.

Verse 176

अमोघं ब्राह्ममत्युग्रं काव्याक्षिग्रासलोलुपम् । आयाय भार्गवसुरानसुरानेकचक्षुषा ॥ ७६ ॥

Vũ khí Brahmā không bao giờ sai lạc, hung mãnh tột bậc, khát khao nuốt lấy con mắt của Kāvyā (Śukra), liền lao vút đi; với một con mắt duy nhất, nó hướng đến Bhārgava (Śukra), chư thiên và các asura.

Verse 177

पश्येति वांदिदेशे च दर्भाग्रं शस्त्रसन्निभम् । बलिर्ददौ महाविष्णोर्महीं त्रिपदसंमिताम् ॥ ७७ ॥

Nói: “Hãy nhìn!”, ông chỉ ra đầu cỏ darbha sắc như lưỡi khí giới. Rồi Bali dâng cho Mahāviṣṇu mặt đất—được định lượng bằng ba bước chân (của Ngài).

Verse 178

ववृधे सोऽपि विश्वात्मा आब्रह्यभुवनं तदा । अमिमीत महीं द्वाभ्यां पद्भ्यां विश्वतनुर्हरिः ॥ ७८ ॥

Bấy giờ Đấng Ngã Thể của vũ trụ liền mở rộng, bao trùm mọi cõi cho đến tận cảnh giới Brahmā; và Hari, thân Ngài chính là toàn thể vũ trụ, đã đo mặt đất chỉ bằng hai bước chân.

Verse 179

स आब्रह्मकटाहांतपदान्येतानि सप्रभः । पादाङ्गुष्ठाग्रनिर्भिन्नं ब्रह्माण्डं विभिदे द्विधा ॥ ७९ ॥

Những bước chân rực sáng của Ngài vươn đến tận giới hạn của “vạc vũ trụ” Brahmā. Với đầu ngón chân cái, Ngài xuyên thủng quả trứng vũ trụ (brahmāṇḍa) và tách nó làm đôi.

Verse 180

तद्दारा बाह्यसलिलं बहुधारं समागतम् । धौतविष्णुपदं तोयं निर्मलं लोकपावनम् ॥ १८० ॥

Từ khe nứt ấy, nước bên ngoài tụ về thành nhiều dòng—dòng nước đã rửa chân Viṣṇu—trong sạch, thanh tẩy và làm trong lành các cõi.

Verse 181

अजाण्डबाह्यनिलयं धारारुपमवर्त्तत । तज्जलं पावनं श्रेष्टं ब्रह्मादीन्पावयत्सुरान् ॥ ८१ ॥

Ngự ngoài “trứng Phạm Thiên” (cõi vũ trụ), dòng ấy tuôn chảy thành một mạch liên miên. Nước ấy—tối thượng thanh tịnh—còn tẩy sạch cả Phạm Thiên và chư thiên khác.

Verse 182

सत्पर्षिसेवितं चैव न्यपतन्मेरुमूर्द्धनि ॥ ८२ ॥

Và dòng ấy đổ xuống đỉnh núi Tu-di (Meru), nơi các bậc hiền thánh, các vị ṛṣi cao quý thường lui tới phụng sự và tôn kính.

Verse 183

एतद्दष्ट्वाद्भुतं कर्म ब्रह्माद्या देवतागणाः । ऋषयो मनवश्चैव ह्यस्तुवन्हर्षविह्वलाः ॥ ८३ ॥

Thấy công hạnh kỳ diệu ấy, Phạm Thiên cùng hội chúng chư thiên, lại cả các ṛṣi và các Manu nữa, đều cất lời tán thán, lòng tràn ngập hỷ lạc.

Verse 184

देव ऊचुः । नमः परेशाय परात्मरुपिणे परात्परायापररुपधारिणे । ब्रह्मात्मने ब्रह्मरतात्मबुद्धये नमोऽस्तु तेऽव्याहतकर्मशीलिने ॥ ८४ ॥

Chư Thiên thưa rằng: Kính lễ Đấng Tối Thượng, tự tánh là Chân Ngã Tối Cao; kính lễ Đấng vượt trên cả “vượt trên”, lại vẫn thị hiện các hình tướng hiển lộ. Kính lễ Ngài, bản thể là Brahman, nội giác an trụ trong Brahman; kính lễ Ngài, Đấng có hạnh nghiệp và oai nghi chưa từng bị ngăn ngại.

Verse 185

परेश परमानन्द परमात्मन्परात्पर । सर्वात्मने जगन्मूर्त्ते प्रमाणातीत ते नमः ॥ ८५ ॥

Kính lễ Ngài—Đấng Tối Thượng, Hỷ Lạc Tối Thượng, Chân Ngã Tối Cao vượt trên cả “vượt trên”. Kính lễ Ngài, Đấng là Tự Ngã của muôn loài, thân tướng là vũ trụ, và siêu việt mọi phương tiện chứng minh.

Verse 186

विश्वतश्चक्षुषे तुभ्यं विश्वतो बाहवे नमः । विश्वतः शिरसे चैव विश्वतो गतये नमः ॥ ८६ ॥

Kính lễ Ngài, Đấng có đôi mắt ở khắp mọi phương; kính lễ Ngài, Đấng có cánh tay vươn khắp mọi nơi. Kính lễ Ngài, Đấng có đỉnh đầu hiện hữu khắp mọi phương; kính lễ Ngài, Đấng có bước đi và đường vận hành thấm nhuần khắp vũ trụ.

