Adhyaya 64

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे देवादिसृष्टिकथनं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं हि रक्षसा शक्तिर् भक्षितः सो ऽनुजैः सह वासिष्ठो वदतां श्रेष्ठ सूत वक्तुमिहार्हसि

Sa gayon, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, sa Pūrva-bhāga, nagsisimula ang ika-animnapu’t tatlong kabanata na tinatawag na “Salaysay ng paglikha na nagsisimula sa mga Deva.” Sinabi ng mga rishi: “Paano nga ba nilamon ng isang rākṣasa si Śakti, anak ni Vasiṣṭha—kasama ang kaniyang mga nakababatang kapatid? O Sūta, pinakamainam sa mga tagapagsalaysay, nararapat mong isalaysay ito rito.”

Verse 2

सूत उवाच शक्ति किल्लेद् ब्य् रुधिर राक्षसो रुधिरो नाम वसिष्ठस्य सुतं पुरा शक्तिं स भक्षयामास शक्तेः शापात्सहानुजैः

Sinabi ni Sūta: Noong unang panahon, ang rākṣasa na nagngangalang Rudhira ay pumatay kay Śakti, anak ni Vasiṣṭha. Nilamon niya si Śakti; at dahil sa sumpa ni Śakti, si Rudhira rin—kasama ang kaniyang mga nakababatang kapatid—ay napahamak.

Verse 3

वसिष्ठयाज्यं विप्रेन्द्रास् तदादिश्यैव भूपतिम् कल्माषपादं रुधिरो विश्वामित्रेण चोदितः

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, dahil sa pag-udyok ni Viśvāmitra, itinuro ng rākṣasa na si Rudhira ang Haring Kalmāṣapāda patungo sa paghahandog (yajña) na si Vasiṣṭha ang magsasagawa bilang punong pari.

Verse 4

भक्षितः स इति श्रुत्वा वसिष्ठस्तेन रक्षसा शक्तिः शक्तिमतां श्रेष्ठो भ्रातृभिः सह धर्मवित्

Nang marinig ang balita na, “Siya’y nilamon,” nalaman ni Vasiṣṭha—kasama ang kaniyang mga kapatid—na si Śakti, ang pinakadakila sa mga makapangyarihan at nakaaalam ng dharma, ay kinain ng rākṣasa na iyon.

Verse 5

हा पुत्र पुत्र पुत्रेति क्रन्दमानो मुहुर्मुहुः अरुन्धत्या सह मुनिः पपात भुवि दुःखितः

Paulit-ulit na umiiyak, “Ay, anak ko—anak ko!”, ang pantas na muni, nilamon ng dalamhati, ay bumagsak sa lupa kasama si Arundhatī.

Verse 6

वसिष्ठ wअन्त्स् तो चोम्मित् सुइचिदे नष्टं कुलमिति श्रुत्वा मर्तुं चक्रे मतिं तदा स्मरन्पुत्रशतं चैव शक्तिज्येष्ठं च शक्तिमान्

Nang marinig ang mga salitang, “Nawasak na ang angkan,” nagpasya si Vasiṣṭha na talikdan ang buhay. Inalala niya ang sandaang anak—lalo na ang panganay na si Śakti—at ang makapangyarihang muni ay nilamon ng dalamhati.

Verse 7

न तं विनाहं जीविष्ये इति निश्चित्य दुःखितः

Sa tindi ng dalamhati, nagpasiya siya: “Kung wala siya, hindi ako mabubuhay.”

Verse 8

आरुह्य मूर्धानम् अजात्मजो ऽसौ तयात्मवान् सर्वविद् आत्मविच्च धराधरस्यैव तदा धरायां पपात पत्न्या सह साश्रुदृष्टिः

Umakyat siya sa tuktok ng ulo ng makapangyarihang ‘tagapasan ng bundok’; ang anak ng Di-Ipinanganak—may pagpipigil-sa-sarili, ganap na nakaaalam, at nakatatag sa kaalamang-Atman—noon ay nagpabagsak sa kanya sa lupa kasama ang asawa, ang mga mata’y punô ng luha.

Verse 9

धराधरात्तं पतितं धरा तदा दधार तत्रापि विचित्रकण्ठी करांबुजाभ्यां करिखेलगामिनी रुदन्तमादाय रुरोद सा च

Nang siya’y mahulog mula sa ‘tagapasan ng bundok’, sinalo siya ng Inang-Lupa. Doon din, ang Ginang na may kahanga-hangang leeg—lumalakad na maringal na tila elepante—iniangat ang umiiyak sa pamamagitan ng mga kamay na gaya ng lotus; at pagkabuhat sa kanya, siya man ay tumangis.

Verse 10

तदा तस्य स्नुषा प्राह पत्नी शक्तेर्महामुनिम् वसिष्ठं वदतां श्रेष्ठं रुदन्ती भयविह्वला

Noon, ang manugang niya—ang asawa ni Śakti—na nanginginig sa takot at umiiyak, ay nagsalita sa dakilang muni na si Vasiṣṭha, ang pinakadakila sa mga tagapagsalita, na naghahanap ng kanlungan sa dharma sa gitna ng kanyang pagkaligalig.

Verse 11

भगवन्ब्राह्मणश्रेष्ठ तव देहम् इदं शुभम् पालयस्व विभो द्रष्टुं तव पौत्रं ममात्मजम्

O Mapalad na Panginoon, pinakadakila sa mga brāhmaṇa! Ingatan mo ang banal at mapalad mong katawan, O Panginoong sumasaklaw sa lahat, upang makita mo ang iyong apo—ang aking sariling anak na lalaki.

Verse 12

न त्याज्यं तव विप्रेन्द्र देहमेतत्सुशोभनम् गर्भस्थो मम सर्वार्थसाधकः शक्तिजो यतः

O pinuno ng mga brāhmaṇa, huwag mong talikuran ang napakagandang at mapalad mong katawan. Sapagkat ang nasa aking sinapupunan ang magtatamo ng lahat ng aking layon, yamang siya’y isinilang mula kay Śakti.

Verse 13

एवमुक्त्वाथ धर्मज्ञा कराभ्यां कमलेक्षणा उत्थाप्य श्वशुरं नत्वा नेत्रे संमृज्य वारिणा

Pagkasabi nito, ang babaeng may matang gaya ng lotus, na nakaaalam ng dharma, ay iniahon ang kanyang biyenan gamit ang dalawang kamay. Yumukod siya sa paggalang at marahang pinunasan ng tubig ang mga mata nito, ibinabalik ang kapanatagan sa pamamagitan ng matuwid at mahabaging paglilingkod.

Verse 14

दुःखितापि परित्रातुं श्वशुरं दुःखितं तदा अरुन्धतीं च कल्याणीं प्रार्थयामास दुःखिताम्

Bagaman siya man ay nagdadalamhati, noon ay sinikap niyang iligtas ang biyenang lalaking lugmok sa pighati; at sa kanyang dalamhati, nakiusap siya kay Arundhatī na mapalad—na siya man ay naantig sa habag.

Verse 15

स्नुषावाक्यं ततः श्रुत्वा वसिष्ठ उत्थाय भूतलात् संज्ञामवाप्य चालिङ्ग्य सा पपात सुदुःखिता

Nang marinig ang mga salita ng manugang, tumindig si Vasiṣṭha mula sa lupa; nang magbalik ang ulirat, niyakap niya siya—ngunit siya, nilamon ng matinding dalamhati, ay muling bumagsak.

Verse 16

अरुन्धती कराभ्यां तां संस्पृश्यास्राकुलेक्षणाम् रुरोद मुनिशार्दूलो भार्यया सुतवत्सलः

Hinipo siya ni Arundhatī gamit ang dalawang kamay at nakita ang mga matang nababalot ng luha; at ang “tigre sa mga pantas”, mapagmahal sa anak, ay umiyak kasama ng kanyang asawa. Sa ganitong dalamhating makamundo, ang pashu (kaluluwang nakagapos) ay nakikita sa ilalim ng pāśa (pagkakatali), hanggang sa sumilong kay Pati—Panginoong Śiva, ang Tagapagpalaya.

Verse 17

पराशर रेचितेस् वेदिच् ह्य्म्न्स् अस् अन् एम्ब्र्यो अथ नाभ्यंबुजे विष्णोर् यथा तस्याश्चतुर्मुखः आसीनो गर्भशय्यायां कुमार ऋचमाह सः

Kahit nasa sinapupunan pa, si Parāśara ay bumigkas na ng mga himnong Veda. Gaya ni Brahmā na may apat na mukha, nakaupo sa lotos na sumibol mula sa pusod ni Viṣṇu, na mula sa kanyang pahingahang tila “sinapupunan” ay nagsambit ng mga banal na taludtod na ṛk, gayon din ang batang pantas na iyon ay nagpahayag ng mga mantra—ipinapakita na ang mantra-jñāna ay sumisilang sa biyaya ng Diyos at sa naunang saṃskāra, at sa huli ay nasa ilalim ng pagka-Panginoon ni Pati (Śiva) na nagbibigay-lakas sa lahat ng pahayag na banal.

Verse 18

ततो निशम्य भगवान् वसिष्ठ ऋचमादरात् केनोक्तमिति संचिन्त्य तदातिष्ठत्समाहितः

Pagkaraan, ang kagalang-galang na si Vasiṣṭha, matapos marinig nang may paggalang ang banal na taludtod na ṛk, ay nagmuni: “Sino ang bumigkas nito?” at, sa isip na natipon, nanatiling nakahimpil sa taimtim na pagninilay.

Verse 19

व्योमाङ्गणस्थो ऽथ हरिः पुण्डरीकनिभेक्षणः वसिष्ठमाह विश्वात्मा घृणया स घृणानिधिः

Pagkaraan, si Hari, na nasa malawak na kalangitan—may matang tulad ng lotos, ang panloob na Sarili ng sansinukob—ay nagsalita kay Vasiṣṭha nang may habag, sapagkat siya ang bukal ng awa.

Verse 20

भो वत्स वत्स विप्रेन्द्र वसिष्ठ सुतवत्सल तव पौत्रमुखाम्भोजाद् ऋग् एषाद्य विनिःसृता

O mahal na anak—O pinakamainam sa mga Brahmin, O nagmamahal sa mga anak ni Vasiṣṭha—ang mismong himno ng Ṛg-veda na ito ay lumitaw ngayon mula sa lotus ng bibig ng iyong apo.

Verse 21

मत्समस्तव पौत्रो ऽसौ शक्तिजः शक्तिमान्मुने तस्मादुत्तिष्ठ संत्यज्य शोकं ब्रह्मसुतोत्तम

O pantas, siya ang iyong apo, isinilang kay Śakti—makapangyarihan sa lakas espirituwal. Kaya bumangon ka; talikdan ang dalamhati, O pinakamainam sa mga anak ni Brahmā.

Verse 22

रुद्रभक्तश् च गर्भस्थो रुद्रपूजापरायणः रुद्रदेवप्रभावेण कुलं ते संतरिष्यति

Maging ang sanggol sa sinapupunan ay nagiging deboto ni Rudra, lubos na nakatuon sa pagsamba kay Rudra; sa mismong prabhāva ng Panginoong Rudra, ang buong angkan mo ay makakatawid lampas sa gapos at kamalasan.

Verse 23

एवमुक्त्वा घृणी विप्रं भगवान् पुरुषोत्तमः वसिष्ठं मुनिशार्दूलं तत्रैवान्तरधीयत

Pagkasabi nito sa mahabaging brahmana-santong si Vasiṣṭha, ang Mapalad na Panginoon—ang Puruṣottama—ay naglaho mula sa mismong pook na iyon.

Verse 24

ततः प्रणम्य शिरसा वसिष्ठो वारिजेक्षणम् अदृश्यन्त्या महातेजाः पस्पर्शोदरमादरात्

Pagkaraan, si Vasiṣṭha na may dakilang ningning ay yumukod at nagpatirapa sa Panginoong may matang-lotus; at bagama’t di nakikita ang Panginoon, magalang niyang hinipo ang Kanyang tiyan—pinatutunayan na ang Pati (Śiva) ay naroroon kahit lampas sa paningin, at ang bhakti ay umaabot sa Kanya sa pamamagitan ng panloob na pagkilala, hindi lamang ng pandama.

Verse 25

हा पुत्र पुत्र पुत्रेति पपात च सुदुःखितः ललापारुन्धती प्रेक्ष्य तदासौ रुदतीं द्विजाः

Sumigaw siya, “Ay, anak ko—anak ko!” at bumagsak sa matinding dalamhati. Nang makita ng mga brāhmaṇa si Arundhatī na umiiyak, sila man ay napahagulhol nang malakas.

Verse 26

स्वपुत्रं च स्मरन् दुःखात् पुनरेह्येहि पुत्रक तव पुत्रमिमं दृष्ट्वा भो शक्ते कुलधारणम्

Sa paggunita sa sarili niyang anak sa dalamhati, sumigaw siya, “Bumalik—bumalik ka, mahal kong anak! O Śakti, masdan mo ang anak mong ito, ang sandigan na nag-iingat sa angkan.”

Verse 27

तवान्तिकं गमिष्यामि तव मात्रा न संशयः सूत उवाच एवमुक्त्वा रुदन्विप्र आलिङ्ग्यारुन्धतीं तदा

Sinabi niya, “Pupunta ako sa iyong kinaroroonan—walang pag-aalinlangan, ayon sa salita ng iyong ina.” Sabi ni Sūta: Pagkasabi nito, ang brāhmaṇa, na umiiyak, ay niyakap si Arundhatī noon din.

Verse 28

पपात ताडयन्तीव स्वस्य कुक्षी करेण वै अदृश्यन्ती जघानाथ शक्तिजस्यालयं शुभा

Biglang bumagsak ang mapalad na Diyosa, na wari’y hinahampas ng kamay ang sarili niyang tiyan. Pagkaraan, naging di-nakikita siya at winasak ang tahanan ni Śaktija.

Verse 29

स्वोदरं दुःखिता भूमौ ललाप च पपात च अरुन्धति तदा भीता वसिष्ठश् च महामतिः

Sa tindi ng pighati, hinampas ni Arundhatī ang sarili niyang tiyan, humagulhol at bumagsak sa lupa. Noon, ang dakilang pantas na si Vasiṣṭha ay sinakmal din ng pangamba.

Verse 30

समुत्थाप्य स्नुषां बालाम् ऊचतुर्भयविह्वलौ

Itinindig at inangat nila ang batang manugang na babae, at sa matinding takot ay nagsalita sila sa kanya.

Verse 31

विचारमुग्धे तव गर्भमण्डलं करांबुजाभ्यां विनिहत्य दुर्लभम् कुलं वसिष्ठस्य समस्तमप्यहो निहन्तुमार्ये कथमुद्यता वद

O marangal! Nalito ka ng mga balisang pag-iisip; sa iyong mga kamay na tulad ng lotus ay tinamaan mo ang lotus ng iyong sinapupunan at winasak ang bagay na bihirang makamtan. Paano ka naging handang lipulin ang buong angkan ni Vasiṣṭha? Magsalita!

Verse 32

तवात्मजं शक्तिसुतं च दृष्ट्वा चास्वाद्य वक्त्रामृतम् आर्यसूनोः त्रातुं यतो देहमिमं मुनीन्द्रः सुनिश्चितः पाहि ततः शरीरम्

Nang makita ang iyong anak at ang anak ni Śakti, at malasahan ang nektar ng pananalita mula sa anak ng marangal, ang dakilang muni—nagpasiyang iligtas ang mismong katawang ito—ay papanaog na. Kaya ingatan mo ang katawang ito mula sa panganib na iyon.

Verse 33

सूत उवाच एवं स्नुषामुपालभ्य मुनिं चारुन्धती स्थिता अरुन्धती वसिष्ठस्य प्राह चार्तेति विह्वला

Wika ni Sūta: Matapos sa gayong pagsaway sa manugang, tumindig si Arundhatī sa harap ng muni. Pagkaraan, si Arundhatī—nilamon ng dalamhati—ay nagsalita kay Vasiṣṭha na umiiyak, “Ay, ako’y pinahihirapan!”

Verse 34

त्वय्येव जीवितं चास्य मुनेर् यत् सुव्रते मम जीवितं रक्ष देहस्य धात्री च कुरु यद्धितम्

O ikaw na may mabuting panata, sa iyo lamang nakasalalay ang buhay ng muning ito. Ingatan mo ang aking buhay; maging tagapagtaguyod ng katawang ito at gawin ang tunay na makabubuti.

Verse 35

अदृश्यन्त्युवाच मया यदि मुनिश्रेष्ठस् त्रातुं वै निश्चितं स्वकम् ममाशुभं शुभं देहं कथंचित् पालयाम्यहम्

Wika ni Adṛśyantī: “Kung ikaw, O pinakadakilang muni, ay tunay na nagpasya na ingatan ang sarili mong panata at layon, kung gayon ako man ay sa anumang paraan ay iingatan ang katawan kong ito—bagaman marumi, maaari pa ring maging daan sa kabutihang-mapalad—upang matupad ang iyong pagliligtas.”

Verse 36

प्रियदुःखमहं प्राप्ता ह्य् असती नात्र संशयः मुने दुःखादहं दग्धा यतः पुत्री मुने तव

Dumating sa akin ang dalamhati ng pagkawalay sa minamahal; ako’y tunay na “asatī”—yaong nawalan ng pagpapala—walang pag-aalinlangan, O muni. Sinusunog ako ng pighati, sapagkat ako ang iyong anak na babae, O pantas.

Verse 37

अहो ऽद्भुतं मया दृष्टं दुःखपात्री ह्यहं विभो दुःखत्राता भव ब्रह्मन् ब्रह्मसूनो जगद्गुरो

Ah, kamangha-mangha ang aking nakita! Ngunit ako’y naging sisidlan ng dalamhati, O makapangyarihan. Maging tagapagligtas mula sa aking pagdurusa, O Brahman—O anak ni Brahmā, O Guru ng mga daigdig.

Verse 38

तथापि भर्तृरहिता दीना नारी भवेदिह पाहि मां तत आर्येन्द्र परिभूता भविष्यति

“Gayunman, kung ako’y maiwang walang asawa, magiging isang abang babae ako sa mundong ito. Kaya ingatan mo ako, O marangal na panginoon; kung hindi, ako’y mapapahiya at maaapi.”

Verse 39

पिता माता च पुत्राश्च पौत्राः श्वशुर एव च एते न बान्धवाः स्त्रीणां भर्ता बन्धुः परा गतिः

Para sa babae, ang ama, ina, mga anak na lalaki, mga apo, at maging ang biyenan na ama ay hindi itinuturing na huling kanlungan; ang asawa lamang ang ipinahahayag na tunay na kamag-anak at pinakamataas na landas ng buhay. (Sa pagkaunawang Śaiva, ito’y tumutukoy sa katatagan sa itinakdang ugnayang-dharma, subalit ang sukdulang kanlungan ay si Pati—Śiva—na lampas sa lahat ng ugnayang makamundo.)

Verse 40

आत्मनो यद्धि कथितम् अप्यर्धमिति पण्डितैः तदप्यत्र मृषा ह्यासीद् गतः शक्तिरहं स्थिता

Kahit ang sinasabi ng mga pantas na “kalahati” ng salaysay tungkol sa Sarili—dito man—napatunayang di-totoo; sapagkat ang Kapangyarihan (Śakti) ay hindi umalis. Ako lamang ang nananatiling matatag, bilang lakas na laging nananahan.

Verse 41

अहो ममात्र काठिन्यं मनसो मुनिपुङ्गव पतिं प्राणसमं त्यक्त्वा स्थिता यत्र क्षणं यतः

Ay, gaano katigas ang aking isip dito, O pinakadakila sa mga muni! Iniwan ko ang aking Panginoon at asawa, na kasinghalaga ng aking hininga; paano ako nanatili rito kahit isang saglit, at sa anong dahilan?

Verse 42

वसिष्ठाश्वत्थमाश्रित्य ह्य् अमृता तु यथा लता निर्मूलाप्यमृता भर्त्रा त्यक्ता दीना स्थिताप्यहम्

Gaya ng baging na kumakapit sa banal na punong aśvattha ni Vasiṣṭha, gayon din akong si Amṛtā ay kumapit upang may masandalan. Ngunit kahit “Amṛtā” ang aking pangalan, ako’y nabunot sa ugat—iniwan ng aking asawa—at nananatiling nakatayo, abang-aba.

Verse 43

स्नुषावाक्यं निशम्यैव वसिष्ठो भार्यया सह तदा चक्रे मतिं धीमान् यातुं स्वाश्रममाश्रमी

Pagkarinig sa mga salita ng kanyang manugang, ang marunong na si Vasiṣṭha—kasama ang kanyang asawa—ay nagpasya sa isip na umalis patungo sa sarili niyang āśrama, upang magbalik sa disiplina ng pamumuhay-āśrama.

Verse 44

कृच्छ्रात्सभार्यो भगवान् वसिष्ठः स्वाश्रमं क्षणात् अदृश्यन्त्या च पुण्यात्मा संविवेश स चिन्तयन्

Sa hirap, ang pinagpalang si Vasiṣṭha—kasama ang kanyang asawa—ay nakabalik sa sariling āśrama sa isang iglap. Ngunit dahil siya’y naglaho sa paningin, ang dalisay na kaluluwang iyon ay pumasok sa āśrama na balot ng nababalisa at malalim na pag-iisip.

Verse 45

सा गर्भं पालयामास कथंचिन्मुनिपुङ्गवाः कुलसंधारणार्थाय शक्तिपत्नी पतिव्रता

O pinakadakilang mga pantas, sa anumang paraan ay iningatan at pinangalagaan niya ang pagdadalantao—siya, ang tapat na asawang pativratā na pinagkalooban ng Śakti—tanging upang mapanatili ang pagpapatuloy ng angkan at lahi.

Verse 46

ततः सासूत तनयं दशमे मासि सुप्रभम् शक्तिपत्नी यथा शक्तिं शक्तिमन्तमरुन्धती

Pagkaraan, sa ikasampung buwan, isinilang ni Arundhatī ang isang anak na lalaking maningning—gaya ng kabiyak ni Śakti na naglalabas ng mismong lakas, gayon din ay isinilang niya ang isang puspos ng kapangyarihan.

Verse 47

असूत सा दितिर्विष्णुं यथा स्वाहा गुहं सुतम् अग्निं यथारणिः पत्नी शक्तेः साक्षात्पराशरम्

Siya (Diti) ay nagsilang kay Viṣṇu—gaya ni Svāhā na nagsilang kay Guha bilang anak, at gaya ng mga patpat na araṇi na nagpapaluwal kay Agni; gayon din, ang asawa ni Śakti ay nagsilang kay Parāśara mismo. Kaya, sa mga pag-iisang itinakda ng dharma, nahahayag sa pag-inog ng daigdig ang mga makapangyarihang nilalang.

Verse 48

यदा तदा शक्तिसूनुर् अवतीर्णो महीतले शक्तिस्त्यक्त्वा तदा दुःखं पितॄणां समतां ययौ

Noon ding yaon, ang anak ni Śakti ay bumaba sa ibabaw ng lupa. At nang lisanin ni Śakti, ang dalamhati ng mga Pitṛ (mga ninunong nilalang) ay humupa at nagbalik sa payapang pagkakapantay.

Verse 49

भ्रातृभिः सह पुण्यात्मा आदित्यैर् इव भास्करः रराज पितृलोकस्थो वासिष्ठो मुनिपुङ्गवाः

Nanahan sa daigdig ng Pitṛ, ang lubhang banal na si Vāsiṣṭha—pinakamataas sa mga pantas—ay nagningning kasama ng kanyang mga kapatid, gaya ng Araw sa gitna ng mga Āditya.

Verse 50

जगुस्तदा च पितरो ननृतुश् च पितामहाः प्रपितामहाश् च विप्रेन्द्रा ह्य् अवतीर्णे पराशरे

Noon, umawit ang mga Pitṛ, at sumayaw ang mga lolo at mga ninuno, O pinakamainam sa mga Brahmin, sapagkat si Parāśara ay bumaba at isinilang sa daigdig.

Verse 51

ये ब्रह्मवादिनो भूमौ ननृतुर् दिवि देवताः पुष्कराद्याश् च ससृजुः पुष्पवर्षं च खेचराः

Ang mga nakatuon sa brahma-vidyā ay sumayaw sa lupa; sa langit, nagalak ang mga Deva. Si Puṣkara at iba pang nilalang na makalangit ay nagpaulan ng mga bulaklak, at ang mga naglalakbay sa himpapawid ay nagbuhos ng mga talulot—pagpupugay sa tagumpay ng dharma at sa Pati, ang Panginoong Śiva, na nagpapalaya sa paśu (mga kaluluwa) mula sa pāśa (mga gapos).

Verse 52

पुरेषु राक्षसानां च प्रणादं विषमं द्विजाः आश्रमस्थाश् च मुनयः समूहुर्हर्षसंततिम्

O mga dwija, nang ang mga Rākṣasa sa mga lungsod ay nagtaas ng magaspang at saliwang sigaw, ang mga pantas na naninirahan sa mga āśrama ay nagtipon sa walang patid na agos ng galak, binasa ang kaguluhan bilang mapalad na tanda na si Pati—ang Panginoong Śiva—ay malapit nang supilin ang mga puwersa ng pāśa at ingatan ang mga paśu (kaluluwa).

Verse 53

अवतीर्णो यथा ह्यण्डाद् भानुः सो ऽपि पराशरः अदृश्यन्त्याश्चतुर्वक्त्रो मेघजालाद्दिवाकरः

Gaya ng Araw na wari’y lumilitaw mula sa kosmikong itlog, gayon din nagpakita si Parāśara. At tulad ni Brahmā na may apat na mukha na nagiging lantad kapag nahawi ang lambat ng ulap at nahayag ang tagapaglikha ng araw, gayon siya nakita—nagniningning at walang sagabal.

Verse 54

सुखं च दुःखमभवद् अदृश्यन्त्यास्तथा द्विजाः दृष्ट्वा पुत्रं पतिं स्मृत्वा अरुन्धत्या मुनेस्तथा

Para kay Arundhatī na naging di-nakikita, sumibol kapwa ang ligaya at dalamhati. Gayundin ang mga dwija; nang makita ang kanyang anak at maalala ang kanyang asawa—ang pantas—nayanig din ang kanilang kalooban.

Verse 55

दृष्ट्वा च तनयं बाला पराशरमतिद्युतिम् ललाप विह्वला बाला सन्नकण्ठी पपात च

Nang makita niya ang anak na si Parāśara na nagliliwanag sa pambihirang kaningningan, ang batang babae—nalugmok sa dalamhati—ay napahagulhol; nang mabulunan ang lalamunan sa damdamin, siya’y bumagsak sa lupa.

Verse 56

सा पराशरमहो महामतिं देवदानवगणैश् च पूजितम् जातमात्रम् अनघं शुचिस्मिता बुध्य साश्रुनयना ललाप च

Siya—may dalisay na ngiti at nagising ang pagkaunawa—ay namasdan ang dakilang kaluluwa, ang lubhang marunong mula sa angkan ni Parāśara, na sinasamba ng mga pangkat ng mga Deva at maging ng mga Dānava; nang makita ang sanggol na bagong-silang na walang dungis, siya’y nanaghoy, luha’y umaapaw sa mga mata.

Verse 57

हा वसिष्ठसुत कुत्रचिद्गतः पश्य पुत्रमनघं तवात्मजम् त्यज्य दीनवदनां वनान्तरे पुत्रदर्शनपरामिमां प्रभो

Ay, O anak ni Vasiṣṭha, saan ka naparoon? Masdan ang iyong anak na walang dungis—sarili mong supling. Huwag mong iwan sa loob ng gubat ang may mukhang dalamhating ito, na buong puso’y nakatuon lamang sa pagtanaw sa anak, O panginoon.

Verse 58

शक्ते स्वं च सुतं पश्य भ्रातृभिः सह षण्मुखम् यथा महेश्वरो ऽपश्यत् सगणो हृषिताननः

“O Śakti, masdan ang sarili mong anak—si Ṣaṇmukha—kasama ng kanyang mga kapatid. Ganyan din nakita siya ni Maheśvara, napaliligiran ng Kanyang mga gaṇa, at ang mukha’y nagniningning sa galak.”

Verse 59

अथ तस्यास्तदालापं वसिष्ठो मुनिसत्तमः श्रुत्वा स्नुषामुवाचेदं मा रोदीर् इति दुःखितः

Pagkaraan, si Vasiṣṭha—pinakamataas sa mga pantas—nang marinig ang kanyang panaghoy, ay mahabaging nagsalita sa manugang: “Huwag kang umiyak,” bagaman siya man ay nababalot ng lungkot.

Verse 60

पराशर: छिल्धोओद् अन्द् योउथ् आज्ञया तस्य सा शोकं वसिष्ठस्य कुलाङ्गना त्यक्त्वा ह्यपालयद्बालं बाला बालमृगेक्षणा

Sinabi ni Parāśara: Sa kanyang pagkabata at kabataan, ayon sa kanyang utos, ang dalagang iyon—mula sa marangal na angkan ni Vasiṣṭha—iniwan ang dalamhati at maingat na iningatan ang sanggol; ang kanyang mga mata’y tulad ng sa batang usa.

Verse 61

दृष्ट्वा तामबलां प्राह मङ्गलाभरणैर् विना आसीनामाकुलां साध्वीं बाष्पपर्याकुलेक्षणाम्

Nang makita niya ang walang-lakas ngunit banal na babae na nakaupo sa pagkabalisa—walang mga mapalad na palamuti, at ang mga mata’y nanginginig at nalalambungan ng luha—kinausap niya ito.

Verse 62

शाक्तेय उवाच अम्ब मङ्गलविभूषणैर् विना देहयष्टिरनघे न शोभते वक्तुमर्हसि तवाद्य कारणं चन्द्रबिंबरहितेव शर्वरी

Sinabi ni Śākteya: “Ina, ikaw na walang dungis—kung wala ang mga mapalad na palamuti, hindi nagliliwanag ang iyong payat na katawan. Ipagpaumanhin, sabihin mo ang dahilan ng iyong kalagayan ngayon; wari mo’y gabi na walang bilog ng buwan.”

Verse 63

मातर्मातः कथं त्यक्त्वा मङ्गलाभरणानि वै आसीना भर्तृहीनेव वक्तुमर्हसि शोभने

Ina, iginagalang na ina—bakit mo itinapon ang mga mapalad na palamuti at nakaupo na tila nawalan ng asawa? O marikit, nararapat mong sabihin sa akin ang nangyari.

Verse 64

अदृश्यन्ती तदा वाक्यं श्रुत्वा तस्य सुतस्य सा न किंचिद् अब्रवीत् पुत्रं शुभं वा यदि वेतरत्

Noon, hindi siya nagbunyag ng anuman; narinig niya ang mga salita ng kanyang anak, ngunit wala siyang sinabi—hindi niya sinabing mapalad iyon para sa anak, ni sinabing kabaligtaran.

Verse 65

अदृश्यन्तीं पुनः प्राह शाक्तेयो भगवान्मम मातः कुत्र महातेजाः पिता वद वदेति ताम्

Nang hindi pa rin siya nagpapakita, muling nagsalita ang pinagpalang Śākteya: “O Ina, nasaan ang aking ama na may dakilang ningning? Sabihin mo—sabihin mo,” ang kanyang taimtim na pakiusap.

Verse 66

श्रुत्वा रुरोद सा वाक्यं पुत्रस्यातीव विह्वला भक्षितो रक्षसा तातस् तवेति निपपात च

Pagkarinig sa mga salita ng anak, siya’y humagulgol, lubhang nayayanig sa dalamhati; at sumigaw, “Anak ko—nilamon ng rākṣasa ang iyong ama!” saka siya bumagsak sa lupa.

Verse 67

श्रुत्वा वसिष्ठो ऽपि पपात भूमौ पौत्रस्य वाक्यं स रुदन्दयालुः अरुन्धती चाश्रमवासिनस्तदा मुनेर्वसिष्ठस्य मुनीश्वराश् च

Nang marinig ni Vasiṣṭha ang mga salita ng kanyang apo, ang mahabaging rishi ay bumagsak sa lupa, umiiyak. Noon din, si Arundhatī at ang mga naninirahan sa ashram—kasama ang mga dakilang rishi na kaugnay ni Vasiṣṭha—ay napuno rin ng panaghoy at pagdadalamhati.

Verse 68

भक्षितो रक्षसा मातुः पिता तव मुखादिति श्रुत्वा पराशरो धीमान् प्राह चास्राविलेक्षणः

Nang marinig mula sa bibig ng kanyang ina na ang kanyang ama ay nilamon ng rākṣasa, nagsalita ang marunong na Parāśara, at ang kanyang mga mata’y umaapaw sa luha.

Verse 69

पराशर wइल्ल् सेइनेन् वतेर् र्äछेन् पराशर उवाच अभ्यर्च्य देवदेवेशं त्रैलोक्यं सचराचरम् क्षणेन मातः पितरं दर्शयामीति मे मतिः

Sinabi ni Parāśara: “Pagkatapos kong sambahin nang wasto ang Panginoon ng mga panginoon—Siya na sumasaklaw sa tatlong daigdig, kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—ito ang aking panata: ‘Sa isang kisap, O Ina, ipapakita ko sa iyo ang aking ama.’”

Verse 70

सा निशम्य वचनं तदा शुभं सस्मिता तनयमाह विस्मिता तथ्यम् एतदिति तं निरीक्ष्य सा पुत्र पुत्र भवमर्चयेति च

Nang marinig niya ang mapalad na mga salita, ngumiti siya nang banayad sa pagkamangha at, tinitigan ang kanyang anak, ay nagsabi: “Tunay nga ito. O anak, anak ko—sambahin mo si Bhava (Panginoong Śiva).”

Verse 71

ज्ञात्वा शक्तिसुतस्यास्य संकल्पं मुनिपुङ्गवः वसिष्ठो भगवान्प्राह पौत्रं धीमान् घृणानिधिः

Nang malaman ang pasiya ng anak ni Śakti, ang dakilang pantas sa mga muni—si Bhagavān Vasiṣṭha, marunong at bukal ng habag—ay nagsalita sa kanyang apo.

Verse 72

स्थाने पौत्र मुनिश्रेष्ठ संकल्पस्तव सुव्रत तथापि शृणु लोकस्य क्षयं कर्तुं न चार्हसि

“O apo, pinakadakila sa mga muni, ang iyong pasiya ay nararapat, ikaw na may marangal na panata. Ngunit makinig: hindi mo dapat idulot ang pagkapuksa ng mga daigdig; ang saṃhāra (pagkalusaw) ay para sa Pati—si Panginoong Śiva lamang.”

Verse 73

राक्षसानामभावाय कुरु सर्वेश्वरार्चनम् त्रैलोक्यं शृणु शाक्तेय अपराध्यति किं तव

“Upang maglaho ang mga Rākṣasa, isagawa mo ang arcana, ang pagsamba kay Sarveśvara (Panginoong Śiva), ang Panginoon ng lahat. Makinig, O anak ni Śakti: kahit magkasala sa iyo ang tatlong daigdig, anong tunay na pinsala ang magagawa nito sa taong kumakanlong kay Pati sa pamamagitan ng Kanyang arcana?”

Verse 74

ततस्तस्य वसिष्ठस्य नियोगाच्छक्तिनन्दनः राक्षसानामभावाय मतिं चक्रे महामतिः

Pagkaraan, ayon sa tagubilin ni Vasiṣṭha, ang anak ni Śakti—dakila ang loob at matalas ang isip—ay nagpasiyang tahakin ang landas upang maglaho ang mga Rākṣasa.

Verse 75

अदृश्यन्तीं वसिष्ठं च प्रणम्यारुन्धतीं ततः कृत्वैकलिङ्गं क्षणिकं पांसुना मुनिसन्निधौ

Pagkaraan, hindi inalis ni Arundhatī ang tingin kay Vasiṣṭha; siya’y yumukod at nagpatirapa sa kanya, at sa harap ng muni ay mabilis na humubog mula sa alikabok ng iisang pansamantalang Liṅga—ipinapakita na kahit ang pinakasimpleng pagsamba sa Liṅga, kapag ginawa sa di-natitinag na bhakti kay Pati (Śiva), ay may kapangyarihang espirituwal.

Verse 76

सम्पूज्य शिवसूक्तेन त्र्यंबकेन शुभेन च जप्त्वा त्वरितरुद्रं च शिवसंकल्पमेव च

Matapos sambahin nang wasto sa pamamagitan ng Śiva-sūkta, at gayundin sa mapagpalang mantra na Tryambaka, dapat namang bigkasin ang Tvarita-Rudra at ang Śiva-saṅkalpa—sa gayon nalulubos ang sangkap ng mantra sa pagsamba kay Śiva na umaakay sa paśu (kaluluwang nakagapos) patungo kay Pati (Panginoon).

Verse 77

नीलरुद्रं च शाक्तेयस् तथा रुद्रं च शोभनम् वामीयं पवमानं च पञ्चब्रह्म तथैव च

Dapat ding bigkasin ang himno ng Nīlarudra, ang Śākteya (himno), ang mapagpalang Rudra (himno), ang Vāmīya, ang Pavamāna, at gayundin ang Pañcabrahma—mga panawagang Veda na nagtatatag kay Pati (Panginoon) bilang Tagapaglinis at Kataas-taasang Hari ng lahat ng nilalang.

Verse 78

होतारं लिङ्गसूक्तं च अथर्वशिर एव च अष्टाङ्गमर्घ्यं रुद्राय दत्त्वाभ्यर्च्य यथाविधि

Sa pagbigkas ng panawagang Hotṛ, ng Liṅga-sūkta, at ng Atharvaśiras, dapat ihandog kay Rudra ang walong-sangkap na arghya at sambahin Siya ayon sa itinakdang ritwal. Sa gayon, ang paśu (kaluluwang nakagapos) ay lumalapit kay Pati (Panginoon) sa pamamagitan ng mantra at wastong pagsamba; sa biyaya ni Śiva, lumuluwag ang mga gapos (pāśa).

Verse 79

पराशर उवाच भगवन्रक्षसा रुद्र भक्षितो रुधिरेण वै पिता मम महातेजा भ्रातृभिः सह शङ्कर

Sinabi ni Parāśara: “O Mapalad na Panginoon, O Rudra—ang aking ama na may dakilang ningning ay nilamon ng isang rākṣasa, at pati ang kanyang dugo’y ininom; O Śaṅkara—kasama ang aking mga kapatid.”

Verse 80

द्रष्टुमिच्छामि भगवन् पितरं भ्रातृभिः सह एवं विज्ञापयांल्लिङ्गं प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

“O Mapalad na Panginoon, nais kong masilayan ang aking ama kasama ang aking mga kapatid.” Kaya’t paulit-ulit siyang nagpatirapa at yumukod sa Liṅga, at taimtim na nagsumamo—hinahanap ang Pati, ang Panginoon na sa biyaya’y nagpapaluwag sa pāśa, ang tali na gumagapos sa paśu (kaluluwa).

Verse 81

हा रुद्र रुद्र रुद्रेति रुरोद निपपात च तं दृष्ट्वा भगवान्रुद्रो देवीमाह च शङ्करः

Sumigaw siya, “Ha Rudra! Rudra! Rudra!”, at humagulgol at bumagsak. Nang makita siya, ang Mapalad na Rudra—si Śaṅkara—ay nagsalita sa Diyosa.

Verse 82

पश्य बालं महाभागे बाष्पपर्याकुलेक्षणम् ममानुस्मरणे युक्तं मदाराधनतत्परम्

O pinagpala, masdan ang batang ito—ang kanyang mga mata’y naliliman ng luha. Siya’y nakalubog sa pag-alaala sa Akin at lubos na nakatuon sa pagsamba sa Akin, matatag sa bhakti sa Pati, ang Panginoong nagpapalaya sa paśu (kaluluwa) mula sa pāśa (pagkagapos).

Verse 83

सा च दृष्ट्वा महादेवी पराशरमनिन्दिता दुःखात् संक्लिन्नसर्वाङ्गम् अस्राकुलविलोचनम्

At ang walang-dungis na Dakilang Diyosa, nang makita si Parāśara—ang buong katawan ay basang-basa sa dalamhati at ang mga mata’y umaapaw sa luha—ay napukaw ang puso sa tanawing iyon.

Verse 84

लिङ्गार्चनविधौ सक्तं हर रुद्रेति वादिनम् प्राह भर्तारमीशानं शङ्करं जगतामुमा

Nang makita niyang ang kanyang Panginoon ay lubos na abala sa itinakdang ritwal ng pagsamba sa Liṅga, at binibigkas ang “Hara! Rudra!”, si Umā ay nagsalita sa kanyang asawa—kay Īśāna Śaṅkara, ang mapagpalang Panginoon ng mga daigdig.

Verse 85

ईप्सितं यच्छ सकलं प्रसीद परमेश्वर निशम्य वचनं तस्याः शङ्करः परमेश्वरः

“O Parameśvara, mahabag ka—ipagkaloob nang ganap ang lahat ng ninanais.” Nang marinig ang kanyang mga salita, si Śaṅkara, ang Kataas-taasang Panginoon (Pati), ay nalugod.

Verse 86

भार्यामार्यामुमां प्राह ततो हालाहलाशनः रक्षाम्येनं द्विजं बालं फुल्लेन्दीवरलोचनम्

Pagkaraan, si Hālāhala-Āśana (si Śiva, ang lumulunok ng lason ng sansinukob) ay nagsalita sa marangal na kabiyak na si Umā: “Aking iingatan ang batang binatang Brahmin na ito, na ang mga mata’y gaya ng ganap na namumulaklak na bughaw na lotus.”

Verse 87

ददामि दृष्टिं मद्रूपदर्शनक्षम एष वै एवमुक्त्वा गणैर् दिव्यैर् भगवान्नीललोहितः

“Ipinagkakaloob Ko sa iyo ang paningin na may kakayahang masilayan ang Aking sariling anyo.” Pagkasabi nito, ang Mapalad na Panginoong Nīlalohita, na sinasamahan ng Kanyang mga banal na gaṇa, ay nagkaloob ng biyaya.

Verse 88

ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राद्यैः संवृतः परमेश्वरः ददौ च दर्शनं तस्मै मुनिपुत्राय धीमते

Napapaligiran nina Brahmā, Indra, Viṣṇu, Rudra at iba pang mga diyos, ipinagkaloob ng Parameśvara—ang Pati na nagpapalaya sa tali (pāśa) ng paśu—ang tuwirang darśana sa marunong na anak ng muni.

Verse 89

सो ऽपि दृष्ट्वा महादेवम् आनन्दास्राविलेक्षणः निपपात च हृष्टात्मा पादयोस्तस्य सादरम्

Nang masilayan niya si Mahādeva, ang kanyang mga mata’y umapaw sa luha ng kaluguran; sa pusong nag-uumapaw sa tuwa, siya’y bumagsak at may paggalang na nagpatirapa sa paanan Niya.

Verse 90

पुनर्भवान्याः पादौ च नन्दिनश् च महात्मनः सफलं जीवितं मे ऽद्य ब्रह्माद्यांस्तांस्तदाह सः

Pagkaraan, nang muli niyang masilayan ang mga banal na paa ni Bhavānī at ni Nandin na dakilang-loob, sinabi niya kay Brahmā at sa iba pang mga diyos: “Ngayong araw, naging ganap at mabunga ang aking buhay.”

Verse 91

रक्षार्थमागतस्त्वद्य मम बालेन्दुभूषणः को ऽन्यः समो मया लोके देवो वा दानवो ऽपि वा

“Ngayong araw, dumating Ka upang ako’y ingatan—O Panginoong may palamuting gasuklay na buwan. Sino pa sa sanlibutan ang kapantay ko—maging diyos man o maging asura?”

Verse 92

अथ तस्मिन्क्षणादेव ददर्श दिवि संस्थितम् पितरं भ्रातृभिः सार्धं शाक्तेयस्तु पराशरः

Sa mismong sandaling iyon, si Parāśara—anak ni Śakti—ay namasdan ang kanyang ama na naluluklok sa makalangit na dako, kasama ang kanyang mga kapatid. Pinatotohanan ng pangitaing ito ang kaayusan ng Dharma: ang mga Pitṛ ay nananatili sa itinakdang kalagayan, at ang kaluluwang may katawan (paśu) ay pinagkalooban ng tuwirang sulyap sa maseselang daigdig sa bisa ng banal na biyaya.

Verse 93

सूर्यमण्डलसंकाशे विमाने विश्वतोमुखे भ्रातृभिः सहितं दृष्ट्वा ननाम च जहर्ष च

Nang makita niya, kasama ang kanyang mga kapatid, ang makalangit na vimāna na nakaharap sa lahat ng dako at nagniningning na tila bilog ng araw, siya’y yumukod sa pagpupugay at napuspos ng galak ang kanyang puso.

Verse 94

तदा वृषध्वजो देवः सभार्यः सगणेश्वरः वसिष्ठपुत्रं प्राहेदं पुत्रदर्शनतत्परम्

Noon, ang Mapalad na Panginoon, si Śiva na may watawat ng toro (Vṛṣadhvaja), kasama ang Kanyang Śakti (konsorte) at napapaligiran ng mga panginoon ng Gaṇa, ay nagsalita ng mga salitang ito sa anak ni Vasiṣṭha na taimtim na naghahangad ng darśana ng isang anak na lalaki.

Verse 95

श्रीदेव उवाच शक्ते पश्य सुतं बालम् आनन्दास्राविलेक्षणम् अदृश्यन्तीं च विप्रेन्द्र वसिष्ठं पितरं तव

Wika ni Śrīdeva: “O Śakti, masdan ang sanggol—ang iyong anak na lalaki—ang kanyang mga mata’y umaagos sa luha ng banal na ligaya. At ikaw rin, o pinakamainam sa mga brāhmaṇa, tingnan mo: ang iyong ama na si Vasiṣṭha ay hindi na nakikita.”

Verse 96

अरुन्धतीं महाभागां कल्याणीं देवतोपमाम् मातरं पितरं चोभौ नमस्कुरु महामते

O marunong, yumukod ka nang may pagpupugay kay Arundhatī na lubhang mapalad—mapagpala at tulad ng isang diyosa—at maghandog din ng paggalang sa iyong ina at ama, kapwa sila.

Verse 97

तदा हरं प्रणम्याशु देवदेवमुमां तथा वसिष्ठं च तदा श्रेष्ठं शक्तिर् वै शङ्कराज्ञया

Pagkaraan, ayon sa utos ni Śaṅkara, si Śakti ay dagling yumukod at sumamba kay Hara—ang Diyos ng mga diyos—kasama si Umā, at sumamba rin sa dakilang rishi na si Vasiṣṭha.

Verse 98

मातरं च महाभागां कल्याणीं पतिदेवताम् अरुन्धतीं जगन्नाथनियोगात्प्राह शक्तिमान्

Sa utos ni Jagannātha, ang Panginoon ng sansinukob, nagsalita ang makapangyarihan tungkol kay Arundhatī—ang kanyang iginagalang na ina, lubhang mapalad at mapagpala, na itinuturing ang asawa bilang kanyang sariling diyos.

Verse 99

वासिष्ठ उवाच भो वत्स वत्स विप्रेन्द्र पराशर महाद्युते रक्षितो ऽहं त्वया तात गर्भस्थेन महात्मना

Sinabi ni Vasiṣṭha: “O mahal kong anak—o pinakamainam sa mga brāhmaṇa, Parāśara na may dakilang ningning—anak ko, ako’y iningatan mo, ikaw na may dakilang kaluluwa, kahit noong ikaw ay nasa sinapupunan pa.”

Verse 100

अणिमादिगुणैश्वर्यं मया वत्स पराशर लब्धमद्याननं दृष्टं तव बाल ममाज्ञया

“O mahal kong anak na si Parāśara, sa aking utos ay natamo mo na ngayon ang maharlikang kahusayan ng yoga, na nagsisimula sa aṇimā; ngayong araw, sa kapangyarihang iyon din, muli kong nasilayan ang iyong mukha, o bata.”

Verse 101

अदृश्यन्तीं महाभागां रक्ष वत्स महामते अरुन्धतीं च पितरं वसिष्ठं मम सर्वदा

Ingatan mo, mahal kong anak—o dakilang may isip—ang aking mapalad na si Arundhatī na ngayo’y di na nakikita; at ingatan mo rin palagi ang aking ama na si Vasiṣṭha.

Verse 102

अन्वयः सकलो वत्स मम संतारितस्त्वया पुत्रेण लोकाञ्जयतीत्य् उक्तं सद्भिः सदैव हि

O mahal kong anak, dahil sa iyo ay natawid ang buong angkan ko (sa dagat ng saṃsāra). Tunay ngang sinasabi ng mga matuwid: “Ang anak na lalaki ay nagwawagi sa mga daigdig,” sapagkat itinataguyod niya ang dharma at inaakay ang mga ninuno sa pagpapala.

Verse 103

ईप्सितं वरयेशानं जगतां प्रभवं प्रभुम् गमिष्याम्यभिवन्द्येशं भ्रातृभिः सह शङ्करम्

Hihingin ko ang ninanais kong biyaya kay Īśāna—kay Śaṅkara, ang Panginoon at pinagmulan ng mga daigdig. Pupunta ako upang yumukod at sumamba sa kagalang-galang na Kataas-taasang Panginoon na iyon, kasama ang aking mga kapatid.

Verse 104

एवं पुत्रमुपामन्त्र्य प्रणम्य च महेश्वरम् निरीक्ष्य भार्यां सदसि जगाम पितरं वशी

Kaya nito, matapos kausapin ang kanyang anak, yumukod kay Mahēśvara, at sulyapan ang kanyang asawa sa kapulungan, ang taong may pagpipigil-sa-sarili ay pumasok sa pagtitipon upang puntahan ang kanyang ama.

Verse 105

गतं दृष्ट्वाथ पितरं तदाभ्यर्च्यैव शङ्करम् तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः शाक्तेयः शशिभूषणम्

Nang makita niyang pumanaw na ang kanyang ama, si Śākteya ay marapat na sumamba kay Śaṅkara at nagpuri sa Panginoong may gasuklay na buwan sa pamamagitan ng mga salitang mahal at piling-pili.

Verse 106

ततस्तुष्टो महादेवो मन्मथान्धकमर्दनः अनुगृह्याथ शाक्तेयं तत्रैवान्तरधीयत

Pagkaraan, si Mahādeva—tagapagpuksa kay Manmatha at Andhaka—na lubos na nalugod, ay nagkaloob ng biyaya kay Śākteya; at doon din ay naglaho sa paningin.

Verse 107

गते महेश्वरे सांबे प्रणम्य च महेश्वरम् ददाह राक्षसानां तु कुलं मन्त्रेण मन्त्रवित्

Nang makaalis na si Maheśvara—kasama si Sāmbā (Śakti)—ang nakaaalam ng mga mantra ay yumukod kay Maheśvara at, sa kapangyarihan ng mantra, sinunog ang buong angkan ng mga Rākṣasa.

Verse 108

तदाह पौत्रं धर्मज्ञो वसिष्ठो मुनिभिर् वृतः अलम् अत्यन्तकोपेन तात मन्युमिमं जहि

Pagkatapos, si Vasiṣṭha na batid ang dharma, na napalilibutan ng mga muni, ay nagsabi sa kanyang apo: “Sapat na, anak; huwag magpakaubos sa matinding galit—iwaksi mo ang poot na ito.”

