พิเภก

ครั้นพระราม ผู้ปราบศัตรู ได้ประทับผ่านราตรีนั้นและทรงตื่นขึ้นอย่างผาสุกแล้ว ท้าววิภีษณะประนมมือทูลถามถึงชัยชนะ และกราบทูลถ้อยคำดังนี้

“โอ้วิภีษณะ ขอให้เหล่าวเนจรทั้งปวง ผู้ได้เพียรพยายามจนงานสำเร็จ จงได้รับการบูชาเชิดชูอย่างสมควร ด้วยรัตนะ ทรัพย์สิน และทานนานาประการ”

ครั้งนั้น วิภีษณะ—ผู้เลิศในหมู่บัณฑิต—ครั้นเห็นกองทัพหดหู่ ก็กล่าวแก่เหล่าวีรผู้นำแห่งราชวานร ปลอบประโลมด้วยวาจาอันหาที่เปรียบมิได้

ข้าแต่มหาราช เหล่ารากษสที่เคยมากับพระบิดาของพระองค์แต่ก่อน—มีวิภีษณะเป็นผู้นำ—ได้มาถึงกษेत्रศักดิ์สิทธิ์แห่งหาฏเกศวรแล้ว

ครั้นนั้นวิภีษณะเห็นรัศมีเจิดจ้าจากปุษปกะ ครั้นรู้ว่าพระรามเสด็จมาถึง ก็ยินดีออกไปต้อนรับต่อหน้า พร้อมด้วยเสนาบดีทั้งปวง และทั้งบริวารกับโอรสด้วย

ณ ที่นั้น วิภีษณะได้โต้กลับและทำลายกลอุบาย ‘ล่องหน’ ของพวกเขา ครั้นถูกทำให้ปรากฏแล้ว ก็ถูกเหล่าวานรผู้มีกำลัง ซึ่งขว้างโจมตีได้ไกล สังหารล้มลง

พระวิภีษณะตรัสถ้อยคำแห่งคำแนะนำและอธิบายหลักปฏิบัติอันชอบธรรม เป็นถ้อยคำที่บัณฑิต พระเปาราณะและพระเวทยอมรับ ทราบดังนั้น ทศานน์จึงลุกขึ้นด้วยความโกรธ ว่า ไอ้เลว มัจจุราชของเจ้าบัดนี้มาใกล้แล้ว เจ้ายังมีชีวิตอยู่ตลอดมา ไอ้โง่…

มาลยวันต์ ที่ปรึกษาผู้เฉลียวฉลาดอย่างยิ่ง ทราบถ้อยคำของพระวิภีษณะแล้วก็มีความยินดีเป็นอย่างยิ่ง ท่านกล่าวว่า บุตรเอ๋ย น้องชายของท่านเป็นเครื่องประดับแห่งความประพฤติชอบ จงจดจำพระวาจาของพระวิภีษณะไว้ในใจเถิด ทศกัณฐ์ตอบว่า…

เมื่อได้ยินคำของมันโทรีในลังกา เทพ ฤาษี และสิทธ์ทั้งหลายต่างรู้สึกยินดี พระพรหม พระศิวะ พระนารทะ และสันตกะฤาษี ผู้ทรงประกาศความจริงสูงสุดนั้น มองดูรฆุปติด้วยดวงตาที่เปี่ยมด้วยน้ำตา จมอยู่ในความรัก ทุกคนกลายเป็นผู้มีความสุข…

แล้วพระองค์ทรงระลึกถึงจอมแห่งรากษส และดำริว่า: “พระราชาวิภีษณะผู้สถิต ณ ลงกา จะปกครองราชอาณาจักรอย่างไร และรากษสนั้นจะดำเนินราชการเช่นไร?”

ครั้นถึงวันรุ่งขึ้น วิภีษณะได้ใคร่ครวญถึงราวณะแล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้

แล้วทรงสถาปนาพระวิภีษณะ ผู้ตั้งมั่นในธรรม ไว้ ณ กรุงลงกา พระรามพร้อมด้วยพระสีดา จึงเสด็จขึ้นประทับบนบุษปกวิมาน