Verse 187

एवं स्तुतो महाविष्णुर्ब्रह्याद्यैः स्वर्द्दवौकसाम् । दत्त्वाभयं च मुमुदे देवदेवः सनातनः ॥ ८७ ॥

Được Brahmā và chư thiên cư ngụ cõi trời tán thán như thế, Mahāviṣṇu—Đấng Thần của các thần, vĩnh hằng—ban cho họ sự vô úy và hoan hỷ trong lòng.

Verse 188

विरोचनात्मजं दैत्यं पदैकार्थं बबन्ध ह । ततः प्रपन्नं तु बलिं ज्ञात्वा चास्मै रसातलम् । ददौ तद्वारपालश्च भक्तवश्यो बभूव ह ॥ ८८ ॥

Ngài trói buộc Daitya Bali, con của Virocana, chỉ bằng uy lực của một bước chân. Rồi nhận biết Bali là kẻ đã quy phục nương tựa, Ngài ban cho chàng cõi Rasātala; và vì bị tình bhakti của người mộ đạo cảm hóa, chính Ngài đứng làm kẻ giữ cổng nơi ấy.

Verse 189

नारद उवाच । रसातले महाविष्णुर्विरोचनसुतस्य वै । किं भोज्यं कल्पयामास घोरे सर्पभयाकुले ॥ ८९ ॥

Nārada thưa: Ở Rasātala, nơi ghê rợn đầy nỗi sợ rắn, Mahāviṣṇu đã chuẩn bị món ăn gì cho con trai của Virocana?

Verse 190

सनक उवाच । अमन्त्रितं हविर्यत्तु हूयते जातवेदसि । अपात्रे दीयते यच्च तद्धोरं भोगसाधनम् ॥ १९० ॥

Sanaka thưa: Bất cứ lễ vật (havis) nào dâng vào Jātavedas (Agni) mà không có chân ngôn đúng phép, và bất cứ bố thí nào trao cho kẻ không xứng đáng—cả hai đều trở thành điều đáng sợ, chỉ làm phương tiện cho dục lạc thế gian và sự trói buộc, chứ không thành công đức chân thật.

Verse 191

हुतं हविरशुचिना दृत्तं सत्कर्म यत्कृतम् । तत्सर्वं तत्र भोगार्हमधः पातफलप्रदम् ॥ ९१ ॥

Mọi lễ hiến cúng dâng bằng vật tế không thanh tịnh, và mọi việc gọi là công đức nhưng làm trong sự ô uế—tất cả đều chỉ đáng để “thọ hưởng” ở các cõi thấp, và cho quả báo sa đọa.

Verse 192

एवं रसातलं विष्णुर्बलये सासुराय तु । दत्त्वाभयं च सर्वेषां सुराणां त्रिदिवं ददौ ॥ ९२ ॥

Như vậy, Đức Viṣṇu đã an trí Bali cùng đoàn Asura xuống Rasātala; rồi ban sự vô úy cho chư thiên, Ngài hoàn lại cho họ cõi trời Tridiva.

Verse 193

पूज्यमानोऽमरगणैः स्तूयमानो महर्षिभिः । गंधर्वैर्गीयमानश्च पुनर्वामनतां गतः ॥ ९३ ॥

Được chư thiên tôn kính, được các đại hiền thánh ca ngợi, và được các Gandharva hát tụng, Ngài lại trở về hình tướng Vāmana.

Verse 194

एतद्दृष्ट्वा महत्कर्ममुनयो ब्रह्मवादिनः । परस्परं स्मितमुखाः प्रणेभुः पुरुषोत्तमम् ॥ ९४ ॥

Thấy đại công hạnh ấy, các bậc Muni—những vị thuyết giảng Brahman—mỉm cười nhìn nhau và cúi đầu đảnh lễ Puruṣottama, Đấng Tối Thượng.

Verse 195

सर्वभूतात्मको विष्णुर्वामनत्वमुपागतः । मोहयन्निखिलं लोकं प्रपेदे तपसे वनम् ॥ ९५ ॥

Viṣṇu, Tự Ngã của muôn loài, đã mang hình tướng Vāmana; và khiến toàn thế gian mê lầm, Ngài đi vào rừng để tu khổ hạnh (tapas).

Verse 196

एवं प्रभावा सा देवी गङ्गा विष्णुपदोद्भवा । यस्याः स्मरणमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः ॥ ९६ ॥

Ấy là uy lực của Nữ thần Gaṅgā, phát sinh từ bàn chân của Viṣṇu; chỉ cần tưởng niệm Ngài thôi cũng được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 197

इदं तु गङ्गामाहात्म्यं यः पठेच्छृणुयादपि । देवालये नदीतीरे सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ ९७ ॥

Ai tụng đọc—hoặc chỉ lắng nghe—bài ca về đại công đức của Gaṅgā này, khi ở trong đền thờ hay bên bờ sông, sẽ đạt phước quả của lễ tế Aśvamedha.