Mahabharata (BORI Critical Edition) in Thai

อาทิปรรพะเป็นรากฐานเชิงโครงสร้างของมหาภารตะ วางกรอบการเล่าเรื่องที่ซ้อนชั้น—ใครกล่าวกับใคร และกล่าวด้วยเหตุใด—เพื่อให้ข้อถกเถียงเรื่องธรรมะ ผลแห่งกรรม และราชธรรมในตอนต่อ ๆ ไป ถูกเข้าใจได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของธรรมประเพณีเดียวกันที่ต่อเนื่องไม่ขาดสาย ปรรพะนี้จึงมิได้เสนอเพียงลำดับเหตุการณ์ หากเป็นการสถาปนาความทรงจำแห่งว...

อารัณยกปรวะ (ซึ่งเป็นที่อ้างถึงอย่างแพร่หลายในนาม วนปรวะ) เล่าการเปลี่ยนผ่านของเหล่าปาณฑพจากชีวิตจักรวรรดิอันรุ่งเรืองสู่การเนรเทศอย่างมีวินัย หลังถูกริบสิทธิ์จากการเล่นสกา ในตอนนี้ คำถามทางจริยธรรมของมหาภารตะย้ายจากกฎหมายและธรรมเนียมในราชสำนัก ไปสู่ “สนามทดสอบ” แห่งพงไพร ที่ซึ่งธรรมะต้องยืนหยัดท่ามกลางความขาดแคลน ค...

อุทยคปัรวะ (คัมภีร์ที่ ๕) เป็นจุดบานพับแห่งมหาภารตะระหว่างการสิ้นสุดการเนรเทศกับการปะทุของสงครามอย่างเปิดเผย เมื่อปาณฑพครบกำหนดการพำนักโดยปกปิดตนตามเงื่อนไขแล้ว เรื่องราวจึงดำเนินไปท่ามกลางการระดมพันธมิตร การประชุมสภา และการตัดสินใจในราชสำนักต่าง ๆ ทำให้ “ราชนีติ” (ศิลปะแห่งการปกครอง) ปรากฏในฐานะจริยธรรมเชิงปฏิบัติข...

โทรณะปัรวะ (เล่มที่ ๗) เป็นจุดที่สงครามกุรุเกษตรทวีความรุนแรงอย่างชี้ขาดหลังการล้มลงของภีษมะ เมื่อโทรณาจารย์ขึ้นรับบัญชาการกองทัพเการพ เรื่องราวจึงเคลื่อนจากภาพความ “มิอาจพิชิต” ของรัฐบุรุษผู้เฒ่า ไปสู่ความเข้มงวดทางยุทธวิธีของครูผู้เป็นแม่ทัพ ผู้ชำนาญอัสตราและการจัดกระบวนทัพ จนทดสอบขอบเขตของกษัตริยธรรมอย่างถึงที่สุ...

ศัลยะปัรวะ (เล่มที่ ๙) บันทึกช่วงปลายของสงครามกุรุเกษตร เมื่อกำลังเชิงยุทธศาสตร์ของฝ่ายเการวะเสื่อมสลายลงหลังการสูญเสียแม่ทัพสำคัญ จนดำเนินไปสู่การปะทะแบบจารีตครั้งสุดท้ายในสนามรบ ความเป็นปึกแผ่นของกองทัพเริ่มแตกพร่า การตัดสินใจขาดความมั่นคง และบรรยากาศแห่งความพินาศค่อย ๆ ปกคลุมเรื่องราว พร้อมกับภาพพรรณนาการรบที่เข้...

สตรีปรวะ (คัมภีร์ที่ 11) คือบทแห่งการชำระบัญชีทางศีลธรรมและความรู้สึกทันทีหลังสงครามในมหาภารตะ เนื้อเรื่องเคลื่อนจากโลกของยุทธศาสตร์และชัยชนะ ไปสู่จริยธรรมของ “ภายหลัง” เมื่อความสูญเสียปรากฏต่อสาธารณะผ่านเสียงคร่ำครวญของสตรีราชสกุล ชัยชนะจึงถูกตีความใหม่ว่าเป็นวิกฤตของอารยธรรม—สายสกุลขาดตอน ระเบียบสังคมสั่นคลอน และร...

อนุศาสนปรวะ (เล่มที่ 13) เป็นส่วนสำคัญของหมวดคำสอนหลังสงครามในมหาภารตะ สืบต่อจากโอวาทอันยืดยาวที่ภีษมะปิตามหะกล่าวแก่ยุธิษฐิระ ขณะท่านนอนอยู่บนแท่นศร กรอบเรื่องในเล่มนี้สงบและมีลักษณะเชิงนิติธรรมมากกว่าการศึก: พลังทางจริยธรรมของมหากาพย์ถูกหันจากการชิงชัยเชิงยุทธศาสตร์ไปสู่การฟื้นฟูบรรทัดฐาน—ว่ากษัตริย์ คฤหัสถ์ และชุ...

อาศรมวาสิกปรรพ (เล่มที่ ๑๕) บันทึกการเปลี่ยนผ่านทั้งทางจริยธรรมและทางจิตใจจากการปกครองแบบกษัตริย์ไปสู่การถอยออกสู่ความสันโดษแบบนักบวชหลังศึกกุรุเกษตร ปาณฑพได้ครองราชย์แล้ว แต่เงากรรมและคราบศีลธรรมจากความรุนแรงยังมิได้คลี่คลาย ในท่ามกลางภาระนั้น พวกเขายังคงอุปถัมภ์ธฤตราษฏร์และคานธารีผู้ชราให้อยู่ในระเบียบแห่งราชสำนัก...

มหาปรัสถานิกปรวะ (คัมภีร์ที่ 17) กล่าวถึงการเปลี่ยนผ่านอันเด็ดขาดของเหล่าปาณฑพจากความเป็นใหญ่ในราชอำนาจไปสู่การสละโลกและออกเดินทางครั้งยิ่งใหญ่ (มหาปรัสถาน) อันเป็นช่วงปิดฉากทางจริยธรรมของมหากาพย์ในระยะปลาย หลังสงครามเมื่อวงศ์วานพันธมิตรล่มสลายและระเบียบโลกสั่นคลอน เรื่องราวถูกวางกรอบด้วยการสาธยายของไวศัมปายนะแด่พระ...