Verse 109

राक्षसा नापराध्यन्ति पितुस् ते विहितं तथा मूढानामेव भवति क्रोधो बुद्धिमतां न हि

“Walang kasalanan ang mga Rākṣasa; ginawa nila ang ayon sa itinakda ng iyong ama. Ang galit ay sumisibol lamang sa nalilinlang, hindi sa marurunong.”

Verse 110

हन्यते तात कः केन यतः स्वकृतभुक्पुमान् संचितस्यातिमहता वत्स क्लेशेन मानवैः

Mahal kong anak—sino nga ba ang tunay na napapatay ng sino? Sapagkat ang kaluluwang may katawan (paśu) ay di maiiwasang tumanggap ng bunga ng sariling gawa. At ang napakalaking naipong karma ng tao ay nauubos lamang sa pamamagitan ng matinding pagdurusa.

Verse 111

यशसस्तपसश्चैव क्रोधो नाशकरः स्मृतः अलं हि राक्षसैर् दग्धैर् दीनैर् अनपराधिभिः

Ang galit ay itinuturo na sumisira sa kapurihan at sa pag-aayuno/ascetisismo (tapas). Sapat na—huwag nang sunugin pa ang mga Rakṣasa; sila’y abang-aba at wala namang kasalanan.

Verse 112

सत्रं ते विरमत्वेतत् क्षमासारा हि साधवः एवं वसिष्ठवाक्येन शाक्तेयो मुनिपुङ्गवः

“Ihinto nawa ang iyong satra na paghahandog; sapagkat ang tunay na sādhus ay nakaugat sa kṣamā—matiyagang pagpapahinuhod at pagpapatawad.” Sa gayon, sa payo ni Vasiṣṭha, ang dakilang pantas na si Śākteya ay ginabayan tungo sa pagpipigil.

Verse 113

उपसंहृतवान् सत्रं सद्यस्तद्वाक्यगौरवात् ततः प्रीतश् च भगवान् वसिष्ठो मुनिसत्तमः

Sa paggalang sa bigat ng utos na iyon, agad niyang tinapos ang satra na paghahandog. Pagkaraan, si Bhagavān Vasiṣṭha, ang pinakadakila sa mga pantas, ay nalugod—ang kanyang isip ay nanahan sa paggalang sa Panginoon (Pati) na gumagabay sa lahat ng ritwal.

Verse 114

सम्प्राप्तश् च तदा सत्रं पुलस्त्यो ब्रह्मणः सुतः वसिष्ठेन तु दत्तार्घ्यः कृतासनपरिग्रहः

Noon, dumating si Pulastya, anak ni Brahmā, sa satra na pagtitipon. Si Vasiṣṭha ay naghandog ng arghya bilang paggalang, at tinanggap ni Pulastya ang upuan at umupo sa kanyang kinalalagyan.

Verse 115

पराशरमुवाचेदं प्रणिपत्य स्थितं मुनिः वैरे महति यद्वाक्याद् गुरोर् अद्याश्रिता क्षमा

Sinabi ni Parāśara: Pagkaraang magpatirapa, tumindig nang matatag ang muni at nagsalita: “Bagaman dakila ang poot at alitan, ngayon—dahil sa utos ng Guru—ako’y kumupkop sa kṣamā (pagtitiis at pagpapatawad).”

Verse 116

त्वया तस्मात्समस्तानि भवाञ्छास्त्राणि वेत्स्यति संततेर्मम न छेदः क्रुद्धेनापि यतः कृतः

Kaya nga, sa pamamagitan mo ay makikilala mo ang lahat ng śāstra. Sapagkat ang pagpapatuloy ng aking angkan ay hindi naputol—bagaman may nagawang bagay sa galit.

Verse 117

त्वया तस्मान्महाभाग ददाम्यन्यं महावरम् पुराणसंहिताकर्ता भवान्वत्स भविष्यति

Kaya nga, O lubhang mapalad, ipinagkakaloob ko sa iyo ang isa pang dakilang biyaya: mahal kong anak, ikaw ang magiging tagapagbuo at tagapagsaayos ng Purāṇa-saṃhitā. Sa pamamagitan nito, mapangangalagaan at maipapamana ang aral na Śaiva, upang palayain ang paśu (kaluluwang nakagapos) sa biyaya ng Panginoong Paśupati.

Verse 118

देवतापरमार्थं च यथावद्वेत्स्यते भवान् प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा कर्मणस् ते ऽमला मतिः

Mauunawaan mo nang wasto ang pinakamataas na katotohanan hinggil sa Diyos. At maging sa pravṛtti (pakikibahagi sa gawaing-mundo) o sa nivṛtti (pag-urong at pagtalikod), ang iyong paghatol tungkol sa karma ay magiging dalisay at walang dungis—nararapat upang akayin ang paśu lampas sa pāśa patungo sa Pati.

Verse 119

मत्प्रसादादसंदिग्धा तव वत्स भविष्यति ततश् च प्राह भगवान् वसिष्ठो वदतां वरः

“Sa aking biyaya, mahal kong anak, ang iyong ninanais ay tiyak na mangyayari nang walang pag-aalinlangan.” Pagkaraan nito, nagsalita pa ang pinagpalang Vasiṣṭha—pinakamahusay sa mga mahusay magsalita.

Verse 120

पराशर बेचोमेस् औथोर् ओफ़् विष्णुपुराण पुलस्त्येन यदुक्तं ते सर्वमेतद्भविष्यति अथ तस्य पुलस्त्यस्य वसिष्ठस्य च धीमतः

Ipinahayag ni Pulastya: “Si Parāśara ang magiging tagapagtipon ng Viṣṇu Purāṇa. Anumang sinabi ni Pulastya sa iyo—lahat ng iyon—ay magaganap.” Pagkaraan nito, nagpapatuloy ang salaysay tungkol kay Pulastya at sa marunong na si Vasiṣṭha.

Verse 121

प्रसादाद्वैष्णवं चक्रे पुराणं वै पराशरः षट्प्रकारं समस्तार्थसाधकं ज्ञानसंचयम्

Sa biyayang banal, tunay na binuo ni Parāśara ang Vaiṣṇava Purāṇa—na inilatag sa anim na anyo—isang tipon ng kaalamang nagpapalaya, na nakapagtutupad ng kabuuan ng mga layunin ng tao; at sa pagkaunawang Śaiva, ang ganitong biyaya ng kasulatan ay sa huli’y nahihinog bilang debosyon kay Pati (Śiva), ang nag-aalis ng paśa mula sa paśu.

Verse 122

षट्साहस्रमितं सर्वं वेदार्थेन च संयुतम् चतुर्थं हि पुराणानां संहितासु सुशोभनम्

Ang kabuuan ng tekstong ito, na may sukat na anim na libo (taludtod), ay kaugnay ng kahulugan ng mga Veda; at sa mga Purāṇa, ito’y nakatindig bilang ikaapat—marikit at maningning sa loob ng mga saṃhitā.

Verse 123

एष वः कथितः सर्वो वासिष्ठानां समासतः प्रभवः शक्तिसूनोश् च प्रभावो मुनिपुङ्गवाः

O mga pinakadakila sa mga pantas, sa ganitong paglalagom ay isinalaysay ko sa inyo ang buong pinagmulan ng mga Vasiṣṭha, at gayundin ang kadakilaan at kapangyarihang espirituwal ng anak ni Śakti—na ang kanyang tapas at biyayang Śaiva ay sumikat sa lahat.