พระลักษมณ์

เมื่อสีตาได้ยินในพงไพรเสียงร้องทุกข์ที่คล้ายพระสุรเสียงของพระสวามี นางจึงกล่าวแก่พระลักษมณ์ว่า “ไปเถิด จงไปสืบดูพระราฆวะ (พระราม) ว่าเกิดสิ่งใดขึ้น”

ครั้นเห็นแล้วเกิดความระแวง ลักษมณะจึงทูลพระรามว่า “ข้าพระองค์เห็นว่า กวางตัวนี้เองคือรากษสมาริจะ”

ครั้นได้สดับถ้อยคำนั้น พระรามผู้รุ่งเรือง—พระพักตร์ผ่องใสด้วยความยินดี—จึงตรัสกับพระอนุชา พระลักษมณ์ ผู้ยืนอยู่เคียงข้าง

หลังจากล้างเท้าดุจดอกบัวของท่านแล้ว ข้าพเจ้าจะอัญเชิญท่านขึ้นเรือ และข้าพเจ้าไม่ขอค่าโดยสารสำหรับการข้ามฝั่ง ข้าแต่พระผู้เป็นนาย โอ้พระราม ข้าพเจ้าสาบานด้วยท่านและด้วยทศรถ และข้าพเจ้ากล่าวความจริงทั้งหมดแด่ท่าน…

เจ้าลดเจ้าเพิ่ม และเป็นทุกข์ให้แก่หญิงที่พรากจากคนรัก ราหูจับกินเจ้าเมื่อได้จังหวะเวลาอ่อนแอ เจ้านำความเศร้าโศกมาให้นกจักวา และเป็นศัตรูของดอกบัว โอ พระจันทร์ เจ้ามีความบกพร่องมากมาย การนำใบหน้าของนางไวเทหีไปเปรียบกับเจ้านั้นเป็นความผิด…

พระรามตรัสว่า "ข้าแต่พระนาย ผู้ที่หักพระธนูของพระศิวะจักต้องเป็นผู้รับใช้ของท่านคนหนึ่ง" "ท่านมีบัญชาประการใด เหตุใดจึงไม่บอกข้าพเจ้า" ได้ฟังดังนั้น พระมุนีผู้มีอารมณ์โกรธก็พลุ่งพล่านด้วยความโกรธแล้วตรัส "ผู้รับใช้คือผู้ที่ประพฤติการรับใช้…

ดุจดังที่พระรามได้สถาปนาตีรถะอันศักดิ์สิทธิ์แห่งปุษกระไว้ ฉันนั้นแต่กาลก่อน พระรามได้เสด็จออกจากจิตรคูฏ พร้อมด้วยไมถิลี (สีตา) และพระลักษมณะ.

ผู้เฝ้าประตูกล่าวว่ากำลังนำลักษมณะมาหาท่าน จากนั้นเขาไปที่บ้านของลักษมณะและแจ้งคำพูดนี้

เศษกล่าวว่า ครั้นนั้นลักษมณ์ลงจากเรือแล้วข้ามแม่น้ำคงคา ถึงฝั่งตรงข้ามแล้วจับมือนางสีดา เดินทางเข้าสู่ป่า

สูตะกล่าวว่า: ณ ที่นั้น พระรามโอรสทศรถ ผู้ได้ปฏิญาณและรับการอภิเษกเพื่อการอยู่ป่า ได้พเนจรไปบนพื้นพิภพ พร้อมด้วยนางสีดาและพระลักษมณ์

ครั้นมุนีทุรวาสาได้จากสถานนั้นไปแล้ว พระลักษมณ์ก็หยิบดาบขึ้น แล้วกราบทูลพระรามเทวะ

กาลก่อน พระรามเสด็จมาจากจิตรากูฏ พร้อมด้วยไมถิลี (สีดา) และพระลักษมณ์ แล้วทรงทูลถามฤๅษีผู้ประเสริฐยิ่